Interakcje / Etrasymod / Etrasymod i lorlatynib
Jaki opis pokazać?
Połączenie przeciwwskazane
Nie łącz etrasymodu z lorlatynibem.
Nie przyjmuj tych leków razem i jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem prowadzącym, ale nie odstawiaj leku przeciwnowotworowego bez jego decyzji.
Połączenie przeciwwskazaneEtrasymod+ LorlatynibNie łącz etrasymodu z lorlatynibem.Nie przyjmuj tych leków razem i jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem prowadzącym, ale nie odstawiaj leku przeciwnowotworowego bez jego decyzji.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj tych leków razem i jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem prowadzącym, ale nie odstawiaj leku przeciwnowotworowego bez jego decyzji.
Lek na zapalenie jelita grubego, który przyjmujesz, osłabia część układu odpornościowego i nie powinien być stosowany w czasie aktywnego leczenia nowotworu. Razem z lekiem przeciwnowotworowym może zwiększać ryzyko poważnych zakażeń i zwalniać pracę serca. Lek przeciwnowotworowy może też osłabiać działanie leku na jelita. Lekarz powinien dobrać inne leczenie jelit.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub inne objawy zakażenia
- zawroty głowy, omdlenia lub uczucie bardzo wolnego bicia serca
- nasilenie biegunki lub krwi w stolcu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz etrasymodu z lorlatynibem.[1] U pacjenta leczonego etrasymodem, u którego rozpoznano nowotwór wymagający lorlatynibu, etrasymod należy odstawić, a leczenie wrzodziejącego zapalenia jelita grubego ustalić wspólnie z gastroenterologiem i onkologiem, wybierając lek spoza grupy modulatorów receptora S1P. Należy pamiętać, że wpływ etrasymodu na układ odpornościowy utrzymuje się kilka tygodni po odstawieniu.[1] Nie należy podawać szczepionek żywych w trakcie leczenia etrasymodem i przez co najmniej 2 tygodnie po jego zakończeniu.[1]
Skutek kliniczny
Połączenie jest przeciwwskazane z powodu aktywnej choroby nowotworowej, w której stosuje się lorlatynib.[1] Możliwe skutki to osłabienie odporności przeciwnowotworowej i przeciwinfekcyjnej, cięższe zakażenia, addytywna bradykardia i zaburzenia przewodzenia przedsionkowo-komorowego oraz osłabienie działania etrasymodu wskutek indukcji jego metabolizmu.
Mechanizm
Etrasymodu nie stosuje się u osób z aktywnym nowotworem złośliwym, a lorlatynib podaje się wyłącznie w aktywnej chorobie nowotworowej, więc każdy pacjent leczony lorlatynibem spełnia to przeciwwskazanie.[1] Etrasymod jako modulator receptora sfingozyno-1-fosforanu zatrzymuje limfocyty w węzłach chłonnych, a w połączeniu z lekami przeciwnowotworowymi istnieje ryzyko addytywnego wpływu na układ odpornościowy w trakcie leczenia i przez kilka tygodni po jego zakończeniu.[1] Lorlatynib jest umiarkowanym induktorem CYP3A i słabym induktorem CYP2C9.[2] Etrasymod jest metabolizowany przez CYP2C8, CYP2C9 i CYP3A4, a jego łączenie z umiarkowanymi lub silnymi induktorami co najmniej dwóch z tych enzymów nie jest zalecane, bo zmniejsza ekspozycję na etrasymod.[1] Lorlatynib indukuje silniej tylko jeden z tych szlaków, dlatego spadek stężenia etrasymodu jest możliwy, ale prawdopodobnie umiarkowany i ma mniejsze znaczenie niż przeciwwskazanie wynikające z choroby. Dodatkowo etrasymod zwalnia czynność serca i przewodzenie przedsionkowo-komorowe, a lorlatynib może wydłużać odstęp PR i wywoływać blok przedsionkowo-komorowy, co grozi sumowaniem działania na układ bodźcoprzewodzący.
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Lorlatynib – inhibitor CYP3A4[3], etrasymod – substrat CYP3A4[4]
- Lorlatynib – słaby induktor CYP2C9[5], etrasymod – substrat CYP2C9[4]
- Lorlatynib – umiarkowany induktor CYP3A4[5], etrasymod – substrat CYP3A4[4]
- Etrasymod: drugorzędny szlak substrat CYP2C19[4], substrat CYP2C8[4], substrat CYP2C9[4], substrat CYP3A4[4]
- Lorlatynib: inhibitor BCRP[3], inhibitor CYP3A4[3], inhibitor MATE1[3], inhibitor OAT3[3], inhibitor OATP1B1[3], inhibitor OATP1B3[3], słaby induktor CYP1A2[3], słaby induktor CYP2B6[5], słaby induktor CYP2C9[5], umiarkowany induktor CYP3A4[5], umiarkowany induktor P-gp[3], drugorzędny szlak substrat CYP2C19[3], drugorzędny szlak substrat CYP2C8[3], substrat CYP3A4[3]
Monitorować
- morfologia krwi z bezwzględną liczbą limfocytów
- objawy zakażenia
- EKG – częstość akcji serca i odstęp PR
- kontrola aktywności wrzodziejącego zapalenia jelita grubego po zmianie leczenia
Kiedy ocena się zmienia
| Lorlatynib włączany u pacjenta leczonego etrasymodemkolejność włączenia · etrasymod | inne zalecenie | Rozpoznanie nowotworu wymagającego lorlatynibu oznacza konieczność odstawienia etrasymodu, którego działanie na układ odpornościowy utrzymuje się kilka tygodni po odstawieniu. |
| czas leczenia ≥ 2 tygodnie po odstawieniu etrasymoduetrasymod | ryzyko maleje | Po odstawieniu etrasymodu ryzyko addytywnej immunosupresji stopniowo maleje w ciągu kilku tygodni, a szczepionek żywych nie podaje się przez co najmniej 2 tygodnie od zakończenia leczenia. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Velsipity 2 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/velsipity-100493937/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lorviqua 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/lorviqua-100417725/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lorviqua. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 14.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/lorviqua-100417725/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Velsipity. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 14.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/velsipity-100493937/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 14.11.2026]. Dostępne na: fda.gov
Alkohol przy tych lekach
Interakcja nieistotna klinicznieEtrasymoda alkoholNie trzeba zmieniać dawki ani schematu leczenia etrasymodem z powodu okazjonalnego, umiarkowanego picia alkoholu.Możesz okazjonalnie wypić niewielką ilość alkoholu, ale unikaj regularnego picia dużych ilości i zgłaszaj się na zlecone badania krwi.nieznanyteoretyczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Możesz okazjonalnie wypić niewielką ilość alkoholu, ale unikaj regularnego picia dużych ilości i zgłaszaj się na zlecone badania krwi.
Lek na wrzodziejące zapalenie jelita grubego, który przyjmujesz, nie wchodzi w znaną interakcję z alkoholem. Okazjonalny, niewielki kieliszek nie powinien osłabiać działania leku ani zwiększać jego działań niepożądanych. Regularne picie dużych ilości alkoholu może jednak obciążać wątrobę i osłabiać odporność, co w czasie leczenia jest niekorzystne.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- ciemny mocz
- ból pod prawym łukiem żebrowym
- nudności i utrata apetytu
- gorączka lub inne objawy zakażenia
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie trzeba zmieniać dawki ani schematu leczenia etrasymodem z powodu okazjonalnego, umiarkowanego picia alkoholu. U osób regularnie pijących duże ilości alkoholu warto zalecić ograniczenie spożycia i zwrócić uwagę na wyniki prób wątrobowych wykonywanych w trakcie leczenia.
Skutek kliniczny
Umiarkowane spożycie alkoholu nie powinno zmieniać skuteczności ani bezpieczeństwa etrasymodu. Przy przewlekłym nadużywaniu alkoholu teoretycznie rośnie ryzyko uszkodzenia wątroby i zakażeń, a ciężkie zaburzenia czynności wątroby oraz aktywne przewlekłe zakażenia, na przykład zapalenie wątroby, są przeciwwskazaniem do stosowania etrasymodu[1]
Mechanizm
Nie opisano interakcji farmakokinetycznej ani farmakodynamicznej etrasymodu z etanolem. ChPL etrasymodu nie wymienia alkoholu w przeciwwskazaniach ani w interakcjach[1] Alkohol poliwinylowy w otoczce tabletki jest substancją pomocniczą, a nie etanolem[1] Etrasymod jest metabolizowany przez CYP2C8, CYP2C9 i CYP3A4, a klinicznie istotne zmiany ekspozycji dotyczą umiarkowanych lub silnych inhibitorów albo induktorów co najmniej dwóch z tych enzymów[1] Etanol nie jest uznawany za taki inhibitor ani induktor, dlatego interakcja farmakokinetyczna jest mało prawdopodobna. Teoretycznie możliwe jest sumowanie się działań niepożądanych przy regularnym piciu dużych ilości alkoholu – modulatory receptora S1P mogą zwiększać aktywność aminotransferaz i osłabiać odporność, a przewlekłe nadużywanie alkoholu uszkadza wątrobę i zwiększa podatność na zakażenia.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- aktywność aminotransferaz i stężenie bilirubiny u osób przewlekle nadużywających alkoholu
- objawy zakażenia u osób przewlekle nadużywających alkoholu
Kiedy ocena się zmienia
| Regularne picie dużych ilości alkoholuilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Przy przewlekłym nadużywaniu alkoholu możliwe jest teoretyczne sumowanie się wpływu na wątrobę i odporność. Należy zalecić ograniczenie spożycia i zwrócić uwagę na wyniki prób wątrobowych oraz objawy zakażeń. |
| Alkoholowa choroba wątroby z ciężkimi zaburzeniami jej czynnościilość alkoholu · pacjent | interakcja nie dotyczy | Ciężkie zaburzenia czynności wątroby są przeciwwskazaniem do stosowania etrasymodu niezależnie od ich przyczyny |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Velsipity 2 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/velsipity-100493937/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Velsipity. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/velsipity-100493937/
Interakcja o niejasnym znaczeniuLorlatyniba alkoholOkazjonalne spożycie niewielkiej ilości alkoholu jest dopuszczalne, jeśli pacjent nie ma objawów ze strony ośrodkowego układu nerwowego ani nasilonych zaburzeń lipidowych.Możesz okazjonalnie wypić niewielką ilość alkoholu, ale nie pij większych ilości ani regularnie i powiedz lekarzowi, jeśli zauważysz zmiany w myśleniu lub nastroju.szybki (godziny)teoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Możesz okazjonalnie wypić niewielką ilość alkoholu, ale nie pij większych ilości ani regularnie i powiedz lekarzowi, jeśli zauważysz zmiany w myśleniu lub nastroju.
Lorlatynib nie wchodzi w groźną interakcję z alkoholem, ale sam lek może powodować kłopoty z pamięcią, koncentracją, mową i nastrojem. Alkohol może te objawy nasilić. Lek często podnosi też poziom tłuszczów we krwi, a regularne picie alkoholu może go jeszcze bardziej zwiększyć.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kłopoty z pamięcią lub koncentracją
- zmiany nastroju, drażliwość lub przygnębienie
- niewyraźna mowa
- widzenie lub słyszenie rzeczy, których nie ma
- silna senność lub zawroty głowy
- silny ból brzucha promieniujący do pleców
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Okazjonalne spożycie niewielkiej ilości alkoholu jest dopuszczalne, jeśli pacjent nie ma objawów ze strony ośrodkowego układu nerwowego ani nasilonych zaburzeń lipidowych. Należy odradzać picie większych ilości alkoholu i picie regularne. Pacjenta trzeba poinformować o możliwym nasileniu zaburzeń poznawczych i nastroju oraz o potrzebie ograniczenia alkoholu przy podwyższonych triglicerydach.
Skutek kliniczny
Przy okazjonalnym spożyciu niewielkich ilości alkoholu istotne skutki są mało prawdopodobne. Większe ilości alkoholu mogą nasilać zaburzenia koncentracji, pamięci, nastroju i mowy wywoływane przez lorlatynib oraz zwiększać ryzyko upadków. Regularne picie może pogarszać kontrolę zaburzeń lipidowych, zwłaszcza hipertriglicerydemii, i zwiększać obciążenie wątroby.
Mechanizm
Lorlatynib jest metabolizowany głównie przez CYP3A4 i UGT1A4, z niewielkim udziałem CYP2C8, CYP2C19, CYP3A5 i UGT1A3[1]. Etanol nie jest silnym induktorem ani inhibitorem CYP3A4, dlatego nie należy oczekiwać istotnej interakcji farmakokinetycznej. Możliwa interakcja ma charakter farmakodynamiczny. Lorlatynib przenika do ośrodkowego układu nerwowego i często wywołuje działania niepożądane z jego strony, takie jak zaburzenia funkcji poznawczych, nastroju, mowy i objawy psychotyczne. Alkohol może nasilać te objawy w sposób addycyjny. Lorlatynib bardzo często powoduje hipercholesterolemię i hipertriglicerydemię, a regularne picie alkoholu dodatkowo podnosi stężenie triglicerydów. ChPL lorlatynibu nie wymienia alkoholu ani etanolu[1].
Metabolizm i transportery
- Lorlatynib: inhibitor BCRP[2], inhibitor CYP3A4[2], inhibitor MATE1[2], inhibitor OAT3[2], inhibitor OATP1B1[2], inhibitor OATP1B3[2], słaby induktor CYP1A2[2], słaby induktor CYP2B6[3], słaby induktor CYP2C9[3], umiarkowany induktor CYP3A4[3], umiarkowany induktor P-gp[2], drugorzędny szlak substrat CYP2C19[2], drugorzędny szlak substrat CYP2C8[2], substrat CYP3A4[2]
Monitorować
- objawy ze strony ośrodkowego układu nerwowego (zaburzenia poznawcze, nastroju, mowy, objawy psychotyczne)
- stężenie triglicerydów i cholesterolu w surowicy
- aktywność aminotransferaz u osób regularnie pijących alkohol
Kiedy ocena się zmienia
| Duże ilości alkoholu jednorazowo (upijanie się)ilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Duże jednorazowe ilości etanolu wyraźnie zwiększają ryzyko addycji działań ośrodkowych z lorlatynibem, w tym zaburzeń poznawczych, zachowania i upadków. Należy zalecić unikanie takiego spożycia. |
| Regularne picie alkoholuczas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | Regularne spożywanie alkoholu może pogarszać kontrolę hipertriglicerydemii wywołanej przez lorlatynib i zwiększać obciążenie wątroby. Wskazane jest ograniczenie alkoholu oraz częstsza kontrola lipidogramu i aminotransferaz. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lorviqua 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/lorviqua-100417725/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lorviqua. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/lorviqua-100417725/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Inne interakcje tych leków 724
Połączenie przeciwwskazaneCerytynib+ EtrasymodNie włączaj etrasymodu u pacjenta z aktywnym nowotworem leczonego cerytynibem.Nie zaczynaj brania etrasymodu bez rozmowy z onkologiem i lekarzem leczącym jelita, a jeśli już go przyjmujesz, niezwłocznie skontaktuj się z lekarzem w sprawie dalszego leczenia.nieznanyteoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie zaczynaj brania etrasymodu bez rozmowy z onkologiem i lekarzem leczącym jelita, a jeśli już go przyjmujesz, niezwłocznie skontaktuj się z lekarzem w sprawie dalszego leczenia.
Tych dwóch leków nie stosuje się razem. Lek na zapalenie jelita nie jest przeznaczony dla osób w trakcie leczenia nowotworu, bo osłabia odporność. Oba leki mogą też zwalniać pracę serca i zaburzać jego rytm.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zawroty głowy, omdlenie lub uczucie zasłabnięcia
- bardzo wolne lub nieregularne bicie serca, kołatanie serca
- gorączka, dreszcze, kaszel lub inne objawy zakażenia
- duszność lub ból w klatce piersiowej
- zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie włączaj etrasymodu u pacjenta z aktywnym nowotworem leczonego cerytynibem[1]. Leczenie wrzodziejącego zapalenia jelita grubego należy dobrać wspólnie z onkologiem i gastroenterologiem spoza grupy modulatorów receptora S1P. Jeśli pacjent przyjmujący etrasymod rozpoczyna cerytynib, lekarz prowadzący powinien rozważyć odstawienie etrasymodu. Przy pozostawieniu obu leków konieczne są konsultacja kardiologiczna, kontrola EKG oraz kontrola zakażeń[1].
Skutek kliniczny
Ryzyko dotyczy kilku obszarów. Pierwszy to zwiększona podatność na zakażenia przy jednoczesnym leczeniu przeciwnowotworowym. Drugi to nasilona bradykardia, blok przedsionkowo-komorowy i wydłużenie QT z ryzykiem częstoskurczu typu torsades de pointes. Trzeci to możliwy wzrost ekspozycji na etrasymod z nasileniem jego działań niepożądanych. Etrasymod jest ponadto przeciwwskazany w aktywnej chorobie nowotworowej[1].
Mechanizm
Etrasymodu nie stosuje się u osób z aktywnym nowotworem złośliwym[1]. Cerytynib podaje się właśnie w czynnym leczeniu nowotworu, więc u pacjenta leczonego cerytynibem to przeciwwskazanie zwykle jest spełnione. Przy lekach przeciwnowotworowych grozi też addytywny wpływ na układ odpornościowy, także przez kilka tygodni po odstawieniu etrasymodu[1]. Cerytynib jest w warunkach in vivo silnym inhibitorem CYP3A4 i słabym inhibitorem CYP2C9[2]. Etrasymod jest metabolizowany przez CYP2C8, CYP2C9 i CYP3A4. Hamowanie co najmniej dwóch z tych dróg zwiększa jego ekspozycję. Umiarkowany inhibitor CYP2C9 i CYP3A4 podnosił AUC etrasymodu o 84%[1]. Cerytynib nie spełnia wprost kryterium dwóch umiarkowanych lub silnych inhibitorów, ale może zwiększyć ekspozycję na etrasymod. U wolno metabolizujących CYP2C9 inhibitorów CYP3A4 nie łączy się z etrasymodem[1]. Oba leki mogą zwalniać czynność serca. Cerytynib dodatkowo wydłuża odstęp QT. Etrasymod zmniejsza częstość akcji serca i zaburza przewodzenie przedsionkowo-komorowe, a u osób przyjmujących leki wydłużające QT wymaga konsultacji kardiologicznej[1].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- częstość akcji serca i EKG (odstęp QT, przewodzenie przedsionkowo-komorowe)
- ciśnienie tętnicze
- liczba limfocytów i morfologia krwi
- objawy zakażeń
- aktywność enzymów wątrobowych
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Velsipity 2 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/velsipity-100493937/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zykadia 150 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zykadia-100342909/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 14.11.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Velsipity. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 14.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/velsipity-100493937/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zykadia. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 14.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/zykadia-100342909/
Połączenie przeciwwskazaneDabrafenib+ EtrasymodNie stosuj etrasymodu u pacjenta leczonego dabrafenibem z powodu aktywnego nowotworu.Nie zaczynaj przyjmować etrasymodu razem z dabrafenibem i zapytaj onkologa oraz gastroenterologa o inne leczenie jelit.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie zaczynaj przyjmować etrasymodu razem z dabrafenibem i zapytaj onkologa oraz gastroenterologa o inne leczenie jelit.
Etrasymodu nie stosuje się u osób leczonych z powodu nowotworu, a dabrafenib jest właśnie lekiem przeciwnowotworowym. Etrasymod osłabia odporność, co przy leczeniu nowotworu zwiększa ryzyko poważnych zakażeń. Dabrafenib przyspiesza też usuwanie etrasymodu z organizmu, więc etrasymod może słabiej działać na jelita.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- kaszel, ból gardła albo inne objawy infekcji
- nawrót biegunki, krwi w stolcu lub bólu brzucha
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie stosuj etrasymodu u pacjenta leczonego dabrafenibem z powodu aktywnego nowotworu[1]. Leczenie wrzodziejącego zapalenia jelita grubego trzeba ustalić wspólnie z onkologiem i gastroenterologiem, z wyborem leku bez działania immunosupresyjnego i bez wrażliwości na indukcję enzymów. Jeśli etrasymod był stosowany wcześniej, pamiętaj, że jego wpływ na układ odpornościowy utrzymuje się przez kilka tygodni po odstawieniu[1].
Skutek kliniczny
Etrasymod u chorego z aktywnym nowotworem może sprzyjać progresji choroby i ciężkim zakażeniom[1]. Indukcja enzymów przez dabrafenib obniża ekspozycję na etrasymod i grozi utratą kontroli wrzodziejącego zapalenia jelita grubego[2][1].
Mechanizm
Etrasymodu nie stosuje się u pacjentów z aktywnym nowotworem złośliwym ani w stanie niedoboru odporności[1]. Dabrafenib podaje się właśnie w leczeniu nowotworu, więc samo wskazanie do niego wyklucza etrasymod. Dabrafenib indukuje CYP3A4, CYP2C8 i CYP2C9[2]. Etrasymod jest metabolizowany przez te enzymy. Łączenia go z lekami indukującymi co najmniej dwa z nich nie zaleca się, bo ryfampicyna zmniejszała AUC etrasymodu o 49%[1]. Dochodzi do tego addytywny wpływ na układ odpornościowy modulatora receptora S1P i leku przeciwnowotworowego[1].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Dabrafenib – inhibitor CYP3A4[3], etrasymod – substrat CYP3A4[4]
- Dabrafenib – induktor CYP2C19[3], etrasymod – drugorzędny szlak substrat CYP2C19[4]
- Dabrafenib – induktor CYP2C8[3], etrasymod – substrat CYP2C8[4]
- Dabrafenib – słaby induktor CYP2C9[5], etrasymod – substrat CYP2C9[4]
- Dabrafenib – umiarkowany induktor CYP3A4[5], etrasymod – substrat CYP3A4[4]
- Dabrafenib: inhibitor BCRP[3], inhibitor CYP3A4[3], inhibitor OAT1[3], inhibitor OAT3[3], inhibitor OATP1B1[3], inhibitor OATP1B3[3], inhibitor OCT2[3], induktor CYP2B6[3], induktor CYP2C19[3], induktor CYP2C8[3], słaby induktor CYP2C9[5], umiarkowany induktor CYP3A4[5], induktor P-gp[3], substrat BCRP[3], substrat CYP2C8[3], substrat CYP3A4[3], substrat P-gp[3]
- Etrasymod: drugorzędny szlak substrat CYP2C19[4], substrat CYP2C8[4], substrat CYP2C9[4], substrat CYP3A4[4]
Monitorować
- objawy zakażenia i gorączka
- morfologia z liczbą limfocytów
- kontrola objawów wrzodziejącego zapalenia jelita grubego
Kiedy ocena się zmienia
| Leczenie uzupełniające po radykalnym usunięciu nowotworukolejność włączenia · dabrafenib | ryzyko maleje | Gdy dabrafenib podaje się uzupełniająco po radykalnym zabiegu i nie ma aktywnej choroby, połączenia nadal nie zaleca się z powodu indukcji enzymów obniżającej ekspozycję na etrasymod i addytywnej immunosupresji. Decyzję podejmuje onkolog z gastroenterologiem. |
| Etrasymod odstawiony przed włączeniem dabrafenibuczas leczenia · etrasymod | inne zalecenie | Wpływ etrasymodu na układ odpornościowy utrzymuje się przez kilka tygodni po odstawieniu, a szczepionek żywych nie podaje się przez co najmniej 2 tygodnie po zakończeniu leczenia. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Velsipity 2 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/velsipity-100493937/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tafinlar 50 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tafinlar-100302123/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tafinlar. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 14.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/tafinlar-100302123/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Velsipity. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 14.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/velsipity-100493937/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 14.11.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneDziurawiec+ LorlatynibLorlatynibu nie łączy się z żadnymi preparatami ziela dziurawca, także z naparami i ziołowymi mieszankami trawiennymi.Nie stosuj żadnych produktów z dziurawcem podczas leczenia lorlatynibem, a jeśli już je przyjmujesz, powiedz o tym lekarzowi prowadzącemu przed kolejną dawką leku.opóźniony (dni)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie stosuj żadnych produktów z dziurawcem podczas leczenia lorlatynibem, a jeśli już je przyjmujesz, powiedz o tym lekarzowi prowadzącemu przed kolejną dawką leku.
Dziurawiec przyspiesza usuwanie z organizmu twojego leku przeciwnowotworowego. Przez to lek może przestać działać i choroba może postępować. Takie połączenie może też obciążać wątrobę. Dotyczy to wszystkich form dziurawca, także herbatek i ziołowych kropli na trawienie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- ciemny mocz
- ból pod prawym łukiem żebrowym
- nasilenie kaszlu, duszności lub innych objawów choroby
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Lorlatynibu nie łączy się z żadnymi preparatami ziela dziurawca, także z naparami i ziołowymi mieszankami trawiennymi.[1] Przed rozpoczęciem leczenia lorlatynibem należy odstawić dziurawiec, a pacjenta poinformować, że działanie indukujące wygasa stopniowo przez kilka dni po odstawieniu. Jeśli pacjent wymaga leczenia przeciwdepresyjnego, wybiera się lek nieindukujący CYP3A4 w porozumieniu z onkologiem.
Skutek kliniczny
Spadek stężenia lorlatynibu w osoczu grozi utratą skuteczności leczenia przeciwnowotworowego i progresją raka płuca.[1] Przy silnej indukcji CYP3A4/5 obserwowano też wzrost aktywności aminotransferaz, dlatego nie można wykluczyć działania hepatotoksycznego.[1]
Mechanizm
Preparaty ziela dziurawca są silnymi induktorami CYP3A4/5, a lorlatynib jest metabolizowany głównie przez CYP3A4 i UGT1A4.[1] Systematyczne przyjmowanie dziurawca aktywuje cytochrom P450 i osłabia działanie innych leków.[2] Silny induktor CYP3A4/5 (ryfampicyna) zmniejszał AUC lorlatynibu o 85% i Cmax o 76%, a jednocześnie zwiększał aktywność AspAT i AlAT.[1]
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Dziurawiec: silny induktor CYP3A4[3]
- Lorlatynib: inhibitor BCRP[4], inhibitor CYP3A4[4], inhibitor MATE1[4], inhibitor OAT3[4], inhibitor OATP1B1[4], inhibitor OATP1B3[4], słaby induktor CYP1A2[4], słaby induktor CYP2B6[3], słaby induktor CYP2C9[3], umiarkowany induktor CYP3A4[3], umiarkowany induktor P-gp[4], drugorzędny szlak substrat CYP2C19[4], drugorzędny szlak substrat CYP2C8[4], substrat CYP3A4[4]
Monitorować
- wywiad w kierunku stosowania ziół i suplementów zawierających dziurawiec
- aktywność AspAT i AlAT
- odpowiedź na leczenie przeciwnowotworowe w badaniach obrazowych
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Odstawienie dziurawca u pacjenta już leczonego lorlatynibemkolejność włączenia · dziurawiec | inne zalecenie | Po odstawieniu dziurawca indukcja CYP3A4/5 wygasa stopniowo, a stężenie lorlatynibu wraca do wyjściowego. Należy obserwować pacjenta pod kątem działań niepożądanych lorlatynibu w tym okresie. |
| Systematyczne przyjmowanieczas leczenia · dziurawiec | ryzyko rośnie | Aktywacja cytochromu P450 narasta przy systematycznym przyjmowaniu dziurawca. Pojedyncza dawka nie zmienia jednak zalecenia unikania połączenia. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lorviqua 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/lorviqua-100417725/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Digestonic -, płyn doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/digestonic-100018913/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.11.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lorviqua. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/lorviqua-100417725/
Połączenie przeciwwskazaneErlotynib+ EtrasymodNie rozpoczynaj etrasymodu u pacjenta leczonego erlotynibem, ponieważ aktywny nowotwór złośliwy jest przeciwwskazaniem do etrasymodu.Nie łącz tych leków i jak najszybciej powiedz onkologowi oraz gastroenterologowi, że masz przepisane oba, ale nie odstawiaj żadnego z nich na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie łącz tych leków i jak najszybciej powiedz onkologowi oraz gastroenterologowi, że masz przepisane oba, ale nie odstawiaj żadnego z nich na własną rękę.
Etrasymodu, leku na wrzodziejące zapalenie jelita grubego, nie stosuje się u osób leczonych z powodu aktywnego nowotworu, a erlotynib jest właśnie lekiem przeciwnowotworowym. Etrasymod osłabia odporność, więc razem z leczeniem nowotworu zwiększa ryzyko poważnych zakażeń. Lekarze muszą wspólnie wybrać inne leczenie jelit.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub inne objawy zakażenia
- kaszel, duszność lub ból przy oddychaniu
- zawroty głowy, omdlenie lub wyraźnie wolne bicie serca
- zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie rozpoczynaj etrasymodu u pacjenta leczonego erlotynibem, ponieważ aktywny nowotwór złośliwy jest przeciwwskazaniem do etrasymodu[1]. Jeśli pacjent przyjmujący etrasymod zaczyna leczenie erlotynibem, etrasymod należy odstawić i ustalić z gastroenterologiem i onkologiem dalsze leczenie wrzodziejącego zapalenia jelita grubego. Działanie etrasymodu na układ odpornościowy utrzymuje się przez kilka tygodni po odstawieniu, a szczepionek żywych nie podaje się przez co najmniej 2 tygodnie po zakończeniu leczenia[1].
Skutek kliniczny
Głównym zagrożeniem jest osłabienie odporności u chorego z aktywnym nowotworem, czyli większe ryzyko ciężkich zakażeń oraz niekorzystny wpływ immunosupresji na przebieg choroby nowotworowej. Ewentualny wzrost stężenia etrasymodu mógłby nasilać jego działania niepożądane, takie jak zwolnienie akcji serca, limfopenia i zaburzenia czynności wątroby.
Mechanizm
Etrasymodu nie stosuje się u osób z aktywnym nowotworem złośliwym, a erlotynib podaje się właśnie w leczeniu czynnego nowotworu, więc samo wskazanie erlotynibu wyklucza etrasymod[1]. Etrasymod jako modulator receptora S1P zatrzymuje limfocyty w węzłach chłonnych, a łączenie go z lekami przeciwnowotworowymi niesie ryzyko addytywnego wpływu na układ odpornościowy w trakcie leczenia i przez kilka tygodni po jego zakończeniu[1]. Dodatkowo erlotynib jest umiarkowanym inhibitorem CYP3A4 i CYP2C8[2], a etrasymodu nie łączy się z lekami umiarkowanie hamującymi co najmniej dwa z enzymów CYP2C8, CYP2C9 i CYP3A4, bo rośnie ekspozycja na etrasymod[1]. Znaczenie tego mechanizmu farmakokinetycznego jest jednak niepewne, ponieważ erlotynib nie zmieniał klirensu midazolamu ani farmakokinetyki paklitakselu będącego substratem CYP3A4 i CYP2C8[2].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- objawy zakażenia w okresie po odstawieniu etrasymodu
- liczba limfocytów
- aktywność aminotransferaz i stężenie bilirubiny
- częstość akcji serca
Kiedy ocena się zmienia
| Etrasymod odstawiony przed rozpoczęciem erlotynibukolejność włączenia · etrasymod | inne zalecenie | Wpływ etrasymodu na układ odpornościowy utrzymuje się przez kilka tygodni po odstawieniu, dlatego w tym okresie trzeba zachować ostrożność i obserwować pacjenta pod kątem zakażeń. Szczepionek żywych nie podaje się przez co najmniej 2 tygodnie po zakończeniu leczenia etrasymodem. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Velsipity 2 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/velsipity-100493937/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tarceva 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tarceva-100140583/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tarceva. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 14.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/tarceva-100140583/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Velsipity. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 14.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/velsipity-100493937/
Połączenie przeciwwskazaneEtrasymod+ KamizestrantNie rozpoczynaj etrasymodu u chorej leczonej kamizestrantem z powodu aktywnego raka piersi.Nie łącz tych leków na własną rękę i jak najszybciej powiedz onkologowi oraz gastroenterologowi, że masz przepisane oba, aby dobrali inne leczenie jelit.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie łącz tych leków na własną rękę i jak najszybciej powiedz onkologowi oraz gastroenterologowi, że masz przepisane oba, aby dobrali inne leczenie jelit.
Lek na raka piersi i lek na wrzodziejące zapalenie jelita grubego nie powinny być stosowane razem. Lek na jelita osłabia działanie układu odpornościowego i nie stosuje się go u osób z aktywną chorobą nowotworową. Lek na raka piersi dodatkowo zwiększa ilość leku na jelita we krwi, co może nasilać jego działania niepożądane, na przykład zwolnienie pracy serca i podatność na zakażenia.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zawroty głowy, omdlenie albo wyraźnie wolne tętno
- duszność lub ból w klatce piersiowej
- gorączka, dreszcze lub inne objawy zakażenia
- nieostre widzenie albo zaburzenia widzenia
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie rozpoczynaj etrasymodu u chorej leczonej kamizestrantem z powodu aktywnego raka piersi[1]. Jeśli pacjentka już przyjmuje etrasymod, a planowane jest włączenie kamizestrantu, etrasymod należy odstawić i w porozumieniu z gastroenterologiem dobrać inne leczenie wrzodziejącego zapalenia jelita grubego. Inne modulatory receptora S1P nie są rozwiązaniem, bo dotyczy ich to samo ograniczenie w aktywnej chorobie nowotworowej. Ze względu na nieodwracalne hamowanie CYP2C9 przez kamizestrant jego wpływ utrzymuje się do odtworzenia enzymu, dlatego substratów wrażliwych na hamowanie CYP2C9 nie stosuje się przez co najmniej 2 tygodnie po ostatniej dawce kamizestrantu[2].
Skutek kliniczny
Leczenie etrasymodem u chorej z aktywnym nowotworem jest przeciwwskazane z powodu immunomodulacji i możliwego wpływu na przebieg choroby nowotworowej[1]. Zwiększona ekspozycja na etrasymod może nasilać jego działania niepożądane: bradykardię i zaburzenia przewodzenia przedsionkowo-komorowego, limfopenię i zakażenia oraz obrzęk plamki. Wielkość wzrostu ekspozycji nie jest znana, bo brak badań klinicznych tej pary.
Mechanizm
Kamizestrant stosuje się u chorych z aktywnym nowotworem złośliwym, a aktywny nowotwór złośliwy wyklucza leczenie etrasymodem[1]. Etrasymod jest metabolizowany przez CYP2C8, CYP2C9 i CYP3A4, a flukonazol hamujący CYP2C9 i CYP3A4 zwiększał jego AUC o 84%[1]. Kamizestrant jest silnym, nieodwracalnym, zależnym od czasu inhibitorem CYP2C9 oraz słabym inhibitorem CYP3A4/5[2]. Należy więc oczekiwać wzrostu ekspozycji na etrasymod, zbliżonego do sytuacji u osób z wolnym metabolizmem CYP2C9, u których łączenie etrasymodu z inhibitorami CYP3A4 nie jest zalecane[1]. Siponimod, inny modulator receptora S1P, jest umiarkowanie wrażliwym substratem CYP2C9, przy którym trzeba zachować ostrożność i rozważyć alternatywę[2]. Do tego dochodzi addytywny wpływ na układ odpornościowy przy leczeniu przeciwnowotworowym[1] oraz możliwe sumowanie działania zwalniającego rytm serca, ponieważ kamizestrant także może powodować bradykardię.
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Kamizestrant – silny inhibitor CYP2C19[3], etrasymod – drugorzędny szlak substrat CYP2C19[4]
- Kamizestrant – silny inhibitor CYP2C9[3], etrasymod – substrat CYP2C9[4]
- Kamizestrant – słaby inhibitor CYP3A4[3], etrasymod – substrat CYP3A4[4]
- Kamizestrant – słaby induktor CYP3A4[3], etrasymod – substrat CYP3A4[4]
- Etrasymod: drugorzędny szlak substrat CYP2C19[4], substrat CYP2C8[4], substrat CYP2C9[4], substrat CYP3A4[4]
- Kamizestrant: inhibitor BCRP[3], inhibitor CYP2B6[3], silny inhibitor CYP2C19[3], silny inhibitor CYP2C9[3], słaby inhibitor CYP3A4[3], inhibitor OATP1B1[3], inhibitor P-gp[3], słaby inhibitor UGT1A1[3], słaby inhibitor UGT2B7[3], słaby induktor CYP1A2[3], słaby induktor CYP2B6[3], słaby induktor CYP3A4[3], substrat CYP3A4[3], substrat P-gp[3]
Monitorować
- częstość akcji serca i EKG (bradykardia, blok przedsionkowo-komorowy)
- morfologia krwi z liczbą limfocytów
- objawy zakażeń
- zaburzenia widzenia (obrzęk plamki)
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≥ 2 tygodnie po ostatniej dawce kamizestrantukamizestrant | inne zalecenie | Hamowanie CYP2C9 przez kamizestrant jest nieodwracalne i ustępuje dopiero po resyntezie enzymu, dlatego wrażliwych substratów CYP2C9 nie stosuje się przez co najmniej 2 tygodnie po ostatniej dawce. Ewentualne włączenie etrasymodu po zakończeniu kamizestrantu wymaga też braku aktywnego nowotworu. |
| Kamizestrant włączany u pacjentki leczonej etrasymodemkolejność włączenia · etrasymod | inne zalecenie | Rozpoznanie aktywnego nowotworu złośliwego wymaga odstawienia etrasymodu. Addytywny wpływ na układ odpornościowy może utrzymywać się kilka tygodni po zakończeniu leczenia etrasymodem. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Velsipity 2 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/velsipity-100493937/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Etcamah 75 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/etcamah-100543170/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Etcamah. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 14.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/etcamah-100543170/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Velsipity. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 14.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/velsipity-100493937/
Połączenie przeciwwskazaneEtrasymod+ RepotrektynibNie stosuj etrasymodu u pacjenta leczonego repotrektynibem, ponieważ etrasymod jest przeciwwskazany w aktywnej chorobie nowotworowej.Nie odstawiaj ani nie zaczynaj żadnego z tych leków na własną rękę, tylko jak najszybciej powiedz lekarzowi leczącemu jelita i onkologowi, że masz przepisane oba leki.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie odstawiaj ani nie zaczynaj żadnego z tych leków na własną rękę, tylko jak najszybciej powiedz lekarzowi leczącemu jelita i onkologowi, że masz przepisane oba leki.
Etrasymodu nie stosuje się u osób, które mają czynną chorobę nowotworową, a repotrektynib jest lekiem na nowotwór. Etrasymod osłabia odporność, a w czasie leczenia przeciwnowotworowym lekiem może to zwiększać ryzyko zakażeń. Repotrektynib może też obniżać ilość etrasymodu w organizmie, przez co lek na jelita może działać słabiej.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- kaszel, duszność albo ból przy oddawaniu moczu
- nawrót biegunki lub krwi w stolcu
- nasilone zmęczenie i osłabienie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie stosuj etrasymodu u pacjenta leczonego repotrektynibem, ponieważ etrasymod jest przeciwwskazany w aktywnej chorobie nowotworowej[1]. Jeśli nowotwór rozpoznano u pacjenta już przyjmującego etrasymod, lekarz prowadzący leczenie jelit powinien wspólnie z onkologiem odstawić etrasymod i dobrać leczenie wrzodziejącego zapalenia jelita grubego spoza grupy modulatorów receptora S1P. Po odstawieniu etrasymodu należy pamiętać, że jego wpływ na odporność utrzymuje się przez kilka tygodni[1].
Skutek kliniczny
Stosowanie etrasymodu u chorego z aktywnym nowotworem jest przeciwwskazane ze względu na hamujący wpływ na układ odpornościowy[1]. Dodatkowo możliwe jest zmniejszenie stężenia etrasymodu i utrata kontroli wrzodziejącego zapalenia jelita grubego oraz sumowanie się immunosupresji z leczeniem przeciwnowotworowym ze wzrostem ryzyka zakażeń.
Mechanizm
Etrasymodu nie stosuje się u chorych z aktywnym nowotworem złośliwym[1], a repotrektynib jest lekiem stosowanym właśnie w leczeniu czynnego nowotworu, więc samo wskazanie do repotrektynibu wyklucza etrasymod. Etrasymod jest metabolizowany przez CYP2C8, CYP2C9 i CYP3A4, a umiarkowane lub silne induktory co najmniej dwóch z tych enzymów zmniejszają jego ekspozycję i nie powinny być z nim łączone[1]. Repotrektynib jest umiarkowanym induktorem CYP3A4 i może przez receptor PXR indukować także CYP2C8 i CYP2C9, przy czym jednocześnie hamuje te enzymy in vitro, a efekt netto in vivo nie jest znany[2]. Ponadto etrasymod łączony z lekami przeciwnowotworowymi może addytywnie osłabiać układ odpornościowy w trakcie leczenia i przez kilka tygodni po jego zakończeniu[1].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Repotrektynib – inhibitor CYP2C8[3], etrasymod – substrat CYP2C8[4]
- Repotrektynib – inhibitor CYP2C9[3], etrasymod – substrat CYP2C9[4]
- Repotrektynib – inhibitor CYP3A4[3], etrasymod – substrat CYP3A4[4]
- Repotrektynib – induktor CYP2C19[3], etrasymod – drugorzędny szlak substrat CYP2C19[4]
- Repotrektynib – induktor CYP2C8[3], etrasymod – substrat CYP2C8[4]
- Repotrektynib – induktor CYP2C9[3], etrasymod – substrat CYP2C9[4]
- Repotrektynib – umiarkowany induktor CYP3A4[5], etrasymod – substrat CYP3A4[4]
- Etrasymod: drugorzędny szlak substrat CYP2C19[4], substrat CYP2C8[4], substrat CYP2C9[4], substrat CYP3A4[4]
- Repotrektynib: inhibitor BCRP[3], inhibitor CYP2C8[3], inhibitor CYP2C9[3], inhibitor CYP3A4[3], inhibitor MATE1[3], inhibitor MATE2-K[3], inhibitor OATP1B1[3], inhibitor P-gp[3], inhibitor UGT1A1[3], induktor CYP2B6[3], induktor CYP2C19[3], induktor CYP2C8[3], induktor CYP2C9[3], umiarkowany induktor CYP3A4[5], substrat BCRP[3], wrażliwy substrat CYP3A4[5], substrat MATE2-K[3], substrat P-gp[3]
Monitorować
- objawy zakażenia
- morfologia z rozmazem – liczba limfocytów
- kontrola objawów wrzodziejącego zapalenia jelita grubego po odstawieniu etrasymodu
Kiedy ocena się zmienia
| Etrasymod stosowany przed rozpoznaniem nowotworu i włączeniem repotrektynibukolejność włączenia · etrasymod | inne zalecenie | Gdy nowotwór rozpoznano w trakcie leczenia etrasymodem, etrasymod należy odstawić i zmienić leczenie wrzodziejącego zapalenia jelita grubego z uwzględnieniem utrzymującego się przez kilka tygodni wpływu na odporność. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Velsipity 2 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/velsipity-100493937/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Augtyro 40 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/augtyro-100512969/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Augtyro. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 14.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/augtyro-100512969/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Velsipity. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 14.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/velsipity-100493937/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 14.11.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneFenytoina+ LorlatynibNie należy stosować lorlatynibu jednocześnie z fenytoiną, bo jednoczesne stosowanie silnych induktorów CYP3A4/5 jest ujęte w przeciwwskazaniach ChPL lorlatynibu.Nie odstawiaj fenytoiny samodzielnie, tylko jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem prowadzącym, który zamieni ją na inny lek przeciwpadaczkowy przed rozpoczęciem leczenia lorlatynibem.opóźniony (dni)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie odstawiaj fenytoiny samodzielnie, tylko jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem prowadzącym, który zamieni ją na inny lek przeciwpadaczkowy przed rozpoczęciem leczenia lorlatynibem.
Fenytoina przyspiesza usuwanie lorlatynibu z organizmu, przez co lek przeciwnowotworowy może przestać działać. To połączenie może też obciążać wątrobę. Lorlatynib może z kolei osłabiać działanie fenytoiny, a wtedy napady padaczkowe mogą wrócić. Tych leków nie wolno przyjmować razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nawrót lub nasilenie napadów padaczkowych
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- ciemny mocz
- ból pod prawym łukiem żebrowym
- nasilenie objawów choroby nowotworowej, na przykład bóle głowy lub kaszel
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Nie należy stosować lorlatynibu jednocześnie z fenytoiną, bo jednoczesne stosowanie silnych induktorów CYP3A4/5 jest ujęte w przeciwwskazaniach ChPL lorlatynibu[1]. Przed rozpoczęciem leczenia lorlatynibem fenytoinę trzeba zamienić na lek przeciwpadaczkowy, który nie jest induktorem enzymów. Zamianę przeprowadza się w porozumieniu z neurologiem i onkologiem, stopniowo i z zachowaniem ciągłości ochrony przeciwnapadowej. Nie wolno nagle odstawiać fenytoiny. Trzeba pamiętać, że efekt indukcji wygasa stopniowo po odstawieniu fenytoiny. Jeśli pacjent już przyjmuje oba leki, należy niezwłocznie powiadomić lekarza prowadzącego oraz ocenić czynność wątroby i stężenie fenytoiny.
Skutek kliniczny
Głównym skutkiem jest spadek stężenia lorlatynibu, który może zmniejszyć skuteczność leczenia niedrobnokomórkowego raka płuca z rearanżacją ALK, w tym kontroli przerzutów do ośrodkowego układu nerwowego. Przy połączeniu silnego induktora z lorlatynibem możliwe jest też uszkodzenie wątroby ze wzrostem aktywności aminotransferaz, co obserwowano przy ryfampicynie[1]. Lorlatynib może też obniżyć stężenie fenytoiny i w ten sposób pogorszyć kontrolę napadów.
Mechanizm
Fenytoina jest silnym induktorem CYP3A4/5, a lorlatynib jest metabolizowany głównie przez CYP3A4 i UGT1A4. Indukcja przyspiesza jego eliminację i obniża stężenie w osoczu. ChPL lorlatynibu wymienia fenytoinę wśród silnych induktorów CYP3A4/5, które mogą zmniejszać stężenie lorlatynibu w osoczu[1]. Dla porównania ryfampicyna, inny silny induktor, zmniejszała AUCinf lorlatynibu o 85% i Cmax o 76% u zdrowych ochotników. Obserwowano przy tym także wzrost aktywności AspAT i AlAT[1]. W drugą stronę lorlatynib jest umiarkowanym induktorem CYP3A i słabym induktorem CYP2C9. ChPL zaleca monitorowanie pacjentów, którzy przyjmują substraty CYP2C9 o wąskim indeksie terapeutycznym[1]. Fenytoina jest takim substratem, więc jej stężenie może się zmniejszać. ChPL fenytoiny podaje, że leki przeciwnowotworowe mogą zwiększać lub zmniejszać stężenie fenytoiny w surowicy, a fenytoina osłabia działanie leków przeciwnowotworowych[2].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Fenytoina – umiarkowany induktor CYP2C19[3], lorlatynib – drugorzędny szlak substrat CYP2C19[4]
- Fenytoina – silny induktor CYP3A4[3], lorlatynib – substrat CYP3A4[4]
- Lorlatynib – słaby induktor CYP2C9[3], fenytoina – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2C9[3]
- Fenytoina: umiarkowany induktor CYP1A2[3], umiarkowany induktor CYP2C19[3], silny induktor CYP3A4[3], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2C9[3]
- Lorlatynib: inhibitor BCRP[4], inhibitor CYP3A4[4], inhibitor MATE1[4], inhibitor OAT3[4], inhibitor OATP1B1[4], inhibitor OATP1B3[4], słaby induktor CYP1A2[4], słaby induktor CYP2B6[3], słaby induktor CYP2C9[3], umiarkowany induktor CYP3A4[3], umiarkowany induktor P-gp[4], drugorzędny szlak substrat CYP2C19[4], drugorzędny szlak substrat CYP2C8[4], substrat CYP3A4[4]
Monitorować
- aktywność AspAT i AlAT
- stężenie fenytoiny w surowicy w okresie zamiany leku
- częstość napadów padaczkowych
- odpowiedź guza na leczenie lorlatynibem
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Lorlatynib włączany wkrótce po odstawieniu fenytoinykolejność włączenia · fenytoina | inne zalecenie | Efekt indukcji enzymów wygasa stopniowo po odstawieniu fenytoiny, więc stężenie lorlatynibu może być obniżone także przez pewien czas po zakończeniu jej stosowania. Termin włączenia lorlatynibu po zamianie leku przeciwpadaczkowego trzeba ustalić z lekarzem prowadzącym. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lorviqua 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/lorviqua-100417725/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Phenytoinum WZF 100 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/phenytoinum-wzf-100052904/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lorviqua. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/lorviqua-100417725/
Połączenie przeciwwskazaneFingolimod+ LorlatynibFingolimodu nie stosuje się u pacjenta z aktywnym nowotworem złośliwym leczonym lorlatynibem.Nie przerywaj samodzielnie żadnego leku, tylko jak najszybciej skontaktuj się z neurologiem i onkologiem, żeby ustalili, jak dalej leczyć stwardnienie rozsiane.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przerywaj samodzielnie żadnego leku, tylko jak najszybciej skontaktuj się z neurologiem i onkologiem, żeby ustalili, jak dalej leczyć stwardnienie rozsiane.
Fingolimodu na stwardnienie rozsiane nie stosuje się u osób, które mają aktywny nowotwór i są leczone lekami przeciwnowotworowymi, takimi jak lorlatynib. Razem te leki mogą zbyt mocno osłabić odporność i zwiększyć ryzyko ciężkich zakażeń. Oba leki mogą też zwalniać pracę serca. Lorlatynib może ponadto osłabiać działanie fingolimodu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub inne objawy zakażenia
- bardzo wolne bicie serca
- zawroty głowy lub omdlenia
- duszność lub ból w klatce piersiowej
- nasilenie objawów stwardnienia rozsianego
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Fingolimodu nie stosuje się u pacjenta z aktywnym nowotworem złośliwym leczonym lorlatynibem[1][2].[3] Jeśli nowotwór rozpoznano w trakcie leczenia fingolimodem, decyzję o odstawieniu fingolimodu i dalszym leczeniu stwardnienia rozsianego podejmuje neurolog wspólnie z onkologiem. Do czasu tej decyzji należy monitorować objawy zakażeń, morfologię z rozmazem oraz czynność serca i EKG.
Skutek kliniczny
Połączenie oznacza stosowanie leku immunomodulującego u chorego z aktywnym nowotworem złośliwym, co grozi ciężkimi zakażeniami, w tym oportunistycznymi, i może niekorzystnie wpływać na przebieg choroby nowotworowej. Możliwe jest też nasilenie bradykardii i zaburzeń przewodzenia przedsionkowo-komorowego. Indukcja CYP3A przez lorlatynib może dodatkowo osłabiać skuteczność fingolimodu w stwardnieniu rozsianym.
Mechanizm
Fingolimodu nie stosuje się u pacjentów z aktywną chorobą nowotworową złośliwą, a lorlatynib jest lekiem przeciwnowotworowym stosowanym właśnie w aktywnym raku płuca.[3] Leków przeciwnowotworowych nie łączy się z fingolimodem ze względu na ryzyko addycyjnego działania na układ immunologiczny.[3] Lorlatynib jest umiarkowanym induktorem CYP3A, co oznacza zmniejszenie AUC midazolamu o 61%.[4] Fingolimod jest metabolizowany głównie przez CYP4F2, a udział CYP3A4 staje się istotny przede wszystkim przy silnej indukcji, np. silny induktor karbamazepina zmniejszała AUC fingolimodu i jego metabolitu o około 40%.[3] Przy umiarkowanym induktorze można więc oczekiwać mniejszego, trudnego do przewidzenia spadku ekspozycji na fingolimod. Dodatkowo oba leki mogą zwalniać przewodzenie w sercu – fingolimod powoduje bradykardię i bloki przedsionkowo-komorowe na początku leczenia, a lorlatynib może wydłużać odstęp PR i wywoływać blok przedsionkowo-komorowy.
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Lorlatynib – inhibitor CYP3A4[5], fingolimod – substrat CYP3A4[6]
- Lorlatynib – umiarkowany induktor CYP3A4[7], fingolimod – substrat CYP3A4[6]
- Fingolimod: substrat CYP3A4[6]
- Lorlatynib: inhibitor BCRP[5], inhibitor CYP3A4[5], inhibitor MATE1[5], inhibitor OAT3[5], inhibitor OATP1B1[5], inhibitor OATP1B3[5], słaby induktor CYP1A2[5], słaby induktor CYP2B6[7], słaby induktor CYP2C9[7], umiarkowany induktor CYP3A4[7], umiarkowany induktor P-gp[5], drugorzędny szlak substrat CYP2C19[5], drugorzędny szlak substrat CYP2C8[5], substrat CYP3A4[5]
Monitorować
- objawy zakażeń, w tym oportunistycznych
- morfologia krwi z liczbą limfocytów
- częstość akcji serca
- EKG – odstęp PR i bloki przedsionkowo-komorowe
- aktywność choroby w stwardnieniu rozsianym
Bezpieczniejsze alternatywy
glatiramerinterferon beta
Kiedy ocena się zmienia
| Lorlatynib włączany u pacjenta już leczonego fingolimodemkolejność włączenia · pacjent | inne zalecenie | Gdy nowotwór rozpoznano w trakcie leczenia fingolimodem, przeciwwskazanie dotyczy dalszego stosowania fingolimodu, a o jego odstawieniu i alternatywnym leczeniu stwardnienia rozsianego decyduje neurolog z onkologiem. Szczepienia mogą być mniej skuteczne do dwóch miesięcy po zakończeniu leczenia fingolimodem, a żywych szczepionek atenuowanych należy unikać. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Fingolimod Teva 0,25 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/fingolimod-teva-100421945/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Fingolimod Accord 0,5 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/fingolimod-accord-100439170/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gilenya 0,5 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/gilenya-100244377/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lorviqua 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/lorviqua-100417725/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lorviqua. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 14.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/lorviqua-100417725/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gilenya. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 14.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/gilenya-100244377/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 14.11.2026]. Dostępne na: fda.gov
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.