Interakcje / Aminochinoliny / Aminochinoliny i inhibitory kinazy BRAF
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Przy jednoczesnym stosowaniu aminochinoliny i inhibitora kinazy BRAF należy unikać tego połączenia, a gdy jest ono konieczne, prowadzić ścisłe monitorowanie EKG i elektrolitów.
Jeśli przyjmujesz hydroksychlorochinę lub chlorochinę razem z lekiem na czerniaka z grupy inhibitorów BRAF, powiedz o tym onkologowi i nie zaczynaj ani nie odstawiaj żadnego z nich bez rozmowy z lekarzem.
Interakcja klasy Aminochinoliny + inhibitory kinazy BRAF
Opis dotyczy wszystkich leków z obu grup, poza wyjątkami wymienionymi niżej.
- Aminochinoliny
- hydroksychlorochina, chlorochina
- Inhibitory kinazy BRAF
- dabrafenib, enkorafenib, toworafenib, wemurafenib
Wyjątki – te leki zachowują się inaczej
- dabrafenib – Dabrafenib wydłuża odstęp QT w znacznie mniejszym stopniu niż wemurafenib i enkorafenib, a istotne klinicznie wydłużenie QTc obserwuje się rzadko. Addycyjny wpływ na repolaryzację z aminochinolinami jest więc słabszy i niepotwierdzony. Ostrożność pozostaje uzasadniona przy innych czynnikach ryzyka arytmii.
- toworafenib – Toworafenib nie ma udokumentowanego istotnego klinicznie działania wydłużającego odstęp QT, więc mechanizm addycji wpływu na repolaryzację, typowy dla wemurafenibu i enkorafenibu, nie jest potwierdzony. Dane o łączeniu z aminochinolinami są ograniczone.
Niekorzystna interakcjaAminochinoliny (np. hydroksychlorochina, chlorochina)+ Inhibitory kinazy BRAF (np. enkorafenib, wemurafenib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu aminochinoliny i inhibitora kinazy BRAF należy unikać tego połączenia, a gdy jest ono konieczne, prowadzić ścisłe monitorowanie EKG i elektrolitów.Jeśli przyjmujesz hydroksychlorochinę lub chlorochinę razem z lekiem na czerniaka z grupy inhibitorów BRAF, powiedz o tym onkologowi i nie zaczynaj ani nie odstawiaj żadnego z nich bez rozmowy z lekarzem.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz hydroksychlorochinę lub chlorochinę razem z lekiem na czerniaka z grupy inhibitorów BRAF, powiedz o tym onkologowi i nie zaczynaj ani nie odstawiaj żadnego z nich bez rozmowy z lekarzem.
Hydroksychlorochina i chlorochina oraz niektóre leki stosowane w leczeniu czerniaka, takie jak wemurafenib i enkorafenib, mogą zaburzać rytm serca. Przyjmowane razem nasilają to działanie, co może prowadzić do groźnych zaburzeń rytmu, a nawet omdlenia. Ryzyko jest większe przy niedoborze potasu lub magnezu, na przykład po biegunce lub wymiotach. Lekarz może zlecić badanie EKG i badania krwi albo zamienić jeden z leków.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- zawroty głowy
- omdlenie lub uczucie bliskiego omdlenia
- duszność lub ból w klatce piersiowej
- silna biegunka lub wymioty, które mogą obniżyć poziom potasu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu aminochinoliny i inhibitora kinazy BRAF należy unikać tego połączenia, a gdy jest ono konieczne, prowadzić ścisłe monitorowanie EKG i elektrolitów. Największe znaczenie ma to dla wemurafenibu i enkorafenibu, które same wydłużają odstęp QTc. Przed rozpoczęciem leczenia należy wykonać EKG oraz wyrównać stężenie potasu i magnezu, a następnie powtarzać EKG po włączeniu drugiego leku i okresowo w trakcie terapii. Przy znacznym wydłużeniu QTc należy przerwać inhibitor BRAF zgodnie z zasadami jego dawkowania albo odstawić aminochinolinę. Należy unikać dokładania kolejnych leków wydłużających QT. Pacjenta z hydroksychlorochiną stosowaną przewlekle w chorobie reumatycznej warto skonsultować z reumatologiem w sprawie czasowej zamiany leku.
Skutek kliniczny
Nasilone wydłużenie odstępu QTc z ryzykiem częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes, omdleń i nagłego zgonu sercowego. Ryzyko rośnie przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii, niewydolności serca, wrodzonym zespole długiego QT, w starszym wieku oraz przy przyjmowaniu innych leków wydłużających QT.
Mechanizm
Hydroksychlorochina i chlorochina hamują kanały potasowe hERG i wydłużają repolaryzację komór. Wemurafenib i enkorafenib również wydłużają odstęp QTc w sposób zależny od stężenia. Przy jednoczesnym stosowaniu efekty te sumują się, co zwiększa ryzyko wydłużenia QT i komorowych zaburzeń rytmu. Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i nie wynika z istotnych zmian stężeń żadnego z leków. Długi okres półtrwania aminochinolin sprawia, że ich wpływ na QT utrzymuje się długo po odstawieniu.
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed włączeniem i po rozpoczęciu leczenia skojarzonego, potem okresowo
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- objawy zaburzeń rytmu serca: kołatanie serca, zawroty głowy, omdlenia
- inne przyjmowane leki wydłużające QT
Kiedy ocena się zmienia
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występują choroby serca, zaburzenia elektrolitowe i wielolekowość, co zwiększa ryzyko arytmii przy sumowaniu wpływu na QT. |
| Dawki lecznicze chlorochiny stosowane w leczeniu malariidawka · aminochinoliny | ryzyko rośnie | Wydłużenie QT przez aminochinoliny zależy od stężenia, a duże dawki chlorochiny w leczeniu malarii wiążą się z wyraźniejszym działaniem na repolaryzację niż dawki stosowane przewlekle. |
| Kilka tygodni od odstawienia aminochinolinyodstep · aminochinoliny | inne zalecenie | Hydroksychlorochina i chlorochina mają bardzo długi okres półtrwania, więc ich wpływ na QT utrzymuje się długo po odstawieniu. Włączając wemurafenib lub enkorafenib krótko po zakończeniu leczenia aminochinoliną, należy nadal monitorować EKG. |
Alkohol przy tych lekach
Aminochinoliny a alkohol: brak opisu w bazie.
Inhibitory kinazy BRAF a alkohol: brak opisu w bazie.
Inne interakcje tych leków 150
Połączenie przeciwwskazaneAminochinoliny (np. hydroksychlorochina, chlorochina)+ Leki przeciwarytmiczne klasy III (np. amiodaron, dronedaron) klasaLeku z grupy aminochinolin nie łączy się z lekiem przeciwarytmicznym klasy III z powodu ryzyka groźnych komorowych zaburzeń rytmu.Nie przyjmuj leku z grupy aminochinolin razem z lekiem na arytmię z klasy III, chyba że lekarz świadomie to zalecił, i zawsze powiedz lekarzowi oraz farmaceucie o wszystkich lekach na serce, także tych odstawionych w ostatnich miesiącach.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj leku z grupy aminochinolin razem z lekiem na arytmię z klasy III, chyba że lekarz świadomie to zalecił, i zawsze powiedz lekarzowi oraz farmaceucie o wszystkich lekach na serce, także tych odstawionych w ostatnich miesiącach.
Hydroksychlorochina i chlorochina, stosowane w chorobach reumatycznych i w malarii, mogą zaburzać pracę serca. Amiodaron i dronedaron, czyli leki na zaburzenia rytmu serca, działają na serce podobnie. Przyjmowane razem mogą wywołać groźną, zagrażającą życiu arytmię. Amiodaron działa w organizmie jeszcze przez wiele tygodni po odstawieniu, więc ryzyko może utrzymywać się długo.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- omdlenie lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
- silne, nieregularne lub bardzo szybkie bicie serca
- nagłe zawroty głowy
- bardzo wolne bicie serca
- duszność lub ból w klatce piersiowej
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Leku z grupy aminochinolin nie łączy się z lekiem przeciwarytmicznym klasy III z powodu ryzyka groźnych komorowych zaburzeń rytmu. Dronedaronu nie stosuje się z lekami mogącymi wywołać torsade de pointes, a do tej grupy należą chlorochina i hydroksychlorochina. Amiodaronu również nie łączy się z lekami wydłużającymi odstęp QT o udokumentowanym ryzyku arytmii. Jeśli leczenie aminochinoliną jest konieczne, należy w porozumieniu z kardiologiem rozważyć zmianę leku przeciwarytmicznego albo wybrać inną terapię choroby podstawowej. Po odstawieniu amiodaronu interakcja może utrzymywać się nawet przez kilka miesięcy, a po odstawieniu chlorochiny lub hydroksychlorochiny przez wiele tygodni. W wyjątkowej sytuacji, gdy specjalista uzna połączenie za niezbędne, wymagane jest wyjściowe EKG z oceną QTc, wyrównanie potasu i magnezu oraz kontrola EKG w trakcie leczenia, a przy QTc powyżej 500 ms lub wydłużeniu o ponad 60 ms od wartości wyjściowej jeden z leków należy odstawić.
Skutek kliniczny
Połączenie grozi addycyjnym wydłużeniem odstępu QT, częstoskurczem komorowym typu torsade de pointes, migotaniem komór i nagłym zgonem sercowym. Ryzyko narasta przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii, niewydolności serca, wrodzonym zespole długiego QT, w starszym wieku i u kobiet. Aminochinoliny mogą też dodatkowo nasilać zaburzenia przewodzenia, w tym bloki przedsionkowo-komorowe, oraz kardiomiopatię przy długotrwałym stosowaniu.
Mechanizm
Główny mechanizm jest wspólny dla całej klasy i polega na sumowaniu się działania wydłużającego odstęp QT. Hydroksychlorochina i chlorochina blokują kanały potasowe hERG i wydłużają repolaryzację komór. Amiodaron i dronedaron działają w ten sam sposób, bo blokada prądu potasowego jest podstawą ich działania przeciwarytmicznego. Mechanizm farmakokinetyczny ma znaczenie drugorzędne. Amiodaron i dronedaron hamują CYP3A4 i CYP2D6, a dronedaron także glikoproteinę P, co może nieco zwiększać stężenie aminochinolin metabolizowanych częściowo przez CYP3A4, CYP2D6 i CYP2C8. Wszystkie cztery leki mają bardzo długi okres półtrwania i duże objętości dystrybucji, przez co ryzyko utrzymuje się długo po odstawieniu jednego z nich.
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed włączeniem i w trakcie leczenia
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- częstość rytmu serca i przewodzenie przedsionkowo-komorowe
- objawy omdleń, kołatania serca i zawrotów głowy
- inne przyjmowane leki wydłużające odstęp QT
- funkcja nerek i wątroby
Kiedy ocena się zmienia
| Amiodaron odstawiony w ostatnich miesiącachkolejność włączenia · leki przeciwarytmiczne klasy III | inne zalecenie | Z powodu bardzo długiego okresu półtrwania amiodaronu interakcja może wystąpić także po jego odstawieniu, dlatego przed włączeniem aminochinoliny należy uwzględnić leczenie amiodaronem w ostatnich miesiącach i wykonać EKG. |
| Dawki lecznicze stosowane w malariidawka · aminochinoliny | ryzyko rośnie | Wysokie dawki nasycające chlorochiny lub hydroksychlorochiny, stosowane w leczeniu malarii, silniej wydłużają odstęp QT niż dawki podtrzymujące w chorobach reumatycznych. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występują choroby serca, zaburzenia elektrolitowe i upośledzona funkcja nerek, co zwiększa ryzyko torsade de pointes. |
| eGFR ≤ 30 ml/min/1,73 m²aminochinoliny | ryzyko rośnie | Chlorochina i hydroksychlorochina są częściowo wydalane przez nerki, więc przy ciężkiej niewydolności nerek kumulują się i silniej wydłużają odstęp QT. |
Połączenie przeciwwskazaneAminochinoliny (np. hydroksychlorochina, chlorochina)+ Butyrofenony (np. haloperydol) klasaAminochinoliny nie łączy się z butyrofenonem, ponieważ oba leki wydłużają odstęp QT i razem mogą wywołać groźne zaburzenia rytmu serca.Nie przyjmuj leku z grupy aminochinolin razem z lekiem z grupy butyrofenonów i powiedz lekarzowi oraz farmaceucie, że bierzesz oba leki, aby mogli dobrać bezpieczniejsze leczenie.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj leku z grupy aminochinolin razem z lekiem z grupy butyrofenonów i powiedz lekarzowi oraz farmaceucie, że bierzesz oba leki, aby mogli dobrać bezpieczniejsze leczenie.
Leki z grupy aminochinolin, takie jak hydroksychlorochina i chlorochina, oraz lek przeciwpsychotyczny haloperydol mogą każdy osobno zaburzać pracę serca. Przyjmowane razem znacznie zwiększają ryzyko groźnych zaburzeń rytmu serca, które mogą prowadzić do omdlenia, a nawet zatrzymania krążenia. Hydroksychlorochina i chlorochina długo pozostają w organizmie, więc ryzyko trwa jeszcze przez kilka tygodni po ich odstawieniu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- zawroty głowy lub uczucie zbliżającego się omdlenia
- omdlenie lub nagła utrata przytomności
- drgawki
- nadmierna senność, sztywność mięśni lub drżenie
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Aminochinoliny nie łączy się z butyrofenonem, ponieważ oba leki wydłużają odstęp QT i razem mogą wywołać groźne zaburzenia rytmu serca. Haloperydolu nie stosuje się u pacjenta przyjmującego hydroksychlorochinę lub chlorochinę ani w ciągu kilku tygodni po ich odstawieniu. U pacjenta leczonego aminochinoliną z powodu tocznia lub reumatoidalnego zapalenia stawów zwykle lepiej zmienić lek przeciwpsychotyczny niż przerywać leczenie podstawowe. Jeśli w wyjątkowej sytuacji połączenie jest nieuniknione, przed jego rozpoczęciem wykonuje się EKG i wyrównuje stężenia potasu i magnezu, stosuje się najmniejszą skuteczną dawkę haloperydolu, unika się podania dożylnego i powtarza EKG w trakcie leczenia. Należy odstawić haloperydol przy wyraźnym wydłużeniu QTc lub pojawieniu się kołatania serca, omdleń albo zawrotów głowy.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko znacznego wydłużenia odstępu QT, częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes, migotania komór i nagłego zgonu sercowego. Ryzyko jest największe przy haloperydolu podawanym dożylnie lub w dużych dawkach, u osób starszych, przy zaburzeniach elektrolitowych, bradykardii, chorobie serca lub wrodzonym zespole długiego QT. Możliwe jest też nasilenie działań niepożądanych haloperydolu, takich jak sedacja i objawy pozapiramidowe.
Mechanizm
Aminochinoliny i butyrofenony niezależnie od siebie wydłużają odstęp QT, głównie przez hamowanie kanałów potasowych hERG odpowiedzialnych za repolaryzację komór, więc ich działanie na serce się sumuje. Dotyczy to w tym samym stopniu hydroksychlorochiny i chlorochiny oraz haloperydolu, dlatego interakcja jest wspólna dla wszystkich leków obu grup. Dodatkowo chlorochina i hydroksychlorochina słabo hamują CYP2D6, który uczestniczy w metabolizmie haloperydolu, co może podwyższać jego stężenie i nasilać działanie na serce. Aminochinoliny mają bardzo długi okres półtrwania, więc ich wpływ na QT utrzymuje się przez wiele tygodni po odstawieniu.
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc przed rozpoczęciem i w trakcie leczenia
- stężenie potasu, magnezu i wapnia w surowicy
- czynność serca i objawy zaburzeń rytmu (kołatanie, omdlenia, zawroty głowy)
- nadmierna senność i objawy pozapiramidowe
Kiedy ocena się zmienia
| Dożylnadroga podania · butyrofenony | ryzyko rośnie | Haloperydol podawany dożylnie silniej i szybciej wydłuża odstęp QT, więc u pacjenta przyjmującego aminochinolinę ryzyko torsade de pointes jest wtedy największe. |
| Duża dawkadawka · butyrofenony | ryzyko rośnie | Wpływ haloperydolu na odstęp QT zależy od dawki i stężenia, dlatego duże dawki w połączeniu z aminochinoliną szczególnie zwiększają ryzyko arytmii. |
| Podeszły wiekwiek · pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występują choroby serca, zaburzenia elektrolitowe i wielolekowość, co zwiększa ryzyko arytmii przy tym połączeniu. U starszych pacjentów z otępieniem haloperydol dodatkowo zwiększa ryzyko zgonu. |
| Kilka tygodni od odstawienia aminochinolinyodstep · aminochinoliny | inne zalecenie | Hydroksychlorochina i chlorochina mają bardzo długi okres półtrwania, dlatego ryzyko interakcji utrzymuje się przez kilka tygodni po ich odstawieniu i w tym czasie haloperydol również wymaga zachowania ostrożności oraz kontroli EKG. |
Połączenie przeciwwskazaneAminochinoliny (np. hydroksychlorochina, chlorochina)+ Pochodne difenylometanu (np. hydroksyzyna) klasaNie należy łączyć aminochinoliny z hydroksyzyną, bo hydroksyzyny nie stosuje się z lekami wydłużającymi odstęp QT.Nie przyjmuj hydroksyzyny razem z hydroksychlorochiną ani chlorochiną i zapytaj lekarza lub farmaceutę o bezpieczniejszy lek na świąd, lęk lub sen.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj hydroksyzyny razem z hydroksychlorochiną ani chlorochiną i zapytaj lekarza lub farmaceutę o bezpieczniejszy lek na świąd, lęk lub sen.
Hydroksychlorochina i chlorochina, stosowane m.in. w toczniu i reumatoidalnym zapaleniu stawów, mogą zaburzać rytm serca. Hydroksyzyna, stosowana na świąd, lęk i problemy ze snem, działa podobnie. Przyjmowane razem mogą wywołać groźne zaburzenia rytmu serca, a nawet utratę przytomności. Tych leków nie łączy się ze sobą.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- zawroty głowy
- uczucie bliskiego omdlenia lub omdlenie
- duszność lub ból w klatce piersiowej
- drgawki
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie należy łączyć aminochinoliny z hydroksyzyną, bo hydroksyzyny nie stosuje się z lekami wydłużającymi odstęp QT. Dotyczy to zarówno hydroksychlorochiny, jak i chlorochiny. U pacjenta leczonego hydroksychlorochiną lub chlorochiną z powodu świądu, lęku albo bezsenności należy wybrać lek bez wpływu na QT. Chlorochina i hydroksychlorochina bardzo długo utrzymują się w organizmie, dlatego ryzyko interakcji trwa jeszcze przez kilka tygodni po ich odstawieniu. Jeśli połączenia nie da się uniknąć, decyzję podejmuje lekarz po ocenie EKG i elektrolitów, z kontrolą EKG w trakcie leczenia.
Skutek kliniczny
Łączne stosowanie zwiększa ryzyko znacznego wydłużenia odstępu QT, częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes, omdleń i nagłego zgonu sercowego. Ryzyko rośnie przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii, chorobach serca, wrodzonym zespole długiego QT, w podeszłym wieku i przy przyjmowaniu innych leków wydłużających QT.
Mechanizm
Aminochinoliny i hydroksyzyna wydłużają odstęp QT, a ich działanie na repolaryzację komór sumuje się. Aminochinoliny blokują kanały potasowe hERG i inne prądy jonowe kardiomiocytów. Przy długim stosowaniu mogą też uszkadzać mięsień sercowy i powodować zaburzenia przewodzenia. Hydroksyzyna również blokuje kanały hERG. Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i dotyczy całej klasy, czyli zarówno hydroksychlorochiny, jak i chlorochiny w połączeniu z hydroksyzyną. Istotna interakcja farmakokinetyczna nie jest znana.
Monitorować
- EKG z oceną skorygowanego odstępu QT przed włączeniem i w trakcie leczenia, jeśli połączenia nie da się uniknąć
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- częstość rytmu serca
- objawy kołatania serca, zawrotów głowy i omdleń
- przegląd innych przyjmowanych leków wydłużających QT
Kiedy ocena się zmienia
| Kilka tygodni po odstawieniu aminochinolinyodstep · aminochinoliny | inne zalecenie | Chlorochina i hydroksychlorochina mają bardzo długi okres półtrwania i gromadzą się w tkankach. Po ich odstawieniu wpływ na QT może utrzymywać się kilka tygodni, dlatego hydroksyzyny nie należy włączać od razu po zakończeniu leczenia aminochinoliną. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występują choroby serca, zaburzenia elektrolitowe i wielolekowość, co dodatkowo zwiększa ryzyko torsade de pointes. Hydroksyzyna u osób starszych nasila też ryzyko upadków i splątania. |
| Długotrwałe leczenieczas leczenia · aminochinoliny | ryzyko rośnie | Długotrwałe stosowanie aminochinolin może prowadzić do kardiomiopatii i zaburzeń przewodzenia, co zwiększa podatność na proarytmiczne działanie hydroksyzyny. |
Połączenie przeciwwskazaneAminochinoliny (np. hydroksychlorochina, chlorochina)+ Przeciwpsychotyczne pochodne indolu (np. zyprazydon, sertindol) klasaAminochinoliny nie łączy się z przeciwpsychotycznymi pochodnymi indolu, bo oba leki wydłużają odstęp QT i razem zwiększają ryzyko groźnych komorowych zaburzeń rytmu.Nie przyjmuj hydroksychlorochiny ani chlorochiny razem z lekiem przeciwpsychotycznym z tej grupy bez wyraźnej zgody lekarza i powiedz mu o wszystkich lekach, które bierzesz lub niedawno brałeś.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj hydroksychlorochiny ani chlorochiny razem z lekiem przeciwpsychotycznym z tej grupy bez wyraźnej zgody lekarza i powiedz mu o wszystkich lekach, które bierzesz lub niedawno brałeś.
Leki przeciwmalaryczne i stosowane w chorobach reumatycznych, takie jak hydroksychlorochina i chlorochina, oraz niektóre leki przeciwpsychotyczne, takie jak zyprazydon i sertindol, wpływają na rytm serca. Przyjmowane razem mogą wywołać groźne zaburzenia rytmu, które prowadzą do omdlenia, a nawet zatrzymania krążenia. Dlatego tych leków zwykle się ze sobą nie łączy. Lurazydon działa na serce słabiej, ale też wymaga ostrożności i badania EKG.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- nagłe zawroty głowy
- omdlenie lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
- duszność lub ból w klatce piersiowej
- drgawki
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Aminochinoliny nie łączy się z przeciwpsychotycznymi pochodnymi indolu, bo oba leki wydłużają odstęp QT i razem zwiększają ryzyko groźnych komorowych zaburzeń rytmu. Zyprazydonu i sertindolu nie stosuje się z hydroksychlorochiną ani chlorochiną – przy konieczności leczenia aminochinoliną należy zmienić lek przeciwpsychotyczny na taki, który nie wydłuża istotnie QT. Ze względu na bardzo długi okres półtrwania aminochinolin ryzyko utrzymuje się także przez dłuższy czas po ich odstawieniu, co trzeba uwzględnić przy włączaniu zyprazydonu lub sertindolu. Lurazydon można łączyć z aminochinoliną ostrożnie, z oceną EKG przed leczeniem i w jego trakcie u pacjentów z czynnikami ryzyka wydłużenia QT. Przed każdym takim połączeniem należy wyrównać stężenie potasu i magnezu oraz sprawdzić, czy pacjent nie przyjmuje innych leków wydłużających QT.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko znacznego wydłużenia odstępu QT, częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes, omdleń i nagłego zgonu sercowego. Ryzyko jest największe przy zyprazydonie i sertindolu, które same w wyraźny sposób wydłużają QT. Interakcja dotyczy hydroksychlorochiny i chlorochiny w podobnym stopniu, a po stronie leków przeciwpsychotycznych wyraźnie słabiej lurazydonu. Oba rodzaje leków mogą też obniżać próg drgawkowy, co jest dodatkowym, mniej istotnym ryzykiem.
Mechanizm
Aminochinoliny i przeciwpsychotyczne pochodne indolu blokują kanały potasowe hERG w komórkach mięśnia sercowego, przez co opóźniają repolaryzację i wydłużają odstęp QT. Przy jednoczesnym stosowaniu ich działania na repolaryzację się sumują. Hydroksychlorochina i chlorochina mają bardzo długi okres półtrwania i kumulują się w tkankach, więc ich wpływ na QT utrzymuje się długo po odstawieniu. Aminochinoliny hamują CYP2D6, co może zwiększać stężenie sertindolu i dodatkowo nasilać jego działanie na QT. Zyprazydon jest metabolizowany głównie przez oksydazę aldehydową, dlatego u niego dominuje mechanizm farmakodynamiczny.
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc przed rozpoczęciem leczenia i po osiągnięciu stanu stacjonarnego
- stężenie potasu, magnezu i wapnia w surowicy
- objawy zaburzeń rytmu serca: kołatanie serca, zawroty głowy, omdlenia
- inne leki wydłużające odstęp QT przyjmowane przez pacjenta
- czynność nerek i wątroby u pacjentów długotrwale leczonych aminochinoliną
Kiedy ocena się zmienia
| Duża dawka lub dawka nasycającadawka · aminochinoliny | ryzyko rośnie | Wydłużenie QT przez aminochinoliny zależy od dawki, dlatego dawki nasycające i duże dawki stosowane w leczeniu malarii wyraźnie zwiększają ryzyko arytmii. |
| Niedawne odstawienie aminochinolinykolejność włączenia · aminochinoliny | inne zalecenie | Aminochinoliny mają bardzo długi okres półtrwania i kumulują się w tkankach, dlatego ryzyko interakcji utrzymuje się po ich odstawieniu i należy je uwzględnić przy włączaniu zyprazydonu lub sertindolu. |
| Upośledzona czynność nerekeGFR · aminochinoliny | ryzyko rośnie | Niewydolność nerek sprzyja kumulacji aminochinolin i zaburzeniom elektrolitowym, co nasila ryzyko wydłużenia QT. |
| Podeszły wiekwiek · pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występują choroby serca, zaburzenia elektrolitowe i wielolekowość, które zwiększają ryzyko torsade de pointes. |
| Leczenie długotrwałeczas leczenia · aminochinoliny | ryzyko rośnie | Długotrwałe stosowanie aminochinolin może prowadzić do kardiomiopatii i zaburzeń przewodzenia, co zwiększa podatność na arytmie przy dołączeniu leku wydłużającego QT. |
Połączenie przeciwwskazaneAminochinoliny (np. hydroksychlorochina, chlorochina)+ Prokinetyki (np. cyzapryd) klasaProkinetyku wydłużającego odstęp QT nie należy łączyć z aminochinoliną, ponieważ połączenie jest przeciwwskazane.Nie przyjmuj razem leku z grupy aminochinolin i leku przyspieszającego opróżnianie żołądka, który wpływa na rytm serca, i powiedz lekarzowi o obu lekach przed rozpoczęciem leczenia.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj razem leku z grupy aminochinolin i leku przyspieszającego opróżnianie żołądka, który wpływa na rytm serca, i powiedz lekarzowi o obu lekach przed rozpoczęciem leczenia.
Leki z grupy aminochinolin, takie jak hydroksychlorochina i chlorochina, oraz niektóre leki przyspieszające opróżnianie żołądka, zwłaszcza cyzapryd, mogą zaburzać rytm serca. Przyjmowane razem mogą wywołać groźną arytmię, która objawia się kołataniem serca lub omdleniem. Hydroksychlorochina i chlorochina długo utrzymują się w organizmie, więc ryzyko trwa jeszcze po ich odstawieniu. Itopryd nie ma takiego wpływu na serce, a metoklopramid ma go w znacznie mniejszym stopniu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- nagłe zawroty głowy
- omdlenie lub uczucie bliskiego omdlenia
- napady duszności lub bólu w klatce piersiowej
- mimowolne ruchy twarzy, języka lub szyi przy przyjmowaniu metoklopramidu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Prokinetyku wydłużającego odstęp QT nie należy łączyć z aminochinoliną, ponieważ połączenie jest przeciwwskazane. Cyzaprydu nie stosuje się u pacjentów leczonych hydroksychlorochiną ani chlorochiną. Jeśli leczenie aminochinoliną jest konieczne, należy zastąpić cyzapryd lekiem bez wpływu na QT, np. itoprydem. Po odstawieniu aminochinoliny jej działanie na serce utrzymuje się jeszcze przez długi czas, dlatego cyzaprydu nie należy włączać bezpośrednio po zakończeniu leczenia. Metoklopramid można stosować z aminochinoliną ostrożnie, najkrócej i w najmniejszej skutecznej dawce, z kontrolą EKG u pacjentów z czynnikami ryzyka arytmii.
Skutek kliniczny
Połączenie aminochinoliny z cyzaprydem grozi znacznym wydłużeniem odstępu QT i komorowymi zaburzeniami rytmu typu torsade de pointes, które mogą prowadzić do omdlenia i nagłego zgonu sercowego. Ryzyko rośnie przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii, wrodzonym zespole długiego QT, niewydolności serca, w wieku podeszłym oraz przy przyjmowaniu innych leków wydłużających QT.
Mechanizm
Hydroksychlorochina i chlorochina blokują kanały potasowe hERG w mięśniu sercowym i wydłużają repolaryzację komór. Cyzapryd silnie blokuje te same kanały, dlatego oba leki addytywnie wydłużają odstęp QT. Aminochinoliny mają bardzo długi okres półtrwania i gromadzą się w tkankach, więc ich wpływ na repolaryzację utrzymuje się długo po odstawieniu. Interakcja nie jest wspólna dla całej grupy prokinetyków. W grupie aminochinolin dotyczy obu leków w podobnym stopniu, a w grupie prokinetyków w pełni dotyczy tylko cyzaprydu.
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed włączeniem i w trakcie leczenia, jeśli leku zawierającego aminochinolinę nie da się uniknąć przy prokinetyku wpływającym na QT
- stężenie potasu, magnezu i wapnia w surowicy
- częstość rytmu serca i objawy arytmii (kołatanie serca, omdlenia)
- objawy pozapiramidowe przy łączeniu metoklopramidu z aminochinoliną
Kiedy ocena się zmienia
| Kilka tygodni od odstawienia aminochinolinyodstep · aminochinoliny | inne zalecenie | Hydroksychlorochina i chlorochina mają bardzo długi okres półtrwania i gromadzą się w tkankach. Ryzyko addycji wpływu na QT utrzymuje się przez kilka tygodni po ich odstawieniu, dlatego cyzaprydu nie należy włączać od razu po zakończeniu leczenia aminochinoliną. |
| Dawki stosowane w leczeniu malarii lub dawki dużedawka · aminochinoliny | ryzyko rośnie | Wpływ aminochinolin na QT zależy od dawki i stężenia. Przy dużych dawkach, w tym dawkach nasycających, ryzyko arytmii jest wyraźnie większe także przy łączeniu z metoklopramidem. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występują choroby serca, zaburzenia elektrolitowe i wielolekowość, co zwiększa ryzyko torsade de pointes. Większe jest też ryzyko objawów pozapiramidowych po metoklopramidzie. |
| Znacznie obniżonyeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Przy niewydolności nerek aminochinoliny i metoklopramid kumulują się, a zaburzenia elektrolitowe są częstsze. To zwiększa ryzyko wydłużenia QT i objawów niepożądanych. |
Niekorzystna interakcjaAgoniści receptora imidazolinowego (np. moksonidyna, rylmenidyna, klonidyna)+ Inhibitory kinazy BRAF (np. dabrafenib, enkorafenib, toworafenib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu agonisty receptora imidazolinowego i inhibitora kinazy BRAF kontroluj tętno i ciśnienie tętnicze, zwłaszcza w pierwszych tygodniach skojarzenia.Przyjmując oba leki naraz, regularnie mierz ciśnienie i tętno, nie odstawiaj samodzielnie żadnego z nich i powiedz lekarzowi o zawrotach głowy, omdleniu lub kołataniu serca.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Przyjmując oba leki naraz, regularnie mierz ciśnienie i tętno, nie odstawiaj samodzielnie żadnego z nich i powiedz lekarzowi o zawrotach głowy, omdleniu lub kołataniu serca.
Leki z tej grupy, takie jak klonidyna, moksonidyna, rylmenidyna czy guanfacyna, zwalniają pracę serca i obniżają ciśnienie. Niektóre leki przeciwnowotworowe z grupy inhibitorów BRAF, np. wemurafenib i enkorafenib, mogą zaburzać rytm serca, a wolne tętno to ryzyko zwiększa. Dabrafenib, enkorafenib i wemurafenib mogą też osłabiać działanie guanfacyny, a po ich odstawieniu guanfacyna może działać silniej niż wcześniej.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- tętno wolniejsze niż zwykle lub poniżej 50 uderzeń na minutę
- zawroty głowy, zwłaszcza przy wstawaniu
- omdlenie lub uczucie bliskie omdlenia
- kołatanie lub nierówne bicie serca
- nadmierna senność i osłabienie
- wyraźny wzrost ciśnienia lub ból głowy po pominięciu dawki klonidyny
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu agonisty receptora imidazolinowego i inhibitora kinazy BRAF kontroluj tętno i ciśnienie tętnicze, zwłaszcza w pierwszych tygodniach skojarzenia. Przy wemurafenibie i enkorafenibie wykonaj EKG przed skojarzeniem i okresowo w trakcie leczenia, wyrównuj potas i magnez oraz unikaj dokładania kolejnych leków zwalniających rytm serca lub wydłużających QT. U chorego przyjmującego guanfacynę oceń jej skuteczność po włączeniu dabrafenibu, enkorafenibu lub wemurafenibu i w razie potrzeby zwiększ dawkę guanfacyny. Po odstawieniu inhibitora BRAF stopniowo wróć do wcześniejszej dawki guanfacyny, obserwując ciśnienie, tętno i senność. Klonidyny nie odstawia się nagle, więc przy uporczywych wymiotach rozważ czasowe przejście na inną drogę podania lub inny lek.
Skutek kliniczny
Przy wemurafenibie i enkorafenibie bradykardia wywołana lekiem z grupy A może zwiększać ryzyko arytmii komorowych związanych z wydłużeniem QT. U chorych z biegunką, wymiotami lub odwodnieniem w trakcie leczenia przeciwnowotworowego nasila się ryzyko niedociśnienia ortostatycznego i omdleń. U chorych przyjmujących guanfacynę z induktorem z grupy B możliwe jest osłabienie działania przeciwnadciśnieniowego lub kontroli objawów ADHD, a po odstawieniu inhibitora BRAF senność, niedociśnienie i bradykardia. Wymioty utrudniające regularne przyjmowanie klonidyny mogą wywołać nadciśnienie z odbicia.
Mechanizm
Wspólny dla całej klasy jest mechanizm farmakodynamiczny. Agoniści receptora imidazolinowego i alfa2-adrenergicznego zmniejszają napięcie układu współczulnego, zwalniają czynność serca i obniżają ciśnienie tętnicze. Wemurafenib i enkorafenib wydłużają odstęp QT, a bradykardia jest czynnikiem ryzyka częstoskurczu typu torsade de pointes. Dla guanfacyny dochodzi mechanizm farmakokinetyczny – dabrafenib, enkorafenib i wemurafenib indukują CYP3A4 i przyspieszają jej metabolizm. Pozostałe leki grupy A nie są istotnie metabolizowane przez CYP3A4.
Monitorować
- tętno
- ciśnienie tętnicze, także w pozycji stojącej
- EKG z oceną QTc przy wemurafenibie i enkorafenibie
- stężenie potasu i magnezu
- skuteczność guanfacyny (ciśnienie lub objawy ADHD) po włączeniu i odstawieniu inhibitora BRAF
Kiedy ocena się zmienia
| Odstawienie dabrafenibu, enkorafenibu lub wemurafenibu u chorego przyjmującego guanfacynękolejność włączenia · inhibitory kinazy BRAF | inne zalecenie | Działanie indukujące CYP3A4 ustępuje stopniowo przez około dwa tygodnie po odstawieniu inhibitora BRAF. Jeśli dawkę guanfacyny wcześniej zwiększono, zmniejszaj ją stopniowo, kontrolując ciśnienie, tętno i senność. |
Niekorzystna interakcjaAlfa-adrenolityki urologiczne (np. tamsulosyna, sylodosyna, alfuzosyna)+ Inhibitory kinazy BRAF (np. dabrafenib, enkorafenib, toworafenib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu alfa-adrenolityku urologicznego i inhibitora kinazy BRAF należy liczyć się ze słabszym działaniem alfa-adrenolityku i obserwować kontrolę objawów ze strony dróg moczowych oraz ciśnienie tętnicze.Jeśli przyjmujesz lek na prostatę z grupy alfa-adrenolityków i lek przeciwnowotworowy hamujący kinazę BRAF, powiedz o tym lekarzowi prowadzącemu i zgłaszaj mu każde nasilenie problemów z oddawaniem moczu, zawroty głowy lub kołatanie serca.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek na prostatę z grupy alfa-adrenolityków i lek przeciwnowotworowy hamujący kinazę BRAF, powiedz o tym lekarzowi prowadzącemu i zgłaszaj mu każde nasilenie problemów z oddawaniem moczu, zawroty głowy lub kołatanie serca.
Leki na raka z mutacją BRAF, takie jak dabrafenib, enkorafenib czy wemurafenib, mogą przyspieszać rozkład w organizmie leków na prostatę, takich jak tamsulosyna, sylodosyna czy alfuzosyna. Lek na prostatę może wtedy działać słabiej i problemy z oddawaniem moczu mogą wrócić. Po zakończeniu leczenia onkologicznego lek na prostatę może za to zacząć działać mocniej i powodować zawroty głowy przy wstawaniu. Alfuzosyna razem z wemurafenibem może dodatkowo zaburzać rytm serca.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- Słabszy strumień moczu, częstsze oddawanie moczu lub częstsze wstawanie w nocy do toalety
- Uczucie niepełnego opróżnienia pęcherza albo trudność z oddaniem moczu
- Zawroty głowy, pociemnienie przed oczami lub omdlenie przy wstawaniu
- Kołatanie serca, nierówne bicie serca lub nagłe osłabienie
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu alfa-adrenolityku urologicznego i inhibitora kinazy BRAF należy liczyć się ze słabszym działaniem alfa-adrenolityku i obserwować kontrolę objawów ze strony dróg moczowych oraz ciśnienie tętnicze. Ocenę skuteczności alfa-adrenolityku warto przeprowadzić po kilku tygodniach od włączenia dabrafenibu, enkorafenibu lub wemurafenibu, a przy utracie efektu rozważyć zmianę leczenia urologicznego zamiast zwiększania dawki. Alfuzosyny lepiej unikać u pacjentów leczonych wemurafenibem, a jeśli połączenie jest konieczne, trzeba wykonać EKG przed włączeniem i w trakcie leczenia oraz wyrównać potas i magnez. Przy skojarzeniu alfuzosyny z enkorafenibem lub dabrafenibem również warto kontrolować EKG, zwłaszcza gdy pacjent przyjmuje inne leki wydłużające QT. Po zakończeniu terapii inhibitorem BRAF należy uprzedzić pacjenta o możliwym nasileniu zawrotów głowy i spadków ciśnienia przy wstawaniu.
Skutek kliniczny
Najczęstszym skutkiem jest słabsze działanie alfa-adrenolityku i nawrót lub nasilenie objawów ze strony dolnych dróg moczowych, takich jak słaby strumień moczu, częste oddawanie moczu i nykturia. Po odstawieniu inhibitora BRAF stężenie alfa-adrenolityku może wzrosnąć, co sprzyja zawrotom głowy i hipotonii ortostatycznej. W skojarzeniu alfuzosyny z wemurafenibem istnieje ryzyko wydłużenia odstępu QT i zaburzeń rytmu typu torsade de pointes, szczególnie przy hipokaliemii, hipomagnezemii lub innych lekach wydłużających QT. Gorączka i odwodnienie wywołane terapią BRAF, zwłaszcza dabrafenibem z trametynibem, mogą nasilać spadki ciśnienia po alfa-adrenolityku.
Mechanizm
Tamsulosyna, sylodosyna i alfuzosyna są metabolizowane głównie przez CYP3A4, a dabrafenib, enkorafenib i wemurafenib indukują ten enzym, co przyspiesza rozkład alfa-adrenolityku i obniża jego stężenie. Indukcja narasta stopniowo i ustępuje powoli po odstawieniu inhibitora BRAF, więc stężenie alfa-adrenolityku może wtedy wzrosnąć. Wemurafenib dodatkowo hamuje glikoproteinę P, której substratem jest sylodosyna, co częściowo równoważy efekt indukcji. Alfuzosyna może wydłużać odstęp QT, podobnie jak wemurafenib, w mniejszym stopniu enkorafenib i dabrafenib, więc w tych parach dochodzi addycyjny wpływ na repolaryzację serca. Toworafenib jest najsłabiej poznanym lekiem grupy B i jego wpływ na metabolizm alfa-adrenolityków nie jest dobrze określony.
Monitorować
- Nasilenie objawów ze strony dolnych dróg moczowych (strumień moczu, częstość mikcji, nykturia, zaleganie moczu)
- Ciśnienie tętnicze w pozycji leżącej i stojącej, zwłaszcza po odstawieniu inhibitora BRAF i w czasie gorączki
- EKG z oceną odstępu QTc przy skojarzeniu alfuzosyny z wemurafenibem, enkorafenibem lub dabrafenibem
- Stężenie potasu i magnezu w surowicy u pacjentów z ryzykiem wydłużenia QT
Kiedy ocena się zmienia
| Odstawienie inhibitora BRAF u pacjenta stale przyjmującego alfa-adrenolitykkolejność włączenia · inhibitory kinazy BRAF | inne zalecenie | Po odstawieniu inhibitora BRAF indukcja CYP3A4 wygasa stopniowo przez kilka tygodni, a stężenie alfa-adrenolityku rośnie. Jeśli dawkę alfa-adrenolityku zwiększano w trakcie terapii onkologicznej, należy ją ponownie ocenić i monitorować ciśnienie ortostatyczne. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych większe jest ryzyko hipotonii ortostatycznej, upadków oraz zaburzeń elektrolitowych sprzyjających wydłużeniu QT, zwłaszcza przy gorączce i odwodnieniu w trakcie terapii BRAF. |
Niekorzystna interakcjaAminochinoliny (np. hydroksychlorochina, chlorochina)+ Selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (np. escytalopram, sertralina, cytalopram) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu aminochinoliny i SSRI należy ocenić czynniki ryzyka wydłużenia QT, wykonać EKG przed włączeniem drugiego leku i kontrolować je w trakcie leczenia.Jeśli przyjmujesz razem lek z grupy chlorochiny i lek przeciwdepresyjny z grupy SSRI, nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie i upewnij się, że lekarz wie o obu lekach i zlecił ci kontrolne EKG.opóźniony (dni)opisy przypadków
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz razem lek z grupy chlorochiny i lek przeciwdepresyjny z grupy SSRI, nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie i upewnij się, że lekarz wie o obu lekach i zlecił ci kontrolne EKG.
Hydroksychlorochina i chlorochina oraz niektóre leki przeciwdepresyjne, np. cytalopram, escytalopram, fluoksetyna i sertralina, mogą zaburzać rytm serca. Przyjmowane razem mogą nasilać to działanie i w rzadkich przypadkach wywołać groźną arytmię. Ryzyko jest większe u osób starszych, z chorobami serca, z niskim poziomem potasu lub magnezu oraz przyjmujących inne leki wpływające na serce. Leki na malarię i choroby reumatyczne mogą też czasem pogarszać nastrój, o czym warto wiedzieć, gdy leczysz depresję.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- nagłe zawroty głowy
- omdlenie lub uczucie bliskiego omdlenia
- duszność lub ból w klatce piersiowej
- drgawki
- nagłe pogorszenie nastroju albo myśli samobójcze
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu aminochinoliny i SSRI należy ocenić czynniki ryzyka wydłużenia QT, wykonać EKG przed włączeniem drugiego leku i kontrolować je w trakcie leczenia. Charakterystyki produktów leczniczych cytalopramu i escytalopramu wymieniają jednoczesne stosowanie z lekami wydłużającymi QT jako przeciwwskazanie, dlatego u pacjenta przyjmującego chlorochinę lub hydroksychlorochinę tych dwóch leków należy unikać. Jeśli SSRI jest konieczny, lepiej wybrać sertralinę, a przy fluoksetynie trzeba pamiętać o jej bardzo długim okresie półtrwania i hamowaniu CYP2D6, które utrzymuje się kilka tygodni po odstawieniu. Przed rozpoczęciem i w trakcie leczenia należy wyrównać stężenie potasu i magnezu oraz przejrzeć listę innych leków wydłużających QT. Przy objawach kardiologicznych albo wyraźnym wydłużeniu QT na EKG trzeba odstawić jeden z leków lub zmienić leczenie.
Skutek kliniczny
Główne zagrożenie to wydłużenie odstępu QT z ryzykiem częstoskurczu typu torsade de pointes, omdleń i nagłego zgonu sercowego, zwłaszcza u pacjentów z dodatkowymi czynnikami ryzyka. Oba leki mogą też obniżać próg drgawkowy i sprzyjać hipoglikemii u chorych na cukrzycę. Chlorochina i hydroksychlorochina mogą wywoływać objawy neuropsychiatryczne, w tym nasilenie depresji i myśli samobójczych, co utrudnia ocenę leczenia przeciwdepresyjnego.
Mechanizm
Chlorochina i hydroksychlorochina blokują kanały potasowe hERG i wydłużają odstęp QT. Część leków z grupy SSRI, przede wszystkim cytalopram i escytalopram, a w mniejszym stopniu fluoksetyna i sertralina, również wydłuża QT w sposób zależny od dawki, więc oba efekty się sumują. Dodatkowo fluoksetyna i paroksetyna silnie hamują CYP2D6, który uczestniczy w metabolizmie aminochinolin, co może zwiększać ich stężenie. Aminochinoliny słabo hamują CYP2D6, co może nieznacznie podnosić stężenie SSRI metabolizowanych tym szlakiem. Interakcja dotyczy obu aminochinolin w podobnym stopniu, natomiast w grupie SSRI jest najsilniejsza dla cytalopramu i escytalopramu, a najsłabsza dla paroksetyny i fluwoksaminy.
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc przed rozpoczęciem skojarzenia i po osiągnięciu stanu stacjonarnego
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- objawy kołatania serca, zawrotów głowy i omdleń
- stan psychiczny, nastrój i myśli samobójcze
- glikemia u chorych na cukrzycę
- inne przyjmowane leki wydłużające QT lub hamujące CYP2D6
Kiedy ocena się zmienia
| Dawka maksymalna lub dawka powyżej zalecanej dla wiekudawka · selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny | ryzyko rośnie | Wydłużenie QT przez cytalopram i escytalopram zależy od dawki, dlatego duże dawki tych leków w skojarzeniu z aminochinoliną są szczególnie niebezpieczne i należy ich unikać. |
| Dawka nasycająca lub dawka stosowana w leczeniu malariidawka · aminochinoliny | ryzyko rośnie | Duże dawki chlorochiny lub hydroksychlorochiny, np. nasycające w leczeniu malarii, powodują wyższe stężenia i silniejsze wydłużenie QT niż dawki stosowane przewlekle w chorobach reumatycznych. |
| Podeszły wiekwiek · pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występują choroby serca, zaburzenia elektrolitowe i wielolekowość, co zwiększa ryzyko arytmii przy tym skojarzeniu. |
| Upośledzona czynność nerekeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Chlorochina i hydroksychlorochina są częściowo wydalane przez nerki, więc przy niewydolności nerek mogą się kumulować i silniej wydłużać QT. |
| Fluoksetyna odstawiona w ciągu ostatnich tygodniodstep · selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny | inne zalecenie | Fluoksetyna i jej aktywny metabolit utrzymują się w organizmie przez kilka tygodni po odstawieniu, więc interakcja może nadal występować po włączeniu aminochinoliny. |
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.