Interakcje / Antracykliny / Antracykliny i inhibitory kinazy BRAF
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Przy jednoczesnym lub następującym po sobie stosowaniu antracykliny i inhibitora kinazy BRAF należy ocenić czynność serca przed leczeniem i regularnie ją kontrolować w jego trakcie.
Jeśli kiedykolwiek leczono cię antracykliną, powiedz o tym lekarzowi przed rozpoczęciem leczenia inhibitorem BRAF i chodź na wszystkie zlecone badania serca.
Interakcja klasy Antracykliny + inhibitory kinazy BRAF
Opis dotyczy wszystkich leków z obu grup.
- Antracykliny
- doksorubicyna, idarubicyna, epirubicyna, piksantron, mitoksantron
- Inhibitory kinazy BRAF
- dabrafenib, enkorafenib, toworafenib, wemurafenib
Niekorzystna interakcjaAntracykliny (np. doksorubicyna, idarubicyna, epirubicyna)+ Inhibitory kinazy BRAF (np. dabrafenib, enkorafenib, toworafenib) klasaPrzy jednoczesnym lub następującym po sobie stosowaniu antracykliny i inhibitora kinazy BRAF należy ocenić czynność serca przed leczeniem i regularnie ją kontrolować w jego trakcie.Jeśli kiedykolwiek leczono cię antracykliną, powiedz o tym lekarzowi przed rozpoczęciem leczenia inhibitorem BRAF i chodź na wszystkie zlecone badania serca.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli kiedykolwiek leczono cię antracykliną, powiedz o tym lekarzowi przed rozpoczęciem leczenia inhibitorem BRAF i chodź na wszystkie zlecone badania serca.
Chemioterapia z grupy antracyklin (np. doksorubicyna, epirubicyna, idarubicyna, mitoksantron) może z czasem osłabiać mięsień sercowy. Leki na czerniaka i inne nowotwory z mutacją BRAF (np. wemurafenib, enkorafenib, dabrafenib) mogą zaburzać rytm serca. Gdy otrzymujesz oba rodzaje leków, razem lub jeden po drugim, nawet po latach, ryzyko problemów z sercem jest większe. Dlatego lekarz będzie regularnie sprawdzał twoje serce badaniem EKG i echem serca.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- duszność, zwłaszcza przy wysiłku lub w pozycji leżącej
- obrzęki nóg lub szybki przyrost masy ciała
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- zawroty głowy, zasłabnięcie albo omdlenie
- ból lub ucisk w klatce piersiowej
- wyraźne osłabienie i szybkie męczenie się
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – transport
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym lub następującym po sobie stosowaniu antracykliny i inhibitora kinazy BRAF należy ocenić czynność serca przed leczeniem i regularnie ją kontrolować w jego trakcie. Przed włączeniem inhibitora BRAF wykonaj EKG z oceną QTc i badanie echokardiograficzne z oceną frakcji wyrzutowej lewej komory. Wyrównaj stężenia potasu i magnezu. Ustal łączną dotychczasową dawkę kumulacyjną antracykliny. Przy wemurafenibie i enkorafenibie unikaj dodatkowych leków wydłużających odstęp QT. Gdy QTc istotnie się wydłuży, wstrzymaj inhibitor BRAF lub zmniejsz jego dawkę według zasad modyfikacji dawki. Po wcześniejszym leczeniu doksorubicyną, epirubicyną, idarubicyną lub mitoksantronem w dużej dawce kumulacyjnej rozważ konsultację kardioonkologiczną. Gdy głównym problemem jest wydłużenie QT, rozważ dabrafenib zamiast wemurafenibu.
Skutek kliniczny
Zwiększone ryzyko dysfunkcji lewej komory i niewydolności serca. Możliwe są także wydłużenie odstępu QT i komorowe zaburzenia rytmu, w tym częstoskurcz typu torsade de pointes. Ryzyko kardiomiopatii utrzymuje się długo po zakończeniu leczenia antracykliną. Dotyczy więc także pacjentów, którzy otrzymali antracyklinę w przeszłości i zaczynają leczenie inhibitorem BRAF.
Mechanizm
Główny mechanizm jest farmakodynamiczny i polega na sumowaniu się działania kardiotoksycznego obu grup. Antracykliny i pokrewne antracenodiony (mitoksantron, piksantron) uszkadzają kardiomiocyty zależnie od dawki kumulacyjnej. Prowadzi to do spadku frakcji wyrzutowej lewej komory i niewydolności serca. Mogą też ostro zaburzać przewodzenie i repolaryzację. Inhibitory kinazy BRAF, zwłaszcza wemurafenib i enkorafenib, wydłużają odstęp QT. W schematach z inhibitorem MEK mogą też obniżać frakcję wyrzutową lewej komory. Przy wemurafenibie dochodzi składnik farmakokinetyczny. Lek hamuje glikoproteinę P, a doksorubicyna, epirubicyna i idarubicyna są jej substratami, co może zwiększać ekspozycję na antracyklinę. Interakcja dotyczy całej klasy, ale nie jest równie silna dla każdej pary. Najsilniejsza jest przy wemurafenibie, wyraźna przy enkorafenibie, a słabsza przy dabrafenibie i toworafenibie, które mają mniejszy wpływ na odstęp QT. Piksantron jest mniej kardiotoksyczny od klasycznych antracyklin, ale nie jest od tego ryzyka wolny, zwłaszcza po wcześniejszym leczeniu antracyklinami.
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed leczeniem, po pierwszym miesiącu i okresowo w trakcie terapii oraz po każdej zmianie dawki
- frakcja wyrzutowa lewej komory w echokardiografii lub badaniu izotopowym przed leczeniem i okresowo w jego trakcie
- stężenie potasu, magnezu i wapnia w surowicy
- objawy niewydolności serca: duszność, obrzęki, spadek tolerancji wysiłku, przyrost masy ciała
- objawy zaburzeń rytmu: kołatanie serca, zasłabnięcia, omdlenia
- biomarkery sercowe (troponina, NT-proBNP) u pacjentów z grupy wysokiego ryzyka
Kiedy ocena się zmienia
| Wysoka dawka kumulacyjna antracyklinydawka · antracykliny | ryzyko rośnie | Ryzyko kardiomiopatii rośnie wraz z łączną dawką antracykliny otrzymaną w całym życiu. Przy dużej dawce kumulacyjnej przed włączeniem inhibitora BRAF wskazana jest pełna ocena kardiologiczna i częstsza kontrola frakcji wyrzutowej. |
| Antracyklina w przeszłości, inhibitor BRAF włączany późniejkolejność włączenia · antracykliny | inne zalecenie | Interakcja dotyczy także leczenia sekwencyjnego, bo uszkodzenie mięśnia sercowego po antracyklinie jest trwałe i może ujawnić się dopiero pod wpływem kolejnego obciążenia. Przed włączeniem inhibitora BRAF ustal historię chemioterapii i wykonaj wyjściowe echokardiogram oraz EKG. |
| Podeszły wiek lub istniejąca choroba sercawiek · pacjent | ryzyko rośnie | Starszy wiek, nadciśnienie, choroba wieńcowa, wcześniejsza radioterapia śródpiersia, zaburzenia elektrolitowe i wrodzone wydłużenie QT zwiększają ryzyko kardiotoksyczności i arytmii. U takich pacjentów rozważ konsultację kardioonkologiczną i częstsze kontrole. |
| Wemurafenib lub enkorafenibpostać · inhibitory kinazy BRAF | ryzyko rośnie | Wemurafenib i enkorafenib wyraźniej wydłużają odstęp QT niż pozostałe inhibitory BRAF. Wemurafenib dodatkowo hamuje glikoproteinę P, co może zwiększać ekspozycję na doksorubicynę, epirubicynę i idarubicynę. Przy tych lekach kontrola QTc i elektrolitów jest szczególnie ważna, a inne leki wydłużające QT należy ograniczyć. |
Alkohol przy tych lekach
Antracykliny a alkohol: brak opisu w bazie.
Inhibitory kinazy BRAF a alkohol: brak opisu w bazie.
Inne interakcje tych leków 122
Połączenie przeciwwskazaneSelektywne leki immunosupresyjne (np. fingolimod, teriflunomid, leflunomid)+ Antracykliny (np. doksorubicyna, idarubicyna, epirubicyna) klasaPrzy jednoczesnym lub następującym po sobie stosowaniu leku z grupy selektywnych leków immunosupresyjnych i antracykliny należy unikać tego połączenia, a jeśli jest ono konieczne – stosować je wyłącznie pod kontrolą specjalisty, z regularną kontrolą morfologii i czujnością na zakażenia.Jeśli przyjmujesz lek osłabiający odporność i masz zacząć chemioterapię albo przyjmowałeś wcześniej mitoksantron, powiedz o tym obu lekarzom prowadzącym i nie odstawiaj ani nie zaczynaj żadnego z tych leków na własną rękę.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek osłabiający odporność i masz zacząć chemioterapię albo przyjmowałeś wcześniej mitoksantron, powiedz o tym obu lekarzom prowadzącym i nie odstawiaj ani nie zaczynaj żadnego z tych leków na własną rękę.
Leki osłabiające odporność, na przykład fingolimod, teriflunomid, tofacytynib czy natalizumab, oraz leki stosowane w chemioterapii, takie jak doksorubicyna, epirubicyna czy mitoksantron, razem mogą bardzo mocno osłabić twój układ odpornościowy. Zwiększa to ryzyko ciężkich zakażeń, a czasem także rzadkich infekcji mózgu. Niektóre z tych leków działają jeszcze długo po ich odstawieniu, dlatego ważne jest też to, co przyjmowałeś wcześniej.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła, kaszel albo duszność
- pieczenie przy oddawaniu moczu
- pęcherzyki lub bolesna wysypka na skórze
- łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia
- nowe zaburzenia mowy, widzenia, równowagi albo osłabienie ręki lub nogi
- zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz
- kołatanie serca, zawroty głowy albo omdlenia
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Przy jednoczesnym lub następującym po sobie stosowaniu leku z grupy selektywnych leków immunosupresyjnych i antracykliny należy unikać tego połączenia, a jeśli jest ono konieczne – stosować je wyłącznie pod kontrolą specjalisty, z regularną kontrolą morfologii i czujnością na zakażenia. Natalizumab jest przeciwwskazany u pacjentów z czynnym nowotworem złośliwym oraz u osób z obniżoną odpornością, w tym po wcześniejszym leczeniu mitoksantronem, dlatego tego połączenia nie należy stosować. U chorych na stwardnienie rozsiane przejście z mitoksantronu na fingolimod, ozanimod, ponesimod, teriflunomid, natalizumab lub inebilizumab wymaga odczekania do normalizacji morfologii i oceny ryzyka PML. Przed rozpoczęciem antracykliny u pacjenta leczonego teriflunomidem lub leflunomidem należy rozważyć procedurę przyspieszonej eliminacji leku. U pacjentów otrzymujących antracyklinę w czasie leczenia tofacytynibem, mykofenolanem, abataceptem lub belataceptem decyzję o wstrzymaniu leku immunosupresyjnego podejmuje lekarz prowadzący wspólnie z onkologiem. Przy rawulizumabie należy upewnić się, że pacjent ma aktualne szczepienie przeciw meningokokom, ponieważ neutropenia po antracyklinie dodatkowo zwiększa ryzyko zakażenia. Szczepionek żywych nie należy podawać w trakcie takiego leczenia.
Skutek kliniczny
Rośnie ryzyko ciężkich i oportunistycznych zakażeń, w tym posocznicy, reaktywacji wirusów opryszczki i zapalenia wątroby typu B oraz postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii (PML), a także głębokiej i przedłużonej cytopenii. Najpoważniejsze znaczenie ma sekwencja mitoksantron i natalizumab, ponieważ wcześniejsze leczenie immunosupresyjne jest uznanym czynnikiem ryzyka PML[1]. Przy teriflunomidzie i leflunomidzie dochodzi ryzyko uszkodzenia wątroby, a przy modulatorach receptora S1P możliwe jest nasilenie zaburzeń rytmu i przewodzenia u pacjentów z kardiotoksycznością poantracyklinową. Długotrwała immunosupresja może też teoretycznie zwiększać ryzyko wtórnych nowotworów, w tym białaczki związanej z leczeniem.
Mechanizm
Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i polega na sumowaniu się działania immunosupresyjnego. Antracykliny oraz pokrewne im mitoksantron i piksantron uszkadzają dzielące się komórki szpiku i wywołują neutropenię, limfopenię i małopłytkowość, a leki immunosupresyjne dodatkowo hamują liczbę lub czynność limfocytów, przekaźnictwo cytokin, dopełniacz albo poziom przeciwciał. Skutkiem jest głębsze i dłuższe upośledzenie odporności niż przy każdym leku osobno. Efekt może utrzymywać się długo po odstawieniu leku, ponieważ mitoksantron powoduje przedłużoną immunosupresję, teriflunomid i leflunomid pozostają w organizmie przez wiele miesięcy, a po modulatorach receptora S1P (fingolimod, ozanimod, ponesimod) oraz lekach biologicznych (natalizumab, inebilizumab, abatacept) odnowa limfocytów trwa tygodnie do miesięcy. Dodatkowo teriflunomid i leflunomid sumują się z antracyklinami w działaniu hepatotoksycznym, a modulatory receptora S1P mogą nakładać się na kardiotoksyczność antracyklin poprzez bradykardię i zaburzenia przewodzenia. Interakcja nie wynika ze zmian stężeń leków.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, w tym liczba neutrofilów i limfocytów
- objawy zakażenia, w tym gorączka i stany podgorączkowe
- nowe objawy neurologiczne sugerujące PML przy natalizumabie, modulatorach receptora S1P i po mitoksantronie
- aktywność aminotransferaz i bilirubina przy teriflunomidzie i leflunomidzie
- EKG oraz frakcja wyrzutowa lewej komory przy modulatorach receptora S1P
- markery zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu B przed rozpoczęciem leczenia
Kiedy ocena się zmienia
| Mitoksantron przed natalizumabem lub innym lekiem immunosupresyjnymkolejność włączenia · antracykliny | ryzyko rośnie | Wcześniejsze leczenie mitoksantronem jest uznanym czynnikiem ryzyka PML i w ChPL natalizumabu stanowi przeciwwskazanie do jego stosowania u osób z obniżoną odpornością. Przy innych lekach immunosupresyjnych włączanych po mitoksantronie należy odczekać do pełnej normalizacji morfologii. |
| Teriflunomid lub leflunomid odstawiony w ostatnich miesiącachodstep · selektywne leki immunosupresyjne | inne zalecenie | Teriflunomid i leflunomid utrzymują się w organizmie wiele miesięcy po odstawieniu, dlatego przed antracykliną należy rozważyć procedurę przyspieszonej eliminacji kolestyraminą lub węglem aktywowanym i potwierdzić niskie stężenie leku. |
| Modulator receptora S1P lub lek biologiczny odstawiony niedawnoodstep · selektywne leki immunosupresyjne | inne zalecenie | Po odstawieniu fingolimodu, ozanimodu, ponesimodu, natalizumabu lub inebilizumabu odnowa limfocytów trwa od tygodni do miesięcy, dlatego przed antracykliną należy ocenić liczbę limfocytów i uwzględnić utrzymującą się immunosupresję. |
| Wysoka dawka skumulowana antracyklinydawka · antracykliny | ryzyko rośnie | Wysoka dawka skumulowana antracykliny lub mitoksantronu zwiększa ryzyko kardiotoksyczności, co ma znaczenie przy modulatorach receptora S1P wpływających na rytm i przewodzenie, oraz zwiększa ryzyko wtórnej białaczki. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych ryzyko ciężkich zakażeń, przedłużonej cytopenii i kardiotoksyczności jest większe, co dotyczy szczególnie tofacytynibu i modulatorów receptora S1P. |
Źródła
- Bloomgren G, Richman S, Hotermans C, Subramanyam M, Goelz S, Natarajan A, et al. Risk of natalizumab-associated progressive multifocal leukoencephalopathy. N Engl J Med. 2012;366(20):1870-80. doi: 10.1056/NEJMoa1107829. PMID: 22591293.
Połączenie przeciwwskazaneProkinetyki (np. cyzapryd)+ Antracykliny (np. doksorubicyna, idarubicyna, epirubicyna) klasaCyzaprydu nie łączy się z antracyklinami ani pokrewnymi lekami przeciwnowotworowymi, bo połączenie grozi groźnymi zaburzeniami rytmu serca.Jeśli jesteś leczony lub byłeś leczony lekiem przeciwnowotworowym z tej grupy, nie przyjmuj cyzaprydu i poproś lekarza o inny lek na dolegliwości żołądkowe.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli jesteś leczony lub byłeś leczony lekiem przeciwnowotworowym z tej grupy, nie przyjmuj cyzaprydu i poproś lekarza o inny lek na dolegliwości żołądkowe.
Cyzapryd, lek przyspieszający pracę żołądka i jelit, może zaburzać rytm serca. Leki przeciwnowotworowe takie jak doksorubicyna, epirubicyna, idarubicyna czy mitoksantron osłabiają serce i także mogą zaburzać jego rytm. Razem mogą wywołać groźną, nawet śmiertelną arytmię, również po zakończeniu chemioterapii. Inne leki na trawienie, takie jak itopryd czy metoklopramid, nie niosą takiego ryzyka.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- nagłe zawroty głowy
- omdlenie lub uczucie zbliżającego się omdlenia
- duszność lub obrzęki nóg
- uporczywe wymioty lub biegunka
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Cyzaprydu nie łączy się z antracyklinami ani pokrewnymi lekami przeciwnowotworowymi, bo połączenie grozi groźnymi zaburzeniami rytmu serca. Przed rozpoczęciem leczenia doksorubicyną, epirubicyną, idarubicyną, mitoksantronem lub piksantronem cyzapryd należy odstawić i zastąpić prokinetykiem bez działania na odstęp QT, na przykład itoprydem. U pacjentów po zakończonej terapii antracyklinami cyzapryd także nie powinien być włączany, zwłaszcza przy obniżonej frakcji wyrzutowej lub po wysokiej dawce skumulowanej. Metoklopramid można stosować jako lek przeciwwymiotny w chemioterapii, pamiętając o kontroli elektrolitów i unikaniu łączenia z innymi lekami wydłużającymi QT.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko wydłużenia odstępu QT, częstoskurczu typu torsade de pointes, migotania komór i nagłego zgonu sercowego. Ryzyko utrzymuje się również po zakończeniu chemioterapii, bo kardiotoksyczność antracyklin jest trwała i może narastać latami.
Mechanizm
Cyzapryd blokuje kanały potasowe hERG w mięśniu sercowym i wydłuża repolaryzację komór. Antracykliny oraz pokrewne antracenodiony (mitoksantron, piksantron) uszkadzają kardiomiocyty, mogą powodować zaburzenia rytmu i wydłużenie odstępu QT, a z czasem niewydolność serca. Uszkodzony mięsień sercowy jest podłożem, na którym działanie cyzaprydu łatwiej wywołuje częstoskurcz komorowy typu torsade de pointes. Ryzyko dodatkowo zwiększają typowe dla chemioterapii wymioty i biegunka prowadzące do hipokaliemii i hipomagnezemii. Interakcja dotyczy wszystkich leków grupy antracyklin, a po stronie prokinetyków tylko cyzaprydu.
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc przed leczeniem i w jego trakcie
- stężenie potasu i magnezu w surowicy, szczególnie przy wymiotach lub biegunce
- frakcja wyrzutowa lewej komory w echokardiografii
- objawy kołatania serca, omdleń i zawrotów głowy
- pozostałe leki wydłużające QT i inhibitory CYP3A4 (np. azolowe leki przeciwgrzybicze, makrolidy)
Kiedy ocena się zmienia
| Wysoka dawka skumulowana antracyklinydawka · antracykliny | ryzyko rośnie | Im większa skumulowana dawka antracykliny, tym większe uszkodzenie mięśnia sercowego i ryzyko arytmii po dołączeniu cyzaprydu. |
| Po zakończeniu chemioterapiiodstep · antracykliny | inne zalecenie | Po zakończeniu leczenia antracykliną ryzyko maleje, ale nie znika, bo kardiotoksyczność jest trwała. Cyzapryd można rozważyć tylko przy prawidłowym EKG i frakcji wyrzutowej, a lepiej wybrać itopryd. |
Połączenie przeciwwskazaneSzczepionki przeciw żółtej febrze (np. szczepionka przeciw żółtej febrze)+ Antracykliny (np. doksorubicyna, idarubicyna, epirubicyna) klasaSzczepionki przeciw żółtej febrze nie podaje się w trakcie leczenia antracykliną ani przed upływem co najmniej 3 miesięcy od zakończenia chemioterapii i odbudowy układu odpornościowego.Nie szczep się przeciw żółtej febrze w trakcie leczenia antracykliną ani przez kilka miesięcy po jego zakończeniu i przed planowaną podróżą powiedz lekarzowi w poradni medycyny podróży o chemioterapii.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Nie szczep się przeciw żółtej febrze w trakcie leczenia antracykliną ani przez kilka miesięcy po jego zakończeniu i przed planowaną podróżą powiedz lekarzowi w poradni medycyny podróży o chemioterapii.
Szczepionka przeciw żółtej febrze zawiera żywego, osłabionego wirusa. Leki przeciwnowotworowe, takie jak doksorubicyna, epirubicyna, idarubicyna czy mitoksantron, mocno osłabiają odporność, więc organizm nie radzi sobie nawet z osłabionym wirusem. Może to wywołać ciężką chorobę zagrażającą życiu, a samo szczepienie może nie zadziałać.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka w ciągu kilku tygodni po szczepieniu
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- silny ból głowy, sztywność karku, splątanie
- osłabienie lub drętwienie nóg i rąk
- wymioty, ból brzucha, krwawienia lub siniaki bez przyczyny
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Szczepionki przeciw żółtej febrze nie podaje się w trakcie leczenia antracykliną ani przed upływem co najmniej 3 miesięcy od zakończenia chemioterapii i odbudowy układu odpornościowego. Jeśli wyjazd do rejonu endemicznego jest planowany przed rozpoczęciem leczenia doksorubicyną, epirubicyną, idarubicyną, mitoksantronem lub piksantronem, szczepienie wykonuje się co najmniej 4 tygodnie przed pierwszą dawką leku. Gdy szczepienie jest niemożliwe, zaleca się odroczenie podróży albo wydanie zaświadczenia o przeciwwskazaniu do szczepienia i ścisłą ochronę przed komarami. Decyzję o terminie szczepienia po zakończeniu leczenia podejmuje się wspólnie z onkologiem lub hematologiem, uwzględniając cały schemat chemioterapii, w tym kortykosteroidy i leczenie skojarzone.
Skutek kliniczny
Szczepienie osoby leczonej antracykliną grozi uogólnionym zakażeniem wirusem szczepionkowym, w tym chorobą trzewną przypominającą żółtą febrę z niewydolnością wielonarządową oraz chorobą neurotropową (zapalenie mózgu, zespół Guillaina-Barrégo), które mogą zakończyć się zgonem. Dodatkowo odpowiedź na szczepienie może być niewystarczająca, przez co pacjent pozostaje niechroniony mimo szczepienia.
Mechanizm
Szczepionka przeciw żółtej febrze zawiera żywy, osłabiony wirus, który musi namnożyć się w organizmie, aby wywołać odporność. Wszystkie leki grupy B, czyli antracykliny (doksorubicyna, idarubicyna, epirubicyna) oraz pokrewne antracenodiony (mitoksantron, piksantron), silnie hamują czynność szpiku i osłabiają odpowiedź immunologiczną komórkową i humoralną. W stanie immunosupresji organizm nie kontroluje replikacji wirusa szczepionkowego, a jednocześnie wytwarza słabszą odpowiedź ochronną. Mechanizm wynika z działania mielosupresyjnego i immunosupresyjnego, więc jest wspólny dla wszystkich leków obu grup.
Monitorować
- wywiad o chemioterapii w ciągu ostatnich miesięcy przed każdym szczepieniem żywą szczepionką
- morfologia krwi z rozmazem i liczbą limfocytów przed szczepieniem po zakończeniu leczenia
- gorączka, żółtaczka, objawy neurologiczne w ciągu kilku tygodni po przypadkowym szczepieniu
- aminotransferazy, bilirubina i kreatynina przy objawach po szczepieniu
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≥ 3 miesiące od zakończenia leczenia antracyklinąantracykliny | inne zalecenie | Po co najmniej 3 miesiącach od zakończenia chemioterapii i po potwierdzeniu odbudowy odporności szczepienie można rozważyć indywidualnie po konsultacji z onkologiem lub hematologiem. |
| kolejność włączenia ≥ 4 tygodnie przed pierwszą dawką antracyklinyszczepionki przeciw żółtej febrze | interakcja nie dotyczy | Szczepienie wykonane co najmniej 4 tygodnie przed rozpoczęciem chemioterapii pozwala na wytworzenie odporności i nie stwarza ryzyka replikacji wirusa w okresie immunosupresji. |
| wiek ≥ 60 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób po 60. roku życia ryzyko ciężkich powikłań trzewnych i neurologicznych po szczepieniu jest większe, co dodatkowo przemawia za ostrożnością także po zakończeniu leczenia. |
Niekorzystna interakcjaAgoniści receptora imidazolinowego (np. moksonidyna, rylmenidyna, klonidyna)+ Inhibitory kinazy BRAF (np. dabrafenib, enkorafenib, toworafenib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu agonisty receptora imidazolinowego i inhibitora kinazy BRAF kontroluj tętno i ciśnienie tętnicze, zwłaszcza w pierwszych tygodniach skojarzenia.Przyjmując oba leki naraz, regularnie mierz ciśnienie i tętno, nie odstawiaj samodzielnie żadnego z nich i powiedz lekarzowi o zawrotach głowy, omdleniu lub kołataniu serca.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Przyjmując oba leki naraz, regularnie mierz ciśnienie i tętno, nie odstawiaj samodzielnie żadnego z nich i powiedz lekarzowi o zawrotach głowy, omdleniu lub kołataniu serca.
Leki z tej grupy, takie jak klonidyna, moksonidyna, rylmenidyna czy guanfacyna, zwalniają pracę serca i obniżają ciśnienie. Niektóre leki przeciwnowotworowe z grupy inhibitorów BRAF, np. wemurafenib i enkorafenib, mogą zaburzać rytm serca, a wolne tętno to ryzyko zwiększa. Dabrafenib, enkorafenib i wemurafenib mogą też osłabiać działanie guanfacyny, a po ich odstawieniu guanfacyna może działać silniej niż wcześniej.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- tętno wolniejsze niż zwykle lub poniżej 50 uderzeń na minutę
- zawroty głowy, zwłaszcza przy wstawaniu
- omdlenie lub uczucie bliskie omdlenia
- kołatanie lub nierówne bicie serca
- nadmierna senność i osłabienie
- wyraźny wzrost ciśnienia lub ból głowy po pominięciu dawki klonidyny
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu agonisty receptora imidazolinowego i inhibitora kinazy BRAF kontroluj tętno i ciśnienie tętnicze, zwłaszcza w pierwszych tygodniach skojarzenia. Przy wemurafenibie i enkorafenibie wykonaj EKG przed skojarzeniem i okresowo w trakcie leczenia, wyrównuj potas i magnez oraz unikaj dokładania kolejnych leków zwalniających rytm serca lub wydłużających QT. U chorego przyjmującego guanfacynę oceń jej skuteczność po włączeniu dabrafenibu, enkorafenibu lub wemurafenibu i w razie potrzeby zwiększ dawkę guanfacyny. Po odstawieniu inhibitora BRAF stopniowo wróć do wcześniejszej dawki guanfacyny, obserwując ciśnienie, tętno i senność. Klonidyny nie odstawia się nagle, więc przy uporczywych wymiotach rozważ czasowe przejście na inną drogę podania lub inny lek.
Skutek kliniczny
Przy wemurafenibie i enkorafenibie bradykardia wywołana lekiem z grupy A może zwiększać ryzyko arytmii komorowych związanych z wydłużeniem QT. U chorych z biegunką, wymiotami lub odwodnieniem w trakcie leczenia przeciwnowotworowego nasila się ryzyko niedociśnienia ortostatycznego i omdleń. U chorych przyjmujących guanfacynę z induktorem z grupy B możliwe jest osłabienie działania przeciwnadciśnieniowego lub kontroli objawów ADHD, a po odstawieniu inhibitora BRAF senność, niedociśnienie i bradykardia. Wymioty utrudniające regularne przyjmowanie klonidyny mogą wywołać nadciśnienie z odbicia.
Mechanizm
Wspólny dla całej klasy jest mechanizm farmakodynamiczny. Agoniści receptora imidazolinowego i alfa2-adrenergicznego zmniejszają napięcie układu współczulnego, zwalniają czynność serca i obniżają ciśnienie tętnicze. Wemurafenib i enkorafenib wydłużają odstęp QT, a bradykardia jest czynnikiem ryzyka częstoskurczu typu torsade de pointes. Dla guanfacyny dochodzi mechanizm farmakokinetyczny – dabrafenib, enkorafenib i wemurafenib indukują CYP3A4 i przyspieszają jej metabolizm. Pozostałe leki grupy A nie są istotnie metabolizowane przez CYP3A4.
Monitorować
- tętno
- ciśnienie tętnicze, także w pozycji stojącej
- EKG z oceną QTc przy wemurafenibie i enkorafenibie
- stężenie potasu i magnezu
- skuteczność guanfacyny (ciśnienie lub objawy ADHD) po włączeniu i odstawieniu inhibitora BRAF
Kiedy ocena się zmienia
| Odstawienie dabrafenibu, enkorafenibu lub wemurafenibu u chorego przyjmującego guanfacynękolejność włączenia · inhibitory kinazy BRAF | inne zalecenie | Działanie indukujące CYP3A4 ustępuje stopniowo przez około dwa tygodnie po odstawieniu inhibitora BRAF. Jeśli dawkę guanfacyny wcześniej zwiększono, zmniejszaj ją stopniowo, kontrolując ciśnienie, tętno i senność. |
Niekorzystna interakcjaAlfa-adrenolityki urologiczne (np. tamsulosyna, sylodosyna, alfuzosyna)+ Inhibitory kinazy BRAF (np. dabrafenib, enkorafenib, toworafenib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu alfa-adrenolityku urologicznego i inhibitora kinazy BRAF należy liczyć się ze słabszym działaniem alfa-adrenolityku i obserwować kontrolę objawów ze strony dróg moczowych oraz ciśnienie tętnicze.Jeśli przyjmujesz lek na prostatę z grupy alfa-adrenolityków i lek przeciwnowotworowy hamujący kinazę BRAF, powiedz o tym lekarzowi prowadzącemu i zgłaszaj mu każde nasilenie problemów z oddawaniem moczu, zawroty głowy lub kołatanie serca.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek na prostatę z grupy alfa-adrenolityków i lek przeciwnowotworowy hamujący kinazę BRAF, powiedz o tym lekarzowi prowadzącemu i zgłaszaj mu każde nasilenie problemów z oddawaniem moczu, zawroty głowy lub kołatanie serca.
Leki na raka z mutacją BRAF, takie jak dabrafenib, enkorafenib czy wemurafenib, mogą przyspieszać rozkład w organizmie leków na prostatę, takich jak tamsulosyna, sylodosyna czy alfuzosyna. Lek na prostatę może wtedy działać słabiej i problemy z oddawaniem moczu mogą wrócić. Po zakończeniu leczenia onkologicznego lek na prostatę może za to zacząć działać mocniej i powodować zawroty głowy przy wstawaniu. Alfuzosyna razem z wemurafenibem może dodatkowo zaburzać rytm serca.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- Słabszy strumień moczu, częstsze oddawanie moczu lub częstsze wstawanie w nocy do toalety
- Uczucie niepełnego opróżnienia pęcherza albo trudność z oddaniem moczu
- Zawroty głowy, pociemnienie przed oczami lub omdlenie przy wstawaniu
- Kołatanie serca, nierówne bicie serca lub nagłe osłabienie
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu alfa-adrenolityku urologicznego i inhibitora kinazy BRAF należy liczyć się ze słabszym działaniem alfa-adrenolityku i obserwować kontrolę objawów ze strony dróg moczowych oraz ciśnienie tętnicze. Ocenę skuteczności alfa-adrenolityku warto przeprowadzić po kilku tygodniach od włączenia dabrafenibu, enkorafenibu lub wemurafenibu, a przy utracie efektu rozważyć zmianę leczenia urologicznego zamiast zwiększania dawki. Alfuzosyny lepiej unikać u pacjentów leczonych wemurafenibem, a jeśli połączenie jest konieczne, trzeba wykonać EKG przed włączeniem i w trakcie leczenia oraz wyrównać potas i magnez. Przy skojarzeniu alfuzosyny z enkorafenibem lub dabrafenibem również warto kontrolować EKG, zwłaszcza gdy pacjent przyjmuje inne leki wydłużające QT. Po zakończeniu terapii inhibitorem BRAF należy uprzedzić pacjenta o możliwym nasileniu zawrotów głowy i spadków ciśnienia przy wstawaniu.
Skutek kliniczny
Najczęstszym skutkiem jest słabsze działanie alfa-adrenolityku i nawrót lub nasilenie objawów ze strony dolnych dróg moczowych, takich jak słaby strumień moczu, częste oddawanie moczu i nykturia. Po odstawieniu inhibitora BRAF stężenie alfa-adrenolityku może wzrosnąć, co sprzyja zawrotom głowy i hipotonii ortostatycznej. W skojarzeniu alfuzosyny z wemurafenibem istnieje ryzyko wydłużenia odstępu QT i zaburzeń rytmu typu torsade de pointes, szczególnie przy hipokaliemii, hipomagnezemii lub innych lekach wydłużających QT. Gorączka i odwodnienie wywołane terapią BRAF, zwłaszcza dabrafenibem z trametynibem, mogą nasilać spadki ciśnienia po alfa-adrenolityku.
Mechanizm
Tamsulosyna, sylodosyna i alfuzosyna są metabolizowane głównie przez CYP3A4, a dabrafenib, enkorafenib i wemurafenib indukują ten enzym, co przyspiesza rozkład alfa-adrenolityku i obniża jego stężenie. Indukcja narasta stopniowo i ustępuje powoli po odstawieniu inhibitora BRAF, więc stężenie alfa-adrenolityku może wtedy wzrosnąć. Wemurafenib dodatkowo hamuje glikoproteinę P, której substratem jest sylodosyna, co częściowo równoważy efekt indukcji. Alfuzosyna może wydłużać odstęp QT, podobnie jak wemurafenib, w mniejszym stopniu enkorafenib i dabrafenib, więc w tych parach dochodzi addycyjny wpływ na repolaryzację serca. Toworafenib jest najsłabiej poznanym lekiem grupy B i jego wpływ na metabolizm alfa-adrenolityków nie jest dobrze określony.
Monitorować
- Nasilenie objawów ze strony dolnych dróg moczowych (strumień moczu, częstość mikcji, nykturia, zaleganie moczu)
- Ciśnienie tętnicze w pozycji leżącej i stojącej, zwłaszcza po odstawieniu inhibitora BRAF i w czasie gorączki
- EKG z oceną odstępu QTc przy skojarzeniu alfuzosyny z wemurafenibem, enkorafenibem lub dabrafenibem
- Stężenie potasu i magnezu w surowicy u pacjentów z ryzykiem wydłużenia QT
Kiedy ocena się zmienia
| Odstawienie inhibitora BRAF u pacjenta stale przyjmującego alfa-adrenolitykkolejność włączenia · inhibitory kinazy BRAF | inne zalecenie | Po odstawieniu inhibitora BRAF indukcja CYP3A4 wygasa stopniowo przez kilka tygodni, a stężenie alfa-adrenolityku rośnie. Jeśli dawkę alfa-adrenolityku zwiększano w trakcie terapii onkologicznej, należy ją ponownie ocenić i monitorować ciśnienie ortostatyczne. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych większe jest ryzyko hipotonii ortostatycznej, upadków oraz zaburzeń elektrolitowych sprzyjających wydłużeniu QT, zwłaszcza przy gorączce i odwodnieniu w trakcie terapii BRAF. |
Niekorzystna interakcjaAminochinoliny (np. hydroksychlorochina, chlorochina)+ Antracykliny (np. doksorubicyna, idarubicyna, epirubicyna) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu aminochinoliny i antracykliny należy ocenić, czy aminochinolina jest w tym okresie niezbędna, a jeśli tak, prowadzić leczenie pod ścisłym nadzorem kardiologicznym.Jeśli przyjmujesz hydroksychlorochinę lub chlorochinę i masz dostać chemioterapię, powiedz o tym onkologowi i nie odstawiaj żadnego leku na własną rękę.nieznanyteoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz hydroksychlorochinę lub chlorochinę i masz dostać chemioterapię, powiedz o tym onkologowi i nie odstawiaj żadnego leku na własną rękę.
Hydroksychlorochina i chlorochina oraz leki stosowane w chemioterapii, takie jak doksorubicyna, epirubicyna, idarubicyna czy mitoksantron, mogą obciążać serce. Przyjmowane razem mogą zaburzać rytm serca i osłabiać jego pracę. Dlatego lekarz może zlecić częstsze badania serca albo zmienić leczenie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub uczucie nierównego bicia serca
- zawroty głowy, uczucie zbliżającego się omdlenia lub utrata przytomności
- duszność, zwłaszcza przy wysiłku lub w pozycji leżącej
- obrzęki nóg lub szybki przyrost masy ciała
- nietypowe zmęczenie i spadek tolerancji wysiłku
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu aminochinoliny i antracykliny należy ocenić, czy aminochinolina jest w tym okresie niezbędna, a jeśli tak, prowadzić leczenie pod ścisłym nadzorem kardiologicznym. Przed rozpoczęciem chemioterapii z doksorubicyną, epirubicyną, idarubicyną, mitoksantronem lub piksantronem warto wykonać EKG z oceną QTc oraz echokardiografię z oceną frakcji wyrzutowej lewej komory i powtarzać je w trakcie leczenia. Należy wyrównać niedobory potasu, magnezu i wapnia oraz unikać dokładania kolejnych leków wydłużających odstęp QT, takich jak niektóre leki przeciwwymiotne, makrolidy czy fluorochinolony. U chorych leczonych hydroksychlorochiną z powodu tocznia lub reumatoidalnego zapalenia stawów decyzję o kontynuacji należy podjąć wspólnie z reumatologiem, bo jej odstawienie może zaostrzyć chorobę. Chlorochinę w profilaktyce malarii można zwykle zastąpić lekiem bez wpływu na odstęp QT.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko wydłużenia odstępu QT, częstoskurczu typu torsade de pointes i innych komorowych zaburzeń rytmu, zaburzeń przewodzenia oraz niewydolności serca wynikającej z nałożenia się kardiomiopatii antracyklinowej i kardiomiopatii wywołanej przez aminochinoliny. Uszkodzenie lewej komory może ujawnić się z opóźnieniem, nawet po zakończeniu chemioterapii.
Mechanizm
Aminochinoliny i antracykliny sumują swoje działanie toksyczne na serce. Hydroksychlorochina i chlorochina blokują kanały potasowe w komórkach mięśnia sercowego, wydłużają odstęp QT, a przy długotrwałym stosowaniu mogą wywołać kardiomiopatię z zaburzeniami przewodzenia. Antracykliny uszkadzają kardiomiocyty przez stres oksydacyjny i hamowanie topoizomerazy II beta w sercu, co prowadzi do zależnej od dawki skumulowanej dysfunkcji lewej komory, a w trakcie i krótko po wlewie mogą wywołać zaburzenia rytmu i wydłużenie odstępu QT. Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i nie polega na zmianie stężeń żadnego z leków. Dotyczy całej klasy, także antracenedionów mitoksantronu i piksantronu, które również są kardiotoksyczne, choć piksantron w mniejszym stopniu, a brak tych par w bazie wynika z braku danych, a nie z odmiennej farmakologii.
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc przed rozpoczęciem leczenia i okresowo w trakcie
- echokardiografia z oceną frakcji wyrzutowej lewej komory przed chemioterapią, w trakcie i po jej zakończeniu
- stężenie potasu, magnezu i wapnia w surowicy
- skumulowana dawka antracykliny
- objawy niewydolności serca i zaburzeń rytmu
Kiedy ocena się zmienia
| Duża dawka skumulowana antracyklinydawka · antracykliny | ryzyko rośnie | Ryzyko kardiomiopatii antracyklinowej rośnie wraz ze skumulowaną dawką, dlatego przy jej zbliżaniu się do wartości granicznych dodatkowe obciążenie serca aminochinoliną ma większe znaczenie i wymaga częstszej oceny frakcji wyrzutowej. |
| Wieloletnie stosowanieczas leczenia · aminochinoliny | ryzyko rośnie | Wieloletnie przyjmowanie hydroksychlorochiny lub chlorochiny zwiększa ryzyko kardiomiopatii i zaburzeń przewodzenia wywołanych przez aminochinoliny, które mogą nałożyć się na uszkodzenie antracyklinowe. |
| Istotnie obniżonyeGFR · aminochinoliny | ryzyko rośnie | Przy upośledzonej czynności nerek aminochinoliny kumulują się, co nasila ich działanie wydłużające QT i kardiotoksyczne, dlatego należy rozważyć zmniejszenie dawki i częstsze kontrole EKG. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występują choroba niedokrwienna serca, nadciśnienie i zaburzenia elektrolitowe, co zwiększa podatność na kardiotoksyczność obu grup leków. |
Niekorzystna interakcjaAminochinoliny (np. hydroksychlorochina, chlorochina)+ Inhibitory kinazy BRAF (np. enkorafenib, wemurafenib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu aminochinoliny i inhibitora kinazy BRAF należy unikać tego połączenia, a gdy jest ono konieczne, prowadzić ścisłe monitorowanie EKG i elektrolitów.Jeśli przyjmujesz hydroksychlorochinę lub chlorochinę razem z lekiem na czerniaka z grupy inhibitorów BRAF, powiedz o tym onkologowi i nie zaczynaj ani nie odstawiaj żadnego z nich bez rozmowy z lekarzem.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz hydroksychlorochinę lub chlorochinę razem z lekiem na czerniaka z grupy inhibitorów BRAF, powiedz o tym onkologowi i nie zaczynaj ani nie odstawiaj żadnego z nich bez rozmowy z lekarzem.
Hydroksychlorochina i chlorochina oraz niektóre leki stosowane w leczeniu czerniaka, takie jak wemurafenib i enkorafenib, mogą zaburzać rytm serca. Przyjmowane razem nasilają to działanie, co może prowadzić do groźnych zaburzeń rytmu, a nawet omdlenia. Ryzyko jest większe przy niedoborze potasu lub magnezu, na przykład po biegunce lub wymiotach. Lekarz może zlecić badanie EKG i badania krwi albo zamienić jeden z leków.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- zawroty głowy
- omdlenie lub uczucie bliskiego omdlenia
- duszność lub ból w klatce piersiowej
- silna biegunka lub wymioty, które mogą obniżyć poziom potasu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu aminochinoliny i inhibitora kinazy BRAF należy unikać tego połączenia, a gdy jest ono konieczne, prowadzić ścisłe monitorowanie EKG i elektrolitów. Największe znaczenie ma to dla wemurafenibu i enkorafenibu, które same wydłużają odstęp QTc. Przed rozpoczęciem leczenia należy wykonać EKG oraz wyrównać stężenie potasu i magnezu, a następnie powtarzać EKG po włączeniu drugiego leku i okresowo w trakcie terapii. Przy znacznym wydłużeniu QTc należy przerwać inhibitor BRAF zgodnie z zasadami jego dawkowania albo odstawić aminochinolinę. Należy unikać dokładania kolejnych leków wydłużających QT. Pacjenta z hydroksychlorochiną stosowaną przewlekle w chorobie reumatycznej warto skonsultować z reumatologiem w sprawie czasowej zamiany leku.
Skutek kliniczny
Nasilone wydłużenie odstępu QTc z ryzykiem częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes, omdleń i nagłego zgonu sercowego. Ryzyko rośnie przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii, niewydolności serca, wrodzonym zespole długiego QT, w starszym wieku oraz przy przyjmowaniu innych leków wydłużających QT.
Mechanizm
Hydroksychlorochina i chlorochina hamują kanały potasowe hERG i wydłużają repolaryzację komór. Wemurafenib i enkorafenib również wydłużają odstęp QTc w sposób zależny od stężenia. Przy jednoczesnym stosowaniu efekty te sumują się, co zwiększa ryzyko wydłużenia QT i komorowych zaburzeń rytmu. Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i nie wynika z istotnych zmian stężeń żadnego z leków. Długi okres półtrwania aminochinolin sprawia, że ich wpływ na QT utrzymuje się długo po odstawieniu.
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed włączeniem i po rozpoczęciu leczenia skojarzonego, potem okresowo
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- objawy zaburzeń rytmu serca: kołatanie serca, zawroty głowy, omdlenia
- inne przyjmowane leki wydłużające QT
Kiedy ocena się zmienia
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występują choroby serca, zaburzenia elektrolitowe i wielolekowość, co zwiększa ryzyko arytmii przy sumowaniu wpływu na QT. |
| Dawki lecznicze chlorochiny stosowane w leczeniu malariidawka · aminochinoliny | ryzyko rośnie | Wydłużenie QT przez aminochinoliny zależy od stężenia, a duże dawki chlorochiny w leczeniu malarii wiążą się z wyraźniejszym działaniem na repolaryzację niż dawki stosowane przewlekle. |
| Kilka tygodni od odstawienia aminochinolinyodstep · aminochinoliny | inne zalecenie | Hydroksychlorochina i chlorochina mają bardzo długi okres półtrwania, więc ich wpływ na QT utrzymuje się długo po odstawieniu. Włączając wemurafenib lub enkorafenib krótko po zakończeniu leczenia aminochinoliną, należy nadal monitorować EKG. |
Niekorzystna interakcjaAnalogi gonadoliberyny (np. tryptorelina, leuprorelina, goserelina)+ Inhibitory kinazy BRAF (np. enkorafenib, wemurafenib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu analogu gonadoliberyny i inhibitora kinazy BRAF wykonuje się EKG z oceną odstępu QTc przed rozpoczęciem leczenia i okresowo w jego trakcie oraz kontroluje stężenie elektrolitów.Jeśli przyjmujesz analog gonadoliberyny razem z inhibitorem kinazy BRAF, regularnie wykonuj zlecone EKG i badania krwi i nie dokładaj żadnych nowych leków bez rozmowy z lekarzem lub farmaceutą.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz analog gonadoliberyny razem z inhibitorem kinazy BRAF, regularnie wykonuj zlecone EKG i badania krwi i nie dokładaj żadnych nowych leków bez rozmowy z lekarzem lub farmaceutą.
Lek hormonalny podawany w zastrzykach lub implancie, taki jak tryptorelina, leuprorelina czy goserelina, oraz lek przeciwnowotworowy z grupy inhibitorów BRAF, zwłaszcza wemurafenib lub enkorafenib, mogą zaburzać rytm serca. Razem działają na serce silniej niż każdy osobno. Dlatego lekarz będzie regularnie zlecał EKG i badania krwi. Ryzyko rośnie przy niskim poziomie potasu lub magnezu i przy przyjmowaniu innych leków wpływających na rytm serca.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- nagłe zawroty głowy
- omdlenie lub uczucie bliskiego omdlenia
- duszność lub ból w klatce piersiowej
- silne wymioty lub biegunka, które mogą obniżyć poziom potasu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu analogu gonadoliberyny i inhibitora kinazy BRAF wykonuje się EKG z oceną odstępu QTc przed rozpoczęciem leczenia i okresowo w jego trakcie oraz kontroluje stężenie elektrolitów. Przed włączeniem wemurafenibu lub enkorafenibu należy wyrównać niedobory potasu, magnezu i wapnia. EKG powtarza się po pierwszym miesiącu leczenia, po każdej zmianie dawki i przy dołączeniu innego leku wydłużającego QT. Przy znacznym wydłużeniu QTc wemurafenib lub enkorafenib czasowo się odstawia, a po normalizacji wznawia w zmniejszonej dawce albo kończy leczenie. Należy unikać dokładania innych leków wydłużających QT, takich jak makrolidy, fluorochinolony, ondansetron, haloperydol, amiodaron czy cytalopram.
Skutek kliniczny
Wzrasta ryzyko wydłużenia odstępu QT i komorowych zaburzeń rytmu, w tym częstoskurczu typu torsade de pointes, omdleń i nagłego zgonu sercowego. Ryzyko jest największe przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii, chorobie serca, wrodzonym zespole długiego QT oraz przy dołączeniu kolejnych leków wydłużających QT.
Mechanizm
Analogi gonadoliberyny po początkowej stymulacji hamują wydzielanie gonadotropin i obniżają stężenie testosteronu do poziomu kastracyjnego. Niedobór androgenów zmniejsza repolaryzujące prądy potasowe w kardiomiocytach i wydłuża odstęp QT. Wemurafenib i enkorafenib same wydłużają odstęp QT w sposób zależny od stężenia. Działania obu grup sumują się. Interakcja nie ma podłoża farmakokinetycznego, ponieważ analogi gonadoliberyny są peptydami rozkładanymi przez peptydazy i nie podlegają metabolizmowi przez izoenzymy cytochromu P450. Efekt dotyczy wszystkich trzech analogów gonadoliberyny jednakowo, a po stronie inhibitorów kinazy BRAF głównie wemurafenibu i enkorafenibu.
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc przed leczeniem, po pierwszym miesiącu i okresowo w trakcie
- stężenie potasu, magnezu i wapnia w surowicy
- objawy zaburzeń rytmu: kołatanie serca, zawroty głowy, omdlenia
- lista pozostałych leków pod kątem wydłużania QT
Kiedy ocena się zmienia
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występują choroby serca, zaburzenia elektrolitowe i wielolekowość, co zwiększa ryzyko istotnego wydłużenia QT. Kontrola EKG i elektrolitów powinna być częstsza. |
| Kilka tygodni od rozpoczęciaczas leczenia · analogi gonadoliberyny | ryzyko rośnie | Wpływ analogów gonadoliberyny na QT narasta wraz ze spadkiem testosteronu do poziomu kastracyjnego, czyli po kilku tygodniach leczenia. Prawidłowe EKG na początku terapii nie wyklucza późniejszego wydłużenia QT, dlatego kontrolę należy powtarzać. |
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.