Interakcje / Modulatory receptora sfingozyno-1-fosforanu / Modulatory receptora sfingozyno-1-fosforanu i pochodne nitrozomocznika
Modulatory receptora sfingozyno-1-fosforanu i pochodne nitrozomocznika
Jaki opis pokazać?
Połączenie przeciwwskazane
Modulatora receptora sfingozyno-1-fosforanu nie stosuje się jednocześnie z pochodną nitrozomocznika.
Jeśli przyjmujesz modulator receptora S1P i masz zacząć leczenie pochodną nitrozomocznika, powiedz o tym obu lekarzom przed rozpoczęciem chemioterapii i nie odstawiaj ani nie wznawiaj żadnego leku bez ich decyzji.
Interakcja klasy Modulatory receptora sfingozyno-1-fosforanu + pochodne nitrozomocznika
Opis dotyczy wszystkich leków z obu grup.
- Modulatory receptora sfingozyno-1-fosforanu
- siponimod, etrasymod
- Pochodne nitrozomocznika
- karmustyna
Połączenie przeciwwskazaneModulatory receptora sfingozyno-1-fosforanu (np. siponimod, etrasymod)+ Pochodne nitrozomocznika (np. karmustyna) klasaModulatora receptora sfingozyno-1-fosforanu nie stosuje się jednocześnie z pochodną nitrozomocznika.Jeśli przyjmujesz modulator receptora S1P i masz zacząć leczenie pochodną nitrozomocznika, powiedz o tym obu lekarzom przed rozpoczęciem chemioterapii i nie odstawiaj ani nie wznawiaj żadnego leku bez ich decyzji.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz modulator receptora S1P i masz zacząć leczenie pochodną nitrozomocznika, powiedz o tym obu lekarzom przed rozpoczęciem chemioterapii i nie odstawiaj ani nie wznawiaj żadnego leku bez ich decyzji.
Leki takie jak siponimod (na stwardnienie rozsiane) i etrasymod (na wrzodziejące zapalenie jelita grubego) zmniejszają liczbę krwinek odpornościowych we krwi. Karmustyna to lek przeciwnowotworowy, który osłabia szpik kostny i również obniża odporność. Razem mogą bardzo silnie osłabić organizm i narazić cię na groźne zakażenia. Dlatego tych leków nie stosuje się w tym samym czasie, a lekarze ustalają bezpieczną kolejność leczenia.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub uczucie rozbicia jak przy grypie
- pęcherzykowa, bolesna wysypka na skórze
- silny ból głowy, sztywność karku, nudności lub nadwrażliwość na światło
- nowe zaburzenia mowy, widzenia, równowagi lub osłabienie jednej strony ciała
- narastająca duszność lub suchy kaszel
- łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Modulatora receptora sfingozyno-1-fosforanu nie stosuje się jednocześnie z pochodną nitrozomocznika. Rozpoznanie nowotworu wymagającego leczenia karmustyną oznacza konieczność odstawienia siponimodu lub etrasymodu. Przed rozpoczęciem chemioterapii należy odczekać, aż liczba limfocytów wróci do normy. Czas tej odbudowy różni się między lekami tej grupy, a decyzję o terminie podejmuje onkolog wspólnie z neurologiem lub gastroenterologiem. Ponowne włączenie modulatora S1P po zakończeniu leczenia karmustyną rozważa się dopiero po remisji choroby nowotworowej i pełnej regeneracji szpiku. Wymaga to aktualnej morfologii z rozmazem. Nie podaje się żywych szczepionek w trakcie leczenia ani w okresie odbudowy limfocytów.
Skutek kliniczny
Połączenie grozi głęboką immunosupresją z ciężkimi, także oportunistycznymi zakażeniami, takimi jak zakażenia wirusem ospy wietrznej i półpaśca, kryptokokowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych czy postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia. Zakażenia te mogą zagrażać życiu. Możliwe jest także przedłużone utrzymywanie się cytopenii i wolniejsza odbudowa układu odpornościowego po chemioterapii. Możliwe jest również nasilenie toksyczności płucnej.
Mechanizm
Modulatory receptora sfingozyno-1-fosforanu zatrzymują limfocyty w węzłach chłonnych. Powoduje to trwałe zmniejszenie liczby limfocytów we krwi obwodowej przez cały okres leczenia i jeszcze przez pewien czas po jego odstawieniu. Karmustyna jest lekiem alkilującym, który uszkadza szpik kostny. Wywołuje opóźnioną, kumulującą się mielosupresję z leukopenią, limfopenią, neutropenią i małopłytkowością. Oba mechanizmy sumują się i pogłębiają niedobór odporności komórkowej. Interakcja jest farmakodynamiczna i wspólna dla wszystkich leków obu grup. Nie zależy od metabolizmu, więc dotyczy zarówno siponimodu, jak i etrasymodu. Dodatkowo oba rodzaje leków mogą niekorzystnie wpływać na płuca. Modulatory S1P zmniejszają parametry czynności oddechowej, a karmustyna może wywołać zwłóknienie płuc. Ten wspólny efekt jest teoretyczny. Leczenie karmustyną oznacza czynny nowotwór złośliwy, a czynna choroba nowotworowa jest przeciwwskazaniem do stosowania modulatorów receptora S1P.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą limfocytów przed zmianą leczenia i w jej trakcie
- objawy zakażenia, w tym zakażeń oportunistycznych i półpaśca
- nowe objawy neurologiczne sugerujące postępującą wieloogniskową leukoencefalopatię
- czynność płuc – duszność, kaszel, spirometria lub DLCO
- parametry wątrobowe
Kiedy ocena się zmienia
| Implant dooponowy (do loży po resekcji guza mózgu)postać · pochodne nitrozomocznika | ryzyko maleje | Implant z karmustyną zapewnia głównie miejscową ekspozycję i niewielkie stężenia ogólnoustrojowe, więc addycyjna mielosupresja jest mało prawdopodobna. Klasa nie zmienia się, bo czynny nowotwór złośliwy nadal wyklucza stosowanie modulatora S1P. |
| Czas do normalizacji liczby limfocytów po odstawieniu modulatora S1Podstep · modulatory receptora sfingozyno-1-fosforanu | inne zalecenie | Po odstawieniu siponimodu lub etrasymodu limfocyty wracają do normy z opóźnieniem, które różni się między lekami. Rozpoczęcie karmustyny przed odbudową limfocytów utrzymuje ryzyko addycyjnej immunosupresji. Termin chemioterapii warto ustalić na podstawie bezwzględnej liczby limfocytów. |
| Modulator S1P włączany po zakończonym leczeniu karmustynąkolejność włączenia · pacjent | inne zalecenie | Po zakończeniu leczenia karmustyną i uzyskaniu remisji można rozważyć modulator S1P, ale dopiero po pełnej regeneracji szpiku i normalizacji morfologii. Uwzględnia się także czynność płuc wobec ryzyka późnej toksyczności płucnej karmustyny. Decyzja wymaga indywidualnej oceny onkologa i lekarza prowadzącego. |
Alkohol przy tych lekach
Modulatory receptora sfingozyno-1-fosforanu a alkohol: brak opisu w bazie.
Pochodne nitrozomocznika a alkohol: brak opisu w bazie.
Inne interakcje tych leków 130
Połączenie przeciwwskazaneInhibitory proteasomu (np. bortezomib, karfilzomib, iksazomib)+ Modulatory receptora sfingozyno-1-fosforanu (np. siponimod, etrasymod) klasaInhibitora proteasomu nie łączy się z modulatorem receptora sfingozyno-1-fosforanu.Jeśli masz przyjmować lek na szpiczaka lub chłoniaka z tej grupy razem z lekiem na stwardnienie rozsiane albo zapalenie jelita z tej grupy, nie zaczynaj i nie przerywaj żadnego z nich samodzielnie, tylko od razu powiedz o obu lekach hematologowi i lekarzowi, który przepisał drugi lek.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli masz przyjmować lek na szpiczaka lub chłoniaka z tej grupy razem z lekiem na stwardnienie rozsiane albo zapalenie jelita z tej grupy, nie zaczynaj i nie przerywaj żadnego z nich samodzielnie, tylko od razu powiedz o obu lekach hematologowi i lekarzowi, który przepisał drugi lek.
Leki na szpiczaka i niektóre chłoniaki, takie jak bortezomib, karfilzomib i iksazomib, oraz leki na stwardnienie rozsiane i wrzodziejące zapalenie jelita grubego, takie jak siponimod i etrasymod, osłabiają odporność. Razem mogą ją osłabić tak bardzo, że łatwo dochodzi do groźnych zakażeń, na przykład półpaśca. Oba rodzaje leków mogą też wpływać na pracę serca. Z tego powodu tych leków nie stosuje się razem, a lekarze ustalają, który lek trzeba odstawić.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze, kaszel albo inne objawy zakażenia
- bolesna wysypka z pęcherzykami na skórze
- nowe osłabienie kończyn, zaburzenia mowy, widzenia albo myślenia
- bardzo wolne bicie serca, zawroty głowy albo omdlenie
- duszność, obrzęki nóg albo nagły spadek wydolności
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Inhibitora proteasomu nie łączy się z modulatorem receptora sfingozyno-1-fosforanu. Czynny nowotwór wymagający leczenia bortezomibem, karfilzomibem albo iksazomibem jest przeciwwskazaniem do stosowania siponimodu i etrasymodu, dlatego modulator S1P należy odstawić, a dalsze leczenie choroby podstawowej ustalić z neurologiem albo gastroenterologiem. Działanie modulatora S1P na limfocyty utrzymuje się jeszcze przez pewien czas po odstawieniu, więc przed rozpoczęciem terapii inhibitorem proteasomu warto sprawdzić liczbę limfocytów i rozważyć profilaktykę przeciwwirusową oraz przeciwbakteryjną zgodnie z zasadami onkohematologii. Jeśli skojarzenie zdarzy się mimo to, wymaga ono ścisłego nadzoru hematologicznego i kardiologicznego.
Skutek kliniczny
Zwiększone ryzyko ciężkich i oportunistycznych zakażeń, w tym półpaśca, zakażeń grzybiczych i postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii. Możliwe nasilenie bradykardii, zaburzeń przewodzenia i innych powikłań sercowo-naczyniowych. Leczenie onkologiczne może wymagać przerw z powodu powikłań infekcyjnych.
Mechanizm
Interakcja jest wspólna dla wszystkich leków obu grup i ma charakter farmakodynamiczny. Modulatory receptora sfingozyno-1-fosforanu zatrzymują limfocyty w węzłach chłonnych i trwale obniżają ich liczbę we krwi. Inhibitory proteasomu działają mielosupresyjnie, wywołują limfopenię, trombocytopenię i neutropenię oraz osłabiają odporność komórkową, co sprzyja między innymi reaktywacji wirusa ospy wietrznej i półpaśca. Oba efekty sumują się i prowadzą do głębokiej immunosupresji. Leki obu grup wpływają też na układ krążenia. Modulatory S1P zwalniają rytm serca i mogą zaburzać przewodzenie przedsionkowo-komorowe, szczególnie na początku leczenia. Inhibitory proteasomu, zwłaszcza karfilzomib, mogą wywołać niewydolność serca, zaburzenia rytmu, nadciśnienie albo niedociśnienie. Istotnej interakcji farmakokinetycznej nie opisano. Etrasymod nie odstaje od siponimodu farmakologicznie, więc brak danych dla jego par wynika z braku opisu, a nie z odmiennego działania. Dodatkowo modulatorów S1P nie stosuje się u chorych z czynnym nowotworem złośliwym, a inhibitory proteasomu podaje się właśnie w czynnym szpiczaku plazmocytowym i chłoniakach.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą limfocytów
- objawy zakażenia, zwłaszcza półpaśca i zakażeń oportunistycznych
- nowe objawy neurologiczne sugerujące postępującą wieloogniskową leukoencefalopatię
- tętno i EKG, zwłaszcza przy włączaniu modulatora S1P
- ciśnienie tętnicze i objawy niewydolności serca
Kiedy ocena się zmienia
| Powrót liczby limfocytów do normy po odstawieniu modulatora S1Podstep · modulatory receptora sfingozyno-1-fosforanu | ryzyko maleje | Działanie modulatora S1P na limfocyty ustępuje stopniowo po odstawieniu leku. Rozpoczęcie leczenia inhibitorem proteasomu po powrocie limfocytów do normy zmniejsza ryzyko sumowania się immunosupresji, ale nadal wymaga kontroli morfologii i objawów zakażenia. |
| Włączanie modulatora S1P u pacjenta leczonego albo niedawno leczonego inhibitorem proteasomukolejność włączenia · modulatory receptora sfingozyno-1-fosforanu | ryzyko rośnie | Bradykardia i zaburzenia przewodzenia po modulatorach S1P są najsilniejsze w pierwszych dniach leczenia. U pacjenta z powikłaniami kardiologicznymi po inhibitorze proteasomu, zwłaszcza po karfilzomibie, ryzyko jest większe i wymaga oceny kardiologicznej przed włączeniem. |
Połączenie przeciwwskazaneSzczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi (np. szczepionka przeciw ospie wietrznej)+ Pochodne nitrozomocznika (np. karmustyna) klasaŻywej szczepionki przeciw ospie wietrznej nie podaje się w trakcie leczenia pochodną nitrozomocznika ani w okresie utrzymującej się po nim immunosupresji.Jeśli jesteś leczony lekiem przeciwnowotworowym z tej grupy, nie przyjmuj szczepionki przeciw ospie wietrznej bez zgody onkologa i zawsze mów przy szczepieniu, że jesteś w trakcie chemioterapii.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli jesteś leczony lekiem przeciwnowotworowym z tej grupy, nie przyjmuj szczepionki przeciw ospie wietrznej bez zgody onkologa i zawsze mów przy szczepieniu, że jesteś w trakcie chemioterapii.
Karmustyna to lek przeciwnowotworowy, który mocno osłabia odporność na wiele tygodni. Szczepionka przeciw ospie wietrznej zawiera żywego, osłabionego wirusa. U osoby z tak obniżoną odpornością ten wirus może wywołać ciężką chorobę zamiast chronić. Inaczej jest ze szczepionką przeciw półpaścowi i szczepionką przeciw ospie prawdziwej dostępnymi w Polsce. Nie zawierają one namnażającego się wirusa, ale w czasie leczenia mogą działać słabiej.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wysypka z pęcherzykami na skórze
- gorączka
- kaszel lub duszność
- silny ból głowy, splątanie lub senność
- kontakt z osobą chorą na ospę wietrzną lub półpasiec
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej nie podaje się w trakcie leczenia pochodną nitrozomocznika ani w okresie utrzymującej się po nim immunosupresji. Karmustyna jest w tej grupie jedynym lekiem dostępnym w Polsce. Jeśli szczepienie jest potrzebne, podaje się je co najmniej 4 tygodnie przed rozpoczęciem chemioterapii. Po jej zakończeniu odracza się je zwykle o co najmniej 3 miesiące, do odbudowy odporności, w porozumieniu z onkologiem lub hematologiem. U chorego leczonego karmustyną, który miał kontakt z ospą wietrzną, rozważa się immunoglobulinę przeciw VZV lub profilaktyczne leczenie przeciwwirusowe. Domownicy chorego bez przebytej ospy powinni się zaszczepić. Jeśli u zaszczepionego domownika pojawi się wysypka, należy unikać bliskiego kontaktu z chorym do czasu przyschnięcia zmian. Rekombinowaną szczepionkę przeciw półpaścowi i nienamnażającą się szczepionkę przeciw ospie prawdziwej można podać. Najlepiej zrobić to przed chemioterapią albo poza okresem najgłębszego zahamowania szpiku.
Skutek kliniczny
Po podaniu żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej w okresie immunosupresji wywołanej karmustyną może dojść do uogólnionego zakażenia szczepionkowym wirusem. Może ono mieć postać rozsianej wysypki, zapalenia płuc, zapalenia wątroby lub zapalenia mózgu i może zakończyć się zgonem. Nawet bez powikłań szczepienie bywa nieskuteczne, a chory pozostaje bez ochrony przed ospą wietrzną.
Mechanizm
Karmustyna jest alkilującym lekiem cytostatycznym. Silnie i długotrwale hamuje czynność szpiku, w tym wytwarzanie limfocytów. Zmniejsza w ten sposób odporność komórkową i humoralną. Atenuowany wirus ospy wietrznej (VZV) z żywej szczepionki może się wtedy niekontrolowanie namnażać. Jednocześnie odpowiedź poszczepienna jest słaba albo nie występuje. Zahamowanie szpiku po karmustynie jest opóźnione i może się utrzymywać przez wiele tygodni po podaniu.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, zwłaszcza liczba limfocytów i neutrofili, przed decyzją o szczepieniu po chemioterapii
- wywiad w kierunku przebytej ospy wietrznej lub szczepienia oraz ewentualnie oznaczenie przeciwciał przeciw VZV
- wysypka pęcherzykowa, gorączka, kaszel lub duszność w ciągu kilku tygodni od przypadkowego podania żywej szczepionki
- kontakt chorego z osobą chorą na ospę wietrzną lub półpasiec
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepienie co najmniej 4 tygodnie przed pierwszą dawką karmustynykolejność włączenia · szczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi | interakcja nie dotyczy | Żywą szczepionkę przeciw ospie wietrznej podaną co najmniej 4 tygodnie przed rozpoczęciem leczenia karmustyną uznaje się za bezpieczną. Pozwala ona wytworzyć odporność przed okresem immunosupresji. |
| odstep ≥ 3 miesiące od zakończenia leczenia karmustyną i odbudowa odpornościpochodne nitrozomocznika | inne zalecenie | Po zakończeniu chemioterapii żywą szczepionkę można rozważyć zwykle po co najmniej 3 miesiącach. Warunkiem jest remisja i odbudowa liczby limfocytów, a decyzję podejmuje się wspólnie z prowadzącym onkologiem lub hematologiem. |
| Szczepienie domownika, a nie choregokolejność włączenia · pacjent | inne zalecenie | Szczepienie domowników chorego żywą szczepionką przeciw ospie wietrznej jest zalecane, bo chroni chorego przed zakażeniem dzikim wirusem. Ryzyko przeniesienia wirusa szczepionkowego jest bardzo małe. Pojawia się tylko wtedy, gdy u zaszczepionego wystąpi wysypka. Wówczas należy unikać bliskiego kontaktu z chorym do czasu przyschnięcia zmian. |
Połączenie przeciwwskazaneSzczepionki przeciw rotawirusom (np. szczepionka przeciw rotawirusom)+ Pochodne nitrozomocznika (np. karmustyna) klasaPrzy leczeniu pochodną nitrozomocznika nie podaje się szczepionki przeciw rotawirusom ani innych żywych szczepionek.Nie szczep dziecka przeciw rotawirusom, jeśli otrzymuje ono leki przeciwnowotworowe takie jak karmustyna, i najpierw zapytaj lekarza prowadzącego, kiedy szczepienie będzie możliwe.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie szczep dziecka przeciw rotawirusom, jeśli otrzymuje ono leki przeciwnowotworowe takie jak karmustyna, i najpierw zapytaj lekarza prowadzącego, kiedy szczepienie będzie możliwe.
Szczepionka przeciw rotawirusom zawiera żywe, osłabione wirusy, które przy zdrowej odporności są bezpieczne. Leki przeciwnowotworowe takie jak karmustyna mocno osłabiają odporność, więc wirus ze szczepionki może wtedy wywołać ciężką, długotrwałą biegunkę. Szczepienie może też po prostu nie zadziałać. Jeśli chemioterapię dostaje ktoś z domowników, dziecko zwykle można zaszczepić, ale trzeba uważać na higienę przy pieluchach.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- biegunka utrzymująca się dłużej niż kilka dni
- powtarzające się wymioty
- gorączka
- objawy odwodnienia – mało mokrych pieluch, suche usta, nadmierna senność
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy leczeniu pochodną nitrozomocznika nie podaje się szczepionki przeciw rotawirusom ani innych żywych szczepionek. Jeśli niemowlę wymaga chemioterapii z użyciem karmustyny, szczepienie przeprowadza się przed jej rozpoczęciem z odstępem ustalonym przez onkologa albo odracza się je do odbudowy odporności po zakończeniu leczenia. Szczepionkę przeciw rotawirusom można podać tylko w ściśle określonym oknie wiekowym, więc odroczenie często oznacza rezygnację ze szczepienia i trzeba to omówić z rodzicami. Inaktywowanej szczepionki przeciw rotawirusom nie ma, dlatego ochronę zapewnia wtedy higiena i unikanie kontaktu z chorymi. Szczepienie zdrowego niemowlęcia, którego domownik jest leczony karmustyną, jest dopuszczalne, ale osoba z immunosupresją nie powinna zmieniać pieluch ani mieć kontaktu z kałem dziecka przez kilka tygodni po szczepieniu, a domownicy muszą starannie myć ręce.
Skutek kliniczny
U osoby z immunosupresją po karmustynie żywy wirus szczepionkowy może wywołać przewlekłą lub ciężką biegunkę z odwodnieniem, a także przedłużone wydalanie wirusa z kałem. Odpowiedź poszczepienna jest słabsza, więc dziecko może pozostać niechronione przed zakażeniem rotawirusowym. Ryzyko jest największe w okresie nadiru i przez kilka miesięcy po zakończeniu chemioterapii.
Mechanizm
Szczepionka przeciw rotawirusom zawiera żywe, osłabione wirusy, które namnażają się w jelicie i dopiero w ten sposób wywołują odporność. Pochodne nitrozomocznika, takie jak karmustyna, są lekami alkilującymi o silnym i długotrwałym działaniu mielosupresyjnym i immunosupresyjnym. Upośledzona odporność komórkowa i humoralna nie hamuje skutecznie namnażania szczepu szczepionkowego i jednocześnie osłabia wytwarzanie przeciwciał. Interakcja wynika z właściwości całych grup (żywa szczepionka i lek cytotoksyczny), dlatego dotyczy jednakowo wszystkich leków obu grup.
Monitorować
- status szczepień dziecka przed rozpoczęciem chemioterapii
- czas od ostatniej dawki karmustyny i parametry odbudowy odporności przed szczepieniem żywą szczepionką
- przy przypadkowym podaniu – biegunka, wymioty, gorączka i objawy odwodnienia
- obecność w domu osoby z immunosupresją przy szczepieniu niemowlęcia
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepienie zakończone przed rozpoczęciem leczenia karmustyną z odstępem zaakceptowanym przez onkologakolejność włączenia · szczepionki przeciw rotawirusom | ryzyko maleje | Podanie szczepionki przed rozpoczęciem chemioterapii, z odstępem pozwalającym na wytworzenie odporności i ustąpienie namnażania wirusa, eliminuje ryzyko interakcji. |
| Odbudowa odporności po zakończeniu chemioterapii potwierdzona przez lekarza prowadzącegoodstep · pochodne nitrozomocznika | inne zalecenie | Po zakończeniu leczenia karmustyną i odbudowie odporności żywą szczepionkę można rozważyć, o ile dziecko mieści się jeszcze w dopuszczalnym wieku dla szczepienia przeciw rotawirusom. |
Połączenie przeciwwskazaneSzczepionki przeciw żółtej febrze (np. szczepionka przeciw żółtej febrze)+ Modulatory receptora sfingozyno-1-fosforanu (np. siponimod, etrasymod) klasaSzczepionki przeciw żółtej febrze nie podaje się w trakcie leczenia modulatorem receptora sfingozyno-1-fosforanu ani przed upływem kilku tygodni od jego odstawienia.Jeśli przyjmujesz lek z tej grupy, nie szczep się przeciw żółtej febrze i przed zaplanowaniem podróży porozmawiaj z lekarzem prowadzącym, nie odstawiając leku na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek z tej grupy, nie szczep się przeciw żółtej febrze i przed zaplanowaniem podróży porozmawiaj z lekarzem prowadzącym, nie odstawiając leku na własną rękę.
Szczepionka przeciw żółtej febrze zawiera żywego, osłabionego wirusa. Leki takie jak siponimod (na stwardnienie rozsiane) czy etrasymod (na wrzodziejące zapalenie jelita grubego) osłabiają układ odporności. Przy takim leczeniu wirus ze szczepionki może wywołać groźną chorobę, a samo szczepienie może nie dać ochrony. Dlatego tej szczepionki nie podaje się w czasie leczenia ani przez kilka tygodni po jego zakończeniu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wysoka gorączka w ciągu kilku tygodni po szczepieniu
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- silny ból głowy, sztywność karku, splątanie lub drgawki
- silne osłabienie, wymioty, krwawienia
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Szczepionki przeciw żółtej febrze nie podaje się w trakcie leczenia modulatorem receptora sfingozyno-1-fosforanu ani przed upływem kilku tygodni od jego odstawienia. U osób planujących leczenie siponimodem lub etrasymodem szczepienie należy wykonać z wyprzedzeniem, co najmniej 4 tygodnie przed pierwszą dawką leku. Po odstawieniu siponimodu z żywą szczepionką trzeba odczekać co najmniej 4 tygodnie, a po odstawieniu etrasymodu – okres potrzebny do wypłukania leku i powrotu liczby limfocytów do normy. Przerwania leczenia wyłącznie z powodu wyjazdu nie należy podejmować bez decyzji lekarza prowadzącego, ponieważ grozi to nawrotem choroby podstawowej. Gdy szczepienie jest niemożliwe, a wyjazd konieczny, lekarz może wystawić zaświadczenie o przeciwwskazaniu do szczepienia, a pacjent musi stosować ścisłą ochronę przed komarami.
Skutek kliniczny
Podanie szczepionki w trakcie leczenia lub krótko po jego zakończeniu grozi niekontrolowanym namnażaniem wirusa szczepionkowego i ciężkimi powikłaniami, w tym chorobą trzewną lub neurologiczną związaną ze szczepieniem, które mogą zagrażać życiu. Jednocześnie odpowiedź immunologiczna może być niewystarczająca, przez co pacjent nie uzyska pewnej ochrony przed żółtą febrą.
Mechanizm
Szczepionka przeciw żółtej febrze zawiera żywy, osłabiony wirus, który musi się namnożyć w organizmie, a jego kontrola wymaga sprawnej odpowiedzi limfocytów T i B. Modulatory receptora sfingozyno-1-fosforanu zatrzymują limfocyty w węzłach chłonnych i wyraźnie zmniejszają ich liczbę we krwi. Taka immunosupresja osłabia kontrolę nad wirusem szczepionkowym i zmniejsza wytwarzanie przeciwciał ochronnych. Mechanizm wynika z działania całej klasy, dlatego interakcja jest wspólna dla wszystkich leków obu grup.
Monitorować
- historia szczepień przed rozpoczęciem leczenia
- bezwzględna liczba limfocytów przed szczepieniem po odstawieniu leku
- objawy gorączkowe, żółtaczka i objawy neurologiczne w ciągu kilku tygodni po przypadkowym szczepieniu
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepienie wykonane co najmniej 4 tygodnie przed pierwszą dawką modulatorakolejność włączenia · szczepionki przeciw żółtej febrze | ryzyko maleje | Szczepienie wykonane z odpowiednim wyprzedzeniem przed rozpoczęciem leczenia jest bezpieczne i pozwala uzyskać ochronę, zanim lek obniży liczbę limfocytów. |
| Okres wypłukania leku i normalizacji liczby limfocytów (dla siponimodu co najmniej 4 tygodnie)odstep · modulatory receptora sfingozyno-1-fosforanu | ryzyko maleje | Po odstawieniu modulatora szczepienie jest możliwe dopiero po wypłukaniu leku i powrocie liczby limfocytów do normy. Decyzję o przerwie w leczeniu podejmuje lekarz prowadzący z uwzględnieniem ryzyka nawrotu choroby. |
Połączenie przeciwwskazaneSzczepionki przeciw żółtej febrze (np. szczepionka przeciw żółtej febrze)+ Pochodne nitrozomocznika (np. karmustyna) klasaSzczepionki przeciw żółtej febrze nie podaje się osobom leczonym pochodnymi nitrozomocznika ani w okresie utrzymującej się po nich immunosupresji – połączenie jest przeciwwskazane.Jeśli jesteś leczony pochodną nitrozomocznika lub niedawno zakończyłeś takie leczenie, nie szczep się przeciw żółtej febrze i przed planowaniem podróży porozmawiaj z lekarzem prowadzącym leczenie.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli jesteś leczony pochodną nitrozomocznika lub niedawno zakończyłeś takie leczenie, nie szczep się przeciw żółtej febrze i przed planowaniem podróży porozmawiaj z lekarzem prowadzącym leczenie.
Szczepionka przeciw żółtej febrze zawiera żywy, osłabiony wirus, z którym zdrowy organizm łatwo sobie radzi. Leki przeciwnowotworowe z grupy pochodnych nitrozomocznika, na przykład karmustyna, mocno osłabiają odporność. U osoby, która je przyjmuje, wirus ze szczepionki może wywołać ciężką chorobę, a samo szczepienie może nie chronić przed żółtą febrą. Dlatego w czasie takiego leczenia i przez pewien czas po nim nie wolno się szczepić przeciw żółtej febrze.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze i bóle mięśni w ciągu kilku tygodni po szczepieniu
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- silny ból głowy, sztywność karku, splątanie lub drgawki
- duże osłabienie, wymioty, krwawienia lub siniaki bez wyraźnej przyczyny
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Szczepionki przeciw żółtej febrze nie podaje się osobom leczonym pochodnymi nitrozomocznika ani w okresie utrzymującej się po nich immunosupresji – połączenie jest przeciwwskazane. Jeśli szczepienie jest konieczne, należy je wykonać przed rozpoczęciem leczenia karmustyną, z wyprzedzeniem pozwalającym na wytworzenie odporności, po konsultacji z lekarzem prowadzącym leczenie onkologiczne. Po zakończeniu chemioterapii szczepienie odracza się co najmniej o kilka miesięcy, do czasu odbudowy odporności potwierdzonej przez lekarza. Gdy szczepienia nie można wykonać, pacjent powinien zrezygnować z podróży do rejonów występowania żółtej febry albo otrzymać zaświadczenie o przeciwwskazaniu do szczepienia i stosować ścisłą ochronę przed komarami.
Skutek kliniczny
U osoby z immunosupresją po chemioterapii szczepienie może wywołać ciężką, uogólnioną chorobę wywołaną wirusem szczepionkowym, w tym zajęcie narządów wewnętrznych lub ośrodkowego układu nerwowego, które może zakończyć się zgonem. Dodatkowo szczepienie może nie zapewnić ochrony przed żółtą febrą, co daje pacjentowi fałszywe poczucie bezpieczeństwa w czasie podróży.
Mechanizm
Szczepionka przeciw żółtej febrze zawiera żywy, osłabiony wirus, który po podaniu namnaża się w organizmie i jest kontrolowany przez układ odpornościowy. Pochodne nitrozomocznika, takie jak karmustyna, silnie hamują czynność szpiku i wywołują głęboką, długotrwałą immunosupresję, w tym spadek liczby limfocytów i granulocytów. W tych warunkach wirus szczepionkowy może namnażać się w sposób niekontrolowany, a jednocześnie odpowiedź ochronna na szczepienie jest osłabiona lub nie powstaje wcale. Interakcja jest wspólna dla całej klasy i wynika z działania immunosupresyjnego, a nie z cech konkretnej substancji.
Monitorować
- Ustalenie, czy pacjent jest w trakcie chemioterapii lub w okresie po niej, przed kwalifikacją do szczepienia
- Morfologia krwi z rozmazem i liczba limfocytów przed ewentualnym szczepieniem po zakończeniu leczenia
- Gorączka, objawy grypopodobne, żółtaczka lub objawy neurologiczne w ciągu kilku tygodni po przypadkowym zaszczepieniu
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepienie przed rozpoczęciem leczenia pochodną nitrozomocznikakolejność włączenia · szczepionki przeciw żółtej febrze | inne zalecenie | Szczepienie wykonane przed rozpoczęciem chemioterapii, z wyprzedzeniem wystarczającym do wytworzenia odporności i ustąpienia wiremii poszczepiennej, jest dopuszczalne po uzgodnieniu z onkologiem. Termin rozpoczęcia leczenia ustala lekarz prowadzący. |
| Kilka miesięcy od zakończenia chemioterapii i potwierdzona odbudowa odpornościodstep · pochodne nitrozomocznika | inne zalecenie | Po zakończeniu leczenia pochodną nitrozomocznika szczepienie można rozważyć dopiero po ustąpieniu immunosupresji, ocenionym klinicznie i w badaniach krwi przez lekarza prowadzącego. Długość odstępu zależy od intensywności leczenia i leków stosowanych jednocześnie, na przykład glikokortykosteroidów. |
Niekorzystna interakcjaAgoniści dopaminy (np. ropinirol, pramipeksol, rotygotyna)+ Modulatory receptora sfingozyno-1-fosforanu (np. siponimod, etrasymod) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu agonisty dopaminy i modulatora receptora sfingozyno-1-fosforanu kontroluj tętno i ciśnienie tętnicze w pozycji leżącej i stojącej, zwłaszcza w pierwszych dniach włączania modulatora i podczas zwiększania dawki agonisty.Jeśli przyjmujesz lek na chorobę Parkinsona lub niespokojne nogi i zaczynasz leczenie siponimodem lub etrasymodem, powiedz o tym lekarzowi, wstawaj powoli i mierz tętno oraz ciśnienie w pierwszych dniach leczenia.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek na chorobę Parkinsona lub niespokojne nogi i zaczynasz leczenie siponimodem lub etrasymodem, powiedz o tym lekarzowi, wstawaj powoli i mierz tętno oraz ciśnienie w pierwszych dniach leczenia.
Leki na chorobę Parkinsona lub zespół niespokojnych nóg, takie jak ropinirol, pramipeksol czy rotygotyna, mogą obniżać ciśnienie krwi. Leki na stwardnienie rozsiane lub zapalenie jelita, takie jak siponimod i etrasymod, zwalniają bicie serca, najbardziej w pierwszych dniach leczenia. Razem mogą powodować zawroty głowy, osłabienie, a nawet omdlenie. Przy apomorfinie ryzyko dla serca jest większe.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zawroty głowy lub ciemnienie przed oczami przy wstawaniu
- bardzo wolne lub nierówne bicie serca
- omdlenie lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
- duszność, ból w klatce piersiowej, kołatanie serca
- nietypowe zmęczenie i osłabienie
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu agonisty dopaminy i modulatora receptora sfingozyno-1-fosforanu kontroluj tętno i ciśnienie tętnicze w pozycji leżącej i stojącej, zwłaszcza w pierwszych dniach włączania modulatora i podczas zwiększania dawki agonisty. Przed włączeniem siponimodu lub etrasymodu wykonaj EKG i oceń, czy pacjent nie przyjmuje innych leków zwalniających rytm serca. Siponimod włącza się ze stopniowym zwiększaniem dawki, czego nie wolno pomijać u pacjenta leczonego ropinirolem, pramipeksolem, rotygotyną lub pirybedylem. Nie zwiększaj dawki agonisty dopaminy w tym samym czasie, w którym rozpoczynasz leczenie modulatorem. Apomorfiny nie łączy się z modulatorami receptora S1P bez konsultacji kardiologicznej i przedłużonego monitorowania EKG.
Skutek kliniczny
Połączenie może nasilić zawroty głowy, hipotonię ortostatyczną, objawową bradykardię i omdlenia, głównie w pierwszych dniach włączania modulatora receptora S1P albo podczas zwiększania dawki agonisty dopaminy. U chorych z parkinsonizmem lub stwardnieniem rozsianym omdlenie łatwo prowadzi do upadku i urazu. Przy apomorfinie dochodzi ryzyko wydłużenia odstępu QT i komorowych zaburzeń rytmu.
Mechanizm
Modulatory receptora sfingozyno-1-fosforanu pobudzają receptory S1P1 w komórkach mięśnia przedsionków i węźle zatokowym, co zwłaszcza na początku leczenia zwalnia rytm serca i może spowolnić przewodzenie przedsionkowo-komorowe. Agoniści dopaminy pobudzają obwodowe i ośrodkowe receptory dopaminowe D2, zmniejszają napięcie układu współczulnego i wywołują hipotonię ortostatyczną, a niekiedy także bradykardię i omdlenia. Oba działania się sumują i zwiększają ryzyko objawowej bradykardii, spadków ciśnienia i omdleń. Nie ma istotnej interakcji farmakokinetycznej między lekami obu grup.
Monitorować
- tętno, szczególnie w pierwszych dniach po włączeniu modulatora receptora S1P
- ciśnienie tętnicze w pozycji leżącej i stojącej
- EKG przed włączeniem modulatora (rytm, przewodzenie przedsionkowo-komorowe, odstęp QTc przy apomorfinie)
- zawroty głowy, omdlenia i upadki
Kiedy ocena się zmienia
| Włączanie modulatora u pacjenta już leczonego agonistą dopaminykolejność włączenia · modulatory receptora sfingozyno-1-fosforanu | ryzyko rośnie | Największe zwolnienie rytmu serca po modulatorze receptora S1P występuje w pierwszych dniach leczenia, dlatego ten okres wymaga najściślejszej kontroli tętna i ciśnienia. Po ustabilizowaniu leczenia ryzyko wyraźnie maleje. |
| Zwiększanie dawki agonisty dopaminydawka · agoniści dopaminy | ryzyko rośnie | Hipotonia ortostatyczna po agonistach dopaminy nasila się podczas zwiększania dawki. Nie zwiększaj dawki agonisty równocześnie z włączaniem modulatora receptora S1P. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występują hipotonia ortostatyczna, zaburzenia przewodzenia i upadki, a skutki omdlenia są poważniejsze. |
Niekorzystna interakcjaAlfa- i beta-blokery (np. karwedylol)+ Modulatory receptora sfingozyno-1-fosforanu (np. siponimod, etrasymod) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu beta-blokera i modulatora receptora sfingozyno-1-fosforanu modulator włącza się ostrożnie, po ocenie tętna, ciśnienia i EKG, a u pacjentów z wolnym rytmem serca lub obciążeniem kardiologicznym pod nadzorem w pierwszych godzinach po pierwszej dawce.Jeśli przyjmujesz beta-bloker i masz zacząć lek z grupy modulatorów receptora S1P (albo odwrotnie), powiedz o tym lekarzowi przed rozpoczęciem leczenia, nie odstawiaj samodzielnie żadnego z leków i zgłoś się do lekarza, jeśli poczujesz zawroty głowy, duże osłabienie lub zasłabniesz.szybki (godziny)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz beta-bloker i masz zacząć lek z grupy modulatorów receptora S1P (albo odwrotnie), powiedz o tym lekarzowi przed rozpoczęciem leczenia, nie odstawiaj samodzielnie żadnego z leków i zgłoś się do lekarza, jeśli poczujesz zawroty głowy, duże osłabienie lub zasłabniesz.
Leki z grupy beta-blokerów, takie jak karwedylol, oraz niektóre leki na stwardnienie rozsiane lub wrzodziejące zapalenie jelita grubego, takie jak siponimod i etrasymod, zwalniają pracę serca. Przyjmowane razem mogą za bardzo zwolnić tętno i obniżyć ciśnienie. Ryzyko jest największe w pierwszych dniach po rozpoczęciu leczenia siponimodem lub etrasymodem. Lekarz może wtedy zlecić EKG i obserwację tętna albo zmienić leczenie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zawroty głowy, zwłaszcza przy wstawaniu
- nietypowe zmęczenie lub osłabienie
- bardzo wolne lub nieregularne bicie serca
- duszność lub ból w klatce piersiowej
- zasłabnięcie albo utrata przytomności
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu beta-blokera i modulatora receptora sfingozyno-1-fosforanu modulator włącza się ostrożnie, po ocenie tętna, ciśnienia i EKG, a u pacjentów z wolnym rytmem serca lub obciążeniem kardiologicznym pod nadzorem w pierwszych godzinach po pierwszej dawce. Jeśli u pacjenta przyjmującego karwedylol tętno spoczynkowe jest wyraźnie zwolnione, przed włączeniem siponimodu lub etrasymodu należy rozważyć z lekarzem prowadzącym czasowe odstawienie beta-blokera lub zmianę leczenia na lek niezwalniający rytmu, o ile pozwala na to wskazanie kardiologiczne. Siponimod wprowadza się ze stopniowym zwiększaniem dawki, co łagodzi efekt pierwszej dawki, natomiast etrasymod podaje się od razu w dawce docelowej, więc obserwacja po pierwszej dawce jest przy nim szczególnie ważna. U pacjentów z niewydolnością serca lub po zawale nie należy odstawiać karwedylolu bez konsultacji kardiologicznej. Włączenie beta-blokera u pacjenta leczonego już modulatorem S1P w stałej dawce jest zwykle bezpieczniejsze, ale również wymaga kontroli tętna. Po przerwie w przyjmowaniu modulatora S1P ponowne rozpoczęcie leczenia traktuje się jak nowe włączenie.
Skutek kliniczny
Przy jednoczesnym stosowaniu beta-blokera i modulatora receptora S1P rośnie ryzyko objawowej bradykardii, bloku przedsionkowo-komorowego i spadku ciśnienia, przede wszystkim w okresie rozpoczynania leczenia modulatorem S1P. Mogą wystąpić zawroty głowy, osłabienie, zasłabnięcie lub omdlenie. Ryzyko jest większe u osób z wyjściowo wolnym rytmem serca, zaburzeniami przewodzenia, chorobą niedokrwienną serca, niewydolnością serca lub przyjmujących inne leki zwalniające rytm. Gdy modulator S1P jest stosowany od dłuższego czasu w stałej dawce, dołączenie beta-blokera wiąże się z mniejszym ryzykiem.
Mechanizm
Modulatory receptora sfingozyno-1-fosforanu pobudzają receptory S1P1 w komórkach przedsionków serca, co aktywuje dokomórkowy prąd potasowy i przejściowo zwalnia rytm zatokowy oraz przewodzenie przedsionkowo-komorowe. Efekt jest najsilniejszy w pierwszych godzinach i dniach leczenia, a potem słabnie wraz z internalizacją receptorów. Beta-blokery hamują receptory beta-1 w węźle zatokowym i przedsionkowo-komorowym, więc niezależnym mechanizmem również zwalniają rytm i przewodzenie. Karwedylol dodatkowo blokuje receptory alfa-1 i rozszerza naczynia, a beta-bloker ogranicza odruchowe przyspieszenie rytmu, które w innej sytuacji łagodziłoby bradykardię. Działania obu grup sumują się. Nie stwierdza się istotnej interakcji farmakokinetycznej. Interakcja jest wspólna dla wszystkich leków obu grup, bo wynika z działania na serce całej klasy modulatorów S1P i całej klasy beta-blokerów.
Monitorować
- tętno spoczynkowe przed włączeniem modulatora S1P i w pierwszych godzinach po pierwszej dawce
- ciśnienie tętnicze, w tym objawy hipotonii ortostatycznej
- EKG przed rozpoczęciem leczenia modulatorem S1P (rytm, odstęp PQ, bloki przewodzenia)
- objawy bradykardii: zawroty głowy, osłabienie, duszność, ból w klatce piersiowej, omdlenia
- ponowna kontrola po przerwie w przyjmowaniu modulatora S1P lub po zwiększeniu dawki beta-blokera
Kiedy ocena się zmienia
| Beta-bloker dołączany u pacjenta leczonego już modulatorem S1P w stałej dawcekolejność włączenia · modulatory receptora sfingozyno-1-fosforanu | ryzyko maleje | Po okresie wprowadzania modulatora S1P jego działanie zwalniające rytm słabnie, więc dołączenie beta-blokera wiąże się z mniejszym ryzykiem niż odwrotna kolejność. Nadal należy kontrolować tętno i ciśnienie po włączeniu lub zwiększeniu dawki beta-blokera. |
| Pierwsze dni leczenia lub wznowienie po przerwieczas leczenia · modulatory receptora sfingozyno-1-fosforanu | ryzyko rośnie | Ryzyko bradykardii i bloku przedsionkowo-komorowego jest największe po pierwszej dawce i w okresie zwiększania dawki modulatora S1P oraz po jego wznowieniu po przerwie. Wznowienie leczenia traktuje się jak nowe włączenie, z ponowną oceną tętna i EKG. |
Niekorzystna interakcjaAlfa-adrenolityki urologiczne (np. tamsulosyna, sylodosyna, terazosyna)+ Modulatory receptora sfingozyno-1-fosforanu (np. siponimod, etrasymod) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu alfa-adrenolityku urologicznego i modulatora receptora S1P należy monitorować tętno i ciśnienie tętnicze, zwłaszcza na początku leczenia modulatorem S1P i po zmianie dawki alfa-adrenolityku.Jeśli przyjmujesz lek na prostatę i lek z grupy siponimodu lub etrasymodu, powiedz o tym lekarzowi przed rozpoczęciem leczenia, wstawaj powoli z łóżka i krzesła, a przy zawrotach głowy usiądź lub połóż się.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek na prostatę i lek z grupy siponimodu lub etrasymodu, powiedz o tym lekarzowi przed rozpoczęciem leczenia, wstawaj powoli z łóżka i krzesła, a przy zawrotach głowy usiądź lub połóż się.
Leki na prostatę z tej grupy, takie jak tamsulosyna, sylodosyna, alfuzosyna czy terazosyna, mogą obniżać ciśnienie krwi. Siponimod i etrasymod, stosowane w stwardnieniu rozsianym lub chorobach jelit, na początku leczenia zwalniają bicie serca. Razem mogą powodować zawroty głowy, osłabienie, a nawet omdlenie, szczególnie przy szybkim wstawaniu i w pierwszych dniach leczenia. Alfuzosyna może dodatkowo wpływać na rytm serca, dlatego lekarz może zlecić EKG.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zawroty głowy przy wstawaniu
- uczucie zbliżającego się omdlenia lub omdlenie
- bardzo wolne lub nierówne bicie serca
- kołatanie serca
- duszność lub ból w klatce piersiowej
- nietypowe zmęczenie i osłabienie
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu alfa-adrenolityku urologicznego i modulatora receptora S1P należy monitorować tętno i ciśnienie tętnicze, zwłaszcza na początku leczenia modulatorem S1P i po zmianie dawki alfa-adrenolityku. U pacjenta przyjmującego już alfa-adrenolityk siponimod i etrasymod włącza się zgodnie ze schematem dla danego leku, z oceną EKG przed pierwszą dawką i obserwacją tętna oraz ciśnienia po pierwszej dawce u osób z grupy ryzyka. Nie należy włączać ani zwiększać dawki alfa-adrenolityku w okresie zwiększania dawki siponimodu ani w pierwszych dniach leczenia etrasymodem. Terazosynę i alfuzosynę rozpoczyna się od najmniejszej dawki podanej wieczorem przed snem. Przy alfuzosynie trzeba dodatkowo ocenić odstęp QT i inne leki wydłużające QT, a u pacjentów z wydłużonym QT, bradykardią lub blokiem przewodzenia lepiej wybrać tamsulosynę, sylodosynę albo lek z innej grupy. Po przerwie w przyjmowaniu siponimodu wymagającej ponownego zwiększania dawki obowiązują te same środki ostrożności co przy pierwszym włączeniu.
Skutek kliniczny
Zwiększone ryzyko zawrotów głowy, hipotonii ortostatycznej, omdleń i upadków, zwłaszcza w pierwszych dniach leczenia modulatorem receptora S1P lub po włączeniu albo zwiększeniu dawki alfa-adrenolityku. Przy alfuzosynie dochodzi możliwość zaburzeń rytmu związanych z wydłużeniem QT i bradykardią.
Mechanizm
Modulatory receptora sfingozyno-1-fosforanu przy rozpoczynaniu leczenia przejściowo zwalniają czynność serca i mogą opóźniać przewodzenie przedsionkowo-komorowe przez pobudzenie receptorów S1P1 w komórkach mięśnia przedsionków. Alfa-adrenolityki urologiczne blokują receptory alfa1 w naczyniach i mogą wywoływać hipotonię ortostatyczną, najsilniej po pierwszej dawce, po zwiększeniu dawki i u osób starszych. Zwolnienie rytmu serca osłabia odruchowe przyspieszenie tętna, które normalnie kompensuje spadek ciśnienia przy pionizacji. Efekty sumują się farmakodynamicznie. Istotnej interakcji farmakokinetycznej nie oczekuje się, bo alfa-adrenolityki nie hamują ani nie indukują enzymów metabolizujących siponimod i etrasymod. Alfuzosina dodatkowo może wydłużać odstęp QT.
Monitorować
- tętno w spoczynku
- ciśnienie tętnicze na leżąco i na stojąco
- EKG przed rozpoczęciem leczenia modulatorem S1P, przy alfuzosynie z oceną odstępu QT
- objawy hipotonii ortostatycznej i omdleń
- upadki u osób starszych
Kiedy ocena się zmienia
| Włączenie modulatora S1P u pacjenta przyjmującego alfa-adrenolitykkolejność włączenia · modulatory receptora sfingozyno-1-fosforanu | ryzyko rośnie | Największe ryzyko bradykardii i hipotonii przypada na pierwsze dni leczenia siponimodem lub etrasymodem. Przed pierwszą dawką należy wykonać EKG, a u pacjentów z grupy ryzyka obserwować tętno i ciśnienie po pierwszej dawce. |
| Włączenie lub zwiększenie dawki alfa-adrenolityku u pacjenta na stałej dawce modulatora S1Pkolejność włączenia · alfa-adrenolityki urologiczne | ryzyko maleje | Po zakończeniu fazy początkowej wpływ modulatora S1P na rytm serca słabnie, a ryzyko wynika głównie z efektu pierwszej dawki alfa-adrenolityku. Wystarczy rozpoczęcie od najmniejszej dawki wieczorem i kontrola ciśnienia. |
| Przerwa w leczeniu wymagająca ponownego zwiększania dawki siponimoduodstep · modulatory receptora sfingozyno-1-fosforanu | ryzyko rośnie | Po przerwie w przyjmowaniu siponimodu wymagającej ponownego stopniowego zwiększania dawki efekt pierwszej dawki na rytm serca powraca i obowiązują te same środki ostrożności co przy pierwszym włączeniu. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych hipotonia ortostatyczna i upadki po alfa-adrenolitykach występują częściej, a skutki upadku są poważniejsze. Wskazana jest ocena ciśnienia na stojąco i ostrożne zwiększanie dawek. |
| Pierwsza dawka lub zwiększenie dawki terazosyny albo alfuzosynydawka · alfa-adrenolityki urologiczne | ryzyko rośnie | Terazosyna i alfuzosyna dają silniejszy efekt pierwszej dawki niż tamsulosyna i sylodosyna. Należy zaczynać od najmniejszej dawki podanej przed snem i nie zwiększać jej w fazie włączania modulatora S1P. |
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.