Interakcje / Analogi somatostatyny / Analogi somatostatyny i inhibitory kinazy HER2
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Przy jednoczesnym stosowaniu analogu somatostatyny i inhibitora kinazy HER2 wykonaj EKG z oceną odstępu QTc i częstości rytmu oraz oznacz potas i magnez przed rozpoczęciem leczenia skojarzonego i okresowo w jego trakcie.
Jeśli przyjmujesz lek z grupy analogów somatostatyny razem z lekiem przeciwnowotworowym z grupy inhibitorów kinazy HER2, regularnie wykonuj zlecone EKG i badania krwi, a każdą biegunkę od razu zgłaszaj lekarzowi.
Interakcja klasy Analogi somatostatyny + inhibitory kinazy HER2
Opis dotyczy wszystkich leków z obu grup, poza wyjątkami wymienionymi niżej.
- Analogi somatostatyny
- lanreotyd, oktreotyd, pasyreotyd, somatostatyna, paltusotyna
- Inhibitory kinazy HER2
- lapatynib, tukatynib, neratynib
Wyjątki – te leki zachowują się inaczej
- tukatynib – Tukatynib nie wydłuża odstępu QT w sposób istotny klinicznie, więc nie dodaje się do zwalniającego rytm serca działania analogów somatostatyny. Jest za to silnym inhibitorem CYP3A, co ma znaczenie tylko dla paltusotyny, jedynego leku grupy metabolizowanego w wątrobie, i wymaga osobnej oceny.
- neratynib – Neratynib nie wydłuża odstępu QT w sposób istotny klinicznie. Ryzyko przy łączeniu z analogiem somatostatyny wynika pośrednio z biegunki i utraty potasu oraz magnezu, a nie z addycji działania na przewodzenie w sercu.
Niekorzystna interakcjaAnalogi somatostatyny (np. lanreotyd, oktreotyd, pasyreotyd)+ Inhibitory kinazy HER2 (np. lapatynib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu analogu somatostatyny i inhibitora kinazy HER2 wykonaj EKG z oceną odstępu QTc i częstości rytmu oraz oznacz potas i magnez przed rozpoczęciem leczenia skojarzonego i okresowo w jego trakcie.Jeśli przyjmujesz lek z grupy analogów somatostatyny razem z lekiem przeciwnowotworowym z grupy inhibitorów kinazy HER2, regularnie wykonuj zlecone EKG i badania krwi, a każdą biegunkę od razu zgłaszaj lekarzowi.nieznanyteoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek z grupy analogów somatostatyny razem z lekiem przeciwnowotworowym z grupy inhibitorów kinazy HER2, regularnie wykonuj zlecone EKG i badania krwi, a każdą biegunkę od razu zgłaszaj lekarzowi.
Leki z grupy analogów somatostatyny, takie jak pasyreotyd, oktreotyd czy lanreotyd, mogą zwalniać pracę serca. Lapatynib, lek stosowany w raku piersi, może zaburzać rytm serca w inny sposób, a razem te działania się sumują. Leki przeciwnowotworowe z tej grupy często wywołują biegunkę, przez co tracisz potas i magnez, a to dodatkowo obciąża serce. Tukatynib i neratynib nie działają na rytm serca w taki sposób jak lapatynib, ale przy nich też ważne jest leczenie biegunki.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zasłabnięcie lub utrata przytomności
- kołatanie serca albo nierówne bicie serca
- wyraźnie wolne tętno, zawroty głowy, duże zmęczenie
- biegunka trwająca dłużej niż dobę lub bardzo nasilona
- skurcze mięśni lub osłabienie (możliwy niedobór potasu lub magnezu)
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu analogu somatostatyny i inhibitora kinazy HER2 wykonaj EKG z oceną odstępu QTc i częstości rytmu oraz oznacz potas i magnez przed rozpoczęciem leczenia skojarzonego i okresowo w jego trakcie. Zaburzenia elektrolitowe wyrównaj przed włączeniem lapatynibu i kontroluj je szczególnie przy biegunce. Przy lapatynibie z pasyreotydem lub oktreotydem unikaj dodatkowych leków wydłużających QT i rozważ częstsze kontrole EKG, zwłaszcza po zmianie dawki. Przy wydłużeniu QTc ponad bezpieczną granicę lub objawowej bradykardii przerwij lapatynib do czasu normalizacji i omów z onkologiem i endokrynologiem dalsze leczenie. Przy tukatynibie i neratynibie kontroluj głównie elektrolity w przebiegu biegunki.
Skutek kliniczny
Możliwe jest addycyjne wydłużenie odstępu QT, nasilona bradykardia i zwiększone ryzyko komorowych zaburzeń rytmu, w tym torsade de pointes. Największe ryzyko dotyczy połączenia lapatynibu z pasyreotydem, mniejsze z oktreotydem, a przy lanreotydzie, somatostatynie i paltusotynie przeważa składowa bradykardii.
Mechanizm
Lapatynib wydłuża odstęp QT proporcjonalnie do stężenia. Analogi somatostatyny zwalniają czynność serca i mogą zaburzać przewodzenie w sercu, a pasyreotyd, w mniejszym stopniu także oktreotyd, same wydłużają odstęp QT. Bradykardia jest czynnikiem ryzyka częstoskurczu typu torsade de pointes przy wydłużonym QT, więc oba działania się sumują. Ryzyko dodatkowo zwiększa biegunka wywoływana przez inhibitory kinazy HER2, która prowadzi do hipokaliemii i hipomagnezemii. Istotnej interakcji farmakokinetycznej między grupami nie oczekuje się, poza możliwym wpływem tukatynibu na paltusotynę.
Monitorować
- EKG – odstęp QTc i częstość rytmu przed leczeniem skojarzonym i okresowo w jego trakcie
- stężenie potasu i magnezu w surowicy, zwłaszcza przy biegunce
- objawy bradykardii i zaburzeń rytmu (zasłabnięcia, kołatanie serca)
- frakcja wyrzutowa lewej komory u chorych leczonych lapatynibem
Kiedy ocena się zmienia
| Wyższa dawka dobowa lapatynibu (schemat z inhibitorem aromatazy)dawka · inhibitory kinazy HER2 | ryzyko rośnie | Wydłużenie QT przez lapatynib zależy od stężenia, więc przy wyższej dawce dobowej ryzyko addycji z analogiem somatostatyny rośnie i kontrola EKG powinna być częstsza. |
| Dożylna (somatostatyna, oktreotyd we wstrzyknięciu dożylnym)droga podania · analogi somatostatyny | ryzyko rośnie | Szybkie podanie dożylne analogu somatostatyny może wywołać nagłą bradykardię, dlatego u chorych leczonych lapatynibem wymaga monitorowania rytmu serca w trakcie podania. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej współistnieją choroby serca, zaburzenia elektrolitowe i inne leki wydłużające QT, co zwiększa ryzyko zaburzeń rytmu przy tym połączeniu. |
Alkohol przy tych lekach
Analogi somatostatyny a alkohol: brak opisu w bazie.
Inhibitory kinazy HER2 a alkohol: brak opisu w bazie.
Inne interakcje tych leków 144
Połączenie przeciwwskazaneAntagoniści aldosteronu (np. eplerenon, finerenon)+ Inhibitory kinazy HER2 (np. tukatynib) klasaJednoczesnego stosowania antagonisty aldosteronu i inhibitora kinazy HER2 należy unikać, bo grozi to ciężką hiperkaliemią.Nie zaczynaj przyjmować leku przeciwnowotworowego z tej grupy, jeśli bierzesz lek moczopędny zatrzymujący potas, dopóki nie uzgodnisz tego z lekarzem, i nie odstawiaj samodzielnie żadnego z nich.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie zaczynaj przyjmować leku przeciwnowotworowego z tej grupy, jeśli bierzesz lek moczopędny zatrzymujący potas, dopóki nie uzgodnisz tego z lekarzem, i nie odstawiaj samodzielnie żadnego z nich.
Niektóre leki moczopędne zatrzymujące potas, takie jak eplerenon i finerenon, nie powinny być przyjmowane razem z tukatynibem, lekiem stosowanym w raku piersi. Tukatynib spowalnia usuwanie tych leków z organizmu, przez co we krwi może zgromadzić się za dużo potasu, a to jest groźne dla serca. Spironolakton oraz leki przeciwnowotworowe lapatynib i neratynib działają tak słabiej lub wcale, ale każdy z tych leków przeciwnowotworowych może wywołać biegunkę i odwodnienie, które też podnoszą potas.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- osłabienie lub ciężkość mięśni
- mrowienie lub drętwienie rąk, stóp albo ust
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- wyraźnie wolne tętno, zawroty głowy, uczucie omdlenia
- silna biegunka, duże pragnienie, oddawanie małej ilości moczu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Jednoczesnego stosowania antagonisty aldosteronu i inhibitora kinazy HER2 należy unikać, bo grozi to ciężką hiperkaliemią. Eplerenonu i finerenonu nie łączy się z tukatynibem. Na czas leczenia tukatynibem odstaw eplerenon lub finerenon, a jeśli antagonista aldosteronu jest niezbędny, rozważ spironolakton z kontrolą potasu i kreatyniny. Ponownie włączaj eplerenon lub finerenon dopiero kilka dni po zakończeniu leczenia tukatynibem, gdy jego działanie hamujące ustąpi. Przy połączeniu eplerenonu lub finerenonu z lapatynibem stosuj najniższą skuteczną dawkę antagonisty aldosteronu i kontroluj potas. Przy każdym inhibitorze kinazy HER2 zapobiegaj odwodnieniu z powodu biegunki i kontroluj potas oraz czynność nerek, gdy biegunka jest nasilona.
Skutek kliniczny
Główne zagrożenie to ciężka hiperkaliemia z zaburzeniami rytmu serca, bradykardią, a nawet zatrzymaniem krążenia. Może jej towarzyszyć hipotonia i pogorszenie czynności nerek. Ryzyko rośnie przy przewlekłej chorobie nerek, cukrzycy, odwodnieniu z powodu biegunki, w podeszłym wieku oraz przy jednoczesnym stosowaniu inhibitorów ACE, sartanów lub suplementów potasu.
Mechanizm
Tukatynib silnie hamuje CYP3A4, a eplerenon i finerenon są eliminowane prawie wyłącznie przez ten enzym. Hamowanie CYP3A4 wielokrotnie zwiększa ich stężenie we krwi i nasila blokowanie receptora mineralokortykoidowego, co prowadzi do zatrzymywania potasu przez nerki. Interakcja nie jest wspólna dla całej klasy, bo dotyczy tylko antagonistów aldosteronu zależnych od CYP3A4 w połączeniu z silnym inhibitorem tego enzymu. Spironolakton i kanrenon nie są istotnie metabolizowane przez CYP3A4, lapatynib hamuje go słabo, a neratynib nie hamuje go w stopniu klinicznie istotnym. Dla całej klasy wspólne jest tylko ryzyko, że biegunka wywoływana przez inhibitory kinazy HER2 prowadzi do odwodnienia i pogorszenia czynności nerek, co utrudnia wydalanie potasu u chorego leczonego antagonistą aldosteronu.
Monitorować
- stężenie potasu w surowicy przed włączeniem i regularnie w trakcie leczenia
- kreatynina i eGFR
- EKG przy hiperkaliemii lub objawach zaburzeń rytmu
- ciśnienie tętnicze
- nasilenie biegunki i stan nawodnienia
Kiedy ocena się zmienia
| eGFR ≤ 60pacjent | ryzyko rośnie | Przy obniżonym eGFR wydalanie potasu jest ograniczone, więc ryzyko hiperkaliemii rośnie także przy połączeniach uznanych za wyjątki, na przykład spironolaktonu z dowolnym inhibitorem kinazy HER2 lub eplerenonu z lapatynibem. Kontroluj potas częściej. |
| Kilka dni po odstawieniu tukatynibuodstep · inhibitory kinazy HER2 | inne zalecenie | Hamowanie CYP3A4 przez tukatynib ustępuje stopniowo, dlatego eplerenon lub finerenon włączaj ponownie dopiero kilka dni po zakończeniu leczenia tukatynibem i skontroluj potas po ich włączeniu. |
| Nasilona biegunka w trakcie leczenia inhibitorem HER2czas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | Odwodnienie z powodu biegunki może wywołać ostre uszkodzenie nerek i hiperkaliemię u chorego leczonego dowolnym antagonistą aldosteronu. Rozważ czasowe wstrzymanie antagonisty aldosteronu i oznacz potas oraz kreatyninę. |
Niekorzystna interakcjaAgoniści receptora imidazolinowego (np. guanfacyna)+ Inhibitory kinazy HER2 (np. lapatynib, tukatynib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu agonisty receptora imidazolinowego i inhibitora kinazy HER2 kontroluj ciśnienie tętnicze i tętno, szczególnie w okresach biegunki.Jeśli przyjmujesz lek na ciśnienie z tej grupy razem z lekiem na raka piersi z grupy inhibitorów HER2, regularnie mierz ciśnienie i tętno, pij dużo płynów przy biegunce i powiedz lekarzowi o wszystkich swoich lekach, a guanfacyny nie odstawiaj samodzielnie.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek na ciśnienie z tej grupy razem z lekiem na raka piersi z grupy inhibitorów HER2, regularnie mierz ciśnienie i tętno, pij dużo płynów przy biegunce i powiedz lekarzowi o wszystkich swoich lekach, a guanfacyny nie odstawiaj samodzielnie.
Niektóre leki przeciwnowotworowe stosowane w raku piersi, zwłaszcza tukatynib i w mniejszym stopniu lapatynib, mogą zwiększać ilość guanfacyny we krwi. Może to powodować zbyt niskie ciśnienie, wolne tętno, zawroty głowy i silną senność. Moksonidyna, rylmenidyna i klonidyna nie mają tej interakcji, podobnie jak neratynib. Przy każdym z tych leków na raka może wystąpić biegunka, która razem z lekami na ciśnienie sprzyja jego spadkom.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zawroty głowy, zwłaszcza przy wstawaniu
- omdlenie lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
- bardzo wolne tętno
- nadmierna senność lub osłabienie
- silna lub długotrwała biegunka
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu agonisty receptora imidazolinowego i inhibitora kinazy HER2 kontroluj ciśnienie tętnicze i tętno, szczególnie w okresach biegunki. Połączenia guanfacyny z tukatynibem najlepiej unikać, a jeśli jest konieczne, zmniejsz dawkę guanfacyny i ostrożnie ją miareczkuj pod kontrolą ciśnienia, tętna i senności. Przy lapatynibie zachowaj podobną ostrożność, choć efekt jest słabszy. Po odstawieniu inhibitora stopniowo przywróć wcześniejszą dawkę guanfacyny. Nie odstawiaj guanfacyny ani klonidyny nagle ze względu na ryzyko odbicia nadciśnienia. Moksonidyna, rylmenidyna i klonidyna oraz neratynib nie wymagają zmiany dawki z powodu tej interakcji.
Skutek kliniczny
Przy połączeniu guanfacyny z tukatynibem, w mniejszym stopniu z lapatynibem, możliwe są niedociśnienie, w tym ortostatyczne, bradykardia, zawroty głowy, omdlenia i nadmierna senność. Po odstawieniu inhibitora stężenie guanfacyny spada, co może osłabić kontrolę ciśnienia albo objawów ADHD. U pozostałych par istotna interakcja farmakokinetyczna nie jest spodziewana, ale biegunka wywołana inhibitorem kinazy HER2 może sprzyjać niedociśnieniu przy każdym agoniście receptora imidazolinowego.
Mechanizm
Guanfacyna jest metabolizowana głównie przez CYP3A4. Tukatynib jest silnym inhibitorem CYP3A4, a lapatynib hamuje ten enzym słabiej, w sposób zależny od czasu. Zahamowanie rozkładu guanfacyny zwiększa jej stężenie we krwi i nasila działanie hipotensyjne, bradykardizujące i sedatywne. Pozostali agoniści receptora imidazolinowego (moksonidyna, rylmenidyna, klonidyna) nie zależą istotnie od CYP3A4, a neratynib nie hamuje tego enzymu w stopniu istotnym klinicznie, dlatego interakcja nie jest wspólna dla całej klasy. Dodatkowo wszystkie inhibitory kinazy HER2 często wywołują biegunkę, która może prowadzić do odwodnienia i nasilać spadki ciśnienia przy każdym leku przeciwnadciśnieniowym.
Monitorować
- ciśnienie tętnicze, w tym pomiar w pozycji stojącej
- tętno
- senność i zawroty głowy
- nasilenie biegunki i objawy odwodnienia
- kontrola ciśnienia lub objawów ADHD po odstawieniu inhibitora kinazy HER2
Kiedy ocena się zmienia
| Inhibitor kinazy HER2 dołączany do stałego leczenia guanfacynąkolejność włączenia · inhibitory kinazy HER2 | inne zalecenie | Przy dołączaniu tukatynibu lub lapatynibu do stałej dawki guanfacyny rozważ jej zmniejszenie i kontroluj ciśnienie oraz tętno w pierwszych tygodniach, bo hamowanie CYP3A4 narasta stopniowo. Po odstawieniu inhibitora dawkę guanfacyny trzeba stopniowo zwiększyć do wcześniejszej. |
| Guanfacyna włączana u pacjenta leczonego inhibitorem kinazy HER2kolejność włączenia · agoniści receptora imidazolinowego | inne zalecenie | U pacjenta przyjmującego tukatynib lub lapatynib zacznij guanfacynę od małej dawki i zwiększaj ją wolniej niż zwykle albo wybierz moksonidynę, rylmenidynę lub klonidynę. |
Niekorzystna interakcjaAlfa-adrenolityki urologiczne (np. tamsulosyna, sylodosyna, alfuzosyna)+ Inhibitory kinazy HER2 (np. lapatynib, tukatynib, neratynib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu alfa-adrenolityku urologicznego i inhibitora kinazy HER2 trzeba liczyć się ze wzrostem stężenia alfa-adrenolityku i z nasileniem niedociśnienia ortostatycznego.Jeśli przyjmujesz lek na prostatę razem z lekiem na raka piersi z tej grupy, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie, wstawaj powoli i zgłoś każde zawroty głowy lub omdlenie.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek na prostatę razem z lekiem na raka piersi z tej grupy, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie, wstawaj powoli i zgłoś każde zawroty głowy lub omdlenie.
Niektóre leki na raka piersi, zwłaszcza tukatynib, a w mniejszym stopniu lapatynib i neratynib, mogą zwiększać ilość leku na prostatę we krwi. Dotyczy to na przykład tamsulosyny, sylodosyny i alfuzosyny. Wtedy lek na prostatę działa silniej i może za bardzo obniżać ciśnienie. Może to powodować zawroty głowy, omdlenia i upadki, szczególnie gdy szybko wstajesz albo masz biegunkę.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zawroty głowy lub ciemnienie przed oczami po wstaniu
- omdlenie lub upadek
- wyraźne osłabienie przy biegunce
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu alfa-adrenolityku urologicznego i inhibitora kinazy HER2 trzeba liczyć się ze wzrostem stężenia alfa-adrenolityku i z nasileniem niedociśnienia ortostatycznego. Najsilniej działa tukatynib. Alfuzosyny nie łączy się z silnymi inhibitorami CYP3A4, a połączenia sylodosyny z tukatynibem należy unikać. Przy takim leczeniu lepiej zamienić alfa-adrenolityk na terazosynę albo na inhibitor 5-alfa-reduktazy. Gdy tamsulosyna z tukatynibem jest konieczna, stosuj najmniejszą dawkę i kontroluj ciśnienie tętnicze, szczególnie w pozycji stojącej. Przy lapatynibie i neratynibie połączenie jest zwykle możliwe, jeśli pacjent jest monitorowany. Przy alfuzosynie z lapatynibem trzeba też ocenić ryzyko wydłużenia odstępu QT, czyli sprawdzić stężenie potasu i magnezu oraz inne leki wydłużające QT. Po odstawieniu tukatynibu hamowanie CYP3A4 ustępuje stopniowo w ciągu kilku dni.
Skutek kliniczny
Większe stężenie alfa-adrenolityku nasila jego działanie rozszerzające naczynia. Skutkiem może być niedociśnienie ortostatyczne, zawroty głowy, omdlenia i upadki, zwłaszcza po wstaniu oraz w pierwszych dniach łączenia leków. U pacjentów onkologicznych ryzyko zwiększa biegunka, która często towarzyszy leczeniu tukatynibem i neratynibem, bo powoduje odwodnienie. Przy sylodosynie i tamsulosynie częstsze mogą być też zaburzenia ejakulacji i przekrwienie błony śluzowej nosa.
Mechanizm
Tamsulosyna, sylodosyna i alfuzosyna są metabolizowane głównie przez CYP3A4, a sylodosyna jest dodatkowo substratem glikoproteiny P. Inhibitory kinazy HER2 hamują te szlaki w różnym stopniu. Tukatynib jest silnym inhibitorem CYP3A4 i hamuje glikoproteinę P, dlatego wyraźnie zwiększa ekspozycję na wrażliwe alfa-adrenolityki. Lapatynib słabo hamuje CYP3A4 i hamuje glikoproteinę P. Neratynib hamuje głównie glikoproteinę P, a jego wpływ na CYP3A4 jest niewielki. Siła interakcji maleje więc w kolejności tukatynib, lapatynib, neratynib. Przy połączeniu lapatynibu z alfuzosyną dochodzi dodatkowo do sumowania się wpływu obu leków na odstęp QT.
Monitorować
- ciśnienie tętnicze w pozycji leżącej i stojącej, zwłaszcza w pierwszych dniach łączenia leków
- zawroty głowy, omdlenia i upadki
- nawodnienie i biegunka (tukatynib, neratynib)
- EKG i elektrolity (potas, magnez) przy połączeniu alfuzosyny z lapatynibem
Kiedy ocena się zmienia
| Alfa-adrenolityk włączany u pacjenta już leczonego inhibitorem kinazy HER2kolejność włączenia · alfa-adrenolityki urologiczne | inne zalecenie | Gdy alfa-adrenolityk jest włączany w trakcie leczenia tukatynibem, wybierz terazosynę albo zacznij od najmniejszej dawki tamsulosyny. Pierwszą dawkę podaj wieczorem i kontroluj ciśnienie ortostatyczne. |
| Kilka dni po odstawieniu tukatynibuodstep · inhibitory kinazy HER2 | inne zalecenie | Hamowanie CYP3A4 przez tukatynib ustępuje stopniowo przez kilka dni po odstawieniu leku. Alfuzosynę lub sylodosynę włączaj dopiero po tym czasie. |
Niekorzystna interakcjaAlkaloidy barwinka (np. winorelbina, winkrystyna, winflunina)+ Inhibitory kinazy HER2 (np. lapatynib, tukatynib, neratynib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu alkaloidu barwinka i inhibitora kinazy HER2 należy unikać tego połączenia albo stosować je tylko pod ścisłą kontrolą morfologii, funkcji wątroby i objawów neurotoksyczności, z gotowością do redukcji dawki alkaloidu lub odroczenia cyklu.Jeśli przyjmujesz lek z grupy inhibitorów HER2 i dostajesz alkaloid barwinka, nie zmieniaj sam dawek, chodź na wszystkie badania krwi i od razu zgłaszaj lekarzowi niepokojące objawy.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek z grupy inhibitorów HER2 i dostajesz alkaloid barwinka, nie zmieniaj sam dawek, chodź na wszystkie badania krwi i od razu zgłaszaj lekarzowi niepokojące objawy.
Leki na raka piersi z grupy inhibitorów HER2, takie jak tukatynib, lapatynib czy neratynib, mogą zwiększać ilość we krwi leków z grupy alkaloidów barwinka, na przykład winorelbiny czy winkrystyny. Przez to łatwiej o działania niepożądane chemioterapii, takie jak spadek odporności, drętwienie rąk i stóp czy silne zaparcia. Najsilniej działa w ten sposób tukatynib. Lekarz może zmienić dawkę albo dobrać inny lek i będzie częściej sprawdzał twoje wyniki krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub inne objawy zakażenia
- drętwienie, mrowienie lub osłabienie rąk i stóp
- zaparcia trwające kilka dni, ból i wzdęcie brzucha
- silna biegunka
- zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz
- owrzodzenia w jamie ustnej
- silne osłabienie, splątanie
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu alkaloidu barwinka i inhibitora kinazy HER2 należy unikać tego połączenia albo stosować je tylko pod ścisłą kontrolą morfologii, funkcji wątroby i objawów neurotoksyczności, z gotowością do redukcji dawki alkaloidu lub odroczenia cyklu. Interakcja dotyczy całej klasy, ale jej siła jest największa przy tukatynibie i z nim połączenia z winkrystyną, winorelbiną lub winfluniną najlepiej zastąpić innym schematem. Lapatynib i neratynib wymagają przede wszystkim czujnego monitorowania. Przy winkrystynie szczególną uwagę zwraca się na objawy neuropatii i zaparcia, a przy winorelbinie i winfluninie na liczbę neutrofili przed każdym podaniem. Gdy połączenie jest konieczne, zaczyna się od niższych dawek alkaloidu i zwiększa je zależnie od tolerancji.
Skutek kliniczny
Rośnie ryzyko toksyczności alkaloidu barwinka – ciężkiej neutropenii z zakażeniami, neuropatii obwodowej, zaparć aż do niedrożności porażennej, zapalenia błon śluzowych i hiponatremii. Przy winkrystynie dominuje neurotoksyczność, przy winorelbinie i winfluninie mielotoksyczność. Addytywnie może wzrosnąć hepatotoksyczność i nasilić się biegunka.
Mechanizm
Alkaloidy barwinka są metabolizowane głównie przez CYP3A4 i usuwane z komórek przez glikoproteinę P. Inhibitory kinazy HER2 hamują glikoproteinę P i w różnym stopniu CYP3A4. Najsilniej działa tukatynib, który jest silnym inhibitorem CYP3A. Lapatynib hamuje CYP3A4 słabo, a neratynib działa głównie na glikoproteinę P. W efekcie rośnie stężenie alkaloidu barwinka we krwi i w tkankach. Dodatkowo oba leki mogą uszkadzać wątrobę i szpik, więc ich działania niepożądane się sumują.
Monitorować
- morfologia z rozmazem przed każdym podaniem alkaloidu barwinka
- AlAT, AspAT i bilirubina
- objawy neuropatii obwodowej (drętwienie, mrowienie, osłabienie siły mięśniowej)
- rytm wypróżnień – zaparcia i niedrożność porażenna
- biegunka i nawodnienie
- stężenie sodu w surowicy
- objawy zakażenia i gorączka
Kiedy ocena się zmienia
| Włączenie inhibitora kinazy HER2 u pacjenta już leczonego alkaloidem barwinkakolejność włączenia · inhibitory kinazy HER2 | inne zalecenie | Gdy inhibitor kinazy HER2 dołącza się do trwającej terapii alkaloidem barwinka, dotychczasowa dawka alkaloidu może stać się zbyt wysoka. Przed kolejnym cyklem należy ocenić morfologię, enzymy wątrobowe i objawy neuropatii oraz rozważyć redukcję dawki. |
| Pełna dawka standardowa alkaloidu barwinkadawka · alkaloidy barwinka | ryzyko rośnie | Przy pełnych dawkach alkaloidu barwinka zapas bezpieczeństwa jest mniejszy, więc wzrost ekspozycji wywołany inhibitorem kinazy HER2 łatwiej prowadzi do ciężkiej neutropenii lub neuropatii. |
Niekorzystna interakcjaAlkaloidy sporyszu (np. dihydroergotamina)+ Inhibitory kinazy HER2 (np. lapatynib, tukatynib) klasaPrzy leczeniu inhibitorem kinazy HER2 należy unikać stosowania dihydroergotaminy i dobrać inny lek przeciwmigrenowy.Jeśli przyjmujesz lek na raka piersi z grupy inhibitorów kinazy HER2, nie stosuj dihydroergotaminy bez rozmowy z lekarzem i zapytaj farmaceutę o bezpieczniejszy lek na migrenę.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek na raka piersi z grupy inhibitorów kinazy HER2, nie stosuj dihydroergotaminy bez rozmowy z lekarzem i zapytaj farmaceutę o bezpieczniejszy lek na migrenę.
Niektóre leki na raka piersi, takie jak tukatynib i lapatynib, spowalniają usuwanie z organizmu dihydroergotaminy, leku na migrenę. Dihydroergotamina może się wtedy gromadzić we krwi i silnie zwężać naczynia krwionośne. Może to prowadzić do niedokrwienia palców, serca lub jelit, co bywa groźne dla zdrowia. Neratynib nie wywołuje tego problemu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zimne, blade, sine lub drętwiejące palce rąk albo stóp
- ból nóg przy chodzeniu lub w spoczynku
- ból lub ucisk w klatce piersiowej
- silny ból brzucha
- nagłe zaburzenia mowy, widzenia albo osłabienie ręki lub nogi
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy leczeniu inhibitorem kinazy HER2 należy unikać stosowania dihydroergotaminy i dobrać inny lek przeciwmigrenowy. Tukatynibu nie łączy się z dihydroergotaminą, bo jako silny inhibitor CYP3A4 stwarza ryzyko ciężkiego zatrucia sporyszem. Przy lapatynibie dihydroergotaminy również lepiej unikać, a jeśli jej podanie jest konieczne, należy stosować najmniejszą skuteczną dawkę przez możliwie krótki czas i ściśle obserwować objawy niedokrwienia. Neratynib nie wymaga zmiany postępowania z powodu tej interakcji. Po odstawieniu tukatynibu z włączeniem dihydroergotaminy warto odczekać kilka dni.
Skutek kliniczny
Wzrost stężenia dihydroergotaminy zwiększa ryzyko zatrucia sporyszem, czyli silnego skurczu naczyń. Może to prowadzić do niedokrwienia kończyn z bólem, bladością, zimnem i drętwieniem palców, a w ciężkich przypadkach do martwicy tkanek. Możliwe jest też niedokrwienie mięśnia sercowego, jelit i mózgu. Ryzyko jest największe przy tukatynibie, mniejsze przy lapatynibie.
Mechanizm
Dihydroergotamina jest metabolizowana głównie przez CYP3A4 i jej ekspozycja zależy w dużym stopniu od aktywności tego enzymu. Tukatynib jest silnym inhibitorem CYP3A4, a lapatynib słabym inhibitorem CYP3A4, dlatego oba mogą zwiększać stężenie dihydroergotaminy we krwi. Siła interakcji w obrębie grupy nie jest jednakowa – najsilniej działa tukatynib, słabiej lapatynib, a neratynib nie ma istotnego wpływu na CYP3A4. Efekt hamowania enzymu może utrzymywać się jeszcze przez kilka dni po odstawieniu inhibitora kinazy.
Monitorować
- objawy niedokrwienia obwodowego – ból, bladość, ochłodzenie, drętwienie lub sinienie palców rąk i stóp
- ból w klatce piersiowej i objawy niedokrwienia mięśnia sercowego
- silny ból brzucha sugerujący niedokrwienie jelit
- ciśnienie tętnicze
- nowe objawy neurologiczne – zaburzenia mowy, widzenia, niedowład
Kiedy ocena się zmienia
| Kilka dni od odstawienia tukatynibuodstep · inhibitory kinazy HER2 | inne zalecenie | Hamowanie CYP3A4 przez tukatynib utrzymuje się jeszcze przez kilka dni po odstawieniu leku, dlatego z włączeniem dihydroergotaminy należy odczekać ten czas. |
| Dawki powtarzane lub maksymalnedawka · alkaloidy sporyszu | ryzyko rośnie | Ryzyko zatrucia sporyszem rośnie przy powtarzanych dawkach i dawkach zbliżonych do maksymalnych, szczególnie w połączeniu z lapatynibem, gdy podanie dihydroergotaminy uznano za konieczne. |
Niekorzystna interakcjaAminochinoliny (np. hydroksychlorochina, chlorochina)+ Analogi somatostatyny (np. lanreotyd, oktreotyd, pasyreotyd) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu aminochinoliny i analogu somatostatyny wykonaj EKG z oceną QTc i częstości rytmu przed dołączeniem drugiego leku i powtarzaj je w trakcie leczenia.Jeśli przyjmujesz hydroksychlorochinę lub chlorochinę razem z lekiem z grupy analogów somatostatyny, powiedz o tym lekarzowi, aby mógł zlecić EKG, i nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę.nieznanyteoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz hydroksychlorochinę lub chlorochinę razem z lekiem z grupy analogów somatostatyny, powiedz o tym lekarzowi, aby mógł zlecić EKG, i nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę.
Hydroksychlorochina i chlorochina mogą zaburzać przewodzenie prądu w sercu. Leki takie jak oktreotyd, lanreotyd czy pasyreotyd mogą zwalniać pracę serca. Razem zwiększają ryzyko groźnych zaburzeń rytmu serca. Mogą też powodować wahania cukru we krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- bardzo wolne tętno
- zawroty głowy lub uczucie zbliżającego się omdlenia
- omdlenie
- objawy niskiego lub wysokiego cukru, takie jak drżenie, poty, silne pragnienie czy częste oddawanie moczu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu aminochinoliny i analogu somatostatyny wykonaj EKG z oceną QTc i częstości rytmu przed dołączeniem drugiego leku i powtarzaj je w trakcie leczenia. Przed rozpoczęciem terapii wyrównaj stężenie potasu i magnezu. Ogranicz inne leki wydłużające QT lub zwalniające rytm serca, takie jak beta-adrenolityki, werapamil, diltiazem, amiodaron, makrolidy i fluorochinolony. Największej ostrożności wymaga pasyreotyd. U chorych z wyjściowo wydłużonym QT, bradykardią, niewydolnością serca lub zaburzeniami przewodzenia rozważ inny lek zamiast pasyreotydu albo zamiast chlorochiny lub hydroksychlorochiny. Oktreotyd, lanreotyd, paltusotyna i somatostatyna działają głównie przez bradykardię. Przy nich wystarcza zwykle kontrola EKG i tętna. Pacjentom z cukrzycą zaleć częstszy pomiar glikemii po włączeniu lub odstawieniu któregokolwiek leku.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko wydłużenia QT i bradykardii. W skrajnych przypadkach może dojść do częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes, omdleń lub nagłego zgonu sercowego. Ryzyko rośnie przy hipokaliemii i hipomagnezemii, przy chorobach serca i niewydolności nerek, a także przy innych lekach wydłużających QT lub zwalniających rytm serca. Możliwe są też trudne do przewidzenia wahania glikemii, zwłaszcza u chorych na cukrzycę.
Mechanizm
Aminochinoliny wydłużają odstęp QT, bo blokują kanały potasowe hERG odpowiedzialne za repolaryzację komór. Mogą też uszkadzać mięsień sercowy i układ przewodzący przy długim stosowaniu. Analogi somatostatyny pobudzają receptory somatostatynowe w węźle zatokowym i zwalniają rytm serca. Niektóre z nich, zwłaszcza pasyreotyd, same wydłużają QT. Bradykardia ułatwia powstanie torsade de pointes, gdy repolaryzacja jest już wydłużona. Efekty obu grup sumują się. Jest to interakcja farmakodynamiczna wspólna dla całej klasy. Nie wymaga zmian stężeń leków. Najsilniej wyraża się przy pasyreotydzie i chlorochinie. Dodatkowo obie grupy zaburzają gospodarkę glukozową. Aminochinoliny mogą obniżać glikemię. Analogi somatostatyny, szczególnie pasyreotyd, częściej ją podnoszą, a oktreotyd i lanreotyd mogą działać w obu kierunkach.
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed włączeniem drugiego leku i okresowo w trakcie leczenia
- częstość akcji serca
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- glikemia, zwłaszcza u chorych na cukrzycę
- czynność nerek przy długim stosowaniu aminochinoliny
Kiedy ocena się zmienia
| Dawki wysokie, np. stosowane w leczeniu malariidawka · aminochinoliny | ryzyko rośnie | Wydłużenie QT przez aminochinoliny zależy od dawki. Przy dużych dawkach i dawkach nasycających kontrola EKG jest szczególnie ważna. |
| Znacznie upośledzona czynność nerekeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Przy niewydolności nerek aminochinoliny kumulują się, co nasila wydłużenie QT. Rozważ redukcję dawki i częstsze EKG. |
| Wieloletnie stosowanieczas leczenia · aminochinoliny | ryzyko rośnie | Długotrwałe przyjmowanie aminochinolin może prowadzić do kardiomiopatii i zaburzeń przewodzenia. To zwiększa wrażliwość na leki zwalniające rytm serca. |
Niekorzystna interakcjaAminochinoliny (np. hydroksychlorochina, chlorochina)+ Inhibitory kinazy HER2 (np. lapatynib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu aminochinoliny i inhibitora kinazy HER2 wydłużającego odstęp QT wykonaj EKG z oceną QTc przed włączeniem drugiego leku i w trakcie leczenia oraz wyrównaj stężenia potasu i magnezu.Jeśli przyjmujesz hydroksychlorochinę lub chlorochinę razem z lekiem przeciwnowotworowym z grupy inhibitorów HER2, nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie, tylko powiedz o obu lekach onkologowi i lekarzowi prowadzącemu, aby mogli zlecić EKG i badania krwi.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz hydroksychlorochinę lub chlorochinę razem z lekiem przeciwnowotworowym z grupy inhibitorów HER2, nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie, tylko powiedz o obu lekach onkologowi i lekarzowi prowadzącemu, aby mogli zlecić EKG i badania krwi.
Hydroksychlorochina i chlorochina, stosowane na przykład w toczniu, reumatoidalnym zapaleniu stawów czy w malarii, mogą wpływać na rytm serca. Podobnie działa lapatynib, lek stosowany w raku piersi. Przyjmowane razem mogą zwiększać ryzyko groźnych zaburzeń rytmu serca, zwłaszcza gdy masz biegunkę albo niski poziom potasu we krwi. Lekarz zwykle zleca wtedy badanie EKG i badania krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub uczucie nierównego bicia serca
- zawroty głowy, uczucie omdlewania lub utrata przytomności
- duszność lub obrzęki nóg
- biegunka trwająca dłużej niż dobę lub bardzo częsta
- osłabienie i skurcze mięśni
- zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu aminochinoliny i inhibitora kinazy HER2 wydłużającego odstęp QT wykonaj EKG z oceną QTc przed włączeniem drugiego leku i w trakcie leczenia oraz wyrównaj stężenia potasu i magnezu. Połączenia chlorochiny lub hydroksychlorochyny z lapatynibem należy unikać u pacjentów z wydłużonym QTc, bradykardią, niewydolnością serca lub przyjmujących inne leki wydłużające QT. Gdy aminochinolina jest potrzebna krótkotrwale, na przykład w profilaktyce malarii, rozważ lek przeciwmalaryczny bez wpływu na QT. Gdy jest niezbędna przewlekle w chorobie reumatycznej, ustal z reumatologiem możliwość zamiany na lek modyfikujący przebieg choroby bez działania proarytmicznego, a zmianę inhibitora kinazy HER2 pozostaw decyzji onkologa. Przy wydłużeniu QTc powyżej progu alarmowego lub objawach arytmii przerwij jeden z leków i skonsultuj kardiologa. Pamiętaj, że chlorochina i hydroksychlorochina utrzymują się w organizmie tygodniami po odstawieniu, więc ryzyko nie znika od razu. Przy tukatynibie obserwuj działania niepożądane aminochinoliny, a przy neratynibie szybko lecz biegunkę i kontroluj elektrolity.
Skutek kliniczny
Połączenie może wydłużyć odstęp QT i wywołać groźne komorowe zaburzenia rytmu, w tym torsade de pointes, z kołataniem serca, omdleniem, a rzadko nagłym zgonem sercowym. Ryzyko jest największe u osób z hipokaliemią lub hipomagnezemią, bradykardią, niewydolnością serca, wrodzonym zespołem długiego QT oraz przy stosowaniu innych leków wydłużających QT. Biegunka wywołana inhibitorami kinazy HER2 sprzyja zaburzeniom elektrolitowym i dodatkowo zwiększa to ryzyko. Oba leki mogą także osłabiać czynność serca, a lapatynib bywa hepatotoksyczny.
Mechanizm
Chlorochina i hydroksychlorochina blokują kanały potasowe hERG i wydłużają odstęp QT, a lapatynib również wydłuża odstęp QT w sposób zależny od stężenia. Przy łącznym stosowaniu działanie to się sumuje i rośnie ryzyko komorowych zaburzeń rytmu typu torsade de pointes. Dodatkowo lapatynib słabo hamuje CYP3A4 i CYP2C8, które uczestniczą w metabolizmie aminochinolin, co może nieznacznie zwiększać ich stężenie. Interakcja nie jest wspólna dla całej grupy inhibitorów kinazy HER2 – dotyczy w pełni lapatynibu, a tukatynib i neratynib zachowują się inaczej. Po stronie aminochinolin klasa jest jednolita, bo oba leki wydłużają odstęp QT.
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed włączeniem drugiego leku i okresowo w trakcie leczenia
- stężenie potasu, magnezu i wapnia w surowicy, szczególnie przy biegunce
- częstość rytmu serca i objawy arytmii – kołatanie serca, zawroty głowy, omdlenia
- frakcja wyrzutowa lewej komory u pacjentów leczonych lapatynibem
- aktywność aminotransferaz i stężenie bilirubiny
- liczba i nasilenie wypróżnień w trakcie leczenia inhibitorem kinazy HER2
Kiedy ocena się zmienia
| Kilka tygodni od odstawienia aminochinolinyodstep · aminochinoliny | inne zalecenie | Chlorochina i hydroksychlorochina mają bardzo długi okres półtrwania i duże objętości dystrybucji, więc ich działanie na QT utrzymuje się tygodniami po odstawieniu. Kontrolę EKG przy włączaniu lapatynibu należy prowadzić także w tym okresie. |
| Znacznie obniżonyeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Aminochinoliny są częściowo wydalane przez nerki i kumulują się przy niewydolności nerek, co nasila wydłużenie QT. U takich pacjentów rozważ zmniejszenie dawki aminochinoliny i częstszą kontrolę EKG. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej współistnieją choroby serca, zaburzenia elektrolitowe i wielolekowość, co zwiększa ryzyko arytmii przy tym połączeniu. |
| Krótkotrwała profilaktyka lub leczenie malariiczas leczenia · aminochinoliny | inne zalecenie | Przy krótkotrwałym wskazaniu przeciwmalarycznym zwykle łatwiej zastąpić aminochinolinę lekiem bez wpływu na QT, na przykład atowakwonem z proguanilem lub doksycykliną, niż prowadzić monitorowanie połączenia. |
Niekorzystna interakcjaAnalogi gonadoliberyny (np. tryptorelina, leuprorelina, goserelina)+ Analogi somatostatyny (np. lanreotyd, oktreotyd, pasyreotyd) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu analogu gonadoliberyny i analogu somatostatyny należy przed leczeniem i okresowo w jego trakcie wykonywać EKG oraz kontrolować stężenie potasu, magnezu i glukozy, a u pacjentów z dużym ryzykiem arytmii rozważyć inne leczenie.Jeśli przyjmujesz jednocześnie lek z grupy analogów gonadoliberyny i analog somatostatyny, poproś lekarza o regularne badanie EKG i kontrolę cukru we krwi, a przy kołataniu serca, zasłabnięciu lub omdleniu natychmiast zgłoś się po pomoc.nieznanyteoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz jednocześnie lek z grupy analogów gonadoliberyny i analog somatostatyny, poproś lekarza o regularne badanie EKG i kontrolę cukru we krwi, a przy kołataniu serca, zasłabnięciu lub omdleniu natychmiast zgłoś się po pomoc.
Leki takie jak tryptorelina, leuprorelina czy goserelina oraz leki takie jak pasyreotyd, oktreotyd czy lanreotyd mogą każdy z osobna wpływać na pracę serca. Przyjmowane razem mogą zwolnić rytm serca i zwiększyć ryzyko groźnych zaburzeń rytmu. Najsilniej działa tak pasyreotyd. Oba rodzaje leków mogą też podnosić poziom cukru we krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- zasłabnięcie lub omdlenie
- zawroty głowy i bardzo wolne tętno
- duszność lub ból w klatce piersiowej
- silne pragnienie i częste oddawanie moczu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu analogu gonadoliberyny i analogu somatostatyny należy przed leczeniem i okresowo w jego trakcie wykonywać EKG oraz kontrolować stężenie potasu, magnezu i glukozy, a u pacjentów z dużym ryzykiem arytmii rozważyć inne leczenie. Największej ostrożności wymaga pasyreotyd, przy którym EKG należy powtórzyć po rozpoczęciu leczenia i po każdym zwiększeniu dawki. Przy oktreotydzie, lanreotydzie, paltusotynie i somatostatynie najważniejsza jest kontrola częstości rytmu serca, zwłaszcza u osób przyjmujących beta-adrenolityki, werapamil, diltiazem lub digoksynę. Przed włączeniem leczenia należy wyrównać hipokaliemię i hipomagnezemię oraz przejrzeć listę leków pod kątem innych substancji wydłużających QT. Przy wydłużeniu QTc powyżej wartości granicznych lub objawowej bradykardii należy przerwać lek wyzwalający i skonsultować pacjenta kardiologicznie.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko wydłużenia odstępu QT, bradykardii i groźnych komorowych zaburzeń rytmu, w tym torsade de pointes, które mogą prowadzić do omdlenia lub nagłego zgonu sercowego. Ryzyko jest największe przy pasyreotydzie oraz u osób z chorobą serca, wrodzonym zespołem długiego QT, hipokaliemią, hipomagnezemią lub przyjmujących inne leki wydłużające QT. Dodatkowo może nasilić się hiperglikemia i pogorszyć kontrola cukrzycy.
Mechanizm
Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i polega na sumowaniu się działań na serce oraz na gospodarkę węglowodanową. Analogi gonadoliberyny (tryptorelina, leuprorelina, goserelina) wywołują głęboki niedobór hormonów płciowych, który wydłuża odstęp QT i zwiększa ryzyko arytmii komorowych typu torsade de pointes. Analogi somatostatyny zwalniają czynność serca i mogą zaburzać przewodzenie, a bradykardia jest niezależnym czynnikiem ryzyka torsade de pointes. Pasyreotyd dodatkowo bezpośrednio wydłuża odstęp QT i dlatego jego połączenia z analogami gonadoliberyny niosą największe ryzyko. Oktreotyd, lanreotyd, somatostatyna i paltusotyna działają podobnie, ale słabiej, głównie przez bradykardię. Obie grupy mogą też podnosić stężenie glukozy we krwi, najsilniej pasyreotyd. Mechanizm jest wspólny dla całej klasy, różni się jedynie jego nasilenie. Nie ma interakcji farmakokinetycznej.
Monitorować
- EKG z oceną QTc i częstości rytmu przed leczeniem i okresowo w jego trakcie
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- glikemia na czczo i HbA1c
- objawy omdleń, kołatania serca i zawrotów głowy
Kiedy ocena się zmienia
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występują choroba niedokrwienna serca, niewydolność serca, zaburzenia elektrolitowe i wielolekowość, co zwiększa ryzyko torsade de pointes i objawowej bradykardii. |
| Krótkotrwały wlew dożylny w szpitaluczas leczenia · analogi somatostatyny | ryzyko maleje | Somatostatyna i oktreotyd podawane krótkotrwale we wlewie dożylnym, np. w krwawieniu z żylaków przełyku, są stosowane pod stałym nadzorem z monitorowaniem rytmu serca, co ogranicza praktyczne znaczenie interakcji. |
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.