Interakcje / Opioidy – pochodne orypawiny / Opioidy – pochodne orypawiny i testy czynności przysadki
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Przed testem czynności przysadki u pacjenta przyjmującego opioid z grupy pochodnych orypawiny zaplanuj badanie tak, aby wynik był wiarygodny, i interpretuj go z uwzględnieniem wpływu opioidu na oś hormonalną.
Jeśli masz mieć test hormonalny przysadki, powiedz lekarzowi, że przyjmujesz buprenorfinę, i nie odstawiaj jej na własną rękę.
Interakcja klasy Opioidy – pochodne orypawiny + testy czynności przysadki
Opis dotyczy wszystkich leków z obu grup, poza wyjątkami wymienionymi niżej.
- Opioidy – pochodne orypawiny
- buprenorfina
- Testy czynności przysadki
- metyrapon, makimorelina
Wyjątki – te leki zachowują się inaczej
- metyrapon – Metyrapon nie wydłuża odstępu QT, więc nie sumuje się z buprenorfiną w działaniu na serce. Przy tym połączeniu pozostaje tylko możliwe zafałszowanie wyniku testu, bo opioidy hamują oś podwzgórze–przysadka–nadnercza i mogą osłabiać wyrzut ACTH po metyraponie. Ta zależność jest słabiej udokumentowana.
Niekorzystna interakcjaOpioidy – pochodne orypawiny (np. buprenorfina)+ Testy czynności przysadki (np. makimorelina) klasaPrzed testem czynności przysadki u pacjenta przyjmującego opioid z grupy pochodnych orypawiny zaplanuj badanie tak, aby wynik był wiarygodny, i interpretuj go z uwzględnieniem wpływu opioidu na oś hormonalną.Jeśli masz mieć test hormonalny przysadki, powiedz lekarzowi, że przyjmujesz buprenorfinę, i nie odstawiaj jej na własną rękę.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli masz mieć test hormonalny przysadki, powiedz lekarzowi, że przyjmujesz buprenorfinę, i nie odstawiaj jej na własną rękę.
Buprenorfina to lek przeciwbólowy z grupy opioidów, stosowany też w leczeniu uzależnienia. Może wpływać na hormony wydzielane przez przysadkę i zmieniać wynik badań hormonalnych, takich jak test z makimoreliną czy z metyraponem. Makimorelina, podobnie jak buprenorfina, może zaburzać rytm serca, dlatego tych dwóch leków nie łączy się ze sobą.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- zawroty głowy lub uczucie zbliżającego się omdlenia
- omdlenie
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przed testem czynności przysadki u pacjenta przyjmującego opioid z grupy pochodnych orypawiny zaplanuj badanie tak, aby wynik był wiarygodny, i interpretuj go z uwzględnieniem wpływu opioidu na oś hormonalną. Makimoreliny nie łącz z buprenorfiną. Gdy buprenorfiny nie można odstawić, na przykład w leczeniu substytucyjnym, wybierz inny test stymulacji hormonu wzrostu. Jeśli makimorelina jest jedynym możliwym testem, wykonaj wcześniej EKG oraz oznacz potas i magnez, a przy wydłużonym QT zrezygnuj z badania. Przy teście z metyraponem nie trzeba zmieniać leczenia buprenorfiną, ale wynik wskazujący na niewydolność osi należy ocenić ostrożnie.
Skutek kliniczny
Przy makimorelinie rośnie ryzyko wydłużenia odstępu QT i komorowych zaburzeń rytmu, w tym torsade de pointes. Większe jest u osób z hipokaliemią, hipomagnezemią, bradykardią lub wrodzonym zespołem długiego QT. Wynik testu wykonanego w trakcie leczenia opioidem może nie odzwierciedlać rzeczywistej czynności przysadki. Grozi to fałszywym rozpoznaniem niedoboru albo przeoczeniem zaburzenia.
Mechanizm
Makimorelina wydłuża odstęp QT. Buprenorfina też może go wydłużać, zwłaszcza w większych dawkach, więc oba leki działają w tym samym kierunku na przewodzenie w sercu. Opioidy wpływają też na oś podwzgórze–przysadka. Hamują wydzielanie ACTH i gonadotropin oraz zmieniają wydzielanie hormonu wzrostu, co może zafałszować wynik testu stymulacyjnego. Interakcja nie jest wspólna dla całej grupy testów. Ryzyko kardiologiczne dotyczy makimoreliny, a przy metyraponie w grę wchodzi tylko wpływ opioidu na oś hormonalną.
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed podaniem makimoreliny
- stężenie potasu i magnezu w surowicy przed testem z makimoreliną
- objawy zaburzeń rytmu (kołatanie serca, omdlenie) w trakcie i po teście
- interpretacja wyniku testu z uwzględnieniem przewlekłego stosowania opioidu
Kiedy ocena się zmienia
| Duże dawki podjęzykowe stosowane w leczeniu uzależnienia od opioidówdawka · opioidy – pochodne orypawiny | ryzyko rośnie | Większa dawka buprenorfiny silniej wydłuża QT, a w leczeniu substytucyjnym leku zwykle nie można przerwać przed testem. W takiej sytuacji makimorelinę należy zastąpić innym testem stymulacji hormonu wzrostu. |
| wiek ≥ 65pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częstsze są bradykardia, zaburzenia elektrolitowe i choroby serca, co zwiększa ryzyko arytmii przy łączeniu makimoreliny z buprenorfiną. |
Alkohol przy tych lekach
Opioidy – pochodne orypawiny a alkohol: brak opisu w bazie.
Testy czynności przysadki a alkohol: brak opisu w bazie.
Inne interakcje tych leków 105
Połączenie przeciwwskazaneLeki stosowane w uzależnieniu od alkoholu (np. naltrekson, nalmefen)+ Opioidy – pochodne orypawiny (np. buprenorfina) klasaLeków stosowanych w uzależnieniu od alkoholu, które blokują receptory opioidowe, nie łączy się z opioidem z grupy pochodnych orypawiny – połączenie jest przeciwwskazane.Nie łącz leku na uzależnienie od alkoholu blokującego opioidy z lekiem opioidowym i zawsze mów lekarzowi oraz farmaceucie, że przyjmujesz oba leki.szybki (godziny)rozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Nie łącz leku na uzależnienie od alkoholu blokującego opioidy z lekiem opioidowym i zawsze mów lekarzowi oraz farmaceucie, że przyjmujesz oba leki.
Naltrekson i nalmefen, czyli niektóre leki na uzależnienie od alkoholu, blokują działanie leków opioidowych, takich jak buprenorfina. Jeśli przyjmujesz buprenorfinę, nagłe włączenie takiego leku może wywołać silne objawy odstawienia, a buprenorfina przestaje uśmierzać ból. Próba „przebicia” blokady większą dawką opioidu może skończyć się groźnym przedawkowaniem. Disulfiramu i akamprozatu to nie dotyczy.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nagłe pocenie się, dreszcze, gęsia skórka
- nudności, wymioty, biegunka, bóle brzucha
- silny niepokój, rozdrażnienie, kołatanie serca
- nagły powrót bólu mimo przyjmowania leku przeciwbólowego
- nadmierna senność, spowolniony lub płytki oddech po przyjęciu opioidu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Leków stosowanych w uzależnieniu od alkoholu, które blokują receptory opioidowe, nie łączy się z opioidem z grupy pochodnych orypawiny – połączenie jest przeciwwskazane. Naltrekson i nalmefen włącza się dopiero po całkowitym odstawieniu buprenorfiny i upewnieniu się, że pacjent nie przyjmuje opioidów, a przy wątpliwościach warto wykonać test na obecność opioidów. Buprenorfina ma długi okres półtrwania, a postacie o przedłużonym uwalnianiu działają tygodniami, więc odstęp przed włączeniem antagonisty musi być odpowiednio dłuższy. Gdy u pacjenta leczonego naltreksonem lub nalmefenem planowane jest leczenie opioidem, antagonistę odstawia się z wyprzedzeniem, a w nagłym bólu stosuje się leczenie nieopioidowe lub znieczulenie regionalne. Jeśli opioid jest niezbędny przy działającej blokadzie, podaje się go wyłącznie w warunkach szpitalnych z możliwością wspomagania oddychania. Pacjentowi uzależnionemu od alkoholu i leczonemu buprenorfiną można zaproponować akamprozat lub, przy zachowaniu zwykłych ostrzeżeń, disulfiram.
Skutek kliniczny
Włączenie naltreksonu lub nalmefenu u pacjenta przyjmującego buprenorfinę może wywołać nagły, ciężki zespół odstawienny z pobudzeniem, wymiotami, biegunką, potami i tachykardią. U pacjenta leczonego antagonistą buprenorfina traci działanie przeciwbólowe, a próba przełamania blokady dużymi dawkami opioidu grozi przedawkowaniem z depresją oddechową, gdy blokada słabnie. Po odstawieniu antagonisty wrażliwość na opioidy może być zwiększona, co podnosi ryzyko przedawkowania nawet zwykłymi dawkami.
Mechanizm
Naltrekson i nalmefen są antagonistami receptorów opioidowych i konkurują z buprenorfiną o receptor μ. Blokują jej działanie przeciwbólowe i substytucyjne, a u pacjenta zależnego fizycznie od opioidów wypierają agonistę z receptora i wywołują ostry zespół odstawienny. Interakcja dotyczy tylko leków z grupy a, które blokują receptory opioidowe. Disulfiram i akamprozat w nią nie wchodzą.
Monitorować
- potwierdzenie braku przyjmowania opioidów przed włączeniem naltreksonu lub nalmefenu, w razie potrzeby test w moczu
- objawy zespołu odstawiennego po pierwszej dawce antagonisty
- skuteczność przeciwbólowa buprenorfiny u pacjenta, który mógł przyjmować antagonistę
- sedacja, częstość i głębokość oddechów przy podawaniu opioidu w trakcie blokady lub wkrótce po odstawieniu antagonisty
Kiedy ocena się zmienia
| Antagonista włączany u pacjenta przyjmującego buprenorfinękolejność włączenia · leki stosowane w uzależnieniu od alkoholu | ryzyko rośnie | Włączenie naltreksonu lub nalmefenu u pacjenta zależnego od buprenorfiny grozi gwałtownym zespołem odstawiennym. Przed pierwszą dawką antagonisty konieczny jest odpowiednio długi okres bez opioidów. |
| Iniekcja o przedłużonym uwalnianiu lub system transdermalnypostać · opioidy – pochodne orypawiny | inne zalecenie | Po ostatniej iniekcji depot lub zdjęciu plastra buprenorfina utrzymuje się w organizmie znacznie dłużej niż po tabletce podjęzykowej. Odstęp przed włączeniem antagonisty trzeba odpowiednio wydłużyć. |
| Okres tuż po odstawieniu naltreksonu lub nalmefenuodstep · leki stosowane w uzależnieniu od alkoholu | inne zalecenie | Po zakończeniu blokady wrażliwość na opioidy może być zwiększona. Buprenorfinę i inne opioidy rozpoczyna się od małych dawek z obserwacją oddechu i sedacji. |
Połączenie przeciwwskazanePrzeciwpsychotyczne pochodne indolu (np. zyprazydon, sertindol)+ Testy czynności przysadki (np. makimorelina) klasaNie wykonuje się testu z makimoreliną u pacjenta przyjmującego przeciwpsychotyczną pochodną indolu silnie wydłużającą odstęp QT.Jeśli przyjmujesz lek przeciwpsychotyczny i masz zaplanowane badanie przysadki, powiedz o tym lekarzowi kierującemu na badanie i nie odstawiaj leku na własną rękę.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek przeciwpsychotyczny i masz zaplanowane badanie przysadki, powiedz o tym lekarzowi kierującemu na badanie i nie odstawiaj leku na własną rękę.
Niektóre leki przeciwpsychotyczne, takie jak zyprazydon i sertindol, wpływają na rytm serca. Makimorelina, lek podawany jednorazowo podczas badania hormonu wzrostu, działa podobnie. Razem mogą wywołać groźne zaburzenia rytmu serca. Lurazydonu i badania z metyraponem to zwykle nie dotyczy.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- nagłe zawroty głowy
- omdlenie lub uczucie bliskiego omdlenia
- duszność albo ból w klatce piersiowej
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie wykonuje się testu z makimoreliną u pacjenta przyjmującego przeciwpsychotyczną pochodną indolu silnie wydłużającą odstęp QT. Dotyczy to zyprazydonu i sertindolu, które nie powinny być łączone z innymi lekami wydłużającymi QT. Jeśli lek przeciwpsychotyczny jest niezbędny, niedobór hormonu wzrostu diagnozuje się innym testem stymulacyjnym, na przykład testem glukagonowym. Wykonanie testu z makimoreliną po czasowym odstawieniu zyprazydonu lub sertindolu wymaga decyzji psychiatry i endokrynologa. Trzeba wtedy uwzględnić okres półtrwania leku, szczególnie długi w przypadku sertindolu, oraz ryzyko nawrotu psychozy. Lurazydon i test metyraponowy nie wymagają takiego postępowania.
Skutek kliniczny
Jednoczesne stosowanie zyprazydonu lub sertindolu z makimoreliną może nadmiernie wydłużyć odstęp QT. Grozi to częstoskurczem komorowym typu torsade de pointes, omdleniem, a nawet nagłym zgonem sercowym. Ryzyko rośnie przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii, chorobach serca, wrodzonym zespole długiego QT oraz przy stosowaniu innych leków wydłużających QT.
Mechanizm
Zyprazydon i sertindol blokują kanały potasowe hERG i wyraźnie wydłużają odstęp QT w zależności od dawki. Makimorelina, doustny agonista receptora greliny stosowany w diagnostyce niedoboru hormonu wzrostu, również wydłuża odstęp QTc. Działania te sumują się i zwiększają ryzyko arytmii komorowych typu torsade de pointes. Makimorelina nie zmienia istotnie metabolizmu leków przeciwpsychotycznych, a one nie wpływają istotnie na jej stężenie. Interakcja ma więc charakter farmakodynamiczny. Nie jest wspólna dla całej klasy, bo lurazydon praktycznie nie wydłuża QT, a metyrapon nie działa na QT wcale.
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc przed testem, jeśli rozważa się wykonanie go u pacjenta leczonego przeciwpsychotycznie
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- objawy arytmii (kołatanie serca, zawroty głowy, omdlenie) w trakcie testu i po nim
- stan psychiczny pacjenta w razie czasowego odstawienia leku przeciwpsychotycznego
Kiedy ocena się zmienia
| Odstawienie zyprazydonu lub sertindolu na czas pozwalający na jego wydalenie z organizmu, zgodnie z decyzją lekarza prowodstep · przeciwpsychotyczne pochodne indolu | inne zalecenie | Po czasowym odstawieniu leku przeciwpsychotycznego, z uwzględnieniem jego okresu półtrwania, test z makimoreliną można rozważyć pod kontrolą EKG i elektrolitów. Decyzję podejmują wspólnie psychiatra i endokrynolog, oceniając ryzyko nawrotu choroby. |
Niekorzystna interakcjaAgoniści dopaminy (np. ropinirol, pramipeksol, rotygotyna)+ Testy czynności przysadki (np. makimorelina) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu agonisty dopaminy i makimoreliny wynik testu wydzielania hormonu wzrostu może być fałszywie prawidłowy, dlatego test należy zaplanować z uwzględnieniem leczenia dopaminergicznego i ostrożnie interpretować jego wynik.Jeśli przyjmujesz agonistę dopaminy i masz mieć badanie hormonu wzrostu, powiedz o tym lekarzowi przed badaniem i nie odstawiaj leku samodzielnie.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz agonistę dopaminy i masz mieć badanie hormonu wzrostu, powiedz o tym lekarzowi przed badaniem i nie odstawiaj leku samodzielnie.
Leki z grupy agonistów dopaminy, takie jak ropinirol, pramipeksol, rotygotyna, apomorfina czy pirybedyl, mogą zmieniać wynik badania hormonu wzrostu wykonywanego z makimoreliną. Badanie może wtedy wyjść prawidłowo, mimo że hormonu wzrostu jest za mało. Apomorfina razem z makimoreliną może dodatkowo zaburzać rytm serca. Badanie przysadki z metyraponem nie wchodzi w tę interakcję.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- omdlenie lub nagłe zasłabnięcie
- silne zawroty głowy
- nasilenie sztywności, spowolnienia lub drżenia po wstrzymaniu leku
- gorączka ze sztywnością mięśni i splątaniem po wstrzymaniu leku
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu agonisty dopaminy i makimoreliny wynik testu wydzielania hormonu wzrostu może być fałszywie prawidłowy, dlatego test należy zaplanować z uwzględnieniem leczenia dopaminergicznego i ostrożnie interpretować jego wynik. Ewentualną przerwę w podawaniu ropinirolu, pramipeksolu, rotygotyny, apomorfiny lub pirybedylu przed testem ustala endokrynolog wspólnie z neurologiem, uwzględniając ryzyko pogorszenia stanu neurologicznego i zespołu odstawiennego. Agonisty dopaminy nie odstawia się nagle. Gdy leczenia nie można przerwać, wynik prawidłowy nie wyklucza niedoboru hormonu wzrostu i warto rozważyć ocenę kliniczną lub powtórzenie diagnostyki. Apomorfiny nie należy łączyć z makimoreliną ze względu na sumowanie się wydłużenia odstępu QT. Jeśli takie połączenie jest nieuniknione, przed testem trzeba wykonać EKG i wyrównać stężenie potasu i magnezu. Metyrapon nie wchodzi w tę interakcję i test z metyraponem można wykonać bez zmiany leczenia dopaminergicznego.
Skutek kliniczny
Głównym skutkiem jest fałszywie prawidłowy wynik testu z makimoreliną i przeoczenie niedoboru hormonu wzrostu u dorosłego. Przy apomorfinie dochodzi ryzyko nadmiernego wydłużenia odstępu QT z możliwością groźnych zaburzeń rytmu serca, zwłaszcza przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii lub chorobie serca. Samodzielne, nagłe odstawienie agonisty dopaminy przed badaniem grozi nasileniem objawów choroby Parkinsona, zespołem odstawiennym, a rzadko zespołem przypominającym złośliwy zespół neuroleptyczny.
Mechanizm
Agoniści dopaminy pobudzają receptory dopaminowe w podwzgórzu i przysadce, a to u osób bez guza przysadki zwiększa wydzielanie hormonu wzrostu. Apomorfinę dawniej wykorzystywano nawet jako bodziec w testach wydzielania hormonu wzrostu. Makimorelina, agonista receptora greliny, ocenia zdolność przysadki do wyrzutu hormonu wzrostu. Dodatkowy bodziec dopaminergiczny może więc sztucznie podnieść stężenie hormonu wzrostu w teście i zamaskować jego niedobór. Apomorfina i makimorelina wydłużają ponadto odstęp QT, a ich działanie w tym zakresie się sumuje.
Monitorować
- Wynik testu z makimoreliną interpretowany w świetle leczenia dopaminergicznego
- EKG z oceną odstępu QTc przed testem i po podaniu makimoreliny u osób stosujących apomorfinę
- Stężenie potasu i magnezu przed testem u osób stosujących apomorfinę
- Objawy neurologiczne i objawy odstawienne, jeśli agonistę dopaminy czasowo wstrzymano
Niekorzystna interakcjaAminochinoliny (np. hydroksychlorochina, chlorochina)+ Opioidy – pochodne orypawiny (np. buprenorfina) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu aminochinoliny i buprenorfiny należy ocenić ryzyko wydłużenia odstępu QT i, jeśli to możliwe, wybrać lek bez wpływu na QT.Jeśli przyjmujesz lek z grupy aminochinolin razem z buprenorfiną, nie odstawiaj żadnego z nich sam, ale powiedz lekarzowi o obu lekach i zapytaj o badanie EKG.nieznanyteoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek z grupy aminochinolin razem z buprenorfiną, nie odstawiaj żadnego z nich sam, ale powiedz lekarzowi o obu lekach i zapytaj o badanie EKG.
Hydroksychlorochina i chlorochina, stosowane na przykład w chorobach reumatycznych, oraz buprenorfina, lek przeciwbólowy lub stosowany w leczeniu uzależnienia, mogą zaburzać rytm serca. Przyjmowane razem zwiększają to ryzyko. Zwykle lekarz zleca wtedy badanie EKG i kontrolę elektrolitów we krwi. Nie dokładaj na własną rękę innych leków bez konsultacji z farmaceutą.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- zawroty głowy
- omdlenie lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
- nagła duszność lub ból w klatce piersiowej
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu aminochinoliny i buprenorfiny należy ocenić ryzyko wydłużenia odstępu QT i, jeśli to możliwe, wybrać lek bez wpływu na QT. Gdy połączenie jest konieczne, przed jego rozpoczęciem wykonaj EKG z oceną QTc oraz oznacz stężenie potasu i magnezu, a niedobory wyrównaj. Kontrolne EKG wykonaj po osiągnięciu stanu stacjonarnego aminochinoliny i po każdym zwiększeniu dawki buprenorfiny. Przy wydłużeniu QTc ponad wartości bezpieczne lub przyroście względem wartości wyjściowej rozważ odstawienie jednego z leków. Unikaj dokładania kolejnych leków wydłużających QT, takich jak makrolidy, fluorochinolony, neuroleptyki, ondansetron czy metadon.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko wydłużenia odstępu QT i komorowych zaburzeń rytmu, w tym częstoskurczu typu torsade de pointes, który może prowadzić do omdlenia lub nagłego zgonu sercowego. Ryzyko jest największe u osób z wrodzonym zespołem długiego QT, bradykardią, niewydolnością serca, hipokaliemią lub hipomagnezemią oraz przy przyjmowaniu innych leków wydłużających QT. Aminochinoliny mają bardzo długi okres półtrwania, więc ryzyko utrzymuje się przez długi czas po ich odstawieniu.
Mechanizm
Chlorochina i hydroksychlorochina blokują kanały potasowe hERG w mięśniu sercowym i wydłużają repolaryzację komór, co widać jako wydłużenie odstępu QT. Buprenorfina również wydłuża odstęp QT, wyraźniej przy większych dawkach. Przy jednoczesnym stosowaniu działania te się sumują. Interakcja jest wspólna dla wszystkich leków obu grup, bo wynika z działania na przewodnictwo w sercu, a nie z metabolizmu. Hamowanie CYP2D6 przez aminochinoliny nie ma znaczenia dla buprenorfiny, którą metabolizuje głównie CYP3A4.
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed włączeniem i w trakcie leczenia
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- częstość rytmu serca
- kołatania serca, zawroty głowy, omdlenia
Kiedy ocena się zmienia
| Duże dawki, w tym większe dawki systemów transdermalnychdawka · opioidy – pochodne orypawiny | ryzyko rośnie | Wpływ buprenorfiny na odstęp QT zależy od dawki i jest wyraźniejszy przy większych dawkach, w tym w postaci systemów transdermalnych. Przy zwiększaniu dawki u osoby przyjmującej aminochinolinę wykonaj kontrolne EKG. |
| Leczenie długotrwałeczas leczenia · aminochinoliny | ryzyko rośnie | Aminochinoliny kumulują się w tkankach, a długotrwałe leczenie może prowadzić do kardiomiopatii i zaburzeń przewodzenia, co dodatkowo zwiększa podatność na arytmie. Działanie utrzymuje się długo po odstawieniu leku. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występują choroby serca, zaburzenia elektrolitowe i wielolekowość, co zwiększa ryzyko klinicznie istotnego wydłużenia QT. |
Niekorzystna interakcjaAminochinoliny (np. hydroksychlorochina, chlorochina)+ Testy czynności przysadki (np. makimorelina) klasaPrzed testem z makimoreliną u osoby przyjmującej aminochinolinę należy unikać tego połączenia i uzgodnić z lekarzem prowadzącym inny sposób diagnostyki niedoboru hormonu wzrostu.Jeśli przyjmujesz hydroksychlorochinę lub chlorochinę i masz mieć test czynności przysadki, powiedz o tym lekarzowi przed badaniem i nie odstawiaj leku na własną rękę.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz hydroksychlorochinę lub chlorochinę i masz mieć test czynności przysadki, powiedz o tym lekarzowi przed badaniem i nie odstawiaj leku na własną rękę.
Hydroksychlorochina i chlorochina, stosowane np. w reumatoidalnym zapaleniu stawów, toczniu lub malarii, mogą wpływać na rytm serca. Podobnie działa makimorelina, którą podaje się w teście sprawdzającym wydzielanie hormonu wzrostu. Razem mogą zwiększyć ryzyko groźnych zaburzeń rytmu serca, dlatego lekarz zwykle wybiera wtedy inny test. Metyrapon, używany w innym badaniu przysadki, nie wywołuje tego problemu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub uczucie nierównego bicia serca
- zawroty głowy
- omdlenie lub uczucie bliskiego omdlenia
- nagła duszność lub ból w klatce piersiowej
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przed testem z makimoreliną u osoby przyjmującej aminochinolinę należy unikać tego połączenia i uzgodnić z lekarzem prowadzącym inny sposób diagnostyki niedoboru hormonu wzrostu. Makimoreliny nie podaje się razem z lekami wydłużającymi odstęp QT, a hydroksychlorochina i chlorochina do nich należą. Z powodu bardzo długiego okresu półtrwania aminochinolin ich krótkie odstawienie nie eliminuje ryzyka, a przerwanie leczenia choroby podstawowej zwykle jest niekorzystne, dlatego preferuje się test stymulacyjny bez wpływu na QT. Jeśli lekarz uzna test z makimoreliną za niezbędny, przed badaniem należy wykonać EKG, wyrównać stężenia potasu i magnezu oraz przeprowadzić test pod kontrolą z możliwością monitorowania rytmu serca. Metyrapon można stosować u osób przyjmujących aminochinoliny bez zmian postępowania wynikających z tej interakcji.
Skutek kliniczny
Łączne wydłużenie odstępu QT zwiększa ryzyko komorowych zaburzeń rytmu, w tym częstoskurczu typu torsade de pointes, omdleń i w skrajnych przypadkach nagłego zgonu sercowego. Ryzyko rośnie przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii, wrodzonym zespole długiego QT, chorobie serca oraz przy stosowaniu innych leków wydłużających QT.
Mechanizm
Hydroksychlorochina i chlorochina wydłużają odstęp QT, głównie przez hamowanie szybkiej składowej prądu potasowego w komórkach mięśnia sercowego. Makimorelina, doustny agonista receptora greliny stosowany w teście rezerwy hormonu wzrostu, również wydłuża odstęp QTc w ciągu kilku godzin po podaniu. Działanie obu leków na repolaryzację sumuje się. Dodatkowo aminochinoliny mają bardzo długi okres półtrwania i gromadzą się w tkankach, dlatego krótkie odstawienie przed testem nie usuwa ich działania. Metyrapon nie wpływa na repolaryzację i nie uczestniczy w tej interakcji.
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc przed testem i w ciągu kilku godzin po podaniu makimoreliny
- stężenie potasu i magnezu w surowicy przed testem
- częstość i miarowość rytmu serca w trakcie testu
- objawy kołatania serca, zawrotów głowy i omdleń
Kiedy ocena się zmienia
| Krótka przerwa przed testemodstep · aminochinoliny | inne zalecenie | Z powodu bardzo długiego okresu półtrwania i kumulacji tkankowej aminochinolin kilkudniowe odstawienie przed testem z makimoreliną nie usuwa ryzyka wydłużenia QT. Zamiast odstawiać lek, należy wybrać inny test stymulacyjny. |
| Długotrwałe leczenieczas leczenia · aminochinoliny | ryzyko rośnie | Długotrwałe stosowanie aminochinolin sprzyja kumulacji leku i może prowadzić do kardiomiopatii oraz zaburzeń przewodzenia, co zwiększa podatność na proarytmiczne działanie makimoreliny. Przed ewentualnym testem konieczne jest EKG. |
| Dawki wysokie, np. lecznicze w malariidawka · aminochinoliny | ryzyko rośnie | Przy wysokich dawkach aminochinolin wydłużenie QT jest wyraźniejsze, dlatego test z makimoreliną należy w tym czasie bezwzględnie odłożyć lub zastąpić innym badaniem. |
Niekorzystna interakcjaAnalogi gonadoliberyny (np. tryptorelina, leuprorelina, goserelina)+ Testy czynności przysadki (np. makimorelina) klasaU pacjenta leczonego analogiem gonadoliberyny unika się wykonywania testu czynności przysadki z użyciem leku wydłużającego odstęp QT.Jeśli dostajesz lek z grupy analogów gonadoliberyny i masz mieć badanie czynności przysadki, powiedz o tym lekarzowi zlecającemu badanie jeszcze przed jego wykonaniem.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli dostajesz lek z grupy analogów gonadoliberyny i masz mieć badanie czynności przysadki, powiedz o tym lekarzowi zlecającemu badanie jeszcze przed jego wykonaniem.
Leki z grupy analogów gonadoliberyny, takie jak tryptorelina, leuprorelina i goserelina, obniżają poziom hormonów płciowych i mogą zaburzać rytm serca. Makimorelina, lek do badania wydzielania hormonu wzrostu, także może wpływać na rytm serca. Razem zwiększają ryzyko groźnych zaburzeń rytmu, a wynik badania może wyjść niewiarygodnie. Badanie z metyraponem nie jest objęte tym ostrzeżeniem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- zawroty głowy albo uczucie zbliżającego się omdlenia
- omdlenie lub utrata przytomności
- duszność albo ból w klatce piersiowej
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
U pacjenta leczonego analogiem gonadoliberyny unika się wykonywania testu czynności przysadki z użyciem leku wydłużającego odstęp QT. Dotyczy to makimoreliny w połączeniu z tryptoreliną, leuproreliną albo gosereliną. Jeśli to możliwe, test z makimoreliną wykonuje się przed rozpoczęciem terapii analogiem albo wybiera się inny test stymulacyjny hormonu wzrostu. Gdy testu z makimoreliną nie da się zastąpić, przed badaniem wykonuje się EKG z oceną QTc, wyrównuje się potas i magnez oraz odstawia, jeśli to możliwe, inne leki wydłużające QT. Pacjenta obserwuje się w czasie testu. Prawidłowy lub obniżony wynik testu interpretuje się z uwzględnieniem hipogonadyzmu wywołanego leczeniem. Testu z metyraponem połączenie to nie dotyczy i może on być wykonany bez zmian.
Skutek kliniczny
Rośnie ryzyko wydłużenia QTc i groźnych zaburzeń rytmu komorowego, zwłaszcza u osób z hipokaliemią, hipomagnezemią, bradykardią, chorobą serca albo przyjmujących inne leki wydłużające QT. Wynik testu stymulacyjnego hormonu wzrostu może być trudniejszy do interpretacji i może sugerować niedobór, którego w rzeczywistości nie ma. Ostrzeżenie dotyczy wszystkich trzech analogów gonadoliberyny w połączeniu z makimoreliną. Nie dotyczy metyraponu.
Mechanizm
Głównym mechanizmem jest addycyjne wydłużenie odstępu QT. Makimorelina, doustny agonista receptora greliny, wydłuża QTc w ciągu kilku godzin po podaniu. Analogi gonadoliberyny (tryptorelina, leuprorelina, goserelina) wydłużają QT pośrednio, bo wywołują trwały niedobór testosteronu, czyli efekt kastracji farmakologicznej. Oba działania sumują się i zwiększają ryzyko komorowych zaburzeń rytmu, w tym torsade de pointes. Drugim, mniej udokumentowanym elementem jest wpływ hipogonadyzmu wywołanego analogiem na wydzielanie hormonu wzrostu. Niedobór steroidów płciowych może osłabiać odpowiedź somatotropową na bodziec i dawać fałszywie dodatni wynik testu w kierunku niedoboru hormonu wzrostu.
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed testem z makimoreliną i w razie objawów w trakcie testu
- stężenie potasu i magnezu w surowicy przed badaniem
- czynność serca, kołatania serca, zawroty głowy i omdlenia w dniu testu
- inne leki wydłużające odstęp QT przyjmowane przez pacjenta
- interpretacja wyniku testu hormonu wzrostu w kontekście hipogonadyzmu polekowego
Kiedy ocena się zmienia
| Test z makimoreliną wykonany przed rozpoczęciem leczenia analogiem gonadoliberynykolejność włączenia · pacjent | interakcja nie dotyczy | Makimorelina jest podawana jednorazowo i krótko działa, więc wykonanie testu przed włączeniem analogu gonadoliberyny eliminuje nakładanie się wpływu na QT oraz wpływ hipogonadyzmu na wynik. |
| Terapia trwająca do pełnego obniżenia testosteronu (leczenie przewlekłe)czas leczenia · analogi gonadoliberyny | ryzyko rośnie | Wpływ analogu na QT wynika z niedoboru testosteronu, dlatego narasta po uzyskaniu pełnej supresji hormonalnej i utrzymuje się przez cały czas działania postaci depot, także po ostatnim wstrzyknięciu. |
Niekorzystna interakcjaAnalogi oksytocyny (np. oksytocyna, karbetocyna)+ Testy czynności przysadki (np. makimorelina) klasaPrzy stosowaniu analogu oksytocyny nie wykonuj testu czynności przysadki z makimoreliną, tylko odłóż go do czasu wyeliminowania analogu oksytocyny.Jeśli w ostatnich dniach dostałaś lek na skurcze macicy, taki jak oksytocyna lub karbetocyna, powiedz o tym lekarzowi przed badaniem przysadki z makimoreliną, bo może on przesunąć termin badania.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli w ostatnich dniach dostałaś lek na skurcze macicy, taki jak oksytocyna lub karbetocyna, powiedz o tym lekarzowi przed badaniem przysadki z makimoreliną, bo może on przesunąć termin badania.
Oksytocyna i karbetocyna to leki podawane w szpitalu przy porodzie i po porodzie, a makimorelina służy do badania, czy przysadka wytwarza dość hormonu wzrostu. Oba rodzaje leków mogą wpływać na rytm serca, a razem ten wpływ może się nasilić. Dlatego badania z makimoreliną zwykle nie wykonuje się tuż po podaniu oksytocyny lub karbetocyny. Metyrapon, używany w innym badaniu hormonalnym, nie ma tego problemu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- zawroty głowy lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
- omdlenie
- ból w klatce piersiowej lub duszność
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy stosowaniu analogu oksytocyny nie wykonuj testu czynności przysadki z makimoreliną, tylko odłóż go do czasu wyeliminowania analogu oksytocyny. Oksytocyna i karbetocyna działają krótko, więc test można zwykle bezpiecznie przeprowadzić już następnego dnia po ostatniej dawce. Ze względu na okres okołoporodowy lepiej jednak zaplanować diagnostykę niedoboru hormonu wzrostu po ustabilizowaniu się stanu hormonalnego. Gdy test nie może czekać, wybierz test stymulacyjny bez wpływu na QT, na przykład z glukagonem. Jeśli równoczesne podanie jest nieuniknione, przed testem oceń EKG, stężenie potasu, magnezu i sodu oraz odstaw inne leki wydłużające QT. Metyrapon można łączyć z analogami oksytocyny bez szczególnych środków ostrożności.
Skutek kliniczny
Możliwe jest dalsze wydłużenie odstępu QT i ryzyko komorowych zaburzeń rytmu, w tym częstoskurczu typu torsade de pointes. Ryzyko rośnie przy hipokaliemii, hipomagnezemii, hiponatremii, chorobach serca i stosowaniu innych leków wydłużających QT. Okres okołoporodowy i stosowanie analogu oksytocyny mogą też zaburzać oś podwzgórze–przysadka i zniekształcić wynik testu wydzielania hormonu wzrostu.
Mechanizm
Makimorelina jest doustnym agonistą receptora greliny i wydłuża odstęp QT. Oksytocyna podana dożylnie, zwłaszcza szybko w bolusie, może wywołać tachykardię, spadek ciśnienia, zmiany odcinka ST i wydłużenie QT. Karbetocyna działa na ten sam receptor i ma podobny profil sercowo-naczyniowy, choć danych o jej wpływie na QT jest mniej. Oba leki razem mogą więc sumować działanie na repolaryzację serca. Oksytocyna sprzyja też zatrzymaniu wody i hiponatremii, co dodatkowo zwiększa podatność na zaburzenia rytmu. Interakcja dotyczy obu analogów oksytocyny i makimoreliny, nie dotyczy metyraponu.
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc przed testem i po podaniu makimoreliny, jeśli analog oksytocyny był podany niedawno
- stężenie potasu, magnezu i sodu w surowicy
- tętno i ciśnienie tętnicze
- inne przyjmowane leki wydłużające QT
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≥ 1 doba od ostatniej dawki analogu oksytocynyanalogi oksytocyny | ryzyko maleje | Oksytocyna i karbetocyna mają krótki okres półtrwania, więc po upływie doby od ostatniej dawki ich wpływ na serce praktycznie ustępuje i test z makimoreliną można wykonać bez ryzyka sumowania działania na QT. |
| Szybkie wstrzyknięcie dożylne w bolusiedroga podania · analogi oksytocyny | ryzyko rośnie | Szybki bolus dożylny oksytocyny najsilniej wpływa na układ krążenia, w tym na odstęp QT i ciśnienie tętnicze. Przy takim podaniu bliski w czasie test z makimoreliną jest szczególnie niewskazany. |
Niekorzystna interakcjaAnalogi somatostatyny (np. lanreotyd, oktreotyd, pasyreotyd)+ Testy czynności przysadki (np. makimorelina) klasaTestu z makimoreliną nie wykonuje się u osoby przyjmującej analog somatostatyny, ponieważ lek ten zaniża odpowiedź hormonu wzrostu i może dać fałszywy wynik.Jeśli przyjmujesz lek hamujący hormon wzrostu (na przykład lanreotyd lub oktreotyd), powiedz o nim lekarzowi przed badaniem z makimoreliną i nie odstawiaj ani nie pomijaj dawki bez jego zaleceń.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek hamujący hormon wzrostu (na przykład lanreotyd lub oktreotyd), powiedz o nim lekarzowi przed badaniem z makimoreliną i nie odstawiaj ani nie pomijaj dawki bez jego zaleceń.
Leki takie jak lanreotyd, oktreotyd czy pasyreotyd hamują wydzielanie hormonu wzrostu. Makimorelina służy do badania, czy przysadka prawidłowo wytwarza ten hormon. Jeśli przyjmujesz oba leki naraz, wynik badania może być błędny i fałszywie wskazać niedobór hormonu. Oba leki mogą też wpływać na rytm serca.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- wyraźnie wolne tętno
- zawroty głowy lub uczucie omdlewania
- omdlenie
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm, PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Testu z makimoreliną nie wykonuje się u osoby przyjmującej analog somatostatyny, ponieważ lek ten zaniża odpowiedź hormonu wzrostu i może dać fałszywy wynik. Analog somatostatyny należy odstawić z wyprzedzeniem uzgodnionym z endokrynologiem prowadzącym. Przy postaciach o przedłużonym uwalnianiu (lanreotyd, oktreotyd i pasyreotyd w formie depot) przerwa musi być znacznie dłuższa niż przy podaniu krótko działającym. Jeśli analogu nie można odstawić, wynik testu należy uznać za niewiarygodny i odroczyć diagnostykę. Pozostałe testy stymulacji hormonu wzrostu są zaburzane w ten sam sposób. Przed testem warto wykonać EKG oraz wyrównać stężenie potasu i magnezu, zwłaszcza u pacjenta leczonego pasyreotydem lub innymi lekami wydłużającymi QT.
Skutek kliniczny
Głównym skutkiem jest fałszywy wynik testu stymulacyjnego. Odpowiedź hormonu wzrostu na makimorelinę jest zaniżona, co może błędnie sugerować niedobór hormonu wzrostu i prowadzić do niepotrzebnego leczenia. Drugim skutkiem jest ryzyko zaburzeń rytmu serca. Zalicza się do nich bradykardia i wydłużenie odstępu QT, a w skrajnym przypadku częstoskurcz typu torsade de pointes. Ryzyko jest największe przy pasyreotydzie oraz u osób z hipokaliemią, hipomagnezemią lub chorobą serca.
Mechanizm
Analogi somatostatyny pobudzają receptory somatostatynowe w przysadce i hamują wydzielanie hormonu wzrostu. Makimorelina jest agonistą receptora greliny i działa odwrotnie, bo pobudza wydzielanie hormonu wzrostu. Na tym właśnie opiera się test diagnostyczny. Dlatego jednoczesne stosowanie analogu somatostatyny osłabia odpowiedź na makimorelinę. Dodatkowo makimorelina wydłuża odstęp QT, a analogi somatostatyny zwalniają czynność serca. Pasyreotyd sam wydłuża też odstęp QT, więc działania obu leków mogą się sumować. Hamowanie hormonu wzrostu jest wspólne dla wszystkich analogów somatostatyny z listy. Wpływ na odstęp QT jest najsilniejszy przy pasyreotydzie.
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc przed testem z makimoreliną
- częstość akcji serca (bradykardia)
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- termin ostatniej dawki analogu somatostatyny i jego postać (depot czy krótko działająca)
- interpretacja wyniku testu w kontekście przyjmowanych leków
Kiedy ocena się zmienia
| Postać o przedłużonym uwalnianiu (depot) – lanreotyd, oktreotyd, pasyreotydpostać · analogi somatostatyny | inne zalecenie | Postać depot działa przez wiele tygodni po podaniu, dlatego przerwa przed testem z makimoreliną musi być długa. Jej długość ustala endokrynolog, biorąc pod uwagę termin ostatniego wstrzyknięcia. |
| Wlew dożylny somatostatynydroga podania · analogi somatostatyny | ryzyko maleje | Somatostatyna podawana we wlewie działa bardzo krótko, więc jej wpływ na wydzielanie hormonu wzrostu szybko ustępuje po zakończeniu wlewu. Testu nie wykonuje się jednak w trakcie wlewu. |
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.