Interakcje / Eszopiklon / Eszopiklon a alkohol
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Pacjent przyjmujący eszopiklon nie powinien pić alkoholu w dniu przyjęcia leku.
Nie pij alkoholu w dniu przyjęcia leku, a jeśli już wypiłeś alkohol wieczorem, nie bierz tej nocy tabletki i zapytaj farmaceutę lub lekarza, jak dalej postępować.
Niekorzystna interakcjaEszopiklona alkoholPacjent przyjmujący eszopiklon nie powinien pić alkoholu w dniu przyjęcia leku.Nie pij alkoholu w dniu przyjęcia leku, a jeśli już wypiłeś alkohol wieczorem, nie bierz tej nocy tabletki i zapytaj farmaceutę lub lekarza, jak dalej postępować.szybki (godziny)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Nie pij alkoholu w dniu przyjęcia leku, a jeśli już wypiłeś alkohol wieczorem, nie bierz tej nocy tabletki i zapytaj farmaceutę lub lekarza, jak dalej postępować.
Nie pij alkoholu w dniu, w którym bierzesz ten lek nasenny. Alkohol i lek razem mocniej usypiają i osłabiają koordynację, przez co łatwiej o upadek lub wypadek, także następnego ranka. Zdarza się wtedy również, że ktoś chodzi, je albo nawet prowadzi samochód w półśnie i potem tego nie pamięta. Po większej ilości alkoholu może dojść do niebezpiecznego spłycenia oddechu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- bardzo silna senność lub trudność z obudzeniem się
- chwiejny chód, zawroty głowy lub upadek
- zachowania w nocy, których nie pamiętasz, na przykład chodzenie, jedzenie lub jazda samochodem
- spowolniony lub płytki oddech, sinienie ust
- splątanie lub wyraźne problemy z pamięcią następnego dnia
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Pacjent przyjmujący eszopiklon nie powinien pić alkoholu w dniu przyjęcia leku. Nie należy przyjmować tabletki po wieczornym spożyciu alkoholu. U osób regularnie pijących lub nadużywających alkoholu należy rozważyć z lekarzem inną metodę leczenia bezsenności, ponieważ w tej grupie rośnie ryzyko uzależnienia i przedawkowania.
Skutek kliniczny
Połączenie nasila senność i zaburzenia sprawności psychoruchowej, co zwiększa ryzyko upadków, urazów i wypadków komunikacyjnych, także następnego dnia rano. Alkohol zwiększa również ryzyko złożonych zachowań w czasie snu, takich jak lunatykowanie, prowadzenie pojazdu lub jedzenie bez pełnej świadomości, z późniejszą niepamięcią tych zdarzeń. Po większych ilościach alkoholu możliwa jest depresja oddechowa, szczególnie u osób z bezdechem sennym, chorobami płuc lub w podeszłym wieku.
Mechanizm
Eszopiklon i alkohol nasilają wzajemnie swoje działanie hamujące na ośrodkowy układ nerwowy, dlatego nie należy łączyć ich w tym samym wieczorze. Eszopiklon jest agonistą miejsca benzodiazepinowego receptora GABA-A. Etanol także wzmacnia przekaźnictwo GABA-ergiczne, a przy tym hamuje przekaźnictwo glutaminianergiczne. Skutkiem jest addycyjne nasilenie sedacji, zaburzeń koordynacji, osłabienia pamięci i depresji oddechowej. Charakterystyka produktu eszopiklonu nie wymienia alkoholu w przeciwwskazaniach i nie zawiera wzmianki o jego spożywaniu[1]. Przeciwwskazaniami są natomiast między innymi ciężka niewydolność oddechowa, zespół ciężkiego bezdechu sennego i ciężka niewydolność wątroby[1]. To stany, w których depresyjne działanie alkoholu na oddychanie oraz jego szkodliwy wpływ na wątrobę są szczególnie niebezpieczne. Klasę ustalono na podstawie farmakologii leków nasennych z grupy Z oraz badań interakcji eszopiklonu z etanolem, a nie na podstawie zapisu ChPL.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- nadmierna senność i spowolnienie psychoruchowe następnego dnia
- zaburzenia równowagi i upadki, zwłaszcza u osób starszych
- epizody złożonych zachowań w czasie snu z niepamięcią
- objawy depresji oddechowej po większych ilościach alkoholu
- wzorzec picia alkoholu i ryzyko uzależnienia od leków nasennych
Kiedy ocena się zmienia
| wiek ≥ 65pacjent | ryzyko rośnie | U osób w podeszłym wieku wolniejsza eliminacja eszopiklonu i większa wrażliwość na leki działające depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy zwiększają ryzyko upadków, złamań i splątania po alkoholu. |
| Duża lub upojenieilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Przyjęcie eszopiklonu w stanie upojenia alkoholowego grozi głęboką sedacją i depresją oddechową, szczególnie przy chorobach płuc lub bezdechu sennym. |
| Regularne picie lub uzależnienie od alkoholuczas leczenia · pacjent | inne zalecenie | U osób regularnie pijących lub z uzależnieniem od alkoholu wzrasta ryzyko uzależnienia od leku nasennego i przedawkowania. Należy rozważyć z lekarzem inne leczenie bezsenności. |
| Alkohol tego samego wieczoruodstep · pacjent | inne zalecenie | Po spożyciu alkoholu tego samego wieczoru należy pominąć dawkę eszopiklonu. Nie przyjmować leku, dopóki działanie alkoholu nie ustąpi. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Esogno 1 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/esogno-100409909/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Esogno. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/esogno-100409909/
Inne interakcje tych leków 9
Niekorzystna interakcjaFluorochinolony (np. cyprofloksacyna, norfloksacyna)+ Niebenzodiazepinowe leki nasenne (np. zolpidem, zopiklon, eszopiklon) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu fluorochinolonu i niebenzodiazepinowego leku nasennego należy użyć najmniejszej skutecznej dawki leku nasennego i poinformować pacjenta o ryzyku nadmiernej senności, zawrotów głowy i upadków.Jeśli bierzesz antybiotyk z grupy fluorochinolonów i lek nasenny, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie, nie zwiększaj sam dawki leku nasennego i nie prowadź auta rano, dopóki nie sprawdzisz, jak się czujesz.szybki (godziny)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli bierzesz antybiotyk z grupy fluorochinolonów i lek nasenny, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie, nie zwiększaj sam dawki leku nasennego i nie prowadź auta rano, dopóki nie sprawdzisz, jak się czujesz.
Antybiotyki z grupy fluorochinolonów, np. cyprofloksacyna albo lewofloksacyna, mogą same powodować zawroty głowy, niepokój i zaburzenia snu. Leki nasenne, takie jak zolpidem czy zopiklon, też wpływają na mózg, więc razem mogą mocniej osłabiać koncentrację i równowagę. Cyprofloksacyna dodatkowo spowalnia usuwanie niektórych leków nasennych z organizmu, przez co możesz być senny dłużej, także rano. Szczególnie narażone są osoby starsze, u których łatwiej o upadek.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silna senność lub ociężałość rano i w ciągu dnia
- zawroty głowy, chwianie się, upadek
- splątanie, dezorientacja lub nietypowy niepokój
- robienie czegoś w nocy bez pamiętania o tym następnego dnia
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu fluorochinolonu i niebenzodiazepinowego leku nasennego należy użyć najmniejszej skutecznej dawki leku nasennego i poinformować pacjenta o ryzyku nadmiernej senności, zawrotów głowy i upadków. Największa ostrożność dotyczy cyprofloksacyny w skojarzeniu z zolpidemem, zopiklonem lub eszopiklonem – na czas antybiotykoterapii warto rozważyć zmniejszenie dawki leku nasennego, czasowe odstawienie albo wybór fluorochinolonu bez wpływu na metabolizm, np. lewofloksacyny, jeśli jest odpowiednia klinicznie. Norfloksacyna wymaga podobnej, choć mniejszej ostrożności. U osób starszych i z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby należy szczególnie unikać dawek maksymalnych leku nasennego. Pacjent nie powinien prowadzić pojazdów rano po przyjęciu leku nasennego, dopóki nie oceni swojej reakcji na połączenie.
Skutek kliniczny
Możliwe nasilenie i wydłużenie działania leku nasennego z sennością następnego dnia, zaburzeniami koncentracji, zawrotami głowy, zaburzeniami równowagi i splątaniem. U osób starszych rośnie ryzyko upadków i złamań, a jazda samochodem następnego dnia może być niebezpieczna. Rzadziej mogą wystąpić zachowania złożone podczas snu, pobudzenie lub objawy psychotyczne.
Mechanizm
Interakcja nie jest jednolita dla całej klasy. Wspólny dla wszystkich par jest składnik farmakodynamiczny, bo fluorochinolony same mogą wywoływać zawroty głowy, splątanie, zaburzenia snu i objawy psychiatryczne (częściowo przez osłabienie przekaźnictwa GABA-ergicznego), a niebenzodiazepinowe leki nasenne nasilają senność, zaburzenia koordynacji i dezorientację. Silniejszy składnik farmakokinetyczny dotyczy głównie cyprofloksacyny, która hamuje CYP1A2 i w mniejszym stopniu CYP3A4, przez co spowalnia metabolizm zolpidemu (CYP3A4, CYP1A2), zopiklonu i eszopiklonu (CYP3A4, CYP2C8) i zwiększa ich stężenie. Norfloksacyna hamuje te enzymy słabiej. Zaleplon jest metabolizowany głównie przez oksydazę aldehydową, dlatego składnik farmakokinetyczny jest dla niego najmniej istotny.
Monitorować
- senność i spowolnienie psychoruchowe następnego dnia
- zawroty głowy, zaburzenia równowagi i upadki
- splątanie, dezorientacja, pobudzenie lub zmiany zachowania
- zachowania złożone podczas snu (np. chodzenie, jedzenie bez pamięci zdarzenia)
Kiedy ocena się zmienia
| wiek ≥ 65pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych wolniejsza eliminacja leków nasennych i większa wrażliwość OUN zwiększają ryzyko sedacji następnego dnia, splątania i upadków. Należy stosować najmniejszą dawkę leku nasennego lub czasowo go odstawić. |
| Maksymalna dawka dobowadawka · niebenzodiazepinowe leki nasenne | ryzyko rośnie | Przy maksymalnych dawkach zolpidemu, zopiklonu lub eszopiklonu zwiększenie stężenia przez cyprofloksacynę i sumowanie działań na OUN są najbardziej odczuwalne. Na czas antybiotykoterapii warto zmniejszyć dawkę. |
| eGFR ≤ 30fluorochinolony | ryzyko rośnie | W ciężkiej niewydolności nerek fluorochinolony kumulują się, jeśli dawka nie zostanie dostosowana, co zwiększa ryzyko działań niepożądanych na OUN i u cyprofloksacyny także siłę hamowania metabolizmu leku nasennego. |
Niekorzystna interakcjaLeki stosowane w uzależnieniu od opioidów (np. metadon, lewometadon)+ Niebenzodiazepinowe leki nasenne (np. zolpidem, zopiklon, eszopiklon) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu leku stosowanego w leczeniu uzależnienia od opioidów i niebenzodiazepinowego leku nasennego należy unikać tego połączenia, a gdy nie ma alternatywy – stosować najmniejsze skuteczne dawki przez możliwie najkrótszy czas i ściśle monitorować pacjenta.Nie łącz leku stosowanego w leczeniu uzależnienia od opioidów z lekiem nasennym bez wiedzy lekarza prowadzącego, a jeśli lekarz zalecił oba leki – nie zwiększaj samodzielnie dawek, nie pij alkoholu i poproś bliskich, by zwracali uwagę na twój oddech podczas snu.szybki (godziny)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Nie łącz leku stosowanego w leczeniu uzależnienia od opioidów z lekiem nasennym bez wiedzy lekarza prowadzącego, a jeśli lekarz zalecił oba leki – nie zwiększaj samodzielnie dawek, nie pij alkoholu i poproś bliskich, by zwracali uwagę na twój oddech podczas snu.
Metadon i lewometadon, czyli leki stosowane w leczeniu uzależnienia od opioidów, a także leki nasenne takie jak zolpidem, zopiklon, eszopiklon i zaleplon, działają uspokajająco na mózg. Przyjmowane razem mogą wywołać bardzo silną senność oraz spowolnić i spłycić oddech, co może zagrażać życiu. Ryzyko rośnie, gdy pijesz alkohol, bierzesz inne leki uspokajające albo dopiero zaczynasz leczenie metadonem lub zwiększasz jego dawkę. Kłopoty ze snem w czasie leczenia substytucyjnego często da się rozwiązać w inny sposób, dlatego warto o nich porozmawiać z lekarzem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- bardzo silna senność lub trudność w obudzeniu
- wolny, płytki lub nieregularny oddech, chrapliwy oddech we śnie
- sine usta lub paznokcie
- splątanie, bełkotliwa mowa
- zawroty głowy, chwiejny chód, upadki
- wykonywanie czynności we śnie, których potem nie pamiętasz
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu leku stosowanego w leczeniu uzależnienia od opioidów i niebenzodiazepinowego leku nasennego należy unikać tego połączenia, a gdy nie ma alternatywy – stosować najmniejsze skuteczne dawki przez możliwie najkrótszy czas i ściśle monitorować pacjenta. Dotyczy to zarówno metadonu, jak i lewometadonu w połączeniu z zolpidemem, zopiklonem, eszopiklonem i zaleplonem. Przed włączeniem leku nasennego należy ocenić przyczynę bezsenności, w tym możliwy objaw odstawienny lub niedostateczną dawkę leku substytucyjnego, oraz rozważyć leczenie niefarmakologiczne. Nie należy rozpoczynać leku nasennego w okresie indukcji lub zwiększania dawki metadonu albo lewometadonu. Pacjenta i jego bliskich trzeba poinformować o objawach depresji oddechowej, o zakazie picia alkoholu i prowadzenia pojazdów oraz rozważyć zapewnienie naloksonu.
Skutek kliniczny
Nasilona senność, spowolnienie psychoruchowe, zaburzenia koordynacji i upadki, a w cięższych przypadkach głęboka sedacja, depresja oddechowa, śpiączka i zgon. Ryzyko jest największe w okresie wprowadzania lub zwiększania dawki metadonu albo lewometadonu, przy przyjmowaniu leku nasennego w dawce większej niż zalecana oraz przy dodatkowym stosowaniu alkoholu lub innych leków działających depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy. Lek nasenny przyjmowany na noc nakłada się na okres snu, gdy objawy depresji oddechowej łatwo przeoczyć.
Mechanizm
Metadon i lewometadon jako agoniści receptora opioidowego mu hamują ośrodek oddechowy w pniu mózgu i działają uspokajająco. Niebenzodiazepinowe leki nasenne wzmacniają przekaźnictwo GABA-ergiczne przez receptor GABA-A i również hamują ośrodkowy układ nerwowy. Działanie obu grup sumuje się, co nasila sedację, upośledzenie funkcji poznawczych i psychomotorycznych oraz depresję oddechową. Interakcja jest farmakodynamiczna i dotyczy wszystkich leków obu grup. Brak lub słabsza ocena części par w bazach interakcji wynika z braku danych, a nie z innej farmakologii. Interakcja farmakokinetyczna nie ma tu istotnego znaczenia klinicznego.
Monitorować
- stopień sedacji i stan świadomości, zwłaszcza w pierwszych dniach skojarzenia
- częstość i głębokość oddechów, saturacja u pacjentów z grupy ryzyka
- zaburzenia równowagi i upadki, szczególnie u osób starszych
- zachowania złożone podczas snu i amnezja następcza
- przyjmowanie alkoholu i innych leków działających depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy, w tym benzodiazepin, gabapentynoidów i leków przeciwhistaminowych
Kiedy ocena się zmienia
| Lek nasenny dołączony w okresie wprowadzania lub zwiększania dawki metadonu albo lewometadonukolejność włączenia · leki stosowane w uzależnieniu od opioidów | ryzyko rośnie | W okresie indukcji i zwiększania dawki leku substytucyjnego tolerancja na depresję oddechową nie jest jeszcze ustalona, a metadon kumuluje się przez kilka dni, dlatego skojarzenie z lekiem nasennym w tym czasie jest szczególnie niebezpieczne i należy go unikać. |
| Dawka większa niż zalecana lub przyjęcie dodatkowej dawki w ciągu nocydawka · niebenzodiazepinowe leki nasenne | ryzyko rośnie | Działanie depresyjne leków nasennych zależy od dawki, więc przekroczenie dawki zalecanej lub powtórne przyjęcie leku w nocy wyraźnie zwiększa ryzyko głębokiej sedacji i depresji oddechowej u pacjenta leczonego metadonem lub lewometadonem. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych większa wrażliwość ośrodkowego układu nerwowego i wolniejsza eliminacja leków nasennych zwiększają ryzyko nadmiernej sedacji, zaburzeń poznawczych, upadków i depresji oddechowej, dlatego należy stosować najmniejsze dawki leku nasennego i ściśle monitorować pacjenta. |
Niekorzystna interakcjaNiebenzodiazepinowe leki nasenne (np. zolpidem, zopiklon, eszopiklon)+ Naturalne alkaloidy opium (np. oksykodon, morfina, dihydrokodeina) klasaJednoczesne stosowanie niebenzodiazepinowego leku nasennego i alkaloidu opium należy ograniczyć do pacjentów, u których nie ma innych możliwości leczenia, i stosować wtedy najmniejsze skuteczne dawki przez możliwie najkrótszy czas.Jeśli przyjmujesz jednocześnie lek nasenny i opioidowy lek przeciwbólowy lub przeciwkaszlowy, nie zwiększaj samodzielnie dawek, nie pij alkoholu i upewnij się, że lekarz wie o obu lekach.szybki (godziny)rozległe badania
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz jednocześnie lek nasenny i opioidowy lek przeciwbólowy lub przeciwkaszlowy, nie zwiększaj samodzielnie dawek, nie pij alkoholu i upewnij się, że lekarz wie o obu lekach.
Leki nasenne takie jak zolpidem, zopiklon, eszopiklon czy zaleplon oraz silne leki przeciwbólowe i przeciwkaszlowe z grupy opioidów, np. oksykodon, morfina czy dihydrokodeina, uspokajają mózg i spowalniają oddychanie. Przyjmowane razem działają mocniej niż każdy z osobna. Może to wywołać silną senność, upadki, a w ciężkich przypadkach bardzo płytki oddech lub zatrzymanie oddechu we śnie. Ryzyko jest większe u osób starszych, z chorobami płuc, chrapaniem z bezdechami oraz po alkoholu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- bardzo silna senność w ciągu dnia
- trudność z obudzeniem się lub dobudzeniem przez domowników
- wolny, płytki lub nieregularny oddech
- sinienie ust lub palców
- splątanie, niewyraźna mowa
- zawroty głowy, chwiejność, upadki
- wykonywanie czynności we śnie, których potem nie pamiętasz
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PD – synergizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Jednoczesne stosowanie niebenzodiazepinowego leku nasennego i alkaloidu opium należy ograniczyć do pacjentów, u których nie ma innych możliwości leczenia, i stosować wtedy najmniejsze skuteczne dawki przez możliwie najkrótszy czas. Przed włączeniem drugiego leku warto rozważyć niefarmakologiczne leczenie bezsenności albo nieopioidowe leczenie bólu. Jeśli połączenie jest konieczne, opioid u pacjenta przyjmującego lek nasenny należy rozpoczynać od mniejszej dawki i zwiększać ostrożnie, a lek nasenny u pacjenta leczonego opioidem dawkować możliwie najniżej. Szczególną ostrożność trzeba zachować przy morfinie i oksykodonie w postaciach o przedłużonym uwalnianiu, przy pozajelitowym podaniu morfiny oraz przy dihydrokodeinie stosowanej przewlekle, także w preparatach przeciwkaszlowych. Pacjenta i opiekunów należy poinformować o objawach depresji oddechowej i o konieczności unikania alkoholu oraz innych leków działających depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy. Należy sprawdzić, czy pacjent nie przyjmuje silnych inhibitorów CYP3A4, które mogą dodatkowo nasilić działanie oksykodonu, zolpidemu, zopiklonu lub eszopiklonu.
Skutek kliniczny
Nasilona sedacja, senność, zaburzenia świadomości, spowolnienie psychoruchowe i depresja oddechowa, która może prowadzić do śpiączki i zgonu. Ryzyko jest największe w nocy, w okresie rozpoczynania lub zwiększania dawki któregokolwiek leku oraz u osób starszych, z chorobami płuc, bezdechem sennym lub niewydolnością nerek albo wątroby. Dodatkowo rośnie ryzyko upadków, złamań, zachowań złożonych podczas snu i zaburzeń pamięci, a połączenie zwiększa też ryzyko uzależnienia i przedawkowania[1].
Mechanizm
Niebenzodiazepinowe leki nasenne działają jako pozytywne modulatory allosteryczne receptora GABA-A w miejscu wiązania benzodiazepin, a naturalne alkaloidy opium pobudzają receptory opioidowe mu. Oba mechanizmy hamują ośrodkowy układ nerwowy, w tym ośrodek oddechowy w pniu mózgu, a ich działanie sumuje się lub nasila ponad prostą sumę efektów. Opioid osłabia odpowiedź ośrodka oddechowego na hiperkapnię, a lek nasenny zmniejsza napęd oddechowy i wybudzanie w odpowiedzi na niedotlenienie, zwłaszcza podczas snu. Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i dotyczy wszystkich leków obu grup. Nie wynika z istotnego wzajemnego wpływu na metabolizm, choć oksykodon, zolpidem, zopiklon i eszopiklon są metabolizowane przez CYP3A4, więc dodatkowy inhibitor tego enzymu może nasilić działanie obu leków jednocześnie. Brak lub słabsze oznaczenie części par zopiklonu w bazach interakcji wynika z luki w danych, a nie z odmiennej farmakologii.
Monitorować
- poziom sedacji i świadomości, zwłaszcza po włączeniu lub zwiększeniu dawki
- częstość i głębokość oddechów, saturacja u pacjentów z grupy ryzyka
- objawy bezdechu sennego i chrapania z przerwami w oddychaniu
- upadki, zawroty głowy i zaburzenia równowagi
- zachowania złożone podczas snu i zaburzenia pamięci
- objawy nadużywania, tolerancji i uzależnienia
- czynność nerek przy stosowaniu morfiny i dihydrokodeiny
Kiedy ocena się zmienia
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych wrażliwość na działanie depresyjne obu leków jest większa, a ryzyko upadków, złamań i depresji oddechowej rośnie. Należy stosować najmniejsze dawki obu leków i rozważyć niefarmakologiczne leczenie bezsenności. |
| Duża dawka opioidu lub jej zwiększeniedawka · naturalne alkaloidy opium | ryzyko rośnie | Ryzyko depresji oddechowej rośnie wraz z dawką opioidu oraz w okresie jej zwiększania. Przy dużych dawkach lub postaciach o przedłużonym uwalnianiu połączenie z lekiem nasennym wymaga szczególnie ścisłej obserwacji. |
| Pozajelitowadroga podania · naturalne alkaloidy opium | ryzyko rośnie | Pozajelitowe podanie morfiny daje szybkie i silne działanie depresyjne na ośrodek oddechowy. U pacjenta, który przyjął lek nasenny, wymaga to monitorowania oddechu i saturacji. |
| eGFR ≤ 30 ml/min/1,73 m²pacjent | ryzyko rośnie | W ciężkiej niewydolności nerek kumulują się aktywne metabolity morfiny i dihydrokodeiny, co nasila sedację i depresję oddechową przy jednoczesnym stosowaniu leku nasennego. Należy zmniejszyć dawki i rozważyć opioid o korzystniejszym profilu u chorych z niewydolnością nerek. |
| Włączenie opioidu u pacjenta przyjmującego lek nasennykolejność włączenia · niebenzodiazepinowe leki nasenne | inne zalecenie | Opioid u pacjenta stale przyjmującego niebenzodiazepinowy lek nasenny należy rozpoczynać od mniejszej dawki niż zwykle i zwiększać powoli. Warto rozważyć czasowe odstawienie lub zmniejszenie dawki leku nasennego. |
Źródła
- Szmulewicz A, Bateman BT, Levin R, Huybrechts KF. The Risk of Overdose With Concomitant Use of Z-Drugs and Prescription Opioids: A Population-Based Cohort Study. Am J Psychiatry. 2021;178(7):643-650. doi: 10.1176/appi.ajp.2020.20071038. PMID: 33900810.
Niekorzystna interakcjaNiebenzodiazepinowe leki nasenne (np. zolpidem, zopiklon, eszopiklon)+ Opioidy – pochodne fenylopiperydyny (np. fentanyl) klasaJednoczesnego stosowania niebenzodiazepinowego leku nasennego i opioidu z grupy pochodnych fenylopiperydyny należy unikać, a jeśli jest ono konieczne – stosować najmniejsze skuteczne dawki obu leków przez możliwie najkrótszy czas i ściśle monitorować oddech oraz stopień sedacji.Jeśli stosujesz lek nasenny i fentanyl jednocześnie, nie zwiększaj samodzielnie dawek, nie pij alkoholu i porozmawiaj z lekarzem lub farmaceutą, czy to połączenie jest dla ciebie konieczne.szybki (godziny)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli stosujesz lek nasenny i fentanyl jednocześnie, nie zwiększaj samodzielnie dawek, nie pij alkoholu i porozmawiaj z lekarzem lub farmaceutą, czy to połączenie jest dla ciebie konieczne.
Leki nasenne, takie jak zolpidem, zopiklon, eszopiklon czy zaleplon, przyjmowane razem z silnym lekiem przeciwbólowym fentanylem, mocniej usypiają i mogą spłycić oraz spowolnić oddech. Jest to szczególnie groźne w nocy, gdy śpisz i nikt nie widzi, że oddychasz za słabo. Ryzyko jest większe, jeśli masz więcej lat, chrapiesz lub masz bezdech senny, chorujesz na płuca albo pijesz alkohol. Działanie plastra z fentanylem utrzymuje się długo, także po jego zdjęciu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- bardzo silna senność lub trudność z obudzeniem
- wolny, płytki lub nieregularny oddech
- sine usta lub paznokcie
- splątanie lub dezorientacja
- silne zawroty głowy i chwiejność
- głośne chrapanie z przerwami w oddychaniu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PD – synergizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Jednoczesnego stosowania niebenzodiazepinowego leku nasennego i opioidu z grupy pochodnych fenylopiperydyny należy unikać, a jeśli jest ono konieczne – stosować najmniejsze skuteczne dawki obu leków przez możliwie najkrótszy czas i ściśle monitorować oddech oraz stopień sedacji. Połączenie należy zarezerwować dla pacjentów, u których alternatywne metody leczenia bezsenności lub bólu są niewystarczające. Przy włączaniu fentanylu u pacjenta przyjmującego zolpidem, zopiklon, eszopiklon lub zaleplon należy rozważyć odstawienie leku nasennego albo zmniejszenie jego dawki, a przy włączaniu leku nasennego u pacjenta leczonego fentanylem zacząć od najmniejszej dawki. Należy ocenić czynniki zwiększające ryzyko, takie jak zaawansowany wiek, obturacyjny bezdech senny, przewlekła obturacyjna choroba płuc, niewydolność wątroby, spożywanie alkoholu i inne leki działające depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy. Pacjenta i jego bliskich trzeba poinformować o objawach depresji oddechowej i konieczności wezwania pomocy.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko nadmiernej sedacji, depresji oddechowej, niedotlenienia, śpiączki i zgonu, zwłaszcza w nocy, gdy pacjent śpi i nie jest obserwowany. Nasilają się też zaburzenia psychomotoryczne, splątanie, zawroty głowy i upadki, a u osób starszych ryzyko złamań. Może się nasilić ryzyko złożonych zachowań we śnie związanych z lekami nasennymi.
Mechanizm
Interakcja jest farmakodynamiczna i wspólna dla wszystkich leków obu grup. Niebenzodiazepinowe leki nasenne (zolpidem, zopiklon, eszopiklon, zaleplon) nasilają działanie GABA na receptor GABA-A, głównie zawierający podjednostkę alfa1. Fentanyl jako agonista receptora opioidowego mi hamuje ośrodek oddechowy w pniu mózgu. Oba mechanizmy sumują się i wzajemnie wzmacniają, nasilając sedację, osłabiając odpowiedź oddechową na hiperkapnię i niedotlenienie oraz upośledzając wybudzanie się ze snu w odpowiedzi na bezdech. Istotna interakcja farmakokinetyczna nie występuje, bo choć leki obu grup są w różnym stopniu metabolizowane przez CYP3A4, żaden z nich nie hamuje ani nie indukuje tego enzymu w stopniu klinicznie znaczącym. Słabsze dane dla zopiklonu wynikają z mniejszej liczby opisów, a nie z innego działania, dlatego nie stanowi on wyjątku.
Monitorować
- częstość i głębokość oddechów
- saturacja krwi tlenem (pulsoksymetria, zwłaszcza w nocy i w szpitalu)
- stopień sedacji i łatwość wybudzenia
- ciśnienie tętnicze i tętno
- objawy bezdechu sennego i nasilonego chrapania
- splątanie, zaburzenia równowagi i upadki
- złożone zachowania we śnie
Kiedy ocena się zmienia
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych wrażliwość na działanie leków nasennych i opioidów jest większa, a eliminacja wolniejsza, co zwiększa ryzyko depresji oddechowej, splątania, upadków i złamań. Należy stosować najmniejsze dawki obu leków i rozważyć niefarmakologiczne leczenie bezsenności. |
| Przezskórna (plaster)droga podania · opioidy – pochodne fenylopiperydyny | ryzyko rośnie | Fentanyl w systemie transdermalnym zapewnia długotrwałe stężenie, które utrzymuje się wiele godzin po usunięciu plastra, a ogrzewanie skóry lub gorączka zwiększają wchłanianie. Okres ryzyka interakcji jest więc wydłużony i nie kończy się w chwili zdjęcia plastra. |
| Dożylna w warunkach znieczulenia lub intensywnej terapiidroga podania · opioidy – pochodne fenylopiperydyny | inne zalecenie | W warunkach szpitalnych z ciągłym monitorowaniem oddechu i możliwością wsparcia wentylacji ryzyko jest kontrolowane. Należy uwzględnić przyjęty wcześniej lek nasenny przy dawkowaniu fentanylu i zapewnić obserwację po zabiegu, zwłaszcza w nocy. |
| Włączenie lub zwiększenie dawki jednego z leków u pacjenta już przyjmującego drugikolejność włączenia · pacjent | ryzyko rośnie | Ryzyko depresji oddechowej jest największe w okresie włączania lub zwiększania dawki fentanylu albo leku nasennego. W tym czasie należy stosować najmniejsze dawki i zapewnić ścisłą obserwację pacjenta. |
Niekorzystna interakcjaNiebenzodiazepinowe leki nasenne (np. zolpidem, zopiklon, eszopiklon)+ Opioidy anestetyczne (np. sufentanyl, remifentanyl) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu niebenzodiazepinowego leku nasennego i opioidu anestetycznego należy ograniczyć połączenie do sytuacji, w których inne opcje są niewystarczające, stosować najmniejsze skuteczne dawki obu leków i zapewnić monitorowanie oddechu oraz sedacji z możliwością natychmiastowego wsparcia oddechu.Jeśli przyjmujesz niebenzodiazepinowy lek nasenny i czeka cię zabieg ze znieczuleniem, powiedz o tym anestezjologowi przed zabiegiem i nie bierz leku nasennego po zabiegu bez zgody lekarza.szybki (godziny)rozległe badania
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz niebenzodiazepinowy lek nasenny i czeka cię zabieg ze znieczuleniem, powiedz o tym anestezjologowi przed zabiegiem i nie bierz leku nasennego po zabiegu bez zgody lekarza.
Leki nasenne, takie jak zolpidem czy zopiklon, oraz silne leki przeciwbólowe stosowane przy znieczuleniu, takie jak sufentanyl czy remifentanyl, działają uspokajająco i spowalniają oddychanie. Razem mogą wywołać bardzo silną senność i zbyt płytki oddech, a to bywa groźne dla życia. Najczęściej dotyczy to sytuacji, gdy przyjmujesz lek nasenny przed zabiegiem albo w nocy po nim. Lekarze w szpitalu mogą bezpiecznie dopasować leczenie, jeśli wiedzą, że go stosujesz.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- bardzo silna senność lub trudność z obudzeniem się
- wolny, płytki albo nieregularny oddech
- przerwy w oddychaniu lub głośne chrapanie z bezdechami
- sinienie ust lub palców
- dezorientacja, splątanie
- silne zawroty głowy lub omdlenie
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PD – synergizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu niebenzodiazepinowego leku nasennego i opioidu anestetycznego należy ograniczyć połączenie do sytuacji, w których inne opcje są niewystarczające, stosować najmniejsze skuteczne dawki obu leków i zapewnić monitorowanie oddechu oraz sedacji z możliwością natychmiastowego wsparcia oddechu. Przed znieczuleniem należy ustalić, czy i kiedy pacjent przyjął zolpidem, zopiklon, eszopiklon lub zaleplon, i uwzględnić to przy dawkowaniu sufentanylu lub remifentanylu. Po zabiegu nie należy podawać leku nasennego, dopóki pacjent nie jest w pełni wybudzony i stabilny oddechowo, a po sufentanylu podanym w długim wlewie lub do kanału kręgowego ten odstęp powinien być dłuższy niż po remifentanylu. Jeśli lek nasenny jest konieczny po zabiegu, należy rozważyć zmniejszenie jego dawki, zwłaszcza u osób starszych, z obturacyjnym bezdechem sennym, chorobami płuc lub niewydolnością wątroby.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko nadmiernej sedacji, depresji oddechowej, niedotlenienia, bezdechu, niedociśnienia, przedłużonego wybudzania po znieczuleniu, a w skrajnych przypadkach śpiączki i zgonu. Największe zagrożenie dotyczy okresu okołozabiegowego, gdy lek nasenny przyjęty przed zabiegiem lub wieczorem po zabiegu nakłada się na resztkowe działanie opioidu. Dotyczy to wszystkich leków obu grup, choć czas zagrożenia zależy od opioidu – po remifentanylu działanie ustępuje szybko, po sufentanylu, zwłaszcza po długim wlewie lub podaniu do kanału kręgowego, może utrzymywać się dłużej.
Mechanizm
Niebenzodiazepinowe leki nasenne nasilają działanie GABA przez miejsce benzodiazepinowe receptora GABA typu A, a opioidy anestetyczne pobudzają receptory opioidowe mi w mózgu i pniu mózgu. Oba mechanizmy hamują ośrodkowy układ nerwowy i ośrodek oddechowy, więc ich działanie sumuje się, a w odniesieniu do depresji oddechowej może być silniejsze niż suma działań, jak opisano dla połączeń opioidów z benzodiazepinami. Istotna interakcja farmakokinetyczna między grupami nie występuje. Sufentanyl oraz zolpidem, zopiklon i eszopiklon są metabolizowane przez CYP3A4, ale żaden z nich nie hamuje tego enzymu w stopniu klinicznie istotnym, a remifentanyl jest rozkładany przez niespecyficzne esterazy krwi i tkanek. Interakcja ma charakter wspólny dla wszystkich leków obu grup, a brak części par w bazach wynika z braku danych, a nie z innej farmakologii.
Monitorować
- częstość i głębokość oddechów
- saturacja krwi tętniczej (pulsoksymetria)
- kapnografia u pacjentów z grupy ryzyka
- poziom sedacji w skali sedacji
- ciśnienie tętnicze i tętno
- stan świadomości i zdolność do wybudzenia w okresie pozabiegowym
Kiedy ocena się zmienia
| wiek ≥ 65pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych wrażliwość na leki hamujące ośrodkowy układ nerwowy jest większa, a eliminacja leków nasennych wolniejsza, co zwiększa ryzyko depresji oddechowej, splątania i upadków. Należy stosować mniejsze dawki obu leków i dłużej monitorować pacjenta. |
| Podanie do kanału kręgowego (dooponowe lub zewnątrzoponowe)droga podania · opioidy anestetyczne | ryzyko rośnie | Sufentanyl podany do kanału kręgowego może powodować opóźnioną depresję oddechową, dlatego lek nasenny podany w kolejnych godzinach może ją nasilić. W tej sytuacji należy wydłużyć monitorowanie oddechu i unikać podawania leku nasennego w okresie ryzyka. |
| Długotrwały wlew sufentanyluczas leczenia · opioidy anestetyczne | ryzyko rośnie | Po długim wlewie sufentanyl kumuluje się w tkankach, a jego działanie ustępuje wolniej, przez co okno ryzyka po zabiegu jest dłuższe. Remifentanyl nie kumuluje się, więc po jego odstawieniu ryzyko związane z opioidem szybko maleje, choć należy pamiętać o opioidach podanych później przeciwbólowo. |
| Lek nasenny przyjęty w ciągu doby przed znieczuleniemodstep · niebenzodiazepinowe leki nasenne | inne zalecenie | Lek nasenny przyjęty wieczorem przed zabiegiem może nadal działać podczas znieczulenia, szczególnie zopiklon i eszopiklon o dłuższym działaniu oraz u osób starszych. Należy to uwzględnić przy dawkowaniu opioidu i leków sedujących oraz w ocenie wybudzenia. |
| Obturacyjny bezdech senny lub przewlekła choroba płuckolejność włączenia · pacjent | ryzyko rośnie | U pacjentów z obturacyjnym bezdechem sennym, przewlekłą obturacyjną chorobą płuc lub otyłością znaczną ryzyko niedotlenienia przy tym połączeniu jest większe. Wskazane jest monitorowanie z kapnografią i unikanie leku nasennego w pierwszej nocy po zabiegu. |
Niekorzystna interakcjaNiebenzodiazepinowe leki nasenne (np. zolpidem, zopiklon, eszopiklon)+ Inhibitory proteazy (np. darunawir, atazanawir, rytonawir) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu niebenzodiazepinowego leku nasennego i inhibitora proteazy należy podawać lek nasenny w najmniejszej skutecznej dawce i obserwować pacjenta pod kątem nadmiernej i przedłużonej sedacji.Jeśli bierzesz lek na HIV z grupy inhibitorów proteazy, nie zwiększaj sam dawki leku nasennego i zapytaj lekarza lub farmaceutę, czy możesz przyjmować mniejszą dawkę albo inny lek na sen.szybki (godziny)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli bierzesz lek na HIV z grupy inhibitorów proteazy, nie zwiększaj sam dawki leku nasennego i zapytaj lekarza lub farmaceutę, czy możesz przyjmować mniejszą dawkę albo inny lek na sen.
Niektóre leki na HIV, np. darunawir, atazanawir lub rytonawir, spowalniają usuwanie z organizmu leków nasennych, takich jak zolpidem, zopiklon czy eszopiklon. Lek nasenny działa wtedy silniej i dłużej. Możesz być bardzo senny także następnego dnia, mieć problemy z pamięcią i równowagą albo łatwiej się przewrócić. Zaleplon działa w ten sposób znacznie słabiej.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silna senność lub otępienie rano i w ciągu dnia
- chwiejny chód, zawroty głowy, upadki
- luki w pamięci lub robienie czegoś przez sen (chodzenie, jedzenie, prowadzenie samochodu) bez późniejszego pamiętania
- spowolniony lub płytki oddech, trudności z obudzeniem się – w takiej sytuacji wezwij pomoc
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu niebenzodiazepinowego leku nasennego i inhibitora proteazy należy podawać lek nasenny w najmniejszej skutecznej dawce i obserwować pacjenta pod kątem nadmiernej i przedłużonej sedacji. U pacjenta, który zaczyna leczenie przeciwretrowirusowe opartym na wzmocnionym inhibitorze proteazy, należy rozważyć zmniejszenie dawki zolpidemu, zopiklonu lub eszopiklonu, a dla eszopiklonu stosować zredukowaną dawkę zalecaną w ChPL dla silnych inhibitorów CYP3A4. Nie należy zwiększać dawki leku nasennego bez oceny tolerancji. Gdy potrzebne jest dłuższe leczenie bezsenności, lepiej wybrać lek niezależny od CYP3A4. Po odstawieniu inhibitora proteazy stężenie leku nasennego może się zmniejszyć, co wymaga ponownej oceny skuteczności.
Skutek kliniczny
Wzrost stężenia leku nasennego nasila i wydłuża jego działanie. Może to dawać nadmierną senność i spowolnienie psychomotoryczne utrzymujące się następnego dnia, zaburzenia pamięci i koordynacji, upadki oraz złożone zachowania podczas snu. Rośnie ryzyko wypadków komunikacyjnych. Depresja oddechowa jest możliwa zwłaszcza przy jednoczesnym spożyciu alkoholu, przyjmowaniu opioidów lub innych leków hamujących OUN. Ryzyko jest największe u osób starszych i u pacjentów z niewydolnością wątroby.
Mechanizm
Zolpidem, zopiklon i eszopiklon są w istotnym stopniu metabolizowane przez CYP3A4. Inhibitory proteazy HIV silnie hamują ten enzym. W praktyce prawie zawsze podaje się je ze wzmacniaczem farmakokinetycznym (rytonawir lub kobicystat), który sam jest jednym z najsilniejszych inhibitorów CYP3A4. Hamowanie zmniejsza klirens leku nasennego, zwiększa jego stężenie we krwi i wydłuża okres półtrwania. Interakcja dotyczy całej grupy inhibitorów proteazy, także darunawiru i typranawiru podawanych ze wzmacniaczem. Słabiej działają atazanawir lub fosamprenawir podawane bez wzmacniacza. Rytonawir przy długim stosowaniu indukuje też niektóre inne enzymy, ale w przypadku tych leków nasennych przeważa hamowanie CYP3A4. Wyjątkiem jest zaleplon, który w małym stopniu zależy od CYP3A4.
Monitorować
- senność i spowolnienie psychomotoryczne następnego dnia
- zaburzenia pamięci i koordynacji, ryzyko upadków
- złożone zachowania podczas snu
- częstość oddechów i stopień sedacji przy jednoczesnym stosowaniu opioidów lub innych leków hamujących OUN
Kiedy ocena się zmienia
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych klirens leków nasennych jest mniejszy, a wrażliwość na sedację większa, dlatego wzrost stężenia wywołany inhibitorem proteazy szczególnie zwiększa ryzyko upadków i złamań. |
| Dawka wyższa niż najmniejsza skutecznadawka · niebenzodiazepinowe leki nasenne | ryzyko rośnie | Im większa dawka zolpidemu, zopiklonu lub eszopiklonu, tym większe ryzyko porannego upośledzenia sprawności po zahamowaniu jego metabolizmu. |
| Włączenie inhibitora proteazy u pacjenta już przyjmującego lek nasennykolejność włączenia · inhibitory proteazy | inne zalecenie | Dotychczas dobrze tolerowana dawka leku nasennego może po włączeniu wzmocnionego inhibitora proteazy stać się zbyt duża. Rozważ jej zmniejszenie od początku terapii przeciwretrowirusowej i oceń tolerancję w pierwszych dniach. |
Niekorzystna interakcjaNiebenzodiazepinowe leki nasenne (np. zolpidem, zopiklon, eszopiklon)+ Opioidy – pochodne morfinanu (np. nalbufina) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu niebenzodiazepinowego leku nasennego i nalbufiny należy unikać tego połączenia, a jeśli jest ono konieczne, stosować najmniejsze skuteczne dawki obu leków przez możliwie krótki czas i ściśle obserwować pacjenta.Nie bierz leku nasennego w czasie leczenia nalbufiną bez wyraźnej zgody lekarza i powiedz lekarzowi lub pielęgniarce o każdym leku nasennym, który przyjmujesz.szybki (godziny)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Nie bierz leku nasennego w czasie leczenia nalbufiną bez wyraźnej zgody lekarza i powiedz lekarzowi lub pielęgniarce o każdym leku nasennym, który przyjmujesz.
Leki nasenne, takie jak zolpidem, zopiklon czy zaleplon, oraz przeciwbólowa nalbufina działają uspokajająco na mózg. Przyjmowane razem mogą wywołać bardzo silną senność i spowolnić oddech. Ryzyko jest większe u osób starszych, u osób z chorobami płuc lub chrapaniem z bezdechami oraz po alkoholu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- bardzo silna senność lub trudność z obudzeniem się
- wolny, płytki lub nieregularny oddech
- sine usta lub palce
- splątanie, zawroty głowy, zaburzenia równowagi
- upadek po wstaniu z łóżka w nocy
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu niebenzodiazepinowego leku nasennego i nalbufiny należy unikać tego połączenia, a jeśli jest ono konieczne, stosować najmniejsze skuteczne dawki obu leków przez możliwie krótki czas i ściśle obserwować pacjenta. Połączenie można rozważyć tylko wtedy, gdy inne możliwości leczenia bezsenności lub bólu są niewystarczające. U pacjenta otrzymującego nalbufinę w szpitalu lub po zabiegu lepiej odstawić zolpidem, zopiklon, eszopiklon lub zaleplon na czas leczenia przeciwbólowego. Jeśli lek nasenny jest niezbędny, należy podać go w zmniejszonej dawce i nie łączyć z innymi lekami działającymi depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy ani z alkoholem. Pacjenta trzeba uprzedzić o ryzyku senności i zakazać prowadzenia pojazdów.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko nadmiernej senności, zaburzeń świadomości, depresji oddechowej, a w skrajnych przypadkach śpiączki i zgonu. Wzrasta też ryzyko upadków, zaburzeń równowagi, splątania i zaburzeń psychoruchowych następnego dnia. Najbardziej narażeni są pacjenci starsi, wyniszczeni, z chorobami płuc, bezdechem sennym oraz pijący alkohol.
Mechanizm
Niebenzodiazepinowe leki nasenne nasilają działanie GABA przez receptor GABA-A, a nalbufina pobudza receptory opioidowe kappa i częściowo blokuje receptory mi. Oba mechanizmy hamują ośrodkowy układ nerwowy, a ich działanie depresyjne na ośrodek oddechowy i świadomość sumuje się. Nalbufina ma efekt pułapowy dla depresji oddechowej, ale w połączeniu z lekiem nasennym nie chroni to przed nadmierną sedacją i spłyceniem oddechu. Nie ma istotnej interakcji farmakokinetycznej. Interakcja jest wspólna dla wszystkich leków obu grup: zolpidemu, zopiklonu, eszopiklonu i zaleplonu z nalbufiną.
Monitorować
- stopień sedacji i stan świadomości
- częstość i głębokość oddechu
- saturacja krwi tętniczej (pulsoksymetria), zwłaszcza w nocy
- ciśnienie tętnicze i tętno
- ryzyko upadków i splątanie, szczególnie u osób starszych
Kiedy ocena się zmienia
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych leki nasenne działają silniej i dłużej, a ryzyko depresji oddechowej, splątania i upadków przy połączeniu z nalbufiną jest wyraźnie większe. Jeśli połączenia nie da się uniknąć, należy stosować najmniejsze dawki i obserwować pacjenta w nocy. |
| Duże lub wielokrotne dawki nalbufinydawka · opioidy – pochodne morfinanu | ryzyko rośnie | Większe i powtarzane dawki nalbufiny nasilają sedację, a efekt pułapowy depresji oddechowej nie chroni przed sumowaniem działania z lekiem nasennym. Przy wielokrotnym podawaniu nalbufiny lek nasenny lepiej odstawić. |
Niekorzystna interakcjaOpioidy – pochodne orypawiny (np. buprenorfina)+ Niebenzodiazepinowe leki nasenne (np. zolpidem, zopiklon, eszopiklon) klasaJednoczesne stosowanie buprenorfiny i niebenzodiazepinowego leku nasennego należy ograniczyć do sytuacji, w których nie ma innych możliwości leczenia, a wtedy stosować najmniejsze skuteczne dawki przez możliwie krótki czas i ściśle monitorować pacjenta.Nie łącz buprenorfiny z lekiem nasennym bez wyraźnej zgody lekarza, a jeśli lekarz zalecił oba leki, przyjmuj najmniejszą przepisaną dawkę leku nasennego, nie pij alkoholu i powiedz bliskim, na jakie objawy mają uważać.szybki (godziny)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Nie łącz buprenorfiny z lekiem nasennym bez wyraźnej zgody lekarza, a jeśli lekarz zalecił oba leki, przyjmuj najmniejszą przepisaną dawkę leku nasennego, nie pij alkoholu i powiedz bliskim, na jakie objawy mają uważać.
Buprenorfina jest silnym lekiem przeciwbólowym albo lekiem stosowanym w leczeniu uzależnienia, a zolpidem, zopiklon, eszopiklon i zaleplon to leki nasenne. Każdy z nich osobno spowalnia pracę mózgu i oddychanie, a razem to działanie się sumuje. Możesz być bardzo senny, mieć problem z równowagą, a w czasie snu oddychać zbyt płytko lub zbyt wolno. Ryzyko jest większe po alkoholu, u osób starszych i u osób z chorobami płuc albo bezdechem w czasie snu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- bardzo silna senność lub trudność z obudzeniem się
- płytki, wolny lub nieregularny oddech
- głośne chrapanie albo przerwy w oddychaniu w czasie snu
- sine usta lub paznokcie
- splątanie, niewyraźna mowa
- zawroty głowy, chwiejny chód, upadki
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PD – synergizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Jednoczesne stosowanie buprenorfiny i niebenzodiazepinowego leku nasennego należy ograniczyć do sytuacji, w których nie ma innych możliwości leczenia, a wtedy stosować najmniejsze skuteczne dawki przez możliwie krótki czas i ściśle monitorować pacjenta. Przed dołączeniem zolpidemu, zopiklonu, eszopiklonu lub zaleplonu u pacjenta leczonego buprenorfiną należy rozważyć niefarmakologiczne leczenie bezsenności. Jeśli lek nasenny jest konieczny, należy go rozpoczynać od najmniejszej dawki i nie zwiększać jej bez ponownej oceny. Pacjenta i jego bliskich trzeba poinformować o objawach depresji oddechowej i nadmiernej sedacji. Należy wykluczyć alkohol i inne leki działające depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy. U pacjentów leczonych substytucyjnie z powodu uzależnienia od opioidów nie należy odstawiać buprenorfiny z powodu tej interakcji, lecz ocenić zasadność leku nasennego i nadzorować jego stosowanie.
Skutek kliniczny
Nasilona senność, zaburzenia świadomości, spowolnienie psychoruchowe, zaburzenia koordynacji i zwiększone ryzyko upadków. W cięższych przypadkach depresja oddechowa, niedotlenienie, śpiączka i zgon. Ryzyko jest największe w nocy, w czasie snu, gdy pacjent nie może zareagować na objawy. Dodatkowo nasilają się zaburzenia pamięci i złożone zachowania w czasie snu typowe dla leków nasennych z tej grupy.
Mechanizm
Buprenorfina jako częściowy agonista receptora opioidowego mi hamuje ośrodek oddechowy w pniu mózgu i działa sedatywnie. Niebenzodiazepinowe leki nasenne (zolpidem, zopiklon, eszopiklon, zaleplon) nasilają przekaźnictwo GABA-ergiczne przez miejsce benzodiazepinowe receptora GABA-A, co dodatkowo osłabia napęd oddechowy i odruchy obronne dróg oddechowych. Działanie obu grup sumuje się, a w zakresie depresji oddechowej może mieć charakter nadaddycyjny. Efekt pułapowy buprenorfiny wobec depresji oddechowej nie chroni przed nią przy jednoczesnym stosowaniu leków działających na receptor GABA-A. Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i jest wspólna dla wszystkich leków obu grup. Brak pary buprenorfina z zopiklonem w bazie oznacza brak danych, a nie brak interakcji, ponieważ zopiklon działa tym samym mechanizmem co pozostałe leki grupy.
Monitorować
- stopień sedacji i stan świadomości, zwłaszcza w pierwszych dniach skojarzenia i po zmianie dawki
- częstość i głębokość oddechów, w razie możliwości saturacja
- objawy bezdechu w czasie snu i chrapanie zgłaszane przez bliskich
- upadki, zaburzenia równowagi i koordynacji
- używanie alkoholu i innych leków działających uspokajająco
- objawy niewłaściwego używania lub nadużywania leków
Kiedy ocena się zmienia
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych wrażliwość na leki nasenne i opioidy jest większa, a ryzyko upadków, złamań i depresji oddechowej rośnie. Należy stosować najmniejsze dawki leku nasennego i szczególnie unikać tego skojarzenia. |
| Duże dawki stosowane w leczeniu uzależnienia od opioidówdawka · opioidy – pochodne orypawiny | ryzyko rośnie | W leczeniu substytucyjnym stosuje się dawki buprenorfiny wyraźnie większe niż w terapii bólu, a pacjenci często przyjmują też inne substancje działające depresyjnie. Opisywano zgony przy łączeniu buprenorfiny z lekami działającymi przez receptor GABA-A. Lek nasenny powinien być wydawany pod nadzorem, w małych ilościach. |
| Przezskórnadroga podania · opioidy – pochodne orypawiny | ryzyko maleje | Plastry z buprenorfiną stosowane w bólu przewlekłym zapewniają mniejsze i bardziej wyrównane stężenia niż postacie podjęzykowe w leczeniu substytucyjnym, więc ryzyko jest zwykle mniejsze. Nadal obowiązuje ostrożność, zwłaszcza na początku leczenia, po zwiększeniu dawki plastra i przy przegrzaniu miejsca naklejenia. |
| Dołączenie drugiego leku lub zwiększanie dawki któregokolwiek z lekówkolejność włączenia · pacjent | ryzyko rośnie | Największe ryzyko występuje w pierwszych dniach po dołączeniu leku nasennego do buprenorfiny lub odwrotnie oraz po każdym zwiększeniu dawki. W tym okresie należy zintensyfikować obserwację pacjenta. |
Oznaczenia na tej stronie
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.