Przejdź do treści
Poradniki Historia Szukaj

Interakcje / Modafinil / Modafinil i sofosbuwir

Modafinil i sofosbuwir

Jaki opis pokazać?

Niekorzystna interakcja

Nie łącz sofosbuwiru z modafinilem.

Zanim zaczniesz brać sofosbuwir, powiedz lekarzowi, że przyjmujesz modafinil, i nie odstawiaj ani nie zmieniaj żadnego z tych leków samodzielnie.

Niekorzystna interakcjaModafinil+ SofosbuwirNie łącz sofosbuwiru z modafinilem.Zanim zaczniesz brać sofosbuwir, powiedz lekarzowi, że przyjmujesz modafinil, i nie odstawiaj ani nie zmieniaj żadnego z tych leków samodzielnie.opóźniony (dni)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Zanim zaczniesz brać sofosbuwir, powiedz lekarzowi, że przyjmujesz modafinil, i nie odstawiaj ani nie zmieniaj żadnego z tych leków samodzielnie.

Modafinil może zmniejszyć ilość sofosbuwiru, która dostaje się z jelit do krwi. Przez to leczenie wirusowego zapalenia wątroby typu C może okazać się mniej skuteczne, a wirus może nie zostać usunięty z organizmu. Tych leków zwykle nie łączy się ze sobą.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • Lekarz informuje cię, że wyniki badań na obecność wirusa nie poprawiają się zgodnie z oczekiwaniami
  • Wyraźnie nasilona senność w ciągu dnia po odstawieniu modafinilu
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PK – transport
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie łącz sofosbuwiru z modafinilem.[1] Na czas leczenia zakażenia HCV rozważ odstawienie modafinilu albo zamianę na lek pobudzający, który nie indukuje glikoproteiny P, w porozumieniu z lekarzem prowadzącym leczenie zaburzeń snu. Jeśli modafinilu nie można odstawić, decyzję o kontynuacji skojarzenia podejmuje hepatolog, a skuteczność leczenia przeciwwirusowego należy ściśle kontrolować.

Skutek kliniczny

Spadek stężenia sofosbuwiru może osłabić działanie przeciwwirusowe i zwiększyć ryzyko niepowodzenia leczenia zakażenia HCV.[1] Niepowodzenie terapii wiąże się z ryzykiem utrzymania się zakażenia i koniecznością ponownego leczenia.

Mechanizm

Modafinil jest umiarkowanym induktorem glikoproteiny P w jelitach, a sofosbuwir jest substratem glikoproteiny P i BCRP.[1] Indukcja transportera w ścianie jelita ogranicza wchłanianie sofosbuwiru i zmniejsza jego stężenie w osoczu, natomiast stężenie nieaktywnego metabolitu GS-331007 się nie zmienia.[1]

Metabolizm i transportery

  • Modafinil: inhibitor CYP2C19[2], inhibitor CYP2C9[2], induktor CYP1A2[2], induktor CYP2B6[2], słaby induktor CYP3A4[3], substrat CYP3A4[2]
  • Sofosbuwir: substrat BCRP[4], substrat P-gp[4]

Monitorować

  • HCV RNA w trakcie leczenia i po jego zakończeniu (trwała odpowiedź wirusologiczna), jeśli skojarzenia nie da się uniknąć
  • Nasilenie senności w ciągu dnia po odstawieniu lub zamianie modafinilu

Bezpieczniejsze alternatywy

solriamfetolmetylofenidat

Kiedy ocena się zmienia

Modafinil odstawiony przed rozpoczęciem leczenia sofosbuwiremkolejność włączenia · modafinilryzyko malejeOdstawienie modafinilu przed rozpoczęciem terapii DAA ogranicza ryzyko interakcji, jednak efekt indukcji ustępuje stopniowo, dlatego lepiej zaplanować odstawienie z wyprzedzeniem, a nie w dniu włączenia sofosbuwiru.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Sovaldi 400 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/sovaldi-100288446/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Actimodan. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/actimodan-100438704/
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Sovaldi. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/sovaldi-100288446/

Alkohol przy tych lekach

Interakcja o niejasnym znaczeniuModafinila alkoholPoinformuj pacjenta, że alkohol może zmniejszać skuteczność leczenia i że modafinil może maskować objawy upojenia, dlatego najlepiej ograniczyć alkohol do okazjonalnych, małych ilości i nie prowadzić pojazdów po jego spożyciu niezależnie od samopoczucia.Ogranicz alkohol do okazjonalnych, małych ilości, nie prowadź pojazdów po jego wypiciu i powiedz lekarzowi, jeśli masz problem z piciem.szybki (godziny)teoretyczne

Interakcja o niejasnym znaczeniu

Ogranicz alkohol do okazjonalnych, małych ilości, nie prowadź pojazdów po jego wypiciu i powiedz lekarzowi, jeśli masz problem z piciem.

Modafinil pobudza i może sprawić, że po alkoholu poczujesz się mniej pijany, niż jesteś w rzeczywistości. Przez to łatwo wypić więcej i źle ocenić, czy możesz prowadzić samochód. Alkohol pogarsza też sen i nasila senność w ciągu dnia, więc może osłabiać efekt leczenia.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • silny ból głowy
  • niepokój lub rozdrażnienie
  • kołatanie serca
  • problemy z zaśnięciem
  • nasilona senność w ciągu dnia mimo przyjmowania leku
ChPL
ostrożność
Mechanizm
PD – antagonizm
Początek
szybki (godziny)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Poinformuj pacjenta, że alkohol może zmniejszać skuteczność leczenia i że modafinil może maskować objawy upojenia, dlatego najlepiej ograniczyć alkohol do okazjonalnych, małych ilości i nie prowadzić pojazdów po jego spożyciu niezależnie od samopoczucia. U pacjentów z nadużywaniem alkoholu w wywiadzie modafinil należy stosować ostrożnie.[1] U takich osób warto omówić z lekarzem zasadność leczenia i rozważyć ściślejszą kontrolę.

Skutek kliniczny

Najbardziej prawdopodobnym skutkiem jest maskowanie upojenia alkoholowego, co może prowadzić do wypicia większej ilości alkoholu i do błędnej oceny własnej zdolności do prowadzenia pojazdów. Alkohol może zmniejszać korzyść z leczenia, ponieważ nasila senność i fragmentację snu. Możliwe jest także nasilenie działań niepożądanych, takich jak ból głowy, niepokój, kołatanie serca i bezsenność. Brak wiarygodnych doniesień o poważnych powikłaniach tego połączenia.

Mechanizm

Modafinil jest lekiem pobudzającym ośrodkowy układ nerwowy, a etanol działa na ten układ hamująco, więc oba związki wywierają przeciwstawne efekty na czuwanie i sprawność psychoruchową. Działanie pobudzające modafinilu może osłabiać subiektywne odczucie upojenia, nie usuwając przy tym obiektywnych zaburzeń wywołanych alkoholem, takich jak wydłużony czas reakcji i gorsza ocena sytuacji. Alkohol pogarsza też jakość snu i nasila senność dzienną, czyli działa przeciwnie do celu leczenia narkolepsji. ChPL modafinilu nie wymienia alkoholu w przeciwwskazaniach ani w interakcjach, a jedynie zaleca ostrożne stosowanie leku u osób, u których w wywiadzie stwierdzono nadużywanie alkoholu, leków lub substancji nielegalnych.[1] Istotna interakcja farmakokinetyczna między modafinilem a etanolem nie jest opisana w charakterystyce produktu.

Metabolizm i transportery

  • Modafinil: inhibitor CYP2C19[2], inhibitor CYP2C9[2], induktor CYP1A2[2], induktor CYP2B6[2], słaby induktor CYP3A4[3], substrat CYP3A4[2]

Monitorować

  • nasilenie senności dziennej i skuteczność leczenia
  • objawy pobudzenia – niepokój, bezsenność, kołatanie serca
  • wzorzec spożycia alkoholu u osób z nadużywaniem w wywiadzie

Kiedy ocena się zmienia

Regularne picie dużych ilości alkoholu lub uzależnienie od alkoholuilość alkoholu · pacjentryzyko rośnieChPL modafinilu zaleca ostrożne stosowanie leku u pacjentów z nadużywaniem alkoholu w wywiadzie. U takich osób ryzyko maskowania upojenia i nadużywania substancji jest większe, dlatego zalecana jest ściślejsza kontrola i omówienie leczenia z lekarzem.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Actimodan 100 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/actimodan-100438704/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Actimodan. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/actimodan-100438704/
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Interakcja nieistotna klinicznieSofosbuwira alkoholNie trzeba zmieniać dawki ani schematu sofosbuwiru ze względu na alkohol.Możesz przyjmować lek jak zwykle, ale dla dobra wątroby ogranicz alkohol, a najlepiej go nie pij, i nie pomijaj żadnej dawki.nieznanyteoretyczne

Interakcja nieistotna klinicznie

Możesz przyjmować lek jak zwykle, ale dla dobra wątroby ogranicz alkohol, a najlepiej go nie pij, i nie pomijaj żadnej dawki.

Alkohol nie zmienia działania tego leku i nie osłabia jego skuteczności. Twoja wątroba jest jednak obciążona przez wirusowe zapalenie, a alkohol dodatkowo ją uszkadza. Najlepiej nie pij alkoholu w czasie leczenia albo pij go jak najmniej. Pamiętaj, żeby przyjmować lek codziennie, bo pominięte dawki mogą zmniejszyć szansę na wyleczenie.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • zażółcenie skóry lub białek oczu
  • ciemny mocz
  • powiększanie się obwodu brzucha
  • nasilone osłabienie lub splątanie
  • pominięcie dawki leku po spożyciu alkoholu
ChPL
brak wzmianki
Mechanizm
brak_interakcji
Początek
nieznany
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie trzeba zmieniać dawki ani schematu sofosbuwiru ze względu na alkohol. Ze względu na chorobę wątroby warto zalecić ograniczenie alkoholu, a najlepiej rezygnację z niego, szczególnie u osób z marskością lub zaawansowanym włóknieniem. Należy podkreślić znaczenie codziennego przyjmowania leku bez pomijania dawek.

Skutek kliniczny

Nie należy oczekiwać zmiany stężenia ani skuteczności sofosbuwiru po spożyciu alkoholu. Znaczenie kliniczne ma natomiast sam alkohol u chorego z przewlekłym zapaleniem wątroby typu C, ponieważ nasila uszkodzenie wątroby i przyspiesza włóknienie niezależnie od leczenia przeciwwirusowego. Regularne picie większych ilości może też utrudniać systematyczne przyjmowanie leku, a pominięte dawki zmniejszają szansę na wyleczenie zakażenia.

Mechanizm

Nie oczekuje się interakcji farmakokinetycznej ani farmakodynamicznej między sofosbuwirem a etanolem. ChPL sofosbuwiru nie wymienia alkoholu ani w przeciwwskazaniach, ani w interakcjach, ani w ostrzeżeniach.[1] Sofosbuwir jest prolekiem nukleotydowym aktywowanym wewnątrzkomórkowo przez hydrolazy, w tym karboksyloesterazę 1, i kinazy nukleotydowe, a według ChPL wpływ innych substancji na ten szlak jest mało prawdopodobny.[1] Etanol jest metabolizowany głównie przez dehydrogenazę alkoholową i CYP2E1 i nie jest silnym induktorem glikoproteiny P w jelitach, czyli mechanizmu, który według ChPL odpowiada za istotne klinicznie zmniejszenie stężenia sofosbuwiru.[1] Alkohol poliwinylowy wymieniony wśród substancji pomocniczych tabletki to polimer otoczki, a nie etanol.[1]

Metabolizm i transportery

  • Sofosbuwir: substrat BCRP[2], substrat P-gp[2]

Monitorować

  • regularność przyjmowania dawek
  • wywiad dotyczący spożycia alkoholu
  • czynność wątroby w ramach kontroli hepatologicznej

Kiedy ocena się zmienia

Regularne picie dużych ilościilość alkoholu · pacjentinne zalecenieU pacjentów regularnie pijących duże ilości alkoholu, zwłaszcza z marskością, należy wyraźnie zalecić abstynencję, ocenić ryzyko pomijania dawek i rozważyć skierowanie po wsparcie w leczeniu uzależnienia. Nie zmienia to dawkowania sofosbuwiru.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Sovaldi 400 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/sovaldi-100288446/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Sovaldi. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/sovaldi-100288446/

Pełny opis tej pary

Inne interakcje tych leków 40

Połączenie przeciwwskazaneBarbiturany (np. fenobarbital, prymidon)+ Leki przeciw wirusowi zapalenia wątroby typu C (np. sofosbuwir) klasaBarbituranów nie łączy się z lekami przeciw wirusowi zapalenia wątroby typu C – przed rozpoczęciem terapii przeciwwirusowej barbituran należy zastąpić lekiem, który nie indukuje enzymów ani glikoproteiny P.Nie zaczynaj leczenia wirusowego zapalenia wątroby typu C, dopóki lekarz nie zamieni twojego barbituranu na inny lek, i nigdy nie odstawiaj barbituranu sam, bo może to wywołać napady drgawek.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie zaczynaj leczenia wirusowego zapalenia wątroby typu C, dopóki lekarz nie zamieni twojego barbituranu na inny lek, i nigdy nie odstawiaj barbituranu sam, bo może to wywołać napady drgawek.

Leki z grupy barbituranów, takie jak fenobarbital i prymidon, przyspieszają usuwanie z organizmu leków na wirusowe zapalenie wątroby typu C, na przykład sofosbuwiru. Lek przeciwwirusowy działa wtedy za słabo i leczenie może się nie udać, a wirus może stać się oporny na leczenie. Tego połączenia nie wolno stosować. Działanie barbituranu utrzymuje się jeszcze przez kilka tygodni po jego odstawieniu.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • Lekarz informuje, że badanie krwi nie pokazuje spadku ilości wirusa w trakcie leczenia
  • Napady drgawek, silny niepokój, drżenie lub bezsenność podczas zmniejszania dawki barbituranu
  • Powrót objawów choroby, na którą przyjmowany był barbituran, po jego zamianie na inny lek
ChPL
nie sprawdzono
Mechanizm
PK – transport, PK – metabolizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Barbituranów nie łączy się z lekami przeciw wirusowi zapalenia wątroby typu C – przed rozpoczęciem terapii przeciwwirusowej barbituran należy zastąpić lekiem, który nie indukuje enzymów ani glikoproteiny P. Połączenie fenobarbitalu lub prymidonu z sofosbuwirem, także w preparatach złożonych z ledipaswirem, welpataswirem lub woksylaprewirem, jest przeciwwskazane. Zmianę leku przeciwpadaczkowego planuje neurolog z odpowiednim wyprzedzeniem, ponieważ barbituranów nie odstawia się nagle, a efekt indukcji wygasa stopniowo przez kilka tygodni po ich odstawieniu. Gdy zamiana barbituranu nie jest możliwa, decyzję o odroczeniu leczenia zakażenia wirusem lub o innym schemacie podejmuje hepatolog razem z neurologiem. Rybawiryna sama nie wchodzi w tę interakcję, ale w praktyce zawsze jest stosowana z innym lekiem przeciwwirusowym, którego dotyczy zakaz łączenia.

Skutek kliniczny

Obniżenie stężenia sofosbuwiru i leków z nim łączonych grozi utratą skuteczności terapii, brakiem trwałej odpowiedzi wirusologicznej i nawrotem zakażenia. Niepowodzenie leczenia może sprzyjać selekcji wariantów wirusa opornych na leki przeciwwirusowe i ograniczyć możliwości ponownej terapii. Interakcja nie zwiększa toksyczności barbituranów.

Mechanizm

Fenobarbital i prymidon, który jest w organizmie przekształcany w fenobarbital, są silnymi induktorami glikoproteiny P w jelicie oraz enzymów CYP3A4 i innych izoenzymów cytochromu P450. Sofosbuwir jest substratem glikoproteiny P i białka BCRP, więc indukcja ogranicza jego wchłanianie i obniża stężenie leku oraz jego aktywnego metabolitu. Leki łączone z sofosbuwirem w preparatach złożonych (ledipaswir, welpataswir, woksylaprewir) są dodatkowo substratami CYP3A4 i glikoproteiny P, więc ich stężenie również spada. Działanie indukujące dotyczy obu barbituranów w podobnym stopniu.

Monitorować

  • Kontrola skuteczności leczenia przeciwwirusowego (oznaczenie RNA wirusa w trakcie i po zakończeniu terapii), jeśli pacjent przyjmował barbituran w okresie poprzedzającym leczenie
  • Kontrola napadów padaczkowych lub objawów choroby podstawowej w trakcie zamiany barbituranu na inny lek
  • Objawy odstawienia barbituranu (niepokój, bezsenność, drżenie, napady drgawkowe) podczas stopniowego zmniejszania dawki
  • Wywiad lekowy w kierunku leków złożonych zawierających fenobarbital przed włączeniem terapii przeciwwirusowej

Kiedy ocena się zmienia

Okres wygasania indukcji po odstawieniu barbituranu (kilka tygodni)odstep · barbituranyinne zalecenieIndukcja glikoproteiny P i cytochromu P450 wygasa stopniowo po odstawieniu fenobarbitalu lub prymidonu, dodatkowo z uwagi na długi okres półtrwania fenobarbitalu. Terapię przeciwwirusową rozpoczyna się dopiero po wygaśnięciu indukcji, a termin ustala hepatolog.
Barbituran włączany w trakcie trwającej terapii przeciwwirusowejkolejność włączenia · barbituranyinne zalecenieBarbituranu nie włącza się w trakcie terapii lekami przeciwwirusowymi zawierającymi sofosbuwir. W razie potrzeby leczenia napadów lub sedacji wybiera się lek bez działania indukującego i informuje hepatologa.

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazanePochodne hydantoiny (np. fenytoina)+ Leki przeciw wirusowi zapalenia wątroby typu C (np. sofosbuwir) klasaPochodnej hydantoiny nie łączy się z lekiem przeciw wirusowi zapalenia wątroby typu C, bo połączenie grozi niepowodzeniem leczenia zakażenia.Jeśli przyjmujesz fenytoinę albo przyjmowałeś ją w ostatnich tygodniach, powiedz o tym lekarzowi przed rozpoczęciem leczenia wirusowego zapalenia wątroby typu C i nie odstawiaj fenytoiny samodzielnie.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Jeśli przyjmujesz fenytoinę albo przyjmowałeś ją w ostatnich tygodniach, powiedz o tym lekarzowi przed rozpoczęciem leczenia wirusowego zapalenia wątroby typu C i nie odstawiaj fenytoiny samodzielnie.

Fenytoina, lek na padaczkę, przyspiesza usuwanie z organizmu niektórych leków na wirusowe zapalenie wątroby typu C, na przykład sofosbuwiru. Wtedy lek przeciwwirusowy działa za słabo i leczenie zakażenia może się nie udać. Lekarz zwykle zamienia fenytoinę na inny lek na padaczkę jeszcze przed rozpoczęciem leczenia wątroby. Rybawiryna sama nie wchodzi w tę interakcję, ale zwykle przyjmuje się ją razem z sofosbuwirem.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • napad padaczkowy lub nasilenie napadów w czasie zmiany leku na padaczkę
  • informacja od lekarza, że wynik badania na obecność wirusa w trakcie lub po leczeniu jest dodatni
  • nawrót objawów choroby wątroby, takich jak zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz, silne zmęczenie
ChPL
nie sprawdzono
Mechanizm
PK – transport, PK – metabolizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Pochodnej hydantoiny nie łączy się z lekiem przeciw wirusowi zapalenia wątroby typu C, bo połączenie grozi niepowodzeniem leczenia zakażenia. Dotyczy to sofosbuwiru oraz wszystkich jego preparatów złożonych z welpataswirem, ledipaswirem lub woksylaprewirem. Przed rozpoczęciem terapii przeciwwirusowej należy we współpracy z neurologiem zamienić fenytoinę na lek przeciwpadaczkowy pozbawiony działania indukującego i rozpocząć leczenie zakażenia dopiero po wygaśnięciu indukcji. Efekt indukcyjny ustępuje stopniowo i utrzymuje się jeszcze przez pewien czas po odstawieniu fenytoiny, zwykle do kilku tygodni. Rybawiryna nie wchodzi w istotną interakcję z fenytoiną, ale w praktyce jest podawana razem z sofosbuwirem, więc o postępowaniu decyduje obecność sofosbuwiru.

Skutek kliniczny

Obniżenie stężeń sofosbuwiru i leków z nim skojarzonych grozi brakiem trwałej odpowiedzi wirusologicznej, niepowodzeniem terapii i selekcją wariantów wirusa opornych na leki. Fenytoina nie powoduje przy tym nowych działań toksycznych, a problemem jest utrata skuteczności leczenia zakażenia.

Mechanizm

Fenytoina jest silnym induktorem glikoproteiny P w jelicie oraz enzymów CYP3A4, CYP2B6 i CYP2C. Sofosbuwir jest substratem glikoproteiny P i BCRP, więc indukcja tych transporterów zmniejsza jego wchłanianie oraz ekspozycję na sofosbuwir i jego główny metabolit. Leki towarzyszące sofosbuwirowi w preparatach złożonych, czyli welpataswir, ledipaswir i woksylaprewir, są dodatkowo metabolizowane przez indukowane enzymy CYP albo transportowane przez glikoproteinę P, co nasila spadek ich stężeń. Interakcja dotyczy fenytoiny i sofosbuwiru oraz jego preparatów złożonych, ale nie obejmuje rybawiryny.

Monitorować

  • kontrola napadów padaczkowych w okresie zamiany fenytoiny na inny lek przeciwpadaczkowy
  • stężenie fenytoiny przy stopniowym odstawianiu lub zmianie dawki
  • wiremia HCV RNA w trakcie i po zakończeniu terapii przeciwwirusowej, zwłaszcza gdy ekspozycja na fenytoinę była niedawna
  • pełny wywiad lekowy przed włączeniem sofosbuwiru, w tym pytanie o leki przeciwpadaczkowe stosowane w ostatnich tygodniach

Kiedy ocena się zmienia

Czas potrzebny do wygaśnięcia indukcji po odstawieniu fenytoiny, zwykle do kilku tygodniodstep · pochodne hydantoinyinne zalecenieDziałanie indukujące fenytoiny wygasa stopniowo po jej odstawieniu. Terapię sofosbuwirem należy rozpocząć dopiero po upływie czasu potrzebnego do ustąpienia indukcji, a w razie wątpliwości warto skonsultować termin rozpoczęcia z hepatologiem.

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazanePochodne karboksamidu (np. karbamazepina, eslikarbazepina, okskarbazepina)+ Leki przeciw wirusowi zapalenia wątroby typu C (np. sofosbuwir) klasaNie stosuj pochodnej karboksamidu jednocześnie z lekiem przeciw HCV zawierającym sofosbuwir, a przed rozpoczęciem terapii HCV zamień lek przeciwpadaczkowy na taki, który nie pobudza wątroby i jelitowych białek transportowych.Jeśli przyjmujesz lek przeciwpadaczkowy z tej grupy i masz zacząć leczenie wirusowego zapalenia wątroby typu C, powiedz o tym lekarzowi przed rozpoczęciem terapii i nie odstawiaj leku przeciwpadaczkowego na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Jeśli przyjmujesz lek przeciwpadaczkowy z tej grupy i masz zacząć leczenie wirusowego zapalenia wątroby typu C, powiedz o tym lekarzowi przed rozpoczęciem terapii i nie odstawiaj leku przeciwpadaczkowego na własną rękę.

Niektóre leki przeciwpadaczkowe, takie jak karbamazepina, okskarbazepina i eslikarbazepina, przyspieszają usuwanie z organizmu leków na wirusowe zapalenie wątroby typu C, na przykład sofosbuwiru. Lek na wirusa działa wtedy słabiej i leczenie może się nie udać, a wirus może stać się odporny na leki. Nie odczujesz tego żadnymi objawami, dlatego lekarz musi wiedzieć o wszystkich lekach, które przyjmujesz.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • napad padaczkowy lub nasilenie napadów po zmianie leku przeciwpadaczkowego
  • wynik badania na obecność wirusa nadal dodatni w trakcie lub po leczeniu
ChPL
nie sprawdzono
Mechanizm
PK – transport, PK – metabolizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie stosuj pochodnej karboksamidu jednocześnie z lekiem przeciw HCV zawierającym sofosbuwir, a przed rozpoczęciem terapii HCV zamień lek przeciwpadaczkowy na taki, który nie pobudza wątroby i jelitowych białek transportowych. Połączenie karbamazepiny z sofosbuwirem jest przeciwwskazane, a okskarbazepiny i eslikarbazepiny należy unikać. Zamianę leku przeciwpadaczkowego przeprowadza neurolog, a terapię HCV należy rozpocząć dopiero po wygaśnięciu działania pobudzającego, które utrzymuje się jeszcze przez kilkanaście dni po odstawieniu induktora. Rufinamid i rybawiryna nie wchodzą w tę interakcję, ale rybawirynę podaje się zawsze z innymi lekami przeciw HCV, więc o postępowaniu decyduje lek, z którym jest skojarzona.

Skutek kliniczny

Spadek stężeń sofosbuwiru i leków z nim skojarzonych grozi niepowodzeniem leczenia zakażenia HCV, nawrotem wiremii i selekcją wariantów wirusa opornych na leki. Utrata skuteczności nie daje objawów i ujawnia się dopiero w badaniu HCV RNA. Interakcja nie wpływa istotnie na działanie przeciwpadaczkowe leków z grupy pochodnych karboksamidu.

Mechanizm

Karbamazepina, okskarbazepina i eslikarbazepina pobudzają wytwarzanie glikoproteiny P w jelicie oraz enzymu CYP3A4. Sofosbuwir jest substratem glikoproteiny P i białka BCRP, więc wzmożony wypływ zwrotny do światła jelita zmniejsza jego wchłanianie oraz stężenie jego głównego metabolitu. Leki skojarzone z sofosbuwirem (welpataswir, ledipaswir, woksylaprewir) są dodatkowo substratami CYP3A4 lub glikoproteiny P i ich stężenia również spadają. Najsilniej działa karbamazepina, a okskarbazepina i eslikarbazepina są induktorami słabszymi.

Monitorować

  • kontrola napadów padaczkowych po zamianie leku przeciwpadaczkowego
  • HCV RNA w trakcie i po zakończeniu leczenia
  • morfologia krwi przy leczeniu rybawiryną u chorego przyjmującego karbamazepinę

Kiedy ocena się zmienia

Odstawienie leku z grupy a tuż przed rozpoczęciem terapii HCVkolejność włączenia · pochodne karboksamiduinne zalecenieDziałanie pobudzające utrzymuje się jeszcze przez kilkanaście dni po odstawieniu karbamazepiny, okskarbazepiny lub eslikarbazepiny, dlatego terapię zawierającą sofosbuwir rozpoczyna się dopiero po tym okresie, gdy nowy lek przeciwpadaczkowy jest już stosowany.

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneRyfamycyny (np. ryfampicyna)+ Leki przeciw wirusowi zapalenia wątroby typu C (np. sofosbuwir) klasaRyfamycyn nie należy stosować jednocześnie z lekami przeciw wirusowi zapalenia wątroby typu C, ponieważ połączenie jest przeciwwskazane z powodu ryzyka niepowodzenia terapii przeciwwirusowej.Nie przyjmuj ryfampicyny razem z lekami na wirusowe zapalenie wątroby typu C i powiedz lekarzowi prowadzącemu leczenie HCV, jeśli przyjmujesz ryfampicynę albo przestałeś ją brać w ciągu ostatnich dwóch tygodni.opóźniony (dni)badania kliniczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie przyjmuj ryfampicyny razem z lekami na wirusowe zapalenie wątroby typu C i powiedz lekarzowi prowadzącemu leczenie HCV, jeśli przyjmujesz ryfampicynę albo przestałeś ją brać w ciągu ostatnich dwóch tygodni.

Ryfampicyna, antybiotyk stosowany m.in. w leczeniu gruźlicy, przyspiesza usuwanie z organizmu sofosbuwiru i leków podawanych razem z nim w tabletkach na wirusowe zapalenie wątroby typu C. Lek przeciwwirusowy przestaje wtedy działać, a wirus może stać się na niego oporny. Ten efekt utrzymuje się jeszcze przez około dwa tygodnie po odstawieniu ryfampicyny. Rybawiryna przyjmowana bez sofosbuwiru nie wchodzi w taką interakcję.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • informacja od lekarza, że wynik badania na obecność wirusa HCV nie spada lub znów jest dodatni
  • zalecenie rozpoczęcia ryfampicyny w trakcie leczenia HCV, np. z powodu gruźlicy
ChPL
nie sprawdzono
Mechanizm
PK – transport, PK – metabolizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

Ryfamycyn nie należy stosować jednocześnie z lekami przeciw wirusowi zapalenia wątroby typu C, ponieważ połączenie jest przeciwwskazane z powodu ryzyka niepowodzenia terapii przeciwwirusowej. Ryfampicyny nie łączy się z sofosbuwirem ani z żadnym preparatem złożonym zawierającym sofosbuwir. Gdy ryfampicyna jest niezbędna, najczęściej odracza się leczenie zakażenia HCV do jej zakończenia, a sofosbuwir włącza się dopiero po co najmniej dwóch tygodniach od odstawienia ryfampicyny. Gdy pilne jest leczenie HCV, lekarz prowadzący zakażenie bakteryjne powinien ocenić możliwość schematu bez ryfamycyn. Rybawiryna stosowana bez sofosbuwiru nie wchodzi w istotną interakcję z ryfampicyną.

Skutek kliniczny

Spadek stężenia sofosbuwiru i leków z nim skojarzonych grozi niepowodzeniem leczenia zakażenia HCV, brakiem trwałej odpowiedzi wirusologicznej i wyselekcjonowaniem wariantów wirusa opornych na leki przeciwwirusowe. Utrudnia to lub uniemożliwia skuteczne leczenie w przyszłości.

Mechanizm

Ryfampicyna jest silnym induktorem glikoproteiny P i białka BCRP oraz enzymów CYP3A4, CYP2B6 i CYP2C8. Sofosbuwir jest substratem glikoproteiny P i BCRP, dlatego indukcja tych transporterów w jelicie zmniejsza jego wchłanianie i znacznie obniża stężenie leku oraz jego aktywnego metabolitu. Leki skojarzone z sofosbuwirem w preparatach złożonych, takie jak welpataswir, ledipaswir i woksylaprewir, są dodatkowo substratami transporterów i enzymów CYP indukowanych przez ryfampicynę, więc ich stężenia również spadają. Indukcja narasta przez kilka dni i utrzymuje się do około dwóch tygodni po odstawieniu ryfampicyny. Interakcja dotyczy ryfampicyny i sofosbuwiru, nie dotyczy natomiast w istotnym stopniu rybawiryny.

Monitorować

  • pełna lista leków przed rozpoczęciem terapii HCV, w tym leków przeciwprątkowych
  • czas od odstawienia ryfampicyny przed włączeniem sofosbuwiru
  • RNA HCV w trakcie i po zakończeniu leczenia, jeśli doszło do jednoczesnego stosowania

Kiedy ocena się zmienia

odstep ≥ 14 dni od odstawienia ryfampicynyryfamycynyryzyko malejeIndukcja enzymów i transporterów wygasa stopniowo przez około dwa tygodnie po odstawieniu ryfampicyny, dlatego sofosbuwir można bezpiecznie włączyć dopiero po tym czasie.

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaBosutynib+ ModafinilNależy unikać łączenia bosutynibu z modafinilem i w miarę możliwości wybrać lek na nadmierną senność, który nie indukuje CYP3A.Nie zaczynaj brać modafinilu bez rozmowy z lekarzem, który prowadzi twoje leczenie bosutynibem, a jeśli już go przyjmujesz, nie odstawiaj żadnego leku sam, tylko jak najszybciej powiedz o tym lekarzowi.opóźniony (dni)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Nie zaczynaj brać modafinilu bez rozmowy z lekarzem, który prowadzi twoje leczenie bosutynibem, a jeśli już go przyjmujesz, nie odstawiaj żadnego leku sam, tylko jak najszybciej powiedz o tym lekarzowi.

Modafinil może sprawić, że twój organizm szybciej usuwa bosutynib. Wtedy w krwi jest mniej leku przeciwnowotworowego i leczenie białaczki może działać słabiej. Zwiększenie dawki bosutynibu zwykle tego nie naprawia. Dlatego tych leków najlepiej nie łączyć.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • pogorszenie wyników badań krwi zgłoszone przez lekarza
  • nawrót objawów choroby, takich jak nasilone zmęczenie, gorączka, nocne poty lub uczucie pełności pod lewym łukiem żebrowym
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PK – metabolizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Należy unikać łączenia bosutynibu z modafinilem i w miarę możliwości wybrać lek na nadmierną senność, który nie indukuje CYP3A. ChPL bosutynibu zaleca unikanie równoczesnego stosowania z induktorami CYP3A o średniej sile działania, w tym z modafinilem[1]. Zwiększanie dawki bosutynibu nie jest rekomendowanym sposobem kompensacji[1]. Jeśli połączenia nie da się uniknąć, lekarz prowadzący leczenie onkologiczne powinien o nim wiedzieć i ściślej monitorować odpowiedź na leczenie.

Skutek kliniczny

Zmniejszenie ekspozycji na bosutynib może osłabić skuteczność leczenia przeciwnowotworowego i sprzyjać utracie odpowiedzi hematologicznej, cytogenetycznej lub molekularnej. Według ChPL bosutynibu mało prawdopodobne jest, aby zwiększenie dawki bosutynibu podawanego z induktorem CYP3A silnie działającym lub o średniej sile działania wystarczająco zrekompensowało zmniejszenie ekspozycji[1]. Dla porównania silny induktor ryfampicyna zmniejszył Cmax bosutynibu do 14% i AUC do 6% wartości wyjściowych[1], przy czym efekt modafinilu jako induktora o średniej sile działania jest słabszy, ale nadal może być klinicznie istotny.

Mechanizm

Modafinil indukuje CYP3A4/5, a bosutynib jest substratem CYP3A, dlatego modafinil przyspiesza metabolizm bosutynibu i zmniejsza jego stężenie w osoczu. Charakterystyka produktu bosutynibu wymienia modafinil wśród induktorów CYP3A o średniej sile działania, których należy unikać, ponieważ zmniejszają stężenie bosutynibu w osoczu[1]. ChPL modafinilu opisuje indukcję CYP3A4/5 i wskazuje, że największe efekty mogą dotyczyć substratów CYP3A4/5 z istotną eliminacją przedukładową, zwłaszcza z udziałem CYP3A w przewodzie pokarmowym[2].

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Modafinil – słaby induktor CYP3A4[3], bosutynib – wrażliwy substrat CYP3A4[4]
  • Bosutynib: słaby inhibitor BCRP[4], słaby inhibitor OAT1[4], słaby inhibitor OAT3[4], słaby inhibitor OATP1B1[4], słaby inhibitor OATP1B3[4], słaby inhibitor OCT2[4], wrażliwy substrat CYP3A4[4]
  • Modafinil: inhibitor CYP2C19[5], inhibitor CYP2C9[5], induktor CYP1A2[5], induktor CYP2B6[5], słaby induktor CYP3A4[3], substrat CYP3A4[5]

Monitorować

  • odpowiedź molekularna (transkrypt BCR-ABL) i hematologiczna na leczenie bosutynibem
  • morfologia krwi
  • ponowna ocena działań niepożądanych bosutynibu po odstawieniu modafinilu

Bezpieczniejsze alternatywy

solriamfetolmetylofenidat

Kiedy ocena się zmienia

Odstawienie modafinilu w trakcie leczenia bosutynibemkolejność włączenia · modafinilinne zaleceniePo odstawieniu modafinilu indukcja CYP3A wygasa stopniowo, więc stężenie bosutynibu będzie powoli rosło. ChPL modafinilu zaleca utrzymanie dodatkowej antykoncepcji przez dwa miesiące od przerwania leczenia modafinilem z powodu indukcji CYP3A4/5, co wskazuje, że efekt indukcji może utrzymywać się przez dłuższy czas. Jeśli dawkę bosutynibu modyfikowano z powodu modafinilu, należy ją ponownie ocenić i obserwować tolerancję leczenia.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Bosulif 100 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bosulif-100297089/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Actimodan 100 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/actimodan-100438704/
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Bosulif. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/bosulif-100297089/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Actimodan. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/actimodan-100438704/

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaBrygatynib+ ModafinilNależy unikać łączenia brygatynibu z modafinilem i w porozumieniu z lekarzem rozważyć inny lek na nadmierną senność.Powiedz onkologowi, że bierzesz modafinil, i nie zmieniaj samodzielnie dawek żadnego z tych leków ani nie odstawiaj ich bez porozumienia z nim.opóźniony (dni)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Powiedz onkologowi, że bierzesz modafinil, i nie zmieniaj samodzielnie dawek żadnego z tych leków ani nie odstawiaj ich bez porozumienia z nim.

Modafinil może sprawić, że organizm szybciej usuwa brygatynib, przez co lek przeciwnowotworowy może działać słabiej. Zwykle nie czujesz tego od razu, dlatego ta interakcja jest groźna mimo braku objawów. Oba leki mogą też podnosić ciśnienie krwi. Lekarz może zamienić modafinil na inny lek albo zmienić dawkę brygatynibu.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • nasilenie kaszlu, duszności lub bólu w klatce piersiowej
  • nowe bóle głowy, zaburzenia widzenia lub równowagi
  • wysokie ciśnienie krwi
  • kołatanie serca lub nierówne bicie serca
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PK – metabolizm, PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Należy unikać łączenia brygatynibu z modafinilem i w porozumieniu z lekarzem rozważyć inny lek na nadmierną senność[1]. Jeśli połączenia nie można uniknąć, dawkę brygatynibu można zwiększać o 30 mg co 7 dni do maksymalnie dwukrotności dawki tolerowanej przed włączeniem modafinilu, a po odstawieniu modafinilu wrócić do dawki sprzed jego włączenia[1]. Decyzję o modyfikacji dawki podejmuje onkolog, a pacjent powinien mieć regularnie kontrolowane ciśnienie tętnicze.

Skutek kliniczny

Główne ryzyko to zmniejszenie stężenia brygatynibu i w konsekwencji osłabienie kontroli raka płuca ALK dodatniego, czego pacjent może długo nie odczuć. Ryzyko odwrotne pojawia się po odstawieniu modafinilu u pacjenta, któremu zwiększono dawkę brygatynibu, ponieważ indukcja wygasa i narażenie na brygatynib może wtedy nadmiernie wzrosnąć. Możliwe jest też sumowanie wpływu na ciśnienie tętnicze.

Mechanizm

Modafinil jest umiarkowanym induktorem CYP3A4/5, a brygatynib jest substratem CYP3A4/5, więc modafinil przyspiesza jego metabolizm wątrobowy i jelitowy. Według symulacji w fizjologicznym modelu farmakokinetycznym umiarkowane induktory CYP3A mogą zmniejszać AUC brygatynibu o około 50%[1]. Dla porównania silny induktor ryfampicyna zmniejszał AUC brygatynibu o 80%[1]. ChPL modafinilu nie wymienia brygatynibu, ale opisuje indukcję CYP3A4/5 i wskazuje, że największe efekty dotyczą substratów tego enzymu z istotną eliminacją przedogólnoustrojową[2]. Dodatkowo oba leki mogą podnosić ciśnienie tętnicze, a ChPL modafinilu przeciwwskazuje go w niekontrolowanym, umiarkowanym lub ciężkim nadciśnieniu tętniczym oraz w zaburzeniach rytmu serca[2].

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Brygatynib – słaby induktor CYP3A4[3], modafinil – substrat CYP3A4[4]
  • Modafinil – słaby induktor CYP3A4[5], brygatynib – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[5]
  • Brygatynib: inhibitor BCRP[3], inhibitor MATE1[3], inhibitor MATE2-K[3], inhibitor P-gp[3], słaby induktor CYP3A4[3], substrat BCRP[3], substrat CYP2C8[3], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[5], substrat P-gp[3]
  • Modafinil: inhibitor CYP2C19[4], inhibitor CYP2C9[4], induktor CYP1A2[4], induktor CYP2B6[4], słaby induktor CYP3A4[5], substrat CYP3A4[4]

Monitorować

  • odpowiedź na leczenie onkologiczne w badaniach obrazowych
  • ciśnienie tętnicze
  • tętno i rytm serca
  • działania niepożądane brygatynibu po odstawieniu modafinilu przy zwiększonej dawce

Bezpieczniejsze alternatywy

solriamfetoloksybinian sodu

Kiedy ocena się zmienia

Odstawienie modafinilu po zwiększeniu dawki brygatynibukolejność włączenia · modafinilinne zaleceniePo odstawieniu modafinilu indukcja CYP3A wygasa, więc należy wrócić do dawki brygatynibu tolerowanej przed włączeniem modafinilu, aby uniknąć nadmiernego narażenia.
czas leczenia ≥ 7 dnipacjentryzyko rośnieIndukcja enzymatyczna narasta stopniowo, dlatego spadek stężenia brygatynibu jest najbardziej prawdopodobny przy dłuższym, regularnym stosowaniu modafinilu, a pojedyncze dawki mają mniejsze znaczenie.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Alunbrig 30 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/alunbrig-100416370/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Actimodan 100 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/actimodan-100438704/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Alunbrig. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/alunbrig-100416370/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Actimodan. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/actimodan-100438704/
  5. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaDorawiryna+ ModafinilNależy unikać łączenia dorawiryny z modafinilem, a jeśli nie można tego uniknąć, dawkę dorawiryny trzeba zwiększyć do 100 mg dwa razy na dobę w odstępie około 12 godzin.Nie zaczynaj brać modafinilu bez rozmowy z lekarzem, który leczy twoje HIV, i nigdy sam nie zmieniaj dawki leku na HIV.opóźniony (dni)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Nie zaczynaj brać modafinilu bez rozmowy z lekarzem, który leczy twoje HIV, i nigdy sam nie zmieniaj dawki leku na HIV.

Modafinil może sprawić, że twój lek na HIV będzie szybciej usuwany z organizmu i przestanie działać wystarczająco silnie. To może pozwolić wirusowi znów się namnażać i uodpornić się na leczenie. Lekarz zwykle zaleca wtedy przyjmowanie leku na HIV dwa razy na dobę zamiast raz.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • wzrost miana wirusa w badaniach kontrolnych
  • nawrót objawów zakażenia, takich jak gorączka, powiększone węzły chłonne lub nawracające infekcje
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PK – metabolizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Należy unikać łączenia dorawiryny z modafinilem, a jeśli nie można tego uniknąć, dawkę dorawiryny trzeba zwiększyć do 100 mg dwa razy na dobę w odstępie około 12 godzin[1]. Gdy dorawiryna jest składnikiem tabletki złożonej, zwiększenie dawki wymaga dołożenia osobnej tabletki z samą dorawiryną zgodnie z decyzją lekarza prowadzącego leczenie HIV. Po odstawieniu modafinilu powrót do jednej tabletki na dobę powinien nastąpić dopiero po wygaśnięciu indukcji enzymatycznej, zgodnie z decyzją lekarza.

Skutek kliniczny

Obniżenie stężenia dorawiryny może zmniejszyć skuteczność leczenia przeciwretrowirusowego, prowadzić do utraty supresji wirusologicznej i sprzyjać rozwojowi oporności HIV na leki z grupy nienukleozydowych inhibitorów odwrotnej transkryptazy.

Mechanizm

Modafinil jest umiarkowanym induktorem CYP3A, a dorawiryna jest metabolizowana głównie przez CYP3A, więc modafinil przyspiesza jej eliminację i obniża jej stężenie w osoczu. ChPL dorawiryny wymienia modafinil wśród umiarkowanych induktorów CYP3A, przy których spodziewane jest zmniejszenie stężenia dorawiryny[1]. ChPL modafinilu opisuje indukcję CYP3A4/5 i wskazuje, że największe efekty mogą dotyczyć substratów CYP3A4/5 z istotną eliminacją przedogólnoustrojową[2]. Dorawiryna sama może być słabym induktorem CYP3A, ale jej wpływ na modafinil nie powinien mieć znaczenia klinicznego.

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Dorawiryna – słaby induktor CYP3A4[3], modafinil – substrat CYP3A4[4]
  • Modafinil – słaby induktor CYP3A4[5], dorawiryna – substrat CYP3A4[3]
  • Dorawiryna: słaby induktor CYP3A4[3], substrat CYP3A4[3]
  • Modafinil: inhibitor CYP2C19[4], inhibitor CYP2C9[4], induktor CYP1A2[4], induktor CYP2B6[4], słaby induktor CYP3A4[5], substrat CYP3A4[4]

Monitorować

  • miano HIV RNA po włączeniu i po odstawieniu modafinilu
  • przestrzeganie schematu dawkowania dorawiryny dwa razy na dobę

Bezpieczniejsze alternatywy

solriamfetol

Kiedy ocena się zmienia

Odstawienie modafiniluczas leczenia · modafinilinne zaleceniePo odstawieniu modafinilu indukcja CYP3A wygasa stopniowo, dlatego decyzję o powrocie do dorawiryny 100 mg raz na dobę powinien podjąć lekarz prowadzący, najlepiej z kontrolą miana HIV RNA.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Pifeltro 100 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/pifeltro-100416536/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Actimodan 100 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/actimodan-100438704/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Pifeltro. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/pifeltro-100416536/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Actimodan. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/actimodan-100438704/
  5. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaAksytynib+ ModafinilPołączenie jest dopuszczalne pod warunkiem regularnej kontroli ciśnienia tętniczego i oceny skuteczności aksytynibu.Mierz codziennie ciśnienie krwi i powiedz onkologowi, że przyjmujesz lek na senność.opóźniony (dni)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Mierz codziennie ciśnienie krwi i powiedz onkologowi, że przyjmujesz lek na senność.

Lek na senność może trochę osłabiać działanie leku przeciwnowotworowego, bo przyspiesza jego rozkład w wątrobie. Oba leki mogą też podnosić ciśnienie krwi, więc razem zwiększają ryzyko nadciśnienia. Leki można łączyć, ale pod kontrolą lekarza.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • ciśnienie wyższe niż zwykle w pomiarach domowych
  • silny ból głowy lub zawroty głowy
  • kołatanie serca lub nierówne bicie serca
  • ból w klatce piersiowej
ChPL
ostrożność
Mechanizm
PK – metabolizm, PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Połączenie jest dopuszczalne pod warunkiem regularnej kontroli ciśnienia tętniczego i oceny skuteczności aksytynibu. Do leczenia skojarzonego z aksytynibem zaleca się wybieranie leków bez działania indukującego CYP3A4/5 lub o minimalnym takim działaniu[1]. Modafinilu nie stosuje się przy niekontrolowanym umiarkowanym lub ciężkim nadciśnieniu tętniczym ani przy zaburzeniach rytmu serca[2]. Jeśli w trakcie leczenia aksytynibem nadciśnienie przestaje być kontrolowane, modafinil należy odstawić. Rozważ, czy modafinil jest niezbędny, zwłaszcza gdy senność wynika ze zmęczenia nowotworowego.

Skutek kliniczny

Możliwe jest umiarkowane obniżenie ekspozycji na aksytynib ze słabszą kontrolą choroby nowotworowej oraz nasilenie nadciśnienia tętniczego. Po odstawieniu modafinilu stężenie aksytynibu może stopniowo wzrosnąć, co sprzyja jego działaniom niepożądanym.

Mechanizm

Modafinil może obniżać stężenie aksytynibu przez indukcję CYP3A4/5, a oba leki mogą się sumować w działaniu podnoszącym ciśnienie tętnicze. Aksytynib jest metabolizowany głównie przez CYP3A4/5, a w mniejszym stopniu przez CYP1A2, CYP2C19 i UGT1A1[1]. Modafinil indukuje CYP3A4/5, a największy efekt dotyczy substratów z istotną eliminacją przedogólnoustrojową[2]. Hamowanie CYP2C19 przez modafinil nie powinno mieć znaczenia, bo ten szlak odpowiada za mniej niż 10% metabolizmu aksytynibu[1]. Aksytynib często wywołuje lub nasila nadciśnienie tętnicze, a modafinil również zwiększa ciśnienie i tętno.

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Modafinil – inhibitor CYP2C19[3], aksytynib – drugorzędny szlak substrat CYP2C19[4]
  • Modafinil – induktor CYP1A2[3], aksytynib – drugorzędny szlak substrat CYP1A2[4]
  • Modafinil – słaby induktor CYP3A4[5], aksytynib – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4]
  • Aksytynib: inhibitor CYP1A2[4], drugorzędny szlak substrat CYP1A2[4], drugorzędny szlak substrat CYP2C19[4], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4], drugorzędny szlak substrat UGT1A1[4]
  • Modafinil: inhibitor CYP2C19[3], inhibitor CYP2C9[3], induktor CYP1A2[3], induktor CYP2B6[3], słaby induktor CYP3A4[5], substrat CYP3A4[3]

Monitorować

  • ciśnienie tętnicze – na początku skojarzenia i regularnie w trakcie
  • tętno i rytm serca
  • odpowiedź na leczenie aksytynibem
  • działania niepożądane aksytynibu po odstawieniu modafinilu

Kiedy ocena się zmienia

Odstawienie modafiniluczas leczenia · modafinilinne zaleceniePo odstawieniu modafinilu indukcja CYP3A4/5 stopniowo wygasa i ekspozycja na aksytynib może wzrosnąć. Przez kolejne tygodnie obserwuj działania niepożądane aksytynibu, zwłaszcza nadciśnienie.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Inlyta 3 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/inlyta-100084494/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Actimodan 100 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/actimodan-100438704/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Actimodan. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/actimodan-100438704/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Inlyta. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/inlyta-100084494/
  5. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Oznaczenia na tej stronie

  • Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
  • Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
  • Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
  • Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć

Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.

Zgłoś błąd lub sugestię

Zgłoszenie trafi do redakcji razem z adresem tej strony. Nie podawaj danych pacjenta. Zasady przetwarzania danych opisuje polityka prywatności.