Przejdź do treści
Poradniki Historia Szukaj

Interakcje / Modafinil / Modafinil i pemigatynib

Modafinil i pemigatynib

Jaki opis pokazać?

Niekorzystna interakcja

Jeśli to możliwe, unikaj dołączania modafinilu do pemigatynibu i rozważ lek pobudzający, który nie indukuje enzymów wątrobowych.

Powiedz lekarzowi prowadzącemu leczenie onkologiczne, że przyjmujesz modafinil, i nie zmieniaj dawek żadnego z leków na własną rękę.

Niekorzystna interakcjaModafinil+ PemigatynibJeśli to możliwe, unikaj dołączania modafinilu do pemigatynibu i rozważ lek pobudzający, który nie indukuje enzymów wątrobowych.Powiedz lekarzowi prowadzącemu leczenie onkologiczne, że przyjmujesz modafinil, i nie zmieniaj dawek żadnego z leków na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Powiedz lekarzowi prowadzącemu leczenie onkologiczne, że przyjmujesz modafinil, i nie zmieniaj dawek żadnego z leków na własną rękę.

Modafinil może przyspieszać usuwanie z organizmu leku przeciwnowotworowego pemigatynibu. Przez to lek na nowotwór może działać słabiej. Nie wywołuje to nagłych objawów, dlatego łatwo tego nie zauważyć.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • powrót lub nasilenie dolegliwości związanych z chorobą nowotworową
  • wyniki badań wskazujące na słabszą odpowiedź na leczenie
ChPL
ostrożność
Mechanizm
PK – metabolizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Jeśli to możliwe, unikaj dołączania modafinilu do pemigatynibu i rozważ lek pobudzający, który nie indukuje enzymów wątrobowych. Gdy modafinil jest konieczny, stosuj go pod ścisłym nadzorem i oceniaj skuteczność pemigatynibu[1]. Nie zwiększaj dawki pemigatynibu z wyprzedzeniem, bo brak danych, o ile spada jego ekspozycja.

Skutek kliniczny

Możliwe zmniejszenie stężenia pemigatynibu i osłabienie jego działania przeciwnowotworowego. Nie należy oczekiwać nasilenia działań niepożądanych żadnego z leków.

Mechanizm

Modafinil indukuje CYP3A4/5, a najsilniej obniża stężenia substratów CYP3A4 o istotnej eliminacji przedukładowej, zwłaszcza w jelicie[2]. Pemigatynib jest metabolizowany przez CYP3A4 i silny induktor tego enzymu zmniejszył jego AUC o 85%[1]. Modafinil jest induktorem znacznie słabszym niż ryfampicyna, dlatego spadek ekspozycji na pemigatynib powinien być mniejszy, ale jego wielkości nie zbadano. Indukcja CYP2B6 przez pemigatynib nie ma znaczenia dla modafinilu, który jest eliminowany głównie innymi szlakami.

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Modafinil – słaby induktor CYP3A4[3], pemigatynib – substrat CYP3A4[4]
  • Modafinil: inhibitor CYP2C19[5], inhibitor CYP2C9[5], induktor CYP1A2[5], induktor CYP2B6[5], słaby induktor CYP3A4[3], substrat CYP3A4[5]
  • Pemigatynib: inhibitor MATE1[4], inhibitor OATP1B3[4], inhibitor OCT2[4], induktor CYP2B6[4], substrat BCRP[4], substrat CYP3A4[4], substrat P-gp[4]

Monitorować

  • odpowiedź na leczenie onkologiczne w zaplanowanych badaniach obrazowych
  • stężenie fosforanów w surowicy – wyraźne ustąpienie hiperfosfatemii po włączeniu modafinilu może sugerować mniejszą ekspozycję na pemigatynib

Bezpieczniejsze alternatywy

solriamfetol

Kiedy ocena się zmienia

Odstawienie modafinilu w trakcie leczenia pemigatynibemkolejność włączenia · modafinilinne zaleceniePo odstawieniu modafinilu indukcja CYP3A4 wygasa stopniowo i ekspozycja na pemigatynib wraca do wartości wyjściowych. Wtedy częściej mogą pojawiać się działania niepożądane pemigatynibu, jeśli wcześniej zwiększono jego dawkę.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Pemazyre 4,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/pemazyre-100450167/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Actimodan 100 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/actimodan-100438704/
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Pemazyre. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/pemazyre-100450167/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Actimodan. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/actimodan-100438704/

Alkohol przy tych lekach

Interakcja o niejasnym znaczeniuModafinila alkoholPoinformuj pacjenta, że alkohol może zmniejszać skuteczność leczenia i że modafinil może maskować objawy upojenia, dlatego najlepiej ograniczyć alkohol do okazjonalnych, małych ilości i nie prowadzić pojazdów po jego spożyciu niezależnie od samopoczucia.Ogranicz alkohol do okazjonalnych, małych ilości, nie prowadź pojazdów po jego wypiciu i powiedz lekarzowi, jeśli masz problem z piciem.szybki (godziny)teoretyczne

Interakcja o niejasnym znaczeniu

Ogranicz alkohol do okazjonalnych, małych ilości, nie prowadź pojazdów po jego wypiciu i powiedz lekarzowi, jeśli masz problem z piciem.

Modafinil pobudza i może sprawić, że po alkoholu poczujesz się mniej pijany, niż jesteś w rzeczywistości. Przez to łatwo wypić więcej i źle ocenić, czy możesz prowadzić samochód. Alkohol pogarsza też sen i nasila senność w ciągu dnia, więc może osłabiać efekt leczenia.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • silny ból głowy
  • niepokój lub rozdrażnienie
  • kołatanie serca
  • problemy z zaśnięciem
  • nasilona senność w ciągu dnia mimo przyjmowania leku
ChPL
ostrożność
Mechanizm
PD – antagonizm
Początek
szybki (godziny)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Poinformuj pacjenta, że alkohol może zmniejszać skuteczność leczenia i że modafinil może maskować objawy upojenia, dlatego najlepiej ograniczyć alkohol do okazjonalnych, małych ilości i nie prowadzić pojazdów po jego spożyciu niezależnie od samopoczucia. U pacjentów z nadużywaniem alkoholu w wywiadzie modafinil należy stosować ostrożnie.[1] U takich osób warto omówić z lekarzem zasadność leczenia i rozważyć ściślejszą kontrolę.

Skutek kliniczny

Najbardziej prawdopodobnym skutkiem jest maskowanie upojenia alkoholowego, co może prowadzić do wypicia większej ilości alkoholu i do błędnej oceny własnej zdolności do prowadzenia pojazdów. Alkohol może zmniejszać korzyść z leczenia, ponieważ nasila senność i fragmentację snu. Możliwe jest także nasilenie działań niepożądanych, takich jak ból głowy, niepokój, kołatanie serca i bezsenność. Brak wiarygodnych doniesień o poważnych powikłaniach tego połączenia.

Mechanizm

Modafinil jest lekiem pobudzającym ośrodkowy układ nerwowy, a etanol działa na ten układ hamująco, więc oba związki wywierają przeciwstawne efekty na czuwanie i sprawność psychoruchową. Działanie pobudzające modafinilu może osłabiać subiektywne odczucie upojenia, nie usuwając przy tym obiektywnych zaburzeń wywołanych alkoholem, takich jak wydłużony czas reakcji i gorsza ocena sytuacji. Alkohol pogarsza też jakość snu i nasila senność dzienną, czyli działa przeciwnie do celu leczenia narkolepsji. ChPL modafinilu nie wymienia alkoholu w przeciwwskazaniach ani w interakcjach, a jedynie zaleca ostrożne stosowanie leku u osób, u których w wywiadzie stwierdzono nadużywanie alkoholu, leków lub substancji nielegalnych.[1] Istotna interakcja farmakokinetyczna między modafinilem a etanolem nie jest opisana w charakterystyce produktu.

Metabolizm i transportery

  • Modafinil: inhibitor CYP2C19[2], inhibitor CYP2C9[2], induktor CYP1A2[2], induktor CYP2B6[2], słaby induktor CYP3A4[3], substrat CYP3A4[2]

Monitorować

  • nasilenie senności dziennej i skuteczność leczenia
  • objawy pobudzenia – niepokój, bezsenność, kołatanie serca
  • wzorzec spożycia alkoholu u osób z nadużywaniem w wywiadzie

Kiedy ocena się zmienia

Regularne picie dużych ilości alkoholu lub uzależnienie od alkoholuilość alkoholu · pacjentryzyko rośnieChPL modafinilu zaleca ostrożne stosowanie leku u pacjentów z nadużywaniem alkoholu w wywiadzie. U takich osób ryzyko maskowania upojenia i nadużywania substancji jest większe, dlatego zalecana jest ściślejsza kontrola i omówienie leczenia z lekarzem.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Actimodan 100 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/actimodan-100438704/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Actimodan. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/actimodan-100438704/
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Interakcja nieistotna kliniczniePemigatyniba alkoholNie ma potrzeby zmiany dawki pemigatynibu ani schematu leczenia z powodu okazjonalnego spożycia niewielkiej ilości alkoholu.Jeśli pijesz alkohol, pij niewiele, a gdy masz ranki w ustach lub biegunkę, nie pij go wcale.nieznanyteoretyczne

Interakcja nieistotna klinicznie

Jeśli pijesz alkohol, pij niewiele, a gdy masz ranki w ustach lub biegunkę, nie pij go wcale.

Nie wiadomo, by alkohol zmieniał działanie tego leku. Lek często powoduje ranki w jamie ustnej i biegunkę, a alkohol może te dolegliwości nasilać. Alkohol obciąża też wątrobę, co przy chorobie dróg żółciowych ma znaczenie.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • ból lub ranki w jamie ustnej
  • nasilona biegunka
  • zażółcenie skóry lub białek oczu
ChPL
brak wzmianki
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
nieznany
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie ma potrzeby zmiany dawki pemigatynibu ani schematu leczenia z powodu okazjonalnego spożycia niewielkiej ilości alkoholu. Warto zalecić umiar i unikanie alkoholu w okresach zapalenia jamy ustnej, biegunki lub zaburzeń czynności wątroby.

Skutek kliniczny

Nie opisano klinicznie istotnej interakcji pemigatynibu z alkoholem. Większe ilości alkoholu mogą nasilać dolegliwości ze strony jamy ustnej i przewodu pokarmowego oraz obciążać wątrobę, co ma znaczenie u pacjentów z rakiem dróg żółciowych.

Mechanizm

Nie jest znany mechanizm farmakokinetyczny, przez który alkohol zmieniałby ekspozycję na pemigatynib. ChPL pemigatynibu nie wymienia alkoholu ani w przeciwwskazaniach, ani w interakcjach[1]. Pemigatynib jest metabolizowany głównie przez CYP3A4, a istotne zmiany jego AUC opisano dla silnych inhibitorów i induktorów tego enzymu, takich jak itrakonazol i ryfampicyna[1]. Etanol nie należy do takich modulatorów CYP3A4. Teoretycznie możliwe jest jedynie sumowanie działań drażniących przewód pokarmowy, ponieważ alkohol może nasilać zapalenie błony śluzowej jamy ustnej i biegunkę, które należą do częstych działań niepożądanych pemigatynibu.

Metabolizm i transportery

  • Pemigatynib: inhibitor MATE1[2], inhibitor OATP1B3[2], inhibitor OCT2[2], induktor CYP2B6[2], substrat BCRP[2], substrat CYP3A4[2], substrat P-gp[2]

Monitorować

  • nasilenie zapalenia błony śluzowej jamy ustnej
  • biegunka i odwodnienie
  • parametry czynności wątroby u pacjentów regularnie pijących alkohol

Kiedy ocena się zmienia

Regularne picie lub duże ilości alkoholuilość alkoholu · pacjentryzyko rośnieRegularne lub obfite spożycie alkoholu może nasilać toksyczność wątrobową i dolegliwości żołądkowo-jelitowe u pacjentów z rakiem dróg żółciowych leczonych pemigatynibem, dlatego należy zalecić ograniczenie alkoholu i obserwować czynność wątroby.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Pemazyre 4,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/pemazyre-100450167/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Pemazyre. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/pemazyre-100450167/

Pełny opis tej pary

Inne interakcje tych leków 65

Niekorzystna interakcjaBosutynib+ ModafinilNależy unikać łączenia bosutynibu z modafinilem i w miarę możliwości wybrać lek na nadmierną senność, który nie indukuje CYP3A.Nie zaczynaj brać modafinilu bez rozmowy z lekarzem, który prowadzi twoje leczenie bosutynibem, a jeśli już go przyjmujesz, nie odstawiaj żadnego leku sam, tylko jak najszybciej powiedz o tym lekarzowi.opóźniony (dni)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Nie zaczynaj brać modafinilu bez rozmowy z lekarzem, który prowadzi twoje leczenie bosutynibem, a jeśli już go przyjmujesz, nie odstawiaj żadnego leku sam, tylko jak najszybciej powiedz o tym lekarzowi.

Modafinil może sprawić, że twój organizm szybciej usuwa bosutynib. Wtedy w krwi jest mniej leku przeciwnowotworowego i leczenie białaczki może działać słabiej. Zwiększenie dawki bosutynibu zwykle tego nie naprawia. Dlatego tych leków najlepiej nie łączyć.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • pogorszenie wyników badań krwi zgłoszone przez lekarza
  • nawrót objawów choroby, takich jak nasilone zmęczenie, gorączka, nocne poty lub uczucie pełności pod lewym łukiem żebrowym
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PK – metabolizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Należy unikać łączenia bosutynibu z modafinilem i w miarę możliwości wybrać lek na nadmierną senność, który nie indukuje CYP3A. ChPL bosutynibu zaleca unikanie równoczesnego stosowania z induktorami CYP3A o średniej sile działania, w tym z modafinilem[1]. Zwiększanie dawki bosutynibu nie jest rekomendowanym sposobem kompensacji[1]. Jeśli połączenia nie da się uniknąć, lekarz prowadzący leczenie onkologiczne powinien o nim wiedzieć i ściślej monitorować odpowiedź na leczenie.

Skutek kliniczny

Zmniejszenie ekspozycji na bosutynib może osłabić skuteczność leczenia przeciwnowotworowego i sprzyjać utracie odpowiedzi hematologicznej, cytogenetycznej lub molekularnej. Według ChPL bosutynibu mało prawdopodobne jest, aby zwiększenie dawki bosutynibu podawanego z induktorem CYP3A silnie działającym lub o średniej sile działania wystarczająco zrekompensowało zmniejszenie ekspozycji[1]. Dla porównania silny induktor ryfampicyna zmniejszył Cmax bosutynibu do 14% i AUC do 6% wartości wyjściowych[1], przy czym efekt modafinilu jako induktora o średniej sile działania jest słabszy, ale nadal może być klinicznie istotny.

Mechanizm

Modafinil indukuje CYP3A4/5, a bosutynib jest substratem CYP3A, dlatego modafinil przyspiesza metabolizm bosutynibu i zmniejsza jego stężenie w osoczu. Charakterystyka produktu bosutynibu wymienia modafinil wśród induktorów CYP3A o średniej sile działania, których należy unikać, ponieważ zmniejszają stężenie bosutynibu w osoczu[1]. ChPL modafinilu opisuje indukcję CYP3A4/5 i wskazuje, że największe efekty mogą dotyczyć substratów CYP3A4/5 z istotną eliminacją przedukładową, zwłaszcza z udziałem CYP3A w przewodzie pokarmowym[2].

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Modafinil – słaby induktor CYP3A4[3], bosutynib – wrażliwy substrat CYP3A4[4]
  • Bosutynib: słaby inhibitor BCRP[4], słaby inhibitor OAT1[4], słaby inhibitor OAT3[4], słaby inhibitor OATP1B1[4], słaby inhibitor OATP1B3[4], słaby inhibitor OCT2[4], wrażliwy substrat CYP3A4[4]
  • Modafinil: inhibitor CYP2C19[5], inhibitor CYP2C9[5], induktor CYP1A2[5], induktor CYP2B6[5], słaby induktor CYP3A4[3], substrat CYP3A4[5]

Monitorować

  • odpowiedź molekularna (transkrypt BCR-ABL) i hematologiczna na leczenie bosutynibem
  • morfologia krwi
  • ponowna ocena działań niepożądanych bosutynibu po odstawieniu modafinilu

Bezpieczniejsze alternatywy

solriamfetolmetylofenidat

Kiedy ocena się zmienia

Odstawienie modafinilu w trakcie leczenia bosutynibemkolejność włączenia · modafinilinne zaleceniePo odstawieniu modafinilu indukcja CYP3A wygasa stopniowo, więc stężenie bosutynibu będzie powoli rosło. ChPL modafinilu zaleca utrzymanie dodatkowej antykoncepcji przez dwa miesiące od przerwania leczenia modafinilem z powodu indukcji CYP3A4/5, co wskazuje, że efekt indukcji może utrzymywać się przez dłuższy czas. Jeśli dawkę bosutynibu modyfikowano z powodu modafinilu, należy ją ponownie ocenić i obserwować tolerancję leczenia.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Bosulif 100 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bosulif-100297089/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Actimodan 100 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/actimodan-100438704/
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Bosulif. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/bosulif-100297089/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Actimodan. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/actimodan-100438704/

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaBrygatynib+ ModafinilNależy unikać łączenia brygatynibu z modafinilem i w porozumieniu z lekarzem rozważyć inny lek na nadmierną senność.Powiedz onkologowi, że bierzesz modafinil, i nie zmieniaj samodzielnie dawek żadnego z tych leków ani nie odstawiaj ich bez porozumienia z nim.opóźniony (dni)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Powiedz onkologowi, że bierzesz modafinil, i nie zmieniaj samodzielnie dawek żadnego z tych leków ani nie odstawiaj ich bez porozumienia z nim.

Modafinil może sprawić, że organizm szybciej usuwa brygatynib, przez co lek przeciwnowotworowy może działać słabiej. Zwykle nie czujesz tego od razu, dlatego ta interakcja jest groźna mimo braku objawów. Oba leki mogą też podnosić ciśnienie krwi. Lekarz może zamienić modafinil na inny lek albo zmienić dawkę brygatynibu.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • nasilenie kaszlu, duszności lub bólu w klatce piersiowej
  • nowe bóle głowy, zaburzenia widzenia lub równowagi
  • wysokie ciśnienie krwi
  • kołatanie serca lub nierówne bicie serca
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PK – metabolizm, PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Należy unikać łączenia brygatynibu z modafinilem i w porozumieniu z lekarzem rozważyć inny lek na nadmierną senność[1]. Jeśli połączenia nie można uniknąć, dawkę brygatynibu można zwiększać o 30 mg co 7 dni do maksymalnie dwukrotności dawki tolerowanej przed włączeniem modafinilu, a po odstawieniu modafinilu wrócić do dawki sprzed jego włączenia[1]. Decyzję o modyfikacji dawki podejmuje onkolog, a pacjent powinien mieć regularnie kontrolowane ciśnienie tętnicze.

Skutek kliniczny

Główne ryzyko to zmniejszenie stężenia brygatynibu i w konsekwencji osłabienie kontroli raka płuca ALK dodatniego, czego pacjent może długo nie odczuć. Ryzyko odwrotne pojawia się po odstawieniu modafinilu u pacjenta, któremu zwiększono dawkę brygatynibu, ponieważ indukcja wygasa i narażenie na brygatynib może wtedy nadmiernie wzrosnąć. Możliwe jest też sumowanie wpływu na ciśnienie tętnicze.

Mechanizm

Modafinil jest umiarkowanym induktorem CYP3A4/5, a brygatynib jest substratem CYP3A4/5, więc modafinil przyspiesza jego metabolizm wątrobowy i jelitowy. Według symulacji w fizjologicznym modelu farmakokinetycznym umiarkowane induktory CYP3A mogą zmniejszać AUC brygatynibu o około 50%[1]. Dla porównania silny induktor ryfampicyna zmniejszał AUC brygatynibu o 80%[1]. ChPL modafinilu nie wymienia brygatynibu, ale opisuje indukcję CYP3A4/5 i wskazuje, że największe efekty dotyczą substratów tego enzymu z istotną eliminacją przedogólnoustrojową[2]. Dodatkowo oba leki mogą podnosić ciśnienie tętnicze, a ChPL modafinilu przeciwwskazuje go w niekontrolowanym, umiarkowanym lub ciężkim nadciśnieniu tętniczym oraz w zaburzeniach rytmu serca[2].

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Brygatynib – słaby induktor CYP3A4[3], modafinil – substrat CYP3A4[4]
  • Modafinil – słaby induktor CYP3A4[5], brygatynib – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[5]
  • Brygatynib: inhibitor BCRP[3], inhibitor MATE1[3], inhibitor MATE2-K[3], inhibitor P-gp[3], słaby induktor CYP3A4[3], substrat BCRP[3], substrat CYP2C8[3], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[5], substrat P-gp[3]
  • Modafinil: inhibitor CYP2C19[4], inhibitor CYP2C9[4], induktor CYP1A2[4], induktor CYP2B6[4], słaby induktor CYP3A4[5], substrat CYP3A4[4]

Monitorować

  • odpowiedź na leczenie onkologiczne w badaniach obrazowych
  • ciśnienie tętnicze
  • tętno i rytm serca
  • działania niepożądane brygatynibu po odstawieniu modafinilu przy zwiększonej dawce

Bezpieczniejsze alternatywy

solriamfetoloksybinian sodu

Kiedy ocena się zmienia

Odstawienie modafinilu po zwiększeniu dawki brygatynibukolejność włączenia · modafinilinne zaleceniePo odstawieniu modafinilu indukcja CYP3A wygasa, więc należy wrócić do dawki brygatynibu tolerowanej przed włączeniem modafinilu, aby uniknąć nadmiernego narażenia.
czas leczenia ≥ 7 dnipacjentryzyko rośnieIndukcja enzymatyczna narasta stopniowo, dlatego spadek stężenia brygatynibu jest najbardziej prawdopodobny przy dłuższym, regularnym stosowaniu modafinilu, a pojedyncze dawki mają mniejsze znaczenie.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Alunbrig 30 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/alunbrig-100416370/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Actimodan 100 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/actimodan-100438704/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Alunbrig. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/alunbrig-100416370/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Actimodan. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/actimodan-100438704/
  5. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaDorawiryna+ ModafinilNależy unikać łączenia dorawiryny z modafinilem, a jeśli nie można tego uniknąć, dawkę dorawiryny trzeba zwiększyć do 100 mg dwa razy na dobę w odstępie około 12 godzin.Nie zaczynaj brać modafinilu bez rozmowy z lekarzem, który leczy twoje HIV, i nigdy sam nie zmieniaj dawki leku na HIV.opóźniony (dni)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Nie zaczynaj brać modafinilu bez rozmowy z lekarzem, który leczy twoje HIV, i nigdy sam nie zmieniaj dawki leku na HIV.

Modafinil może sprawić, że twój lek na HIV będzie szybciej usuwany z organizmu i przestanie działać wystarczająco silnie. To może pozwolić wirusowi znów się namnażać i uodpornić się na leczenie. Lekarz zwykle zaleca wtedy przyjmowanie leku na HIV dwa razy na dobę zamiast raz.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • wzrost miana wirusa w badaniach kontrolnych
  • nawrót objawów zakażenia, takich jak gorączka, powiększone węzły chłonne lub nawracające infekcje
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PK – metabolizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Należy unikać łączenia dorawiryny z modafinilem, a jeśli nie można tego uniknąć, dawkę dorawiryny trzeba zwiększyć do 100 mg dwa razy na dobę w odstępie około 12 godzin[1]. Gdy dorawiryna jest składnikiem tabletki złożonej, zwiększenie dawki wymaga dołożenia osobnej tabletki z samą dorawiryną zgodnie z decyzją lekarza prowadzącego leczenie HIV. Po odstawieniu modafinilu powrót do jednej tabletki na dobę powinien nastąpić dopiero po wygaśnięciu indukcji enzymatycznej, zgodnie z decyzją lekarza.

Skutek kliniczny

Obniżenie stężenia dorawiryny może zmniejszyć skuteczność leczenia przeciwretrowirusowego, prowadzić do utraty supresji wirusologicznej i sprzyjać rozwojowi oporności HIV na leki z grupy nienukleozydowych inhibitorów odwrotnej transkryptazy.

Mechanizm

Modafinil jest umiarkowanym induktorem CYP3A, a dorawiryna jest metabolizowana głównie przez CYP3A, więc modafinil przyspiesza jej eliminację i obniża jej stężenie w osoczu. ChPL dorawiryny wymienia modafinil wśród umiarkowanych induktorów CYP3A, przy których spodziewane jest zmniejszenie stężenia dorawiryny[1]. ChPL modafinilu opisuje indukcję CYP3A4/5 i wskazuje, że największe efekty mogą dotyczyć substratów CYP3A4/5 z istotną eliminacją przedogólnoustrojową[2]. Dorawiryna sama może być słabym induktorem CYP3A, ale jej wpływ na modafinil nie powinien mieć znaczenia klinicznego.

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Dorawiryna – słaby induktor CYP3A4[3], modafinil – substrat CYP3A4[4]
  • Modafinil – słaby induktor CYP3A4[5], dorawiryna – substrat CYP3A4[3]
  • Dorawiryna: słaby induktor CYP3A4[3], substrat CYP3A4[3]
  • Modafinil: inhibitor CYP2C19[4], inhibitor CYP2C9[4], induktor CYP1A2[4], induktor CYP2B6[4], słaby induktor CYP3A4[5], substrat CYP3A4[4]

Monitorować

  • miano HIV RNA po włączeniu i po odstawieniu modafinilu
  • przestrzeganie schematu dawkowania dorawiryny dwa razy na dobę

Bezpieczniejsze alternatywy

solriamfetol

Kiedy ocena się zmienia

Odstawienie modafiniluczas leczenia · modafinilinne zaleceniePo odstawieniu modafinilu indukcja CYP3A wygasa stopniowo, dlatego decyzję o powrocie do dorawiryny 100 mg raz na dobę powinien podjąć lekarz prowadzący, najlepiej z kontrolą miana HIV RNA.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Pifeltro 100 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/pifeltro-100416536/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Actimodan 100 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/actimodan-100438704/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Pifeltro. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/pifeltro-100416536/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Actimodan. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/actimodan-100438704/
  5. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaSofosbuwir+ ModafinilNie łącz sofosbuwiru z modafinilem.Zanim zaczniesz brać sofosbuwir, powiedz lekarzowi, że przyjmujesz modafinil, i nie odstawiaj ani nie zmieniaj żadnego z tych leków samodzielnie.opóźniony (dni)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Zanim zaczniesz brać sofosbuwir, powiedz lekarzowi, że przyjmujesz modafinil, i nie odstawiaj ani nie zmieniaj żadnego z tych leków samodzielnie.

Modafinil może zmniejszyć ilość sofosbuwiru, która dostaje się z jelit do krwi. Przez to leczenie wirusowego zapalenia wątroby typu C może okazać się mniej skuteczne, a wirus może nie zostać usunięty z organizmu. Tych leków zwykle nie łączy się ze sobą.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • Lekarz informuje cię, że wyniki badań na obecność wirusa nie poprawiają się zgodnie z oczekiwaniami
  • Wyraźnie nasilona senność w ciągu dnia po odstawieniu modafinilu
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PK – transport
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie łącz sofosbuwiru z modafinilem.[1] Na czas leczenia zakażenia HCV rozważ odstawienie modafinilu albo zamianę na lek pobudzający, który nie indukuje glikoproteiny P, w porozumieniu z lekarzem prowadzącym leczenie zaburzeń snu. Jeśli modafinilu nie można odstawić, decyzję o kontynuacji skojarzenia podejmuje hepatolog, a skuteczność leczenia przeciwwirusowego należy ściśle kontrolować.

Skutek kliniczny

Spadek stężenia sofosbuwiru może osłabić działanie przeciwwirusowe i zwiększyć ryzyko niepowodzenia leczenia zakażenia HCV.[1] Niepowodzenie terapii wiąże się z ryzykiem utrzymania się zakażenia i koniecznością ponownego leczenia.

Mechanizm

Modafinil jest umiarkowanym induktorem glikoproteiny P w jelitach, a sofosbuwir jest substratem glikoproteiny P i BCRP.[1] Indukcja transportera w ścianie jelita ogranicza wchłanianie sofosbuwiru i zmniejsza jego stężenie w osoczu, natomiast stężenie nieaktywnego metabolitu GS-331007 się nie zmienia.[1]

Metabolizm i transportery

  • Sofosbuwir: substrat BCRP[2], substrat P-gp[2]
  • Modafinil: inhibitor CYP2C19[3], inhibitor CYP2C9[3], induktor CYP1A2[3], induktor CYP2B6[3], słaby induktor CYP3A4[4], substrat CYP3A4[3]

Monitorować

  • HCV RNA w trakcie leczenia i po jego zakończeniu (trwała odpowiedź wirusologiczna), jeśli skojarzenia nie da się uniknąć
  • Nasilenie senności w ciągu dnia po odstawieniu lub zamianie modafinilu

Bezpieczniejsze alternatywy

solriamfetolmetylofenidat

Kiedy ocena się zmienia

Modafinil odstawiony przed rozpoczęciem leczenia sofosbuwiremkolejność włączenia · modafinilryzyko malejeOdstawienie modafinilu przed rozpoczęciem terapii DAA ogranicza ryzyko interakcji, jednak efekt indukcji ustępuje stopniowo, dlatego lepiej zaplanować odstawienie z wyprzedzeniem, a nie w dniu włączenia sofosbuwiru.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Sovaldi 400 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/sovaldi-100288446/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Sovaldi. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/sovaldi-100288446/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Actimodan. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/actimodan-100438704/
  4. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaAksytynib+ ModafinilPołączenie jest dopuszczalne pod warunkiem regularnej kontroli ciśnienia tętniczego i oceny skuteczności aksytynibu.Mierz codziennie ciśnienie krwi i powiedz onkologowi, że przyjmujesz lek na senność.opóźniony (dni)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Mierz codziennie ciśnienie krwi i powiedz onkologowi, że przyjmujesz lek na senność.

Lek na senność może trochę osłabiać działanie leku przeciwnowotworowego, bo przyspiesza jego rozkład w wątrobie. Oba leki mogą też podnosić ciśnienie krwi, więc razem zwiększają ryzyko nadciśnienia. Leki można łączyć, ale pod kontrolą lekarza.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • ciśnienie wyższe niż zwykle w pomiarach domowych
  • silny ból głowy lub zawroty głowy
  • kołatanie serca lub nierówne bicie serca
  • ból w klatce piersiowej
ChPL
ostrożność
Mechanizm
PK – metabolizm, PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Połączenie jest dopuszczalne pod warunkiem regularnej kontroli ciśnienia tętniczego i oceny skuteczności aksytynibu. Do leczenia skojarzonego z aksytynibem zaleca się wybieranie leków bez działania indukującego CYP3A4/5 lub o minimalnym takim działaniu[1]. Modafinilu nie stosuje się przy niekontrolowanym umiarkowanym lub ciężkim nadciśnieniu tętniczym ani przy zaburzeniach rytmu serca[2]. Jeśli w trakcie leczenia aksytynibem nadciśnienie przestaje być kontrolowane, modafinil należy odstawić. Rozważ, czy modafinil jest niezbędny, zwłaszcza gdy senność wynika ze zmęczenia nowotworowego.

Skutek kliniczny

Możliwe jest umiarkowane obniżenie ekspozycji na aksytynib ze słabszą kontrolą choroby nowotworowej oraz nasilenie nadciśnienia tętniczego. Po odstawieniu modafinilu stężenie aksytynibu może stopniowo wzrosnąć, co sprzyja jego działaniom niepożądanym.

Mechanizm

Modafinil może obniżać stężenie aksytynibu przez indukcję CYP3A4/5, a oba leki mogą się sumować w działaniu podnoszącym ciśnienie tętnicze. Aksytynib jest metabolizowany głównie przez CYP3A4/5, a w mniejszym stopniu przez CYP1A2, CYP2C19 i UGT1A1[1]. Modafinil indukuje CYP3A4/5, a największy efekt dotyczy substratów z istotną eliminacją przedogólnoustrojową[2]. Hamowanie CYP2C19 przez modafinil nie powinno mieć znaczenia, bo ten szlak odpowiada za mniej niż 10% metabolizmu aksytynibu[1]. Aksytynib często wywołuje lub nasila nadciśnienie tętnicze, a modafinil również zwiększa ciśnienie i tętno.

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Modafinil – inhibitor CYP2C19[3], aksytynib – drugorzędny szlak substrat CYP2C19[4]
  • Modafinil – induktor CYP1A2[3], aksytynib – drugorzędny szlak substrat CYP1A2[4]
  • Modafinil – słaby induktor CYP3A4[5], aksytynib – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4]
  • Aksytynib: inhibitor CYP1A2[4], drugorzędny szlak substrat CYP1A2[4], drugorzędny szlak substrat CYP2C19[4], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4], drugorzędny szlak substrat UGT1A1[4]
  • Modafinil: inhibitor CYP2C19[3], inhibitor CYP2C9[3], induktor CYP1A2[3], induktor CYP2B6[3], słaby induktor CYP3A4[5], substrat CYP3A4[3]

Monitorować

  • ciśnienie tętnicze – na początku skojarzenia i regularnie w trakcie
  • tętno i rytm serca
  • odpowiedź na leczenie aksytynibem
  • działania niepożądane aksytynibu po odstawieniu modafinilu

Kiedy ocena się zmienia

Odstawienie modafiniluczas leczenia · modafinilinne zaleceniePo odstawieniu modafinilu indukcja CYP3A4/5 stopniowo wygasa i ekspozycja na aksytynib może wzrosnąć. Przez kolejne tygodnie obserwuj działania niepożądane aksytynibu, zwłaszcza nadciśnienie.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Inlyta 3 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/inlyta-100084494/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Actimodan 100 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/actimodan-100438704/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Actimodan. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/actimodan-100438704/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Inlyta. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/inlyta-100084494/
  5. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaDeksametazon+ PemigatynibJeśli deksametazon jest potrzebny, stosuj najmniejszą skuteczną dawkę przez możliwie krótki czas.Nie zaczynaj ani nie przedłużaj brania deksametazonu bez uzgodnienia z lekarzem prowadzącym leczenie onkologiczne i od razu zgłaszaj każde pogorszenie widzenia.opóźniony (dni)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Nie zaczynaj ani nie przedłużaj brania deksametazonu bez uzgodnienia z lekarzem prowadzącym leczenie onkologiczne i od razu zgłaszaj każde pogorszenie widzenia.

Deksametazon przyjmowany dłużej może sprawić, że organizm szybciej usuwa pemigatynib. Lek przeciwnowotworowy może wtedy działać słabiej. Oba leki mogą też rzadko powodować zaburzenia widzenia związane z siatkówką oka.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • nieostre lub zamazane widzenie
  • ciemna plama lub zniekształcenie obrazu w polu widzenia
  • nagłe pogorszenie wzroku
ChPL
ostrożność
Mechanizm
PK – metabolizm, PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Jeśli deksametazon jest potrzebny, stosuj najmniejszą skuteczną dawkę przez możliwie krótki czas. Krótkie podanie, np. przeciwwymiotne, jest akceptowalne. Przy długotrwałej steroidoterapii ogólnej rozważ glikokortykosteroid, który nie indukuje CYP3A4. Inne induktory enzymów można stosować z pemigatynibem tylko pod ścisłym nadzorem[1]. Silnych induktorów CYP3A4 należy unikać[1]. Przy dłuższym łączeniu leków kontroluj skuteczność leczenia onkologicznego i wykonuj badania okulistyczne.

Skutek kliniczny

Dłuższe stosowanie deksametazonu w dawkach działających ogólnie może obniżyć stężenie pemigatynibu i osłabić leczenie przeciwnowotworowe. Możliwe jest też zwiększone ryzyko zaburzeń widzenia wynikających z gromadzenia się płynu pod siatkówką.

Mechanizm

Deksametazon przyspiesza metabolizm leków rozkładanych przez CYP3A4. Działanie to nasila się przy dużych dawkach i dłuższym stosowaniu. Pemigatynib jest metabolizowany głównie przez CYP3A4. Silny induktor CYP3A4 zmniejszył AUC pemigatynibu o 85%[1]. Deksametazon jest słabszym induktorem, więc spadek ekspozycji powinien być mniejszy, ale jego wielkości nie zmierzono. Dodatkowo oba leki mogą uszkadzać siatkówkę. Pemigatynib powoduje surowicze odwarstwienie siatkówki, a kortykosteroidy działające ogólnie są czynnikiem ryzyka centralnej surowiczej chorioretinopatii. Hamowanie P-glikoproteiny przez pemigatynib nie ma znaczenia dla deksametazonu, który nie ma wąskiego indeksu terapeutycznego.

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Deksametazon – umiarkowany induktor CYP3A4[2], pemigatynib – substrat CYP3A4[3]
  • Deksametazon: umiarkowany induktor CYP3A4[2], substrat CYP3A4[2]
  • Pemigatynib: inhibitor MATE1[3], inhibitor OATP1B3[3], inhibitor OCT2[3], induktor CYP2B6[3], substrat BCRP[3], substrat CYP3A4[3], substrat P-gp[3]

Monitorować

  • skuteczność leczenia przeciwnowotworowego (ocena odpowiedzi według onkologa)
  • badanie okulistyczne z oceną siatkówki przy dłuższym łączeniu leków
  • objawy zaburzeń widzenia zgłaszane przez pacjenta

Bezpieczniejsze alternatywy

prednizolonprednizonmetyloprednizolon

Kiedy ocena się zmienia

Miejscowa (na skórę, do oka, do ucha)droga podania · deksametazoninterakcja nie dotyczyDeksametazon stosowany miejscowo nie osiąga stężeń ogólnych wystarczających do indukcji CYP3A4 w wątrobie.
Pojedyncza dawka lub krótki kurs (np. przeciwwymiotny)czas leczenia · deksametazonryzyko malejeIndukcja enzymatyczna rozwija się stopniowo, więc krótkie podanie deksametazonu nie powinno istotnie obniżyć ekspozycji na pemigatynib.
Duże dawki ogólne stosowane przewlekledawka · deksametazonryzyko rośnieSiła indukcji CYP3A4 przez deksametazon rośnie z dawką i czasem stosowania. Przy przewlekłej terapii dużymi dawkami rozważ zamianę na glikokortykosteroid bez działania indukującego.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Pemazyre 4,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/pemazyre-100450167/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Dexamethasone Krka. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dexamethasone-krka-100334057/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Pemazyre. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/pemazyre-100450167/

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaGuanfacyna+ ModafinilPrzy jednoczesnym stosowaniu z modafinilem rozważ zwiększenie dawki guanfacyny w przedziale zalecanego dawkowania i oceniaj skuteczność leczenia ADHD.Powiedz lekarzowi, że bierzesz oba leki, i nie odstawiaj ani nie zaczynaj modafinilu bez jego wiedzy, bo może być potrzebna zmiana dawki guanfacyny.opóźniony (dni)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Powiedz lekarzowi, że bierzesz oba leki, i nie odstawiaj ani nie zaczynaj modafinilu bez jego wiedzy, bo może być potrzebna zmiana dawki guanfacyny.

Modafinil może przyspieszać rozkład guanfacyny w organizmie, przez co guanfacyna może słabiej działać na objawy ADHD. Gdy przestaniesz brać modafinil, guanfacyna może zacząć działać silniej niż wcześniej i powodować senność, zawroty głowy albo zbyt wolne bicie serca. Oba leki działają też odwrotnie na ciśnienie krwi i tętno, dlatego warto je kontrolować.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • nawrót lub nasilenie objawów ADHD
  • silna senność
  • zawroty głowy lub omdlenie przy wstawaniu
  • bardzo wolne bicie serca
  • kołatanie serca lub nierówne bicie serca
ChPL
ostrożność
Mechanizm
PK – metabolizm, PD – antagonizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Przy jednoczesnym stosowaniu z modafinilem rozważ zwiększenie dawki guanfacyny w przedziale zalecanego dawkowania i oceniaj skuteczność leczenia ADHD.[1][2] Po odstawieniu modafinilu wróć do wcześniejszej dawki guanfacyny i kontroluj ciśnienie tętnicze, tętno oraz senność.[1] Modafinilu nie stosuje się u pacjentów z zaburzeniami rytmu serca ani z niekontrolowanym umiarkowanym lub ciężkim nadciśnieniem tętniczym, co należy uwzględnić przy ocenie układu krążenia u pacjenta leczonego guanfacyną.[3]

Skutek kliniczny

Spadek stężenia guanfacyny może osłabić jej skuteczność w kontroli objawów ADHD.[1] Po odstawieniu modafinilu indukcja stopniowo wygasa i stężenie guanfacyny rośnie, co przy dawce zwiększonej na czas leczenia skojarzonego grozi niedociśnieniem tętniczym, bradykardią i sedacją.[1] Przeciwstawne działanie na ciśnienie i tętno może maskować zmiany hemodynamiczne i utrudniać ocenę tolerancji obu leków.

Mechanizm

Modafinil indukuje CYP3A4/5, a guanfacyna jest metabolizowana głównie przez ten enzym, więc modafinil może przyspieszać jej eliminację i obniżać jej stężenie w osoczu.[1][3] Silny induktor CYP3A4 ryfampicyna zmniejszał Cmax guanfacyny o 54%, a AUC o 70%, a inne induktory CYP3A4 mogą wywoływać porównywalny efekt.[1] Farmakodynamicznie oba leki działają przeciwstawnie – guanfacyna obniża ciśnienie tętnicze i zwalnia akcję serca oraz działa sedująco, a modafinil działa pobudzająco i może podwyższać ciśnienie oraz przyspieszać akcję serca.

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Guanfacyna – inhibitor CYP3A4[4], modafinil – substrat CYP3A4[5]
  • Modafinil – słaby induktor CYP3A4[6], guanfacyna – substrat CYP3A4[4]
  • Guanfacyna: inhibitor CYP3A4[4], inhibitor MATE1[4], substrat CYP3A4[4], substrat OCT2[4]
  • Modafinil: inhibitor CYP2C19[5], inhibitor CYP2C9[5], induktor CYP1A2[5], induktor CYP2B6[5], słaby induktor CYP3A4[6], substrat CYP3A4[5]

Monitorować

  • skuteczność leczenia ADHD po włączeniu modafinilu
  • ciśnienie tętnicze
  • tętno
  • senność i sedacja po odstawieniu modafinilu

Bezpieczniejsze alternatywy

metylofenidatsolriamfetol

Kiedy ocena się zmienia

Włączenie modafinilu u pacjenta ustabilizowanego na guanfacyniekolejność włączenia · modafinilinne zaleceniePo dołączeniu modafinilu indukcja CYP3A4 narasta stopniowo, a skuteczność guanfacyny może się zmniejszać – oceń kontrolę objawów i rozważ zwiększenie dawki guanfacyny w przedziale zalecanego dawkowania.
Odstawienie modafinilu przy zwiększonej dawce guanfacynykolejność włączenia · modafinilryzyko rośniePo odstawieniu modafinilu stężenie guanfacyny rośnie w miarę wygasania indukcji, co przy zwiększonej dawce grozi niedociśnieniem, bradykardią i sedacją – wróć do wcześniejszej dawki guanfacyny i kontroluj ciśnienie oraz tętno.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Intuniv 1 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/intuniv-100090715/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Paxneury 1 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/paxneury-100514987/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Actimodan 100 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/actimodan-100438704/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Paxneury. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/paxneury-100514987/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Actimodan. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/actimodan-100438704/
  6. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaModafinil+ ErdafitynibJeśli modafinilu nie da się zastąpić lekiem bez działania indukującego, dawkę erdafitynibu zwiększa się ostrożnie o 1–2 mg i dostosowuje co 2–3 tygodnie na podstawie tolerancji, nie przekraczając 9 mg.Nie zaczynaj ani nie odstawiaj modafinilu bez rozmowy z onkologiem, bo może być potrzebna zmiana dawki erdafitynibu.opóźniony (dni)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Nie zaczynaj ani nie odstawiaj modafinilu bez rozmowy z onkologiem, bo może być potrzebna zmiana dawki erdafitynibu.

Modafinil może sprawić, że lek przeciwnowotworowy erdafitynib będzie działał słabiej, bo organizm szybciej go usuwa. Lekarz może wtedy stopniowo zwiększać dawkę erdafitynibu. Gdy później przestaniesz brać modafinil, erdafitynibu w organizmie zrobi się więcej i mogą nasilić się jego działania niepożądane.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • pogorszenie widzenia, ból lub suchość oczu
  • owrzodzenia lub ból w jamie ustnej
  • nasilona biegunka
  • zmiany na paznokciach lub skórze dłoni i stóp
  • wyraźne nasilenie dolegliwości po odstawieniu modafinilu
ChPL
ostrożność
Mechanizm
PK – metabolizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Jeśli modafinilu nie da się zastąpić lekiem bez działania indukującego, dawkę erdafitynibu zwiększa się ostrożnie o 1–2 mg i dostosowuje co 2–3 tygodnie na podstawie tolerancji, nie przekraczając 9 mg.[1] Po odstawieniu modafinilu dawkę erdafitynibu należy ponownie dostosować do tolerancji, bo jego stężenie wzrośnie.[1] Decyzję o zmianie dawki erdafitynibu podejmuje onkolog prowadzący.

Skutek kliniczny

Modafinil może osłabić działanie przeciwnowotworowe erdafitynibu przez obniżenie jego stężenia we krwi. Po odstawieniu modafinilu u pacjenta, któremu wcześniej zwiększono dawkę erdafitynibu, stężenie erdafitynibu rośnie i może nasilić się jego toksyczność.[1]

Mechanizm

Modafinil jest umiarkowanym induktorem CYP3A4 i przyspiesza metabolizm erdafitynibu, co zmniejsza jego ekspozycję.[1] Indukcja CYP3A4/5 przez modafinil jest potwierdzona w badaniach klinicznych interakcji, a najsilniej obniża stężenia substratów z istotnym metabolizmem przedogólnoustrojowym.[2] Silny induktor CYP3A4 (karbamazepina) zmniejszał AUC erdafitynibu do 37,7%, a Cmax do 65,4% wartości uzyskiwanych w monoterapii, dlatego po umiarkowanym induktorze należy spodziewać się mniejszego, ale klinicznie istotnego spadku ekspozycji.[1]

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Modafinil – inhibitor CYP2C9[3], erdafitynib – substrat CYP2C9[4]
  • Modafinil – słaby induktor CYP3A4[5], erdafitynib – substrat CYP3A4[4]
  • Erdafitynib – induktor CYP3A4[4], modafinil – substrat CYP3A4[3]
  • Modafinil: inhibitor CYP2C19[3], inhibitor CYP2C9[3], induktor CYP1A2[3], induktor CYP2B6[3], słaby induktor CYP3A4[5], substrat CYP3A4[3]
  • Erdafitynib: inhibitor P-gp[4], induktor CYP3A4[4], substrat CYP2C9[4], substrat CYP3A4[4], substrat P-gp[4]

Monitorować

  • działania niepożądane erdafitynibu po każdym zwiększeniu dawki i po odstawieniu modafinilu
  • stężenie fosforanów w surowicy
  • objawy oczne (zaburzenia widzenia, suchość oczu)
  • odpowiedź na leczenie przeciwnowotworowe

Bezpieczniejsze alternatywy

solriamfetolmetylofenidat

Kiedy ocena się zmienia

Odstawienie modafinilu w trakcie leczenia erdafitynibemkolejność włączenia · modafinilinne zaleceniePo odstawieniu modafinilu ekspozycja na erdafitynib rośnie, dlatego dawkę wcześniej zwiększoną z powodu indukcji należy dostosować do tolerancji i obserwować objawy toksyczności.
Włączenie modafinilu u pacjenta na ustalonej dawce erdafitynibukolejność włączenia · modafinilinne zalecenieDziałanie indukujące narasta stopniowo, dlatego dawkę erdafitynibu zwiększa się ostrożnie o 1–2 mg co 2–3 tygodnie na podstawie tolerancji, maksymalnie do 9 mg.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Balversa 3 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/balversa-100504658/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Actimodan 100 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/actimodan-100438704/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Actimodan. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/actimodan-100438704/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Balversa. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/balversa-100504658/
  5. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Oznaczenia na tej stronie

  • Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
  • Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
  • Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć

Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.

Zgłoś błąd lub sugestię

Zgłoszenie trafi do redakcji razem z adresem tej strony. Nie podawaj danych pacjenta. Zasady przetwarzania danych opisuje polityka prywatności.