Interakcje / Antagoniści witaminy K / Antagoniści witaminy K i przeciwciała anty-VEGF
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Przy jednoczesnym stosowaniu antagonisty witaminy K i przeciwciała anty-VEGF należy częściej kontrolować INR i aktywnie wypatrywać objawów krwawienia.
Jeśli przyjmujesz warfarynę lub acenokumarol i dostajesz bewacyzumab lub ramucyrumab, częściej badaj INR, powiedz onkologowi o leku rozrzedzającym krew i nie przerywaj ani nie zmieniaj dawki żadnego z leków bez rozmowy z lekarzem.
Interakcja klasy Antagoniści witaminy K + przeciwciała anty-VEGF
Opis dotyczy wszystkich leków z obu grup.
- Antagoniści witaminy K
- acenokumarol, warfaryna
- Przeciwciała anty-VEGF
- bewacyzumab, ramucyrumab
Niekorzystna interakcjaAntagoniści witaminy K (np. acenokumarol, warfaryna)+ Przeciwciała anty-VEGF (np. bewacyzumab, ramucyrumab) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu antagonisty witaminy K i przeciwciała anty-VEGF należy częściej kontrolować INR i aktywnie wypatrywać objawów krwawienia.Jeśli przyjmujesz warfarynę lub acenokumarol i dostajesz bewacyzumab lub ramucyrumab, częściej badaj INR, powiedz onkologowi o leku rozrzedzającym krew i nie przerywaj ani nie zmieniaj dawki żadnego z leków bez rozmowy z lekarzem.nieznanyopisy przypadków
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz warfarynę lub acenokumarol i dostajesz bewacyzumab lub ramucyrumab, częściej badaj INR, powiedz onkologowi o leku rozrzedzającym krew i nie przerywaj ani nie zmieniaj dawki żadnego z leków bez rozmowy z lekarzem.
Leki rozrzedzające krew, takie jak warfaryna i acenokumarol, razem z lekami onkologicznymi z grupy przeciwciał anty-VEGF, takimi jak bewacyzumab i ramucyrumab, zwiększają ryzyko krwawień. Oba rodzaje leków działają na krzepnięcie krwi lub naczynia krwionośne, więc ich działanie się sumuje. Dodatkowo chemioterapia podawana razem z tymi przeciwciałami może sprawić, że wynik INR będzie się zmieniał. Dlatego w czasie takiego leczenia trzeba częściej badać INR i uważnie obserwować organizm.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- czarne, smoliste stolce lub krew w stolcu
- wymioty z krwią lub treścią przypominającą fusy od kawy
- odkrztuszanie krwi
- krew w moczu
- przedłużające się krwawienie z nosa lub dziąseł
- duże siniaki bez wyraźnej przyczyny
- nagły, silny ból brzucha, zwłaszcza z gorączką
- silny ból głowy, zaburzenia mowy lub widzenia, osłabienie jednej strony ciała
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu antagonisty witaminy K i przeciwciała anty-VEGF należy częściej kontrolować INR i aktywnie wypatrywać objawów krwawienia. Połączenie nie jest przeciwwskazane, ale wymaga oceny ryzyka krwawienia przed rozpoczęciem leczenia przeciwciałem, zwłaszcza u chorych z guzem naciekającym duże naczynia, krwiopluciem w wywiadzie, niedawnym krwawieniem lub zabiegiem chirurgicznym. Na początku leczenia bewacyzumabem lub ramucyrumabem oraz przy każdej zmianie schematu chemioterapii INR kontroluje się częściej niż zwykle, bo leki towarzyszące, szczególnie fluoropirymidyny, mogą znacząco nasilać działanie warfaryny i acenokumarolu. U chorych onkologicznych wymagających leczenia przeciwzakrzepowego warto rozważyć, czy antagonista witaminy K jest najlepszym wyborem, ponieważ inne leki przeciwzakrzepowe dają stabilniejszą kontrolę, choć także nasilają ryzyko krwawień z lekami anty-VEGF. Przy krwawieniu ciężkim lub perforacji przeciwciało anty-VEGF odstawia się na stałe, a leczenie przeciwzakrzepowe modyfikuje według stanu chorego. Przed planowym zabiegiem trzeba uwzględnić zarówno przerwę w leczeniu anty-VEGF, jak i postępowanie okołozabiegowe z antagonistą witaminy K.
Skutek kliniczny
Rośnie ryzyko krwawień, od drobnych krwawień z nosa i dziąseł po krwawienia ciężkie, w tym z przewodu pokarmowego, płucne i wewnątrzczaszkowe. Przeciwciała anty-VEGF zwiększają też ryzyko perforacji przewodu pokarmowego i powikłań gojenia ran, a towarzyszące krwawienie przy leczeniu przeciwzakrzepowym może mieć cięższy przebieg. Jednocześnie leki anty-VEGF zwiększają ryzyko zakrzepicy tętniczej i żylnej, dlatego leczenie przeciwzakrzepowe często jest potrzebne i nie powinno być przerywane bez decyzji lekarza.
Mechanizm
Interakcja jest farmakodynamiczna i dotyczy wszystkich leków obu grup. Antagoniści witaminy K hamują wytwarzanie czynników krzepnięcia zależnych od witaminy K. Przeciwciała anty-VEGF blokują szlak czynnika wzrostu śródbłonka naczyń, co osłabia naprawę i stabilność drobnych naczyń, utrudnia gojenie ran i samo w sobie zwiększa skłonność do krwawień, w tym z przewodu pokarmowego, dróg oddechowych i z guza. Te dwa działania sumują się. Nie ma istotnego wpływu farmakokinetycznego przeciwciał na stężenie acenokumarolu ani warfaryny. Wahania INR w tej sytuacji wynikają najczęściej z leków cytostatycznych podawanych razem z przeciwciałem, zwłaszcza fluoropirymidyn, oraz z biegunki, utraty apetytu i zmian diety w trakcie leczenia onkologicznego.
Monitorować
- INR częściej niż zwykle na początku leczenia przeciwciałem anty-VEGF i przy każdej zmianie chemioterapii
- objawy krwawienia, w tym krwiomocz, smoliste stolce, krwioplucie, krwawienia z nosa i dziąseł
- morfologia krwi z hemoglobiną i płytkami krwi
- objawy perforacji przewodu pokarmowego, takie jak silny ból brzucha i gorączka
- gojenie się ran po zabiegach
- ciśnienie tętnicze i białko w moczu jako typowe działania niepożądane leków anty-VEGF wpływające na ocenę ryzyka
Kiedy ocena się zmienia
| Doszklistkowodroga podania · przeciwciała anty-VEGF | ryzyko maleje | Bewacyzumab podawany do ciała szklistego w leczeniu chorób siatkówki działa w organizmie w bardzo małym stopniu, więc sumowanie ryzyka krwawień ogólnoustrojowych z antagonistą witaminy K ma niewielkie znaczenie. Leczenie przeciwzakrzepowe zwykle się utrzymuje, a lekarz okulista powinien wiedzieć o jego stosowaniu ze względu na możliwy krwotok podspojówkowy. |
| Włączenie przeciwciała anty-VEGF u chorego na ustabilizowanym antagoniście witaminy Kkolejność włączenia · przeciwciała anty-VEGF | inne zalecenie | Rozpoczęcie leczenia anty-VEGF, zwykle razem z chemioterapią, u chorego z dotąd stabilnym INR wymaga zagęszczenia kontroli INR w pierwszych cyklach i po każdej zmianie schematu, bo leki towarzyszące i objawy niepożądane mogą zaburzyć wcześniej ustaloną dawkę. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występują zarówno krwawienia przy leczeniu przeciwzakrzepowym, jak i powikłania zakrzepowo-zatorowe tętnicze przy leczeniu anty-VEGF, co utrudnia wyważenie korzyści i ryzyka i wymaga ściślejszej obserwacji. |
Alkohol przy tych lekach
Antagoniści witaminy K a alkohol: brak opisu w bazie.
Przeciwciała anty-VEGF a alkohol: brak opisu w bazie.
Inne interakcje tych leków 52
Połączenie przeciwwskazaneAntagoniści witaminy K (np. acenokumarol, warfaryna)+ Trombolityki (np. urokinaza, alteplaza, tenekteplaza) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu antagonisty witaminy K i trombolityku ogólnoustrojowego ryzyko ciężkiego krwawienia jest tak duże, że trombolityku nie podaje się pacjentowi skutecznie leczonemu antagonistą witaminy K.Jeśli przyjmujesz warfarynę lub acenokumarol, zawsze mów ratownikom i lekarzom w szpitalu o tym leku oraz noś przy sobie kartę z informacją o leczeniu przeciwzakrzepowym.szybki (godziny)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz warfarynę lub acenokumarol, zawsze mów ratownikom i lekarzom w szpitalu o tym leku oraz noś przy sobie kartę z informacją o leczeniu przeciwzakrzepowym.
Warfaryna i acenokumarol rozrzedzają krew, a leki rozpuszczające skrzepy, takie jak alteplaza czy tenekteplaza, podaje się w szpitalu przy udarze, zawale lub zatorze płucnym. Razem mogą wywołać groźne krwawienie, także do mózgu. Dlatego lekarz musi wiedzieć, że przyjmujesz lek przeciwzakrzepowy, zanim zdecyduje o takim leczeniu. Nie dotyczy to leków z białkiem C ani radamts, które działają inaczej.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nagły, bardzo silny ból głowy
- splątanie, senność, trudności z mówieniem lub nowy niedowład
- wymioty krwią lub fusowate wymioty
- czarne, smoliste stolce lub krew w stolcu
- krew w moczu
- przedłużające się krwawienie z miejsca wkłucia lub z nosa
- duże, niewyjaśnione siniaki
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu antagonisty witaminy K i trombolityku ogólnoustrojowego ryzyko ciężkiego krwawienia jest tak duże, że trombolityku nie podaje się pacjentowi skutecznie leczonemu antagonistą witaminy K. Przed fibrynolizą zawsze ustala się, czy pacjent przyjmuje warfarynę lub acenokumarol, i pilnie oznacza INR. Alteplazy i tenekteplazy w udarze niedokrwiennym nie podaje się przy INR powyżej 1,7, a w zawale serca i zatorowości płucnej przy INR powyżej 1,3. Jeśli INR jest powyżej progu, rozważa się leczenie bez fibrynolizy ogólnoustrojowej, na przykład trombektomię mechaniczną w udarze albo pierwotną angioplastykę wieńcową w zawale. Antagonisty witaminy K nie włącza się bezpośrednio po trombolizie bez osłony heparyny i oceny ryzyka krwawienia – zwykle zaczyna się go po ustabilizowaniu pacjenta, w czasie wskazanym przez lekarza prowadzącego. Białko C ludzkie i radamts nie podlegają temu ograniczeniu.
Skutek kliniczny
Znacznie rośnie ryzyko poważnych krwawień, w tym objawowego krwotoku śródczaszkowego po leczeniu trombolitycznym udaru niedokrwiennego oraz krwawień z przewodu pokarmowego, miejsc wkłucia i miejsc nakłucia tętnicy. Ryzyko jest tym większe, im wyższy jest INR w chwili podania trombolityku. Krwawienie po fibrynolizie u pacjenta z wydłużonym INR może być trudne do opanowania, ponieważ wymaga jednoczesnego odwrócenia działania obu leków.
Mechanizm
Trombolityk (alteplaza, tenekteplaza, reteplaza, urokinaza) aktywuje plazminogen do plazminy, która rozpuszcza fibrynę w skrzepie i w czopach hemostatycznych w naczyniach. Antagonista witaminy K (warfaryna, acenokumarol) hamuje syntezę czynników krzepnięcia II, VII, IX i X, więc organizm nie jest w stanie szybko wytworzyć nowego czopa w miejscu uszkodzenia naczynia. Oba działania sumują się – trombolityk usuwa istniejące zabezpieczenie hemostatyczne, a antagonista witaminy K utrudnia jego odbudowę. Mechanizm jest wspólny dla obu leków z grupy A i dla wszystkich trombolityków aktywujących plazminogen. Nie dotyczy białka C ludzkiego ani radamts, które nie są fibrynolitykami.
Monitorować
- INR przed decyzją o fibrynolizie, oznaczony pilnie także wtedy, gdy pacjent nie pamięta, czy przyjmuje antagonistę witaminy K
- stan neurologiczny w pierwszej dobie po trombolizie (nagłe bóle głowy, pogorszenie świadomości, nowe deficyty)
- objawy krwawienia z miejsc wkłucia, przewodu pokarmowego i dróg moczowych
- morfologia krwi i stężenie hemoglobiny
- INR po włączeniu lub wznowieniu antagonisty witaminy K po leczeniu trombolitycznym
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowe wkroplenie do cewnika w celu jego udrożnieniadroga podania · trombolityki | ryzyko maleje | Małe dawki urokinazy lub alteplazy pozostawiane w świetle cewnika naczyniowego działają głównie miejscowo i mają niewielki wpływ ogólnoustrojowy. U pacjenta leczonego antagonistą witaminy K można je stosować, obserwując miejsce wkłucia i objawy krwawienia. |
| Antagonista witaminy K włączany po zakończeniu leczenia trombolitycznegokolejność włączenia · antagoniści witaminy K | inne zalecenie | Włączenie antagonisty witaminy K po trombolizie, na przykład po zatorowości płucnej, jest typowym postępowaniem, ale odbywa się po ustabilizowaniu pacjenta, pod osłoną heparyny i z kontrolą INR oraz objawów krwawienia. Termin włączenia ustala lekarz prowadzący na podstawie ryzyka krwawienia. |
Połączenie przeciwwskazaneAntagoniści witaminy K (np. acenokumarol, warfaryna)+ Inhibitory czynnika Xa (np. rywaroksaban, apiksaban, edoksaban) klasaAntagonisty witaminy K nie łączy się z inhibitorem czynnika Xa poza krótkim, zaplanowanym okresem zmiany jednego leku przeciwkrzepliwego na drugi.Nie przyjmuj razem leku z grupy antagonistów witaminy K i leku z grupy inhibitorów czynnika Xa, chyba że lekarz zaplanował tak krótki okres zmiany leczenia i dokładnie wyjaśnił ci, kiedy odstawić poprzedni lek.szybki (godziny)rozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj razem leku z grupy antagonistów witaminy K i leku z grupy inhibitorów czynnika Xa, chyba że lekarz zaplanował tak krótki okres zmiany leczenia i dokładnie wyjaśnił ci, kiedy odstawić poprzedni lek.
Acenokumarol i warfaryna oraz rywaroksaban, apiksaban i edoksaban to leki rozrzedzające krew, które działają w podobny sposób. Przyjmowane razem bardzo zwiększają ryzyko groźnych krwawień, na przykład z żołądka albo do mózgu. Takie połączenie stosuje się tylko przez kilka dni, gdy lekarz zmienia jeden lek na drugi, i zawsze według jego dokładnych wskazówek. Jeśli nie wiesz, kiedy odstawić poprzedni lek, zapytaj lekarza albo farmaceutę.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- krew w moczu (różowy, czerwony lub brązowy mocz)
- czarne, smoliste stolce albo krew w stolcu
- wymioty z krwią lub treścią przypominającą fusy od kawy
- długotrwałe krwawienie z nosa lub dziąseł
- duże siniaki bez wyraźnej przyczyny
- silny ból głowy, zawroty głowy, zaburzenia widzenia lub mowy, nagłe osłabienie
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Antagonisty witaminy K nie łączy się z inhibitorem czynnika Xa poza krótkim, zaplanowanym okresem zmiany jednego leku przeciwkrzepliwego na drugi. Przy przejściu z acenokumarolu lub warfaryny na rywaroksaban, apiksaban albo edoksaban odstawia się antagonistę witaminy K i włącza inhibitor czynnika Xa dopiero po spadku INR poniżej progu określonego dla danego leku i wskazania, bez nakładania się obu leków. Przy przejściu w odwrotnym kierunku leki stosuje się równolegle tylko do osiągnięcia terapeutycznego INR, a INR oznacza się tuż przed kolejną dawką inhibitora czynnika Xa, bo wtedy jego wpływ na wynik jest najmniejszy. W tym okresie edoksaban podaje się w zmniejszonej dawce, a schemat nakładania się leków różni się między rywaroksabanem, apiksabanem i edoksabanem. Acenokumarol działa krócej niż warfaryna, więc po jego odstawieniu INR spada szybciej i inhibitor czynnika Xa można zwykle włączyć wcześniej. Jeśli połączenie wykryto poza okresem zmiany leczenia, należy pilnie skontaktować się z lekarzem prowadzącym w celu odstawienia jednego z leków.
Skutek kliniczny
Jednoczesne stosowanie leku z obu grup wyraźnie zwiększa ryzyko krwawień, w tym ciężkich krwawień z przewodu pokarmowego i krwawień wewnątrzczaszkowych, które mogą zagrażać życiu. Nie ma przy tym korzyści przeciwzakrzepowej w porównaniu z jednym prawidłowo dawkowanym lekiem. Dodatkowo zawyżony INR utrudnia ocenę działania antagonisty witaminy K w okresie zmiany leczenia.
Mechanizm
Antagoniści witaminy K hamują wątrobową syntezę czynników krzepnięcia zależnych od witaminy K (II, VII, IX, X) oraz białek C i S. Inhibitory czynnika Xa bezpośrednio i odwracalnie blokują aktywny czynnik X. Oba mechanizmy działają w tym samym szlaku krzepnięcia, więc ich działanie przeciwkrzepliwe się sumuje. Interakcja nie wynika ze zmian stężeń leków we krwi i dotyczy wszystkich leków obu grup. Brak danych dla acenokumarolu w części baz nie oznacza braku interakcji, bo mechanizm jest taki sam jak dla warfaryny. Inhibitory czynnika Xa wydłużają czas protrombinowy i zawyżają INR, najsilniej rywaroksaban, słabiej edoksaban i apiksaban. Z tego powodu INR mierzony podczas stosowania obu leków nie odzwierciedla wiarygodnie samego działania antagonisty witaminy K.
Monitorować
- INR – przy zmianie leczenia oznaczany tuż przed kolejną dawką inhibitora czynnika Xa
- objawy krwawienia (krew w moczu lub stolcu, smoliste stolce, krwawienia z nosa i dziąseł, rozległe siniaki)
- morfologia krwi z oznaczeniem hemoglobiny
- czynność nerek (klirens kreatyniny) – przy doborze dawki inhibitora czynnika Xa
- w razie potrzeby aktywność anty-Xa oznaczana testem kalibrowanym dla konkretnego leku
Kiedy ocena się zmienia
| Przejście z inhibitora czynnika Xa na antagonistę witaminy Kkolejność włączenia · pacjent | inne zalecenie | Przy zmianie inhibitora czynnika Xa na acenokumarol lub warfarynę leki stosuje się równolegle przez krótki czas, aż INR osiągnie wartość terapeutyczną, bo antagonista witaminy K zaczyna działać z opóźnieniem. INR oznacza się tuż przed kolejną dawką inhibitora czynnika Xa. Schemat różni się między lekami, a edoksaban w tym okresie podaje się w zmniejszonej dawce. Po osiągnięciu docelowego INR inhibitor czynnika Xa się odstawia. |
| Przejście z antagonisty witaminy K na inhibitor czynnika Xakolejność włączenia · pacjent | inne zalecenie | Przy zmianie acenokumarolu lub warfaryny na inhibitor czynnika Xa leków nie stosuje się równolegle. Antagonistę witaminy K się odstawia, a inhibitor czynnika Xa włącza po spadku INR poniżej progu określonego dla danego leku i wskazania. Po acenokumarolu INR spada szybciej niż po warfarynie, więc odstęp jest zwykle krótszy. |
| wiek ≥ 75 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych ryzyko krwawienia przy podwójnej antykoagulacji, także w okresie zmiany leczenia, jest większe, a często współistnieje pogorszona czynność nerek wpływająca na eliminację inhibitorów czynnika Xa. Okres nakładania się leków powinien być możliwie krótki i ściśle kontrolowany. |
| Obniżony klirens kreatyninyeGFR · inhibitory czynnika Xa | ryzyko rośnie | Inhibitory czynnika Xa są w części wydalane przez nerki, najbardziej edoksaban, w mniejszym stopniu rywaroksaban i apiksaban. Przy upośledzonej czynności nerek ich stężenie rośnie, co nasila addycyjne działanie przeciwkrzepliwe w okresie nakładania się z antagonistą witaminy K i wydłuża czas działania po odstawieniu. |
Połączenie przeciwwskazaneAntagoniści witaminy K (np. acenokumarol, warfaryna)+ Bezpośrednie inhibitory trombiny (np. dabigatran eteksylan) klasaAntagonisty witaminy K nie łączy się z bezpośrednim inhibitorem trombiny poza krótkim, zaplanowanym okresem zmiany jednego leku na drugi.Nie przyjmuj jednocześnie dwóch leków przeciwzakrzepowych z tych grup, chyba że lekarz zmienia ci jeden lek na drugi i dał ci dokładny plan z datami odstawienia i badania INR.szybki (godziny)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj jednocześnie dwóch leków przeciwzakrzepowych z tych grup, chyba że lekarz zmienia ci jeden lek na drugi i dał ci dokładny plan z datami odstawienia i badania INR.
Warfaryna i acenokumarol oraz dabigatran to leki przeciwzakrzepowe, które rozrzedzają krew w różny sposób. Przyjmowane razem bardzo silnie zmniejszają krzepliwość krwi i mogą wywołać groźne krwawienie. Razem stosuje się je tylko przez kilka dni, gdy lekarz zmienia ci jeden lek na drugi. Biwalirudynę podaje się tylko w szpitalu podczas zabiegu na sercu, a personel kontroluje wtedy twoją krzepliwość krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- krwawienie z nosa lub dziąseł, które trudno zatrzymać
- czarny, smolisty stolec albo krew w stolcu
- różowy, czerwony lub brązowy mocz
- duże siniaki bez wyraźnej przyczyny
- wymioty z krwią lub treścią przypominającą fusy od kawy
- silny ból głowy, zawroty głowy, zaburzenia widzenia lub mowy
- nagłe osłabienie, bladość, omdlenie
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Antagonisty witaminy K nie łączy się z bezpośrednim inhibitorem trombiny poza krótkim, zaplanowanym okresem zmiany jednego leku na drugi. Przy zmianie z dabigatranu na warfarynę lub acenokumarol antagonistę witaminy K włącza się przed odstawieniem dabigatranu. Wyprzedzenie zależy od klirensu kreatyniny i wynosi trzy dni przy CrCl co najmniej 50 ml/min oraz dwa dni przy CrCl 30–50 ml/min. INR oznacza się co najmniej dwa dni po ostatniej dawce dabigatranu, bo wcześniej wynik jest zawyżony. Przy zmianie z antagonisty witaminy K na dabigatran najpierw odstawia się warfarynę lub acenokumarol. Dabigatran włącza się, gdy INR spadnie poniżej 2,0. U chorego przyjmującego antagonistę witaminy K, który wymaga biwalirudyny podczas zabiegu wieńcowego, przed zabiegiem ocenia się INR. Krzepnięcie kontroluje się w trakcie wlewu, a po zabiegu chorego obserwuje się w kierunku krwawienia z miejsca dostępu.
Skutek kliniczny
Jednoczesne stosowanie wyraźnie zwiększa ryzyko krwawień. Mogą to być krwawienia z przewodu pokarmowego, z dróg moczowych, wewnątrzczaszkowe oraz krwawienia w miejscu wkłucia lub dostępu naczyniowego. Ryzyko rośnie u osób starszych, przy upośledzonej czynności nerek i przy jednoczesnym stosowaniu leków przeciwpłytkowych lub NLPZ. Wynik INR mierzony w trakcie działania inhibitora trombiny może być fałszywie zawyżony. Grozi to błędną decyzją o odstawieniu lub zmniejszeniu dawki antagonisty witaminy K.
Mechanizm
Interakcja jest farmakodynamiczna i wspólna dla całej klasy. Antagoniści witaminy K (acenokumarol, warfaryna) hamują reduktazę epoksydu witaminy K. Przez to wątroba wytwarza mniej czynnych czynników krzepnięcia II, VII, IX i X. Bezpośrednie inhibitory trombiny (dabigatran, biwalirudyna) blokują trombinę wolną i związaną ze skrzepem. Oba mechanizmy uderzają w kaskadę krzepnięcia w różnych miejscach, więc ich działanie przeciwkrzepliwe się sumuje. Istotna interakcja farmakokinetyczna nie występuje. Dabigatran i biwalirudyna nie są metabolizowane przez CYP450 i nie zmieniają stężenia warfaryny ani acenokumarolu. Bezpośrednie inhibitory trombiny same wydłużają czas protrombinowy i zawyżają INR. Utrudnia to ocenę działania antagonisty witaminy K w okresie nakładania się obu leków.
Monitorować
- objawy krwawienia (krwiomocz, smoliste stolce, krwawienie z dziąseł, siniaki, krwawienie z miejsca wkłucia)
- hemoglobina i hematokryt
- INR z uwzględnieniem jego zawyżenia przez inhibitor trombiny
- aPTT lub ACT w trakcie wlewu biwalirudyny
- klirens kreatyniny przed zmianą leku i w trakcie leczenia dabigatranem
Kiedy ocena się zmienia
| Zmiana z dabigatranu na antagonistę witaminy Kkolejność włączenia · pacjent | inne zalecenie | Krótkie nakładanie się obu leków jest dopuszczalne i celowe. Antagonistę witaminy K włącza się trzy dni przed odstawieniem dabigatranu przy CrCl co najmniej 50 ml/min oraz dwa dni przed odstawieniem przy CrCl 30–50 ml/min. INR oznacza się co najmniej dwa dni po ostatniej dawce dabigatranu. |
| Zmiana z antagonisty witaminy K na dabigatrankolejność włączenia · pacjent | inne zalecenie | Leki nie powinny się nakładać. Najpierw odstawia się warfarynę lub acenokumarol, a dabigatran włącza się dopiero, gdy INR spadnie poniżej 2,0. |
| Dożylna, jednorazowo w trakcie zabiegu (biwalirudyna)droga podania · bezpośrednie inhibitory trombiny | ryzyko maleje | Krótkotrwały wlew biwalirudyny podczas przezskórnej interwencji wieńcowej u chorego przyjmującego antagonistę witaminy K jest możliwy. Przed zabiegiem ocenia się INR, w trakcie wlewu monitoruje się ACT lub aPTT, a po zabiegu obserwuje się miejsce dostępu naczyniowego. |
Niekorzystna interakcjaNLPZ okulistyczne (np. bromfenak, nepafenak, pranoprofen)+ Przeciwciała anty-VEGF (np. bewacyzumab, ramucyrumab) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu NLPZ w kroplach do oczu i przeciwciała anty-VEGF stosuj krople najkrócej, jak to możliwe, i obserwuj oko pod kątem krwawienia oraz zaburzeń gojenia.Jeśli stosujesz krople przeciwzapalne do oczu z grupy NLPZ i jednocześnie dostajesz lek z grupy przeciwciał anty-VEGF, używaj kropli tylko tak długo, jak zalecił okulista, i powiedz mu oraz onkologowi o obu lekach, szczególnie przed zabiegiem na oku.nieznanyteoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli stosujesz krople przeciwzapalne do oczu z grupy NLPZ i jednocześnie dostajesz lek z grupy przeciwciał anty-VEGF, używaj kropli tylko tak długo, jak zalecił okulista, i powiedz mu oraz onkologowi o obu lekach, szczególnie przed zabiegiem na oku.
Krople przeciwzapalne do oczu, takie jak bromfenak, nepafenak, pranoprofen czy ketorolak, mogą nieco utrudniać krzepnięcie krwi w oku i spowalniać jego gojenie. Leki podawane we wlewach w leczeniu nowotworów, takie jak bewacyzumab czy ramucyrumab, też spowalniają gojenie i zwiększają skłonność do krwawień. Gdy stosujesz je razem, zwłaszcza po operacji oka, ryzyko krwawienia w oku i wolniejszego gojenia może być większe. Do krwi przedostaje się niewiele leku z kropli, dlatego ryzyko dotyczy głównie samego oka.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- czerwona plama krwi na białku oka, która się powiększa
- krew widoczna w oku przed tęczówką
- nasilający się ból oka
- pogorszenie widzenia lub zamglone widzenie
- rana po operacji oka, która się nie goi, łzawienie i światłowstręt utrzymujące się dłużej niż zwykle
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu NLPZ w kroplach do oczu i przeciwciała anty-VEGF stosuj krople najkrócej, jak to możliwe, i obserwuj oko pod kątem krwawienia oraz zaburzeń gojenia. Szczególną ostrożność zachowaj w okresie okołooperacyjnym, na przykład przy operacji zaćmy u pacjenta leczonego onkologicznie bewacyzumabem lub ramucyrumabem. Termin zabiegu i leczenia przeciwciałem należy uzgodnić z onkologiem, ponieważ leki te same opóźniają gojenie ran. Nie przedłużaj stosowania bromfenaku, nepafenaku, pranoprofenu ani ketorolaku ponad zalecany okres pooperacyjny bez kontroli okulistycznej. U pacjentów z dodatkowymi czynnikami ryzyka krwawienia, takimi jak leki przeciwkrzepliwe, leki przeciwpłytkowe lub małopłytkowość, rozważ zastąpienie NLPZ kortykosteroidem do oka.
Skutek kliniczny
Możliwe zwiększone ryzyko krwawienia w obrębie oka, na przykład krwawienia do komory przedniej lub podspojówkowego, zwłaszcza w okresie okołooperacyjnym. Możliwe jest też opóźnione gojenie rany pooperacyjnej i nabłonka rogówki, a przy dłuższym stosowaniu kropli większe ryzyko keratopatii, w tym ścieńczenia rogówki. Przy kroplach do oczu wchłanianie do krwi jest małe, więc ryzyko krwawień ogólnoustrojowych jest niskie. Głównym problemem pozostają powikłania miejscowe w oku.
Mechanizm
Niesteroidowe leki przeciwzapalne podawane do oka hamują cyklooksygenazę i syntezę prostaglandyn oraz tromboksanu w tkankach oka. W efekcie osłabiają miejscową agregację płytek, mogą wydłużać czas krwawienia i spowalniają gojenie nabłonka rogówki. Przeciwciała blokujące szlak VEGF (bewacyzumab wiąże sam czynnik VEGF, ramucyrumab blokuje jego receptor VEGFR-2) upośledzają naprawę naczyń i gojenie ran. Ogólnoustrojowo zwiększają też ryzyko krwawień i perforacji. Oba efekty się sumują i prowadzą do większej skłonności do krwawień i wolniejszego gojenia, zwłaszcza po zabiegach na oku. Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i jest wspólna dla wszystkich leków obu grup. Brak danych dla części par wynika z luk w badaniach, a nie z innej farmakologii tych leków.
Monitorować
- objawy krwawienia w obrębie oka (krwawienie podspojówkowe, krwawienie do komory przedniej)
- gojenie rany pooperacyjnej i nabłonka rogówki w badaniu w lampie szczelinowej
- objawy keratopatii przy dłuższym stosowaniu kropli (ubytki nabłonka, ścieńczenie rogówki)
- jednoczesne stosowanie innych leków zwiększających ryzyko krwawienia
- liczba płytek krwi u pacjentów leczonych onkologicznie
Kiedy ocena się zmienia
| Ogólnoustrojowa (ketorolak doustnie lub we wstrzyknięciu)droga podania · NLPZ okulistyczne | ryzyko rośnie | Ketorolak podawany ogólnoustrojowo w połączeniu z bewacyzumabem lub ramucyrumabem istotnie zwiększa ryzyko poważnych krwawień, w tym z przewodu pokarmowego, oraz perforacji przewodu pokarmowego. Takiego połączenia należy unikać. |
| Doszklistkowa (bewacyzumab do oka)droga podania · przeciwciała anty-VEGF | inne zalecenie | Przy doszklistkowym podaniu bewacyzumabu ekspozycja ogólnoustrojowa jest mała, a ryzyko dotyczy głównie miejscowych powikłań w oku. Krótkotrwałe krople z NLPZ zwykle można stosować pod kontrolą okulisty, z obserwacją miejsca iniekcji pod kątem krwawienia. |
| Dłużej niż zalecany okres pooperacyjnyczas leczenia · NLPZ okulistyczne | ryzyko rośnie | Długotrwałe stosowanie NLPZ do oka zwiększa ryzyko keratopatii, w tym ubytków nabłonka i ścieńczenia rogówki. U pacjenta z upośledzonym gojeniem przez lek anty-VEGF to ryzyko jest wyższe. Wymagana jest regularna kontrola rogówki albo zamiana na kortykosteroid. |
| Okres okołooperacyjny zabiegu na okuodstep · pacjent | inne zalecenie | W okresie okołooperacyjnym termin zabiegu na oku należy uzgodnić z onkologiem prowadzącym leczenie bewacyzumabem lub ramucyrumabem, ponieważ leki te opóźniają gojenie ran. NLPZ do oka warto wtedy stosować najkrócej, jak to możliwe, albo zastąpić je kortykosteroidem. |
Niekorzystna interakcjaNLPZ – oksykamy (np. meloksykam, piroksykam, lornoksykam)+ Przeciwciała anty-VEGF (np. bewacyzumab, ramucyrumab) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu oksykamu i przeciwciała anty-VEGF należy unikać długotrwałego leczenia oksykamem, a jeśli jest ono konieczne, stosować najmniejszą skuteczną dawkę przez możliwie najkrótszy czas pod kontrolą objawów krwawienia, ciśnienia tętniczego i czynności nerek.Jeśli jesteś leczony lekiem przeciwnowotworowym z grupy anty-VEGF, nie przyjmuj leków przeciwzapalnych z grupy oksykamów bez zgody lekarza prowadzącego i na ból wybierz raczej paracetamol.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli jesteś leczony lekiem przeciwnowotworowym z grupy anty-VEGF, nie przyjmuj leków przeciwzapalnych z grupy oksykamów bez zgody lekarza prowadzącego i na ból wybierz raczej paracetamol.
Leki przeciwzapalne z grupy oksykamów, takie jak meloksykam, piroksykam czy lornoksykam, oraz leki przeciwnowotworowe podawane we wlewie, takie jak bewacyzumab czy ramucyrumab, mogą osobno powodować krwawienia, uszkodzenie żołądka lub jelit oraz wzrost ciśnienia. Gdy przyjmujesz je razem, to ryzyko się sumuje. Najgroźniejsze jest krwawienie z przewodu pokarmowego i przedziurawienie jelita. Na ból zwykle bezpieczniej jest przyjąć paracetamol.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- czarne, smoliste stolce lub krew w stolcu
- wymioty z krwią lub treścią przypominającą fusy od kawy
- nagły, silny ból brzucha
- nietypowe siniaki, krwawienie z nosa lub dziąseł
- silny ból głowy, zawroty głowy lub bardzo wysokie ciśnienie
- obrzęki nóg lub wyraźnie mniej oddawanego moczu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu oksykamu i przeciwciała anty-VEGF należy unikać długotrwałego leczenia oksykamem, a jeśli jest ono konieczne, stosować najmniejszą skuteczną dawkę przez możliwie najkrótszy czas pod kontrolą objawów krwawienia, ciśnienia tętniczego i czynności nerek. Do leczenia bólu u pacjenta otrzymującego bewacyzumab lub ramucyrumab w pierwszej kolejności warto wybrać paracetamol. Jeśli NLPZ jest niezbędny, należy rozważyć osłonę inhibitorem pompy protonowej i unikać łączenia z lekami przeciwkrzepliwymi, przeciwpłytkowymi oraz glikokortykosteroidami. Ze względu na długi okres półtrwania piroksykamu i meloksykamu działanie na błonę śluzową i płytki utrzymuje się kilka dni po odstawieniu, co ma znaczenie przed planowanym zabiegiem chirurgicznym. Lekarza prowadzącego leczenie onkologiczne trzeba poinformować o każdym stosowaniu NLPZ, także bez recepty.
Skutek kliniczny
Rośnie ryzyko krwawień, zwłaszcza z przewodu pokarmowego, oraz perforacji przewodu pokarmowego, która może zagrażać życiu. Oksykamy mogą nasilać nadciśnienie tętnicze wywołane przez lek anty-VEGF i pogarszać czynność nerek u pacjentów z białkomoczem. Ryzyko jest największe przy długotrwałym stosowaniu oksykamu, w starszym wieku, przy wcześniejszej chorobie wrzodowej, uchyleniach jelita, nowotworze w obrębie jamy brzusznej oraz przy jednoczesnym stosowaniu leków przeciwkrzepliwych, przeciwpłytkowych lub glikokortykosteroidów.
Mechanizm
Interakcja jest farmakodynamiczna i wspólna dla wszystkich oksykamów oraz obu przeciwciał anty-VEGF. Oksykamy hamują cyklooksygenazę, przez co zmniejszają agregację płytek, osłabiają ochronę błony śluzowej przewodu pokarmowego, zatrzymują sód i wodę oraz pogarszają przepływ nerkowy. Przeciwciała anty-VEGF blokują szlak czynnika wzrostu śródbłonka naczyniowego, co upośledza naprawę naczyń i gojenie tkanek, sprzyja krwawieniom i perforacji przewodu pokarmowego oraz wywołuje nadciśnienie tętnicze i białkomocz. Działania niepożądane obu grup nakładają się na siebie. Nie ma interakcji farmakokinetycznej, ponieważ przeciwciała nie są metabolizowane przez enzymy wątrobowe i nie wpływają na losy oksykamów w organizmie. Brak wpisów dla lornoksykamu i bewacyzumabu wynika z braku danych, a nie z odmiennej farmakologii, więc mechanizm dotyczy ich w tym samym stopniu.
Monitorować
- objawy krwawienia z przewodu pokarmowego (smoliste stolce, wymioty z krwią)
- ból brzucha sugerujący perforację
- ciśnienie tętnicze
- morfologia krwi (hemoglobina)
- stężenie kreatyniny i eGFR
- białkomocz w badaniu moczu
Kiedy ocena się zmienia
| Doszklistkowadroga podania · przeciwciała anty-VEGF | ryzyko maleje | Bewacyzumab podawany doszklistkowo w okulistyce osiąga bardzo małe stężenia ogólnoustrojowe, więc sumowanie ryzyka krwawień i perforacji z oksykamem ma niewielkie znaczenie kliniczne. |
| Miejscowa (żel, plaster na skórę)postać · NLPZ – oksykamy | ryzyko maleje | Oksykam stosowany na skórę na ograniczonej powierzchni daje małe stężenie we krwi, więc istotne nasilenie ryzyka krwawień i perforacji jest mało prawdopodobne. |
| Powyżej kilku dni stosowaniaczas leczenia · NLPZ – oksykamy | ryzyko rośnie | Długotrwałe stosowanie oksykamu, szczególnie piroksykamu, wyraźnie zwiększa ryzyko powikłań w przewodzie pokarmowym i nasila nadciśnienie oraz uszkodzenie nerek w trakcie terapii anty-VEGF. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych ryzyko krwawienia z przewodu pokarmowego i uszkodzenia nerek przy NLPZ jest większe, co dodatkowo nasila skutki połączenia z lekiem anty-VEGF. |
| Okres okołozabiegowykolejność włączenia · przeciwciała anty-VEGF | inne zalecenie | Przed planowanym zabiegiem i w okresie gojenia rany u pacjenta leczonego lekiem anty-VEGF należy unikać oksykamów, uwzględniając kilkudniowe utrzymywanie się działania piroksykamu i meloksykamu po odstawieniu. |
Niekorzystna interakcjaNLPZ – pochodne kwasu octowego (np. diklofenak, aceklofenak, indometacyna)+ Antagoniści witaminy K (np. acenokumarol, warfaryna) klasaJednoczesnego stosowania NLPZ z grupy pochodnych kwasu octowego i antagonisty witaminy K należy unikać, a gdy jest konieczne, trzeba je ograniczyć do najmniejszej skutecznej dawki i najkrótszego czasu oraz ściśle kontrolować INR i objawy krwawienia.Jeśli przyjmujesz lek rozrzedzający krew, nie bierz bez porozumienia z lekarzem lub farmaceutą tabletek ani zastrzyków z lekami przeciwbólowymi z tej grupy i zapytaj o bezpieczniejszy lek na ból, na przykład paracetamol.szybki (godziny)rozległe badania
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek rozrzedzający krew, nie bierz bez porozumienia z lekarzem lub farmaceutą tabletek ani zastrzyków z lekami przeciwbólowymi z tej grupy i zapytaj o bezpieczniejszy lek na ból, na przykład paracetamol.
Leki przeciwbólowe i przeciwzapalne, takie jak diklofenak, aceklofenak, indometacyna czy acemetacyna, zwiększają ryzyko krwawienia u osób przyjmujących leki rozrzedzające krew, takie jak acenokumarol czy warfaryna. Mogą też podrażniać żołądek i powodować krwawienie z przewodu pokarmowego, nawet gdy wynik INR jest prawidłowy. Diklofenak w żelu lub plastrze stosowany na niewielką powierzchnię skóry jest znacznie bezpieczniejszy. Na ból zwykle lepiej wybrać paracetamol.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- czarne, smoliste stolce
- wymioty z krwią lub przypominające fusy od kawy
- ból brzucha lub silna zgaga
- krew w moczu lub różowy mocz
- siniaki pojawiające się bez powodu
- długo krwawiące skaleczenia, krwawienie z nosa lub z dziąseł
- silny ból głowy, zawroty głowy, nagłe osłabienie
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, pk_wiazanie_bialek
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Jednoczesnego stosowania NLPZ z grupy pochodnych kwasu octowego i antagonisty witaminy K należy unikać, a gdy jest konieczne, trzeba je ograniczyć do najmniejszej skutecznej dawki i najkrótszego czasu oraz ściśle kontrolować INR i objawy krwawienia. Do leczenia bólu u pacjenta przyjmującego acenokumarol lub warfarynę lepszy jest paracetamol w umiarkowanych dawkach. Przy dłuższym jego stosowaniu warto jednak skontrolować INR. Jeśli diklofenak, aceklofenak, indometacyna lub acemetacyna są niezbędne, należy rozważyć osłonę inhibitorem pompy protonowej. INR należy oznaczyć kilka dni po włączeniu i po odstawieniu NLPZ. Pacjenta trzeba pouczyć o objawach krwawienia z przewodu pokarmowego. Połączenia z indometacyną i acemetacyną należy unikać szczególnie starannie ze względu na ich silne działanie drażniące przewód pokarmowy. Diklofenak w postaci żelu lub plastra stosowany na niewielką powierzchnię skóry jest bezpieczniejszą opcją.
Skutek kliniczny
Ryzyko krwawień jest wyraźnie większe, szczególnie krwawień z górnego odcinka przewodu pokarmowego. Mogą one wystąpić także przy prawidłowym INR. Możliwe są również krwawienia z dróg moczowych, krwiaki i rzadziej krwawienia wewnątrzczaszkowe. U części pacjentów INR wzrasta. Ryzyko jest największe u osób starszych, po przebytej chorobie wrzodowej lub krwawieniu z przewodu pokarmowego, z niewydolnością nerek, przy dużych dawkach NLPZ i przy dłuższym leczeniu. Indometacyna i acemetacyna, która przekształca się w indometacynę, należą do NLPZ silniej uszkadzających błonę śluzową przewodu pokarmowego.
Mechanizm
Podstawą interakcji jest farmakodynamiczne sumowanie się działań upośledzających hemostazę. NLPZ z grupy pochodnych kwasu octowego hamują COX-1 w płytkach krwi, przez co zmniejszają ich agregację. Uszkadzają też błonę śluzową żołądka i dwunastnicy przez hamowanie syntezy ochronnych prostaglandyn. Antagoniści witaminy K hamują wytwarzanie czynników krzepnięcia II, VII, IX i X. Krwawienie łatwiej się więc pojawia, a gdy już wystąpi, trudniej je zatrzymać. Mniejsze znaczenie ma wypieranie acenokumarolu i warfaryny z połączeń z albuminami przez NLPZ silnie wiążące się z białkami. Może ono przejściowo zwiększyć wolną frakcję leku przeciwzakrzepowego i podnieść INR. NLPZ mogą też pogarszać czynność nerek i nasilać retencję płynów. Ma to znaczenie u pacjentów z niewydolnością serca lub nerek, którzy często przyjmują antagonistów witaminy K. Mechanizm ten dotyczy wszystkich NLPZ z tej grupy podawanych ogólnie oraz obu antagonistów witaminy K.
Monitorować
- INR kilka dni po włączeniu i po odstawieniu NLPZ, a potem częściej niż zwykle przez cały czas jednoczesnego stosowania
- objawy krwawienia z przewodu pokarmowego (smoliste stolce, wymioty fusowate, bóle w nadbrzuszu)
- morfologia krwi (hemoglobina) przy dłuższym leczeniu
- czynność nerek (kreatynina, eGFR) u osób starszych i z chorobami nerek lub serca
- ciśnienie tętnicze i obrzęki
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa (żel, plaster) na niewielką powierzchnię skórypostać · NLPZ – pochodne kwasu octowego | ryzyko maleje | Przy stosowaniu na skórę do krwi przenika niewielka ilość NLPZ, więc ryzyko krwawienia i zmian INR jest znacznie mniejsze. Ostrożność obowiązuje przy dużej powierzchni, opatrunku okluzyjnym i długotrwałym stosowaniu. |
| wiek ≥ 75 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób w podeszłym wieku ryzyko krwawienia z przewodu pokarmowego i uszkodzenia nerek przez NLPZ jest większe, a skutki krwawienia są poważniejsze. |
| Duże dawkidawka · NLPZ – pochodne kwasu octowego | ryzyko rośnie | Ryzyko uszkodzenia błony śluzowej przewodu pokarmowego i krwawienia rośnie wraz z dawką NLPZ. |
| Dłużej niż kilka dniczas leczenia · NLPZ – pochodne kwasu octowego | ryzyko rośnie | Przy dłuższym stosowaniu NLPZ rośnie ryzyko owrzodzenia i krwawienia z przewodu pokarmowego. Konieczna jest wtedy osłona inhibitorem pompy protonowej oraz regularna kontrola INR i morfologii. |
Niekorzystna interakcjaNLPZ – pochodne kwasu octowego (np. diklofenak, aceklofenak, indometacyna)+ Przeciwciała anty-VEGF (np. bewacyzumab, ramucyrumab) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu NLPZ z grupy pochodnych kwasu octowego i przeciwciała anty-VEGF należy unikać ogólnoustrojowego, zwłaszcza długotrwałego podawania NLPZ i w miarę możliwości wybrać inny lek przeciwbólowy.Gdy otrzymujesz lek przeciwnowotworowy z grupy anty-VEGF, nie przyjmuj na własną rękę tabletek, czopków ani zastrzyków z lekami przeciwbólowymi z grupy NLPZ, takimi jak diklofenak czy indometacyna, tylko zapytaj lekarza prowadzącego lub farmaceutę o bezpieczniejszy lek przeciwbólowy.nieznanyteoretyczne
Niekorzystna interakcja
Gdy otrzymujesz lek przeciwnowotworowy z grupy anty-VEGF, nie przyjmuj na własną rękę tabletek, czopków ani zastrzyków z lekami przeciwbólowymi z grupy NLPZ, takimi jak diklofenak czy indometacyna, tylko zapytaj lekarza prowadzącego lub farmaceutę o bezpieczniejszy lek przeciwbólowy.
Bewacyzumab i ramucyrumab to leki przeciwnowotworowe, które mogą zwiększać skłonność do krwawień i utrudniać gojenie się ran oraz błony śluzowej żołądka i jelit. Leki przeciwbólowe i przeciwzapalne, takie jak diklofenak, aceklofenak czy indometacyna, przyjmowane w tabletkach, czopkach lub zastrzykach również drażnią żołądek i jelita, podnoszą ciśnienie i obciążają nerki. Razem mogą zwiększać ryzyko krwawienia z przewodu pokarmowego, a nawet przedziurawienia żołądka lub jelita. Żele i plastry z diklofenakiem na skórę są zwykle bezpieczne.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- czarne, smoliste stolce
- wymioty z krwią lub treścią przypominającą fusy od kawy
- nagły, silny ból brzucha
- nietypowe siniaki lub krwawienia z nosa i dziąseł
- silny ból głowy lub bardzo wysokie ciśnienie
- wyraźne zmniejszenie ilości oddawanego moczu lub obrzęki
- rana, która nie chce się goić
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu NLPZ z grupy pochodnych kwasu octowego i przeciwciała anty-VEGF należy unikać ogólnoustrojowego, zwłaszcza długotrwałego podawania NLPZ i w miarę możliwości wybrać inny lek przeciwbólowy. Dotyczy to diklofenaku, aceklofenaku, indometacyny i acemetacyny podawanych doustnie, doodbytniczo lub pozajelitowo razem z bewacyzumabem albo ramucyrumabem. Jeśli NLPZ jest niezbędny, należy stosować najmniejszą skuteczną dawkę przez możliwie najkrótszy czas, rozważyć osłonę inhibitorem pompy protonowej i uzgodnić leczenie z onkologiem. NLPZ szczególnie nie należy podawać w okresie okołooperacyjnym, u pacjentów z przebytym krwawieniem lub owrzodzeniem, z zapaleniem uchyłków, z guzem naciekającym przewód pokarmowy ani u osób przyjmujących leki przeciwkrzepliwe lub przeciwpłytkowe. Diklofenak epolamina w plastrze oraz miejscowe postacie diklofenaku można zwykle stosować bez tych ograniczeń.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko krwawienia z przewodu pokarmowego, owrzodzeń i perforacji przewodu pokarmowego oraz zaburzeń gojenia ran. Może też nasilać nadciśnienie tętnicze i pogarszać czynność nerek, zwłaszcza u pacjentów z białkomoczem, odwodnieniem lub przewlekłą chorobą nerek. Perforacja i masywne krwawienie są stanami zagrożenia życia.
Mechanizm
Interakcja jest farmakodynamiczna i addytywna, wspólna dla ogólnoustrojowo podawanych NLPZ z grupy pochodnych kwasu octowego oraz bewacyzumabu i ramucyrumabu. Przeciwciała anty-VEGF hamują szlak VEGF/VEGFR-2, co upośledza naprawę śródbłonka i błony śluzowej, utrudnia gojenie ran oraz sprzyja krwawieniom, perforacji przewodu pokarmowego, nadciśnieniu tętniczemu i białkomoczowi. NLPZ hamują cyklooksygenazę, co zmniejsza ochronne działanie prostaglandyn na błonę śluzową żołądka i jelit, osłabia agregację płytek krwi, sprzyja zatrzymywaniu sodu i wzrostowi ciśnienia tętniczego oraz zmniejsza przepływ nerkowy. Te działania nakładają się na siebie, a żaden z leków nie zmienia stężenia drugiego.
Monitorować
- objawy krwawienia z przewodu pokarmowego (smoliste stolce, wymioty z krwią)
- ból brzucha jako możliwy objaw perforacji
- morfologia krwi (hemoglobina)
- ciśnienie tętnicze
- kreatynina i eGFR
- białkomocz
- gojenie ran
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa (żel, plaster na skórę)postać · NLPZ – pochodne kwasu octowego | ryzyko maleje | Miejscowe postacie diklofenaku, w tym diklofenak epolamina w plastrze, dają bardzo małe stężenia ogólnoustrojowe i nie zwiększają istotnie ryzyka krwawienia ani perforacji. |
| Doszklistkowadroga podania · przeciwciała anty-VEGF | ryzyko maleje | Bewacyzumab podawany doszklistkowo w okulistyce osiąga małe stężenia ogólnoustrojowe, więc addytywne ryzyko krwawienia z przewodu pokarmowego i perforacji jest niewielkie. |
| Kilka dni regularnego stosowaniaczas leczenia · NLPZ – pochodne kwasu octowego | ryzyko rośnie | Regularne, długotrwałe przyjmowanie NLPZ ogólnoustrojowo w trakcie terapii anty-VEGF wyraźnie zwiększa ryzyko owrzodzeń, krwawienia i perforacji. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych ryzyko krwawienia z przewodu pokarmowego, nadciśnienia i pogorszenia czynności nerek jest większe. |
| eGFR ≤ 60 ml/min/1,73 m²pacjent | ryzyko rośnie | Przy obniżonym eGFR NLPZ łatwiej pogarszają czynność nerek, a przeciwciała anty-VEGF mogą dodatkowo nasilać białkomocz. |
Niekorzystna interakcjaNLPZ – pochodne kwasu propionowego (np. ibuprofen, ketoprofen, deksketoprofen)+ Antagoniści witaminy K (np. acenokumarol, warfaryna) klasaNależy unikać jednoczesnego stosowania NLPZ z grupy pochodnych kwasu propionowego i antagonisty witaminy K, a gdy połączenie jest konieczne, stosuje się najmniejszą skuteczną dawkę NLPZ przez możliwie najkrótszy czas.Jeśli przyjmujesz acenokumarol lub warfarynę, nie bierz na własną rękę leków przeciwbólowych takich jak ibuprofen, naproksen czy ketoprofen, tylko zapytaj farmaceutę lub lekarza o bezpieczniejszy lek, na przykład paracetamol.szybki (godziny)rozległe badania
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz acenokumarol lub warfarynę, nie bierz na własną rękę leków przeciwbólowych takich jak ibuprofen, naproksen czy ketoprofen, tylko zapytaj farmaceutę lub lekarza o bezpieczniejszy lek, na przykład paracetamol.
Leki przeciwbólowe i przeciwzapalne takie jak ibuprofen, naproksen, ketoprofen czy deksketoprofen razem z lekiem rozrzedzającym krew, czyli acenokumarolem lub warfaryną, zwiększają ryzyko krwawienia. Najczęściej dochodzi do krwawienia z żołądka, które może być groźne. Takie krwawienie może się zdarzyć nawet wtedy, gdy wynik INR jest prawidłowy. Wiele z tych leków kupisz bez recepty, także w tabletkach na przeziębienie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- czarne, smoliste stolce
- wymioty z krwią lub przypominające fusy od kawy
- ból brzucha lub w nadbrzuszu
- nietypowe siniaki
- krwawienie z nosa lub dziąseł, które trudno zatrzymać
- czerwony lub ciemny mocz
- silny ból głowy, zawroty głowy, nagłe osłabienie
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, pk_wiazanie_bialek
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Należy unikać jednoczesnego stosowania NLPZ z grupy pochodnych kwasu propionowego i antagonisty witaminy K, a gdy połączenie jest konieczne, stosuje się najmniejszą skuteczną dawkę NLPZ przez możliwie najkrótszy czas. Do doraźnego leczenia bólu i gorączki preferuje się paracetamol w umiarkowanych dawkach. Jeśli ibuprofen, naproksen, ketoprofen, deksketoprofen lub deksibuprofen są niezbędne, należy rozważyć osłonę żołądka inhibitorem pompy protonowej. Po włączeniu NLPZ trzeba skontrolować INR i obserwować pacjenta pod kątem objawów krwawienia. Naproksen ma długi okres półtrwania, dlatego jego działanie utrzymuje się dłużej niż działanie ibuprofenu czy deksketoprofenu. Nie należy łączyć kilku NLPZ jednocześnie ani dokładać kwasu acetylosalicylowego bez wskazań.
Skutek kliniczny
Wzrasta ryzyko krwawień, przede wszystkim z górnego odcinka przewodu pokarmowego, ale także krwawień z nosa, dziąseł, dróg moczowych i krwawień wewnątrzczaszkowych. Krwawienie może wystąpić bez istotnej zmiany INR. U części pacjentów obserwuje się także wzrost INR. Ryzyko jest największe u osób starszych, przy wyższych dawkach i dłuższym stosowaniu NLPZ oraz u pacjentów z chorobą wrzodową w wywiadzie.
Mechanizm
Wszystkie NLPZ z grupy pochodnych kwasu propionowego odwracalnie hamują cyklooksygenazę-1 w płytkach krwi. Osłabiają przez to agregację płytek i uszkadzają ochronną barierę błony śluzowej żołądka i dwunastnicy. Antagoniści witaminy K hamują wytwarzanie czynników krzepnięcia zależnych od witaminy K. Oba działania sumują się i zwiększają ryzyko krwawienia, także przy prawidłowym INR. Mechanizm farmakodynamiczny jest wspólny dla całej grupy NLPZ i dotyczy zarówno acenokumarolu, jak i warfaryny. Dodatkowo NLPZ silnie wiążą się z albuminami osocza i mogą przejściowo wypierać kumaryny z połączeń z białkami. Ten efekt ma mniejsze znaczenie kliniczne, ale może powodować wahania INR, zwłaszcza na początku leczenia NLPZ. Brak części par w bazie interakcji oznacza brak danych, a nie brak interakcji. Deksketoprofen, deksibuprofen i acenokumarol działają tak samo jak pozostałe leki swoich grup.
Monitorować
- INR po włączeniu i po odstawieniu NLPZ
- objawy krwawienia z przewodu pokarmowego (smoliste stolce, fusowate wymioty, bóle w nadbrzuszu)
- morfologia krwi przy dłuższym stosowaniu (hemoglobina)
- inne krwawienia (z nosa, dziąseł, krwiomocz, siniaki)
- czynność nerek przy dłuższym stosowaniu NLPZ
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa (na skórę)droga podania · NLPZ – pochodne kwasu propionowego | ryzyko maleje | Przy stosowaniu NLPZ na skórę stężenia we krwi są niskie i ryzyko krwawienia jest znacznie mniejsze. Opisywano jednak pojedyncze przypadki wzrostu INR, zwłaszcza przy stosowaniu na dużą powierzchnię lub przez dłuższy czas. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych ryzyko krwawienia z przewodu pokarmowego przy połączeniu NLPZ z antagonistą witaminy K jest wyraźnie większe. Należy szczególnie unikać tego połączenia albo stosować osłonę żołądka. |
| Kilka dni stosowaniaczas leczenia · NLPZ – pochodne kwasu propionowego | ryzyko rośnie | Ryzyko krwawienia rośnie wraz z długością stosowania NLPZ. Przy dłuższym leczeniu potrzebna jest osłona żołądka, kontrola INR i morfologii. |
| Dawki przeciwzapalne (wysokie)dawka · NLPZ – pochodne kwasu propionowego | ryzyko rośnie | Wyższe dawki NLPZ silniej uszkadzają śluzówkę żołądka i hamują płytki, co zwiększa ryzyko krwawienia. |
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.