Przejdź do treści
Poradniki Historia Szukaj

Interakcje / Guanfacyna / Guanfacyna i modafinil

Guanfacyna i modafinil

Jaki opis pokazać?

Niekorzystna interakcja

Przy jednoczesnym stosowaniu z modafinilem rozważ zwiększenie dawki guanfacyny w przedziale zalecanego dawkowania i oceniaj skuteczność leczenia ADHD.

Powiedz lekarzowi, że bierzesz oba leki, i nie odstawiaj ani nie zaczynaj modafinilu bez jego wiedzy, bo może być potrzebna zmiana dawki guanfacyny.

Niekorzystna interakcjaGuanfacyna+ ModafinilPrzy jednoczesnym stosowaniu z modafinilem rozważ zwiększenie dawki guanfacyny w przedziale zalecanego dawkowania i oceniaj skuteczność leczenia ADHD.Powiedz lekarzowi, że bierzesz oba leki, i nie odstawiaj ani nie zaczynaj modafinilu bez jego wiedzy, bo może być potrzebna zmiana dawki guanfacyny.opóźniony (dni)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Powiedz lekarzowi, że bierzesz oba leki, i nie odstawiaj ani nie zaczynaj modafinilu bez jego wiedzy, bo może być potrzebna zmiana dawki guanfacyny.

Modafinil może przyspieszać rozkład guanfacyny w organizmie, przez co guanfacyna może słabiej działać na objawy ADHD. Gdy przestaniesz brać modafinil, guanfacyna może zacząć działać silniej niż wcześniej i powodować senność, zawroty głowy albo zbyt wolne bicie serca. Oba leki działają też odwrotnie na ciśnienie krwi i tętno, dlatego warto je kontrolować.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • nawrót lub nasilenie objawów ADHD
  • silna senność
  • zawroty głowy lub omdlenie przy wstawaniu
  • bardzo wolne bicie serca
  • kołatanie serca lub nierówne bicie serca
ChPL
ostrożność
Mechanizm
PK – metabolizm, PD – antagonizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Przy jednoczesnym stosowaniu z modafinilem rozważ zwiększenie dawki guanfacyny w przedziale zalecanego dawkowania i oceniaj skuteczność leczenia ADHD.[1][2] Po odstawieniu modafinilu wróć do wcześniejszej dawki guanfacyny i kontroluj ciśnienie tętnicze, tętno oraz senność.[1] Modafinilu nie stosuje się u pacjentów z zaburzeniami rytmu serca ani z niekontrolowanym umiarkowanym lub ciężkim nadciśnieniem tętniczym, co należy uwzględnić przy ocenie układu krążenia u pacjenta leczonego guanfacyną.[3]

Skutek kliniczny

Spadek stężenia guanfacyny może osłabić jej skuteczność w kontroli objawów ADHD.[1] Po odstawieniu modafinilu indukcja stopniowo wygasa i stężenie guanfacyny rośnie, co przy dawce zwiększonej na czas leczenia skojarzonego grozi niedociśnieniem tętniczym, bradykardią i sedacją.[1] Przeciwstawne działanie na ciśnienie i tętno może maskować zmiany hemodynamiczne i utrudniać ocenę tolerancji obu leków.

Mechanizm

Modafinil indukuje CYP3A4/5, a guanfacyna jest metabolizowana głównie przez ten enzym, więc modafinil może przyspieszać jej eliminację i obniżać jej stężenie w osoczu.[1][3] Silny induktor CYP3A4 ryfampicyna zmniejszał Cmax guanfacyny o 54%, a AUC o 70%, a inne induktory CYP3A4 mogą wywoływać porównywalny efekt.[1] Farmakodynamicznie oba leki działają przeciwstawnie – guanfacyna obniża ciśnienie tętnicze i zwalnia akcję serca oraz działa sedująco, a modafinil działa pobudzająco i może podwyższać ciśnienie oraz przyspieszać akcję serca.

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Guanfacyna – inhibitor CYP3A4[4], modafinil – substrat CYP3A4[5]
  • Modafinil – słaby induktor CYP3A4[6], guanfacyna – substrat CYP3A4[4]
  • Guanfacyna: inhibitor CYP3A4[4], inhibitor MATE1[4], substrat CYP3A4[4], substrat OCT2[4]
  • Modafinil: inhibitor CYP2C19[5], inhibitor CYP2C9[5], induktor CYP1A2[5], induktor CYP2B6[5], słaby induktor CYP3A4[6], substrat CYP3A4[5]

Monitorować

  • skuteczność leczenia ADHD po włączeniu modafinilu
  • ciśnienie tętnicze
  • tętno
  • senność i sedacja po odstawieniu modafinilu

Bezpieczniejsze alternatywy

metylofenidatsolriamfetol

Kiedy ocena się zmienia

Włączenie modafinilu u pacjenta ustabilizowanego na guanfacyniekolejność włączenia · modafinilinne zaleceniePo dołączeniu modafinilu indukcja CYP3A4 narasta stopniowo, a skuteczność guanfacyny może się zmniejszać – oceń kontrolę objawów i rozważ zwiększenie dawki guanfacyny w przedziale zalecanego dawkowania.
Odstawienie modafinilu przy zwiększonej dawce guanfacynykolejność włączenia · modafinilryzyko rośniePo odstawieniu modafinilu stężenie guanfacyny rośnie w miarę wygasania indukcji, co przy zwiększonej dawce grozi niedociśnieniem, bradykardią i sedacją – wróć do wcześniejszej dawki guanfacyny i kontroluj ciśnienie oraz tętno.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Intuniv 1 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/intuniv-100090715/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Paxneury 1 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/paxneury-100514987/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Actimodan 100 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/actimodan-100438704/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Paxneury. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/paxneury-100514987/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Actimodan. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/actimodan-100438704/
  6. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Alkohol przy tych lekach

Niekorzystna interakcjaGuanfacynaa alkoholPacjent przyjmujący guanfacynę nie powinien spożywać alkoholu.Nie pij alkoholu, dopóki przyjmujesz ten lek, a jeśli masz wątpliwości, zapytaj farmaceutę lub lekarza.szybki (godziny)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Nie pij alkoholu, dopóki przyjmujesz ten lek, a jeśli masz wątpliwości, zapytaj farmaceutę lub lekarza.

Alkohol i ten lek razem mogą wywołać bardzo silną senność i zawroty głowy. Mogą też obniżyć ciśnienie krwi, przez co łatwiej o zasłabnięcie lub upadek. Najbardziej uważaj w pierwszych tygodniach leczenia i po zwiększeniu dawki, bo wtedy sam lek mocniej usypia. Nie pomijaj dawek leku z powodu picia, bo nagłe przerwanie leczenia też może zaszkodzić.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • bardzo silna senność lub trudność z obudzeniem się
  • zawroty głowy, zwłaszcza przy wstawaniu
  • zasłabnięcie lub omdlenie
  • wyraźnie wolne bicie serca
  • splątanie lub trudności z koncentracją
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
szybki (godziny)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Pacjent przyjmujący guanfacynę nie powinien spożywać alkoholu.[1] Przed jednoczesnym stosowaniem guanfacyny z jakąkolwiek substancją hamującą ośrodkowy układ nerwowy należy wziąć pod uwagę addytywne działanie sedacyjne.[1] Jeśli pacjent mimo zaleceń pije alkohol, należy go ostrzec przed prowadzeniem pojazdów i gwałtownym wstawaniem oraz przypomnieć, że nie wolno samodzielnie pomijać dawek ani nagle odstawiać guanfacyny z powodu planowanego picia, bo nagłe przerwanie leczenia grozi wzrostem ciśnienia tętniczego.

Skutek kliniczny

Połączenie może powodować nadmierną senność, sedację i zawroty głowy.[1] Możliwe są także spadki ciśnienia tętniczego, omdlenia i upadki, a senność pogarsza zdolność prowadzenia pojazdów, jazdy na rowerze i koncentrację w szkole lub pracy. Ryzyko jest największe na początku leczenia i po zwiększeniu dawki, bo senność i sedacja wywołane samą guanfacyną mogą wtedy utrzymywać się przez 2–3 tygodnie, a czasem dłużej.[1]

Mechanizm

Guanfacyna i alkohol nasilają się wzajemnie w działaniu hamującym ośrodkowy układ nerwowy. Charakterystyka produktu guanfacyny wymienia alkohol wśród substancji, z którymi działanie farmakodynamiczne może się sumować, co wyraża się sedacją i sennością.[1] Guanfacyna jako agonista receptorów alfa-2A obniża ciśnienie tętnicze i zwalnia czynność serca, a alkohol rozszerza naczynia krwionośne, dlatego można się spodziewać także nasilenia niedociśnienia ortostatycznego i zawrotów głowy. Zapis o alkoholu jest taki sam we wszystkich produktach guanfacyny o przedłużonym uwalnianiu – każdy z nich mówi, że w trakcie leczenia pacjenci nie powinni spożywać alkoholu.[1]

Metabolizm i transportery

  • Guanfacyna: inhibitor CYP3A4[2], inhibitor MATE1[2], substrat CYP3A4[2], substrat OCT2[2]

Monitorować

  • senność i sedacja
  • zawroty głowy
  • ciśnienie tętnicze, w tym spadki ortostatyczne
  • częstość akcji serca
  • omdlenia i upadki

Kiedy ocena się zmienia

Pierwsze 2–3 tygodnie leczenia lub okres po zwiększeniu dawkiczas leczenia · pacjentryzyko rośnieSenność i sedacja wywołane guanfacyną są najsilniejsze na początku leczenia i mogą utrzymywać się przez 2–3 tygodnie, a czasem dłużej, więc dołożenie alkoholu w tym okresie szczególnie zwiększa ryzyko nadmiernej sedacji.
Więcej niż jedna porcja standardowailość alkoholu · pacjentryzyko rośnieIm większa ilość alkoholu, tym silniejsze sumowanie się sedacji oraz większe ryzyko niedociśnienia, omdleń i upadków.
Osoba niepełnoletniawiek · pacjentinne zalecenieGuanfacyna jest stosowana głównie u dzieci i młodzieży z ADHD, dlatego zalecenie unikania alkoholu warto przekazać także opiekunowi i omówić ryzyko okazjonalnego picia przez nastolatka.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Paxneury 1 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/paxneury-100514987/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Paxneury. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/paxneury-100514987/

Pełny opis tej pary

Interakcja o niejasnym znaczeniuModafinila alkoholPoinformuj pacjenta, że alkohol może zmniejszać skuteczność leczenia i że modafinil może maskować objawy upojenia, dlatego najlepiej ograniczyć alkohol do okazjonalnych, małych ilości i nie prowadzić pojazdów po jego spożyciu niezależnie od samopoczucia.Ogranicz alkohol do okazjonalnych, małych ilości, nie prowadź pojazdów po jego wypiciu i powiedz lekarzowi, jeśli masz problem z piciem.szybki (godziny)teoretyczne

Interakcja o niejasnym znaczeniu

Ogranicz alkohol do okazjonalnych, małych ilości, nie prowadź pojazdów po jego wypiciu i powiedz lekarzowi, jeśli masz problem z piciem.

Modafinil pobudza i może sprawić, że po alkoholu poczujesz się mniej pijany, niż jesteś w rzeczywistości. Przez to łatwo wypić więcej i źle ocenić, czy możesz prowadzić samochód. Alkohol pogarsza też sen i nasila senność w ciągu dnia, więc może osłabiać efekt leczenia.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • silny ból głowy
  • niepokój lub rozdrażnienie
  • kołatanie serca
  • problemy z zaśnięciem
  • nasilona senność w ciągu dnia mimo przyjmowania leku
ChPL
ostrożność
Mechanizm
PD – antagonizm
Początek
szybki (godziny)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Poinformuj pacjenta, że alkohol może zmniejszać skuteczność leczenia i że modafinil może maskować objawy upojenia, dlatego najlepiej ograniczyć alkohol do okazjonalnych, małych ilości i nie prowadzić pojazdów po jego spożyciu niezależnie od samopoczucia. U pacjentów z nadużywaniem alkoholu w wywiadzie modafinil należy stosować ostrożnie.[1] U takich osób warto omówić z lekarzem zasadność leczenia i rozważyć ściślejszą kontrolę.

Skutek kliniczny

Najbardziej prawdopodobnym skutkiem jest maskowanie upojenia alkoholowego, co może prowadzić do wypicia większej ilości alkoholu i do błędnej oceny własnej zdolności do prowadzenia pojazdów. Alkohol może zmniejszać korzyść z leczenia, ponieważ nasila senność i fragmentację snu. Możliwe jest także nasilenie działań niepożądanych, takich jak ból głowy, niepokój, kołatanie serca i bezsenność. Brak wiarygodnych doniesień o poważnych powikłaniach tego połączenia.

Mechanizm

Modafinil jest lekiem pobudzającym ośrodkowy układ nerwowy, a etanol działa na ten układ hamująco, więc oba związki wywierają przeciwstawne efekty na czuwanie i sprawność psychoruchową. Działanie pobudzające modafinilu może osłabiać subiektywne odczucie upojenia, nie usuwając przy tym obiektywnych zaburzeń wywołanych alkoholem, takich jak wydłużony czas reakcji i gorsza ocena sytuacji. Alkohol pogarsza też jakość snu i nasila senność dzienną, czyli działa przeciwnie do celu leczenia narkolepsji. ChPL modafinilu nie wymienia alkoholu w przeciwwskazaniach ani w interakcjach, a jedynie zaleca ostrożne stosowanie leku u osób, u których w wywiadzie stwierdzono nadużywanie alkoholu, leków lub substancji nielegalnych.[1] Istotna interakcja farmakokinetyczna między modafinilem a etanolem nie jest opisana w charakterystyce produktu.

Metabolizm i transportery

  • Modafinil: inhibitor CYP2C19[2], inhibitor CYP2C9[2], induktor CYP1A2[2], induktor CYP2B6[2], słaby induktor CYP3A4[3], substrat CYP3A4[2]

Monitorować

  • nasilenie senności dziennej i skuteczność leczenia
  • objawy pobudzenia – niepokój, bezsenność, kołatanie serca
  • wzorzec spożycia alkoholu u osób z nadużywaniem w wywiadzie

Kiedy ocena się zmienia

Regularne picie dużych ilości alkoholu lub uzależnienie od alkoholuilość alkoholu · pacjentryzyko rośnieChPL modafinilu zaleca ostrożne stosowanie leku u pacjentów z nadużywaniem alkoholu w wywiadzie. U takich osób ryzyko maskowania upojenia i nadużywania substancji jest większe, dlatego zalecana jest ściślejsza kontrola i omówienie leczenia z lekarzem.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Actimodan 100 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/actimodan-100438704/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Actimodan. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/actimodan-100438704/
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Inne interakcje tych leków 61

Niekorzystna interakcjaBosutynib+ ModafinilNależy unikać łączenia bosutynibu z modafinilem i w miarę możliwości wybrać lek na nadmierną senność, który nie indukuje CYP3A.Nie zaczynaj brać modafinilu bez rozmowy z lekarzem, który prowadzi twoje leczenie bosutynibem, a jeśli już go przyjmujesz, nie odstawiaj żadnego leku sam, tylko jak najszybciej powiedz o tym lekarzowi.opóźniony (dni)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Nie zaczynaj brać modafinilu bez rozmowy z lekarzem, który prowadzi twoje leczenie bosutynibem, a jeśli już go przyjmujesz, nie odstawiaj żadnego leku sam, tylko jak najszybciej powiedz o tym lekarzowi.

Modafinil może sprawić, że twój organizm szybciej usuwa bosutynib. Wtedy w krwi jest mniej leku przeciwnowotworowego i leczenie białaczki może działać słabiej. Zwiększenie dawki bosutynibu zwykle tego nie naprawia. Dlatego tych leków najlepiej nie łączyć.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • pogorszenie wyników badań krwi zgłoszone przez lekarza
  • nawrót objawów choroby, takich jak nasilone zmęczenie, gorączka, nocne poty lub uczucie pełności pod lewym łukiem żebrowym
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PK – metabolizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Należy unikać łączenia bosutynibu z modafinilem i w miarę możliwości wybrać lek na nadmierną senność, który nie indukuje CYP3A. ChPL bosutynibu zaleca unikanie równoczesnego stosowania z induktorami CYP3A o średniej sile działania, w tym z modafinilem[1]. Zwiększanie dawki bosutynibu nie jest rekomendowanym sposobem kompensacji[1]. Jeśli połączenia nie da się uniknąć, lekarz prowadzący leczenie onkologiczne powinien o nim wiedzieć i ściślej monitorować odpowiedź na leczenie.

Skutek kliniczny

Zmniejszenie ekspozycji na bosutynib może osłabić skuteczność leczenia przeciwnowotworowego i sprzyjać utracie odpowiedzi hematologicznej, cytogenetycznej lub molekularnej. Według ChPL bosutynibu mało prawdopodobne jest, aby zwiększenie dawki bosutynibu podawanego z induktorem CYP3A silnie działającym lub o średniej sile działania wystarczająco zrekompensowało zmniejszenie ekspozycji[1]. Dla porównania silny induktor ryfampicyna zmniejszył Cmax bosutynibu do 14% i AUC do 6% wartości wyjściowych[1], przy czym efekt modafinilu jako induktora o średniej sile działania jest słabszy, ale nadal może być klinicznie istotny.

Mechanizm

Modafinil indukuje CYP3A4/5, a bosutynib jest substratem CYP3A, dlatego modafinil przyspiesza metabolizm bosutynibu i zmniejsza jego stężenie w osoczu. Charakterystyka produktu bosutynibu wymienia modafinil wśród induktorów CYP3A o średniej sile działania, których należy unikać, ponieważ zmniejszają stężenie bosutynibu w osoczu[1]. ChPL modafinilu opisuje indukcję CYP3A4/5 i wskazuje, że największe efekty mogą dotyczyć substratów CYP3A4/5 z istotną eliminacją przedukładową, zwłaszcza z udziałem CYP3A w przewodzie pokarmowym[2].

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Modafinil – słaby induktor CYP3A4[3], bosutynib – wrażliwy substrat CYP3A4[4]
  • Bosutynib: słaby inhibitor BCRP[4], słaby inhibitor OAT1[4], słaby inhibitor OAT3[4], słaby inhibitor OATP1B1[4], słaby inhibitor OATP1B3[4], słaby inhibitor OCT2[4], wrażliwy substrat CYP3A4[4]
  • Modafinil: inhibitor CYP2C19[5], inhibitor CYP2C9[5], induktor CYP1A2[5], induktor CYP2B6[5], słaby induktor CYP3A4[3], substrat CYP3A4[5]

Monitorować

  • odpowiedź molekularna (transkrypt BCR-ABL) i hematologiczna na leczenie bosutynibem
  • morfologia krwi
  • ponowna ocena działań niepożądanych bosutynibu po odstawieniu modafinilu

Bezpieczniejsze alternatywy

solriamfetolmetylofenidat

Kiedy ocena się zmienia

Odstawienie modafinilu w trakcie leczenia bosutynibemkolejność włączenia · modafinilinne zaleceniePo odstawieniu modafinilu indukcja CYP3A wygasa stopniowo, więc stężenie bosutynibu będzie powoli rosło. ChPL modafinilu zaleca utrzymanie dodatkowej antykoncepcji przez dwa miesiące od przerwania leczenia modafinilem z powodu indukcji CYP3A4/5, co wskazuje, że efekt indukcji może utrzymywać się przez dłuższy czas. Jeśli dawkę bosutynibu modyfikowano z powodu modafinilu, należy ją ponownie ocenić i obserwować tolerancję leczenia.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Bosulif 100 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bosulif-100297089/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Actimodan 100 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/actimodan-100438704/
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Bosulif. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/bosulif-100297089/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Actimodan. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/actimodan-100438704/

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaBrygatynib+ ModafinilNależy unikać łączenia brygatynibu z modafinilem i w porozumieniu z lekarzem rozważyć inny lek na nadmierną senność.Powiedz onkologowi, że bierzesz modafinil, i nie zmieniaj samodzielnie dawek żadnego z tych leków ani nie odstawiaj ich bez porozumienia z nim.opóźniony (dni)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Powiedz onkologowi, że bierzesz modafinil, i nie zmieniaj samodzielnie dawek żadnego z tych leków ani nie odstawiaj ich bez porozumienia z nim.

Modafinil może sprawić, że organizm szybciej usuwa brygatynib, przez co lek przeciwnowotworowy może działać słabiej. Zwykle nie czujesz tego od razu, dlatego ta interakcja jest groźna mimo braku objawów. Oba leki mogą też podnosić ciśnienie krwi. Lekarz może zamienić modafinil na inny lek albo zmienić dawkę brygatynibu.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • nasilenie kaszlu, duszności lub bólu w klatce piersiowej
  • nowe bóle głowy, zaburzenia widzenia lub równowagi
  • wysokie ciśnienie krwi
  • kołatanie serca lub nierówne bicie serca
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PK – metabolizm, PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Należy unikać łączenia brygatynibu z modafinilem i w porozumieniu z lekarzem rozważyć inny lek na nadmierną senność[1]. Jeśli połączenia nie można uniknąć, dawkę brygatynibu można zwiększać o 30 mg co 7 dni do maksymalnie dwukrotności dawki tolerowanej przed włączeniem modafinilu, a po odstawieniu modafinilu wrócić do dawki sprzed jego włączenia[1]. Decyzję o modyfikacji dawki podejmuje onkolog, a pacjent powinien mieć regularnie kontrolowane ciśnienie tętnicze.

Skutek kliniczny

Główne ryzyko to zmniejszenie stężenia brygatynibu i w konsekwencji osłabienie kontroli raka płuca ALK dodatniego, czego pacjent może długo nie odczuć. Ryzyko odwrotne pojawia się po odstawieniu modafinilu u pacjenta, któremu zwiększono dawkę brygatynibu, ponieważ indukcja wygasa i narażenie na brygatynib może wtedy nadmiernie wzrosnąć. Możliwe jest też sumowanie wpływu na ciśnienie tętnicze.

Mechanizm

Modafinil jest umiarkowanym induktorem CYP3A4/5, a brygatynib jest substratem CYP3A4/5, więc modafinil przyspiesza jego metabolizm wątrobowy i jelitowy. Według symulacji w fizjologicznym modelu farmakokinetycznym umiarkowane induktory CYP3A mogą zmniejszać AUC brygatynibu o około 50%[1]. Dla porównania silny induktor ryfampicyna zmniejszał AUC brygatynibu o 80%[1]. ChPL modafinilu nie wymienia brygatynibu, ale opisuje indukcję CYP3A4/5 i wskazuje, że największe efekty dotyczą substratów tego enzymu z istotną eliminacją przedogólnoustrojową[2]. Dodatkowo oba leki mogą podnosić ciśnienie tętnicze, a ChPL modafinilu przeciwwskazuje go w niekontrolowanym, umiarkowanym lub ciężkim nadciśnieniu tętniczym oraz w zaburzeniach rytmu serca[2].

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Brygatynib – słaby induktor CYP3A4[3], modafinil – substrat CYP3A4[4]
  • Modafinil – słaby induktor CYP3A4[5], brygatynib – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[5]
  • Brygatynib: inhibitor BCRP[3], inhibitor MATE1[3], inhibitor MATE2-K[3], inhibitor P-gp[3], słaby induktor CYP3A4[3], substrat BCRP[3], substrat CYP2C8[3], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[5], substrat P-gp[3]
  • Modafinil: inhibitor CYP2C19[4], inhibitor CYP2C9[4], induktor CYP1A2[4], induktor CYP2B6[4], słaby induktor CYP3A4[5], substrat CYP3A4[4]

Monitorować

  • odpowiedź na leczenie onkologiczne w badaniach obrazowych
  • ciśnienie tętnicze
  • tętno i rytm serca
  • działania niepożądane brygatynibu po odstawieniu modafinilu przy zwiększonej dawce

Bezpieczniejsze alternatywy

solriamfetoloksybinian sodu

Kiedy ocena się zmienia

Odstawienie modafinilu po zwiększeniu dawki brygatynibukolejność włączenia · modafinilinne zaleceniePo odstawieniu modafinilu indukcja CYP3A wygasa, więc należy wrócić do dawki brygatynibu tolerowanej przed włączeniem modafinilu, aby uniknąć nadmiernego narażenia.
czas leczenia ≥ 7 dnipacjentryzyko rośnieIndukcja enzymatyczna narasta stopniowo, dlatego spadek stężenia brygatynibu jest najbardziej prawdopodobny przy dłuższym, regularnym stosowaniu modafinilu, a pojedyncze dawki mają mniejsze znaczenie.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Alunbrig 30 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/alunbrig-100416370/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Actimodan 100 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/actimodan-100438704/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Alunbrig. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/alunbrig-100416370/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Actimodan. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/actimodan-100438704/
  5. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaCyprofloksacyna+ GuanfacynaJeśli to możliwe, wybierz antybiotyk spoza fluorochinolonów, który nie hamuje CYP3A4 i nie wydłuża odstępu QT.Powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że bierzesz lek na ADHD, nie odstawiaj go sam i zapytaj, czy ten antybiotyk jest dla ciebie odpowiedni.opóźniony (dni)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że bierzesz lek na ADHD, nie odstawiaj go sam i zapytaj, czy ten antybiotyk jest dla ciebie odpowiedni.

Ten antybiotyk może zwiększać ilość leku na ADHD we krwi i nasilać jego działanie. Może to powodować zbyt niskie ciśnienie, wolne bicie serca, zawroty głowy i dużą senność. Rzadziej oba leki razem mogą zaburzać rytm serca. Lekarz może dobrać inny antybiotyk albo na kilka dni zmniejszyć dawkę leku na ADHD.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • zawroty głowy lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
  • omdlenie
  • bardzo wolne lub nierówne bicie serca
  • kołatanie serca
  • nadmierna senność lub trudność z obudzeniem się
  • silne zmęczenie i osłabienie
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PK – metabolizm, PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Jeśli to możliwe, wybierz antybiotyk spoza fluorochinolonów, który nie hamuje CYP3A4 i nie wydłuża odstępu QT. Gdy cyprofloksacyna jest konieczna, rozważ zmniejszenie dawki guanfacyny w przedziale zalecanego dawkowania na czas leczenia skojarzonego i przywrócenie dotychczasowej dawki po zakończeniu antybiotykoterapii.[1] Przed leczeniem i w jego trakcie kontroluj ciśnienie tętnicze i tętno, a u pacjentów z czynnikami ryzyka wydłużenia QT wykonaj EKG. Nie odstawiaj guanfacyny nagle z powodu antybiotyku – nagłe przerwanie może powodować wzrost ciśnienia.

Skutek kliniczny

Wzrost stężenia guanfacyny zwiększa ryzyko niedociśnienia tętniczego, bradykardii i sedacji.[1] Sumowanie się bradykardii wywołanej guanfacyną z działaniem cyprofloksacyny na odstęp QT może zwiększać ryzyko zaburzeń rytmu serca, zwłaszcza u pacjentów z dodatkowymi czynnikami ryzyka.

Mechanizm

Cyprofloksacyna hamuje CYP3A4/5, przez co może zwiększać stężenie guanfacyny w osoczu – ChPL guanfacyny zalicza cyprofloksacynę do umiarkowanych inhibitorów CYP3A4/5.[1] Dla ketokonazolu, silnego inhibitora tego szlaku, Cmax i AUC guanfacyny wzrastały odpowiednio 2- i 3-krotnie, a inne inhibitory CYP3A4/5 mogą wywoływać porównywalny efekt.[1] Dodatkowo guanfacyna spowalnia akcję serca i może sumować się z lekami wydłużającymi odstęp QT, a cyprofloksacyna, jak inne fluorochinolony, wymaga ostrożności przy łączeniu z lekami wydłużającymi QT.[1][2]

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Cyprofloksacyna – umiarkowany inhibitor CYP3A4[3], guanfacyna – substrat CYP3A4[4]
  • Cyprofloksacyna: umiarkowany inhibitor CYP1A2[3], umiarkowany inhibitor CYP3A4[3], substrat OAT1[3], substrat OAT3[3]
  • Guanfacyna: inhibitor CYP3A4[4], inhibitor MATE1[4], substrat CYP3A4[4], substrat OCT2[4]

Monitorować

  • ciśnienie tętnicze
  • tętno (bradykardia)
  • senność i nadmierna sedacja
  • EKG z oceną odstępu QT u pacjentów z czynnikami ryzyka
  • stężenie potasu i magnezu u pacjentów z czynnikami ryzyka QT

Bezpieczniejsze alternatywy

amoksycylina z kwasem klawulanowymcefuroksymfosfomycynanitrofurantoina

Kiedy ocena się zmienia

Miejscowo (krople do oczu lub uszu)droga podania · cyprofloksacynainterakcja nie dotyczyPrzy miejscowym stosowaniu cyprofloksacyny do oka lub ucha ekspozycja ogólnoustrojowa jest niewielka i nie należy oczekiwać istotnego hamowania metabolizmu guanfacyny ani wpływu na odstęp QT.
Cyprofloksacyna dołączona do ustabilizowanej dawki guanfacynykolejność włączenia · cyprofloksacynainne zaleceniePo dołączeniu cyprofloksacyny rozważ zmniejszenie dawki guanfacyny i monitoruj ciśnienie oraz tętno, a po zakończeniu antybiotykoterapii przywróć dotychczasową dawkę, bo stężenie guanfacyny wraca do wartości wyjściowych.
wiek ≤ 17 latpacjentryzyko rośnieBadania interakcji guanfacyny przeprowadzono u dorosłych, ale ChPL zakłada podobne wyniki u dzieci i młodzieży, u których guanfacyna jest stosowana najczęściej, a sedacja i niedociśnienie są u nich częstymi działaniami niepożądanymi.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Paxneury 1 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/paxneury-100514987/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Proxacin 250 250 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/proxacin-250-100120570/
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Paxneury. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/paxneury-100514987/

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaDorawiryna+ ModafinilNależy unikać łączenia dorawiryny z modafinilem, a jeśli nie można tego uniknąć, dawkę dorawiryny trzeba zwiększyć do 100 mg dwa razy na dobę w odstępie około 12 godzin.Nie zaczynaj brać modafinilu bez rozmowy z lekarzem, który leczy twoje HIV, i nigdy sam nie zmieniaj dawki leku na HIV.opóźniony (dni)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Nie zaczynaj brać modafinilu bez rozmowy z lekarzem, który leczy twoje HIV, i nigdy sam nie zmieniaj dawki leku na HIV.

Modafinil może sprawić, że twój lek na HIV będzie szybciej usuwany z organizmu i przestanie działać wystarczająco silnie. To może pozwolić wirusowi znów się namnażać i uodpornić się na leczenie. Lekarz zwykle zaleca wtedy przyjmowanie leku na HIV dwa razy na dobę zamiast raz.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • wzrost miana wirusa w badaniach kontrolnych
  • nawrót objawów zakażenia, takich jak gorączka, powiększone węzły chłonne lub nawracające infekcje
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PK – metabolizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Należy unikać łączenia dorawiryny z modafinilem, a jeśli nie można tego uniknąć, dawkę dorawiryny trzeba zwiększyć do 100 mg dwa razy na dobę w odstępie około 12 godzin[1]. Gdy dorawiryna jest składnikiem tabletki złożonej, zwiększenie dawki wymaga dołożenia osobnej tabletki z samą dorawiryną zgodnie z decyzją lekarza prowadzącego leczenie HIV. Po odstawieniu modafinilu powrót do jednej tabletki na dobę powinien nastąpić dopiero po wygaśnięciu indukcji enzymatycznej, zgodnie z decyzją lekarza.

Skutek kliniczny

Obniżenie stężenia dorawiryny może zmniejszyć skuteczność leczenia przeciwretrowirusowego, prowadzić do utraty supresji wirusologicznej i sprzyjać rozwojowi oporności HIV na leki z grupy nienukleozydowych inhibitorów odwrotnej transkryptazy.

Mechanizm

Modafinil jest umiarkowanym induktorem CYP3A, a dorawiryna jest metabolizowana głównie przez CYP3A, więc modafinil przyspiesza jej eliminację i obniża jej stężenie w osoczu. ChPL dorawiryny wymienia modafinil wśród umiarkowanych induktorów CYP3A, przy których spodziewane jest zmniejszenie stężenia dorawiryny[1]. ChPL modafinilu opisuje indukcję CYP3A4/5 i wskazuje, że największe efekty mogą dotyczyć substratów CYP3A4/5 z istotną eliminacją przedogólnoustrojową[2]. Dorawiryna sama może być słabym induktorem CYP3A, ale jej wpływ na modafinil nie powinien mieć znaczenia klinicznego.

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Dorawiryna – słaby induktor CYP3A4[3], modafinil – substrat CYP3A4[4]
  • Modafinil – słaby induktor CYP3A4[5], dorawiryna – substrat CYP3A4[3]
  • Dorawiryna: słaby induktor CYP3A4[3], substrat CYP3A4[3]
  • Modafinil: inhibitor CYP2C19[4], inhibitor CYP2C9[4], induktor CYP1A2[4], induktor CYP2B6[4], słaby induktor CYP3A4[5], substrat CYP3A4[4]

Monitorować

  • miano HIV RNA po włączeniu i po odstawieniu modafinilu
  • przestrzeganie schematu dawkowania dorawiryny dwa razy na dobę

Bezpieczniejsze alternatywy

solriamfetol

Kiedy ocena się zmienia

Odstawienie modafiniluczas leczenia · modafinilinne zaleceniePo odstawieniu modafinilu indukcja CYP3A wygasa stopniowo, dlatego decyzję o powrocie do dorawiryny 100 mg raz na dobę powinien podjąć lekarz prowadzący, najlepiej z kontrolą miana HIV RNA.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Pifeltro 100 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/pifeltro-100416536/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Actimodan 100 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/actimodan-100438704/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Pifeltro. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/pifeltro-100416536/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Actimodan. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/actimodan-100438704/
  5. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaKlarytromycyna+ GuanfacynaNa czas kuracji klarytromycyną należy zmniejszyć dawkę guanfacyny w przedziale zalecanego dawkowania i kontrolować ciśnienie oraz tętno.Nie zmieniaj sam dawek, tylko przed rozpoczęciem antybiotyku powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że bierzesz guanfacynę, i zapytaj, czy trzeba zmniejszyć jej dawkę.opóźniony (dni)badania kliniczne

Niekorzystna interakcja

Nie zmieniaj sam dawek, tylko przed rozpoczęciem antybiotyku powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że bierzesz guanfacynę, i zapytaj, czy trzeba zmniejszyć jej dawkę.

Ten antybiotyk spowalnia rozkładanie guanfacyny w organizmie, przez co jej ilość we krwi może wyraźnie wzrosnąć. Może to powodować nadmierną senność, spadek ciśnienia, zawroty głowy i zbyt wolne bicie serca. Oba leki wpływają też na rytm serca, więc razem mogą zwiększać ryzyko jego zaburzeń. Lekarz zwykle zmniejsza dawkę guanfacyny na czas brania antybiotyku albo wybiera inny antybiotyk.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • silna senność lub trudność z obudzeniem się
  • zawroty głowy, osłabienie lub omdlenie
  • bardzo wolne bicie serca
  • kołatanie serca lub nierówne bicie serca
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PK – metabolizm, PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

Na czas kuracji klarytromycyną należy zmniejszyć dawkę guanfacyny w przedziale zalecanego dawkowania i kontrolować ciśnienie oraz tętno.[1] Ze względu na sumowanie się wpływu na rytm serca rozważ antybiotyk niewydłużający odstępu QT i niehamujący CYP3A4, jeśli wskazanie na to pozwala.[2] Po zakończeniu klarytromycyny wróć do wcześniejszej dawki guanfacyny, bo stężenie guanfacyny spadnie w ciągu kilku dni.

Skutek kliniczny

Wzrost stężenia guanfacyny zwiększa ryzyko niedociśnienia tętniczego, bradykardii i sedacji.[1] Bradykardia w połączeniu z lekiem wydłużającym odstęp QT zwiększa ryzyko komorowych zaburzeń rytmu, w tym torsade de pointes.[3]

Mechanizm

Klarytromycyna jako silny inhibitor CYP3A4/5 hamuje metabolizm guanfacyny i zwiększa jej stężenie w osoczu.[1] Przy podobnym silnym inhibitorze, ketokonazolu, Cmax guanfacyny wzrastało 2-krotnie, a AUC 3-krotnie, a inne inhibitory CYP3A4/5 mogą wywoływać porównywalny efekt.[2] Dodatkowo guanfacyna spowalnia akcję serca, a klarytromycyna wydłuża odstęp QT, więc działania na układ bodźcoprzewodzący serca mogą się sumować.[2][3]

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Klarytromycyna – silny inhibitor CYP3A4[4], guanfacyna – substrat CYP3A4[5]
  • Guanfacyna – inhibitor CYP3A4[5], klarytromycyna – substrat CYP3A4[6]
  • Klarytromycyna: silny inhibitor CYP3A4[4], inhibitor OATP1B1[4], inhibitor OATP1B3[4], inhibitor P-gp[4], substrat CYP3A4[6]
  • Guanfacyna: inhibitor CYP3A4[5], inhibitor MATE1[5], substrat CYP3A4[5], substrat OCT2[5]

Monitorować

  • ciśnienie tętnicze
  • tętno
  • senność i nadmierne uspokojenie
  • EKG z oceną odstępu QT u pacjentów z czynnikami ryzyka
  • stężenie potasu i magnezu

Bezpieczniejsze alternatywy

azytromycyna

Kiedy ocena się zmienia

Klarytromycyna dołączona do stałej dawki guanfacynykolejność włączenia · klarytromycynainne zaleceniePrzy dołączaniu klarytromycyny u pacjenta na ustalonej dawce guanfacyny zmniejsz dawkę guanfacyny na czas kuracji i przywróć wcześniejszą dawkę po zakończeniu antybiotyku.
Wydłużenie QT w wywiadzie, bradykardia lub hipokaliemia/hipomagnezemiapostać · pacjentryzyko rośnieU pacjentów z wydłużeniem QT w wywiadzie, komorowymi zaburzeniami rytmu, hipokaliemią lub hipomagnezemią klarytromycyna jest przeciwwskazana niezależnie od guanfacyny.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Intuniv 1 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/intuniv-100090715/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Paxneury 1 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/paxneury-100514987/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Fromilid 250 mg/5 ml, granulat do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/fromilid-100140169/
  4. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Paxneury. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/paxneury-100514987/
  6. Charakterystyka Produktu Leczniczego Fromilid. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/fromilid-100140169/

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaSofosbuwir+ ModafinilNie łącz sofosbuwiru z modafinilem.Zanim zaczniesz brać sofosbuwir, powiedz lekarzowi, że przyjmujesz modafinil, i nie odstawiaj ani nie zmieniaj żadnego z tych leków samodzielnie.opóźniony (dni)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Zanim zaczniesz brać sofosbuwir, powiedz lekarzowi, że przyjmujesz modafinil, i nie odstawiaj ani nie zmieniaj żadnego z tych leków samodzielnie.

Modafinil może zmniejszyć ilość sofosbuwiru, która dostaje się z jelit do krwi. Przez to leczenie wirusowego zapalenia wątroby typu C może okazać się mniej skuteczne, a wirus może nie zostać usunięty z organizmu. Tych leków zwykle nie łączy się ze sobą.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • Lekarz informuje cię, że wyniki badań na obecność wirusa nie poprawiają się zgodnie z oczekiwaniami
  • Wyraźnie nasilona senność w ciągu dnia po odstawieniu modafinilu
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PK – transport
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie łącz sofosbuwiru z modafinilem.[1] Na czas leczenia zakażenia HCV rozważ odstawienie modafinilu albo zamianę na lek pobudzający, który nie indukuje glikoproteiny P, w porozumieniu z lekarzem prowadzącym leczenie zaburzeń snu. Jeśli modafinilu nie można odstawić, decyzję o kontynuacji skojarzenia podejmuje hepatolog, a skuteczność leczenia przeciwwirusowego należy ściśle kontrolować.

Skutek kliniczny

Spadek stężenia sofosbuwiru może osłabić działanie przeciwwirusowe i zwiększyć ryzyko niepowodzenia leczenia zakażenia HCV.[1] Niepowodzenie terapii wiąże się z ryzykiem utrzymania się zakażenia i koniecznością ponownego leczenia.

Mechanizm

Modafinil jest umiarkowanym induktorem glikoproteiny P w jelitach, a sofosbuwir jest substratem glikoproteiny P i BCRP.[1] Indukcja transportera w ścianie jelita ogranicza wchłanianie sofosbuwiru i zmniejsza jego stężenie w osoczu, natomiast stężenie nieaktywnego metabolitu GS-331007 się nie zmienia.[1]

Metabolizm i transportery

  • Sofosbuwir: substrat BCRP[2], substrat P-gp[2]
  • Modafinil: inhibitor CYP2C19[3], inhibitor CYP2C9[3], induktor CYP1A2[3], induktor CYP2B6[3], słaby induktor CYP3A4[4], substrat CYP3A4[3]

Monitorować

  • HCV RNA w trakcie leczenia i po jego zakończeniu (trwała odpowiedź wirusologiczna), jeśli skojarzenia nie da się uniknąć
  • Nasilenie senności w ciągu dnia po odstawieniu lub zamianie modafinilu

Bezpieczniejsze alternatywy

solriamfetolmetylofenidat

Kiedy ocena się zmienia

Modafinil odstawiony przed rozpoczęciem leczenia sofosbuwiremkolejność włączenia · modafinilryzyko malejeOdstawienie modafinilu przed rozpoczęciem terapii DAA ogranicza ryzyko interakcji, jednak efekt indukcji ustępuje stopniowo, dlatego lepiej zaplanować odstawienie z wyprzedzeniem, a nie w dniu włączenia sofosbuwiru.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Sovaldi 400 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/sovaldi-100288446/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Sovaldi. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/sovaldi-100288446/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Actimodan. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/actimodan-100438704/
  4. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaAksytynib+ ModafinilPołączenie jest dopuszczalne pod warunkiem regularnej kontroli ciśnienia tętniczego i oceny skuteczności aksytynibu.Mierz codziennie ciśnienie krwi i powiedz onkologowi, że przyjmujesz lek na senność.opóźniony (dni)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Mierz codziennie ciśnienie krwi i powiedz onkologowi, że przyjmujesz lek na senność.

Lek na senność może trochę osłabiać działanie leku przeciwnowotworowego, bo przyspiesza jego rozkład w wątrobie. Oba leki mogą też podnosić ciśnienie krwi, więc razem zwiększają ryzyko nadciśnienia. Leki można łączyć, ale pod kontrolą lekarza.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • ciśnienie wyższe niż zwykle w pomiarach domowych
  • silny ból głowy lub zawroty głowy
  • kołatanie serca lub nierówne bicie serca
  • ból w klatce piersiowej
ChPL
ostrożność
Mechanizm
PK – metabolizm, PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Połączenie jest dopuszczalne pod warunkiem regularnej kontroli ciśnienia tętniczego i oceny skuteczności aksytynibu. Do leczenia skojarzonego z aksytynibem zaleca się wybieranie leków bez działania indukującego CYP3A4/5 lub o minimalnym takim działaniu[1]. Modafinilu nie stosuje się przy niekontrolowanym umiarkowanym lub ciężkim nadciśnieniu tętniczym ani przy zaburzeniach rytmu serca[2]. Jeśli w trakcie leczenia aksytynibem nadciśnienie przestaje być kontrolowane, modafinil należy odstawić. Rozważ, czy modafinil jest niezbędny, zwłaszcza gdy senność wynika ze zmęczenia nowotworowego.

Skutek kliniczny

Możliwe jest umiarkowane obniżenie ekspozycji na aksytynib ze słabszą kontrolą choroby nowotworowej oraz nasilenie nadciśnienia tętniczego. Po odstawieniu modafinilu stężenie aksytynibu może stopniowo wzrosnąć, co sprzyja jego działaniom niepożądanym.

Mechanizm

Modafinil może obniżać stężenie aksytynibu przez indukcję CYP3A4/5, a oba leki mogą się sumować w działaniu podnoszącym ciśnienie tętnicze. Aksytynib jest metabolizowany głównie przez CYP3A4/5, a w mniejszym stopniu przez CYP1A2, CYP2C19 i UGT1A1[1]. Modafinil indukuje CYP3A4/5, a największy efekt dotyczy substratów z istotną eliminacją przedogólnoustrojową[2]. Hamowanie CYP2C19 przez modafinil nie powinno mieć znaczenia, bo ten szlak odpowiada za mniej niż 10% metabolizmu aksytynibu[1]. Aksytynib często wywołuje lub nasila nadciśnienie tętnicze, a modafinil również zwiększa ciśnienie i tętno.

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Modafinil – inhibitor CYP2C19[3], aksytynib – drugorzędny szlak substrat CYP2C19[4]
  • Modafinil – induktor CYP1A2[3], aksytynib – drugorzędny szlak substrat CYP1A2[4]
  • Modafinil – słaby induktor CYP3A4[5], aksytynib – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4]
  • Aksytynib: inhibitor CYP1A2[4], drugorzędny szlak substrat CYP1A2[4], drugorzędny szlak substrat CYP2C19[4], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4], drugorzędny szlak substrat UGT1A1[4]
  • Modafinil: inhibitor CYP2C19[3], inhibitor CYP2C9[3], induktor CYP1A2[3], induktor CYP2B6[3], słaby induktor CYP3A4[5], substrat CYP3A4[3]

Monitorować

  • ciśnienie tętnicze – na początku skojarzenia i regularnie w trakcie
  • tętno i rytm serca
  • odpowiedź na leczenie aksytynibem
  • działania niepożądane aksytynibu po odstawieniu modafinilu

Kiedy ocena się zmienia

Odstawienie modafiniluczas leczenia · modafinilinne zaleceniePo odstawieniu modafinilu indukcja CYP3A4/5 stopniowo wygasa i ekspozycja na aksytynib może wzrosnąć. Przez kolejne tygodnie obserwuj działania niepożądane aksytynibu, zwłaszcza nadciśnienie.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Inlyta 3 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/inlyta-100084494/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Actimodan 100 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/actimodan-100438704/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Actimodan. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/actimodan-100438704/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Inlyta. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/inlyta-100084494/
  5. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaDiltiazem+ GuanfacynaGuanfacynę u pacjenta przyjmującego diltiazem włącza się ostrożnie i w mniejszej dawce w przedziale zalecanego dawkowania.Upewnij się, że lekarz wie o obu lekach, regularnie mierz tętno i ciśnienie, a guanfacyny nie odstawiaj nagle bez rozmowy z lekarzem.opóźniony (dni)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Upewnij się, że lekarz wie o obu lekach, regularnie mierz tętno i ciśnienie, a guanfacyny nie odstawiaj nagle bez rozmowy z lekarzem.

Diltiazem sprawia, że guanfacyna dłużej utrzymuje się w organizmie i działa silniej. Oba leki zwalniają pracę serca i obniżają ciśnienie, więc razem mogą powodować zbyt wolne tętno, zawroty głowy, omdlenia i silną senność. Lekarz zwykle przepisuje wtedy mniejszą dawkę guanfacyny.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • bardzo wolne tętno
  • zawroty głowy, zwłaszcza przy wstawaniu
  • omdlenie lub uczucie bliskiego omdlenia
  • silna senność lub ospałość
  • nietypowe zmęczenie i osłabienie
ChPL
ostrożność
Mechanizm
PK – metabolizm, PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Guanfacynę u pacjenta przyjmującego diltiazem włącza się ostrożnie i w mniejszej dawce w przedziale zalecanego dawkowania.[1] Dawkę zwiększa się powoli, kontrolując tętno i ciśnienie tętnicze, zwłaszcza na początku leczenia skojarzonego i po każdej zmianie dawki któregokolwiek z leków.[2] Po odstawieniu diltiazemu stężenie guanfacyny spada, dlatego trzeba ponownie ocenić jej dawkę.[3] Guanfacyny nie odstawia się nagle ze względu na ryzyko odbicia ciśnienia tętniczego.

Skutek kliniczny

Rośnie ryzyko bradykardii, niedociśnienia tętniczego z omdleniami oraz nadmiernej sedacji i senności.[1] Guanfacyna spowalnia akcję serca, a diltiazem dodatkowo zwalnia przewodzenie przedsionkowo-komorowe, co sprzyja bradykardii i blokom przewodzenia.[2]

Mechanizm

Diltiazem jest umiarkowanym inhibitorem CYP3A4, a guanfacyna jest metabolizowana głównie przez CYP3A4/5, więc jej stężenie w osoczu rośnie.[1] Przy ketokonazolu Cmax guanfacyny wzrastało 2-krotnie, a AUC 3-krotnie, i inne inhibitory CYP3A4/5 mogą wywoływać porównywalny efekt.[3] Do tego dochodzi sumowanie działań farmakodynamicznych – oba leki zwalniają czynność serca i obniżają ciśnienie tętnicze.[2]

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Diltiazem – umiarkowany inhibitor CYP3A4[4], guanfacyna – substrat CYP3A4[5]
  • Guanfacyna – inhibitor CYP3A4[5], diltiazem – substrat CYP3A4[6]
  • Diltiazem: umiarkowany inhibitor CYP3A4[4], inhibitor P-gp[6], substrat CYP3A4[6]
  • Guanfacyna: inhibitor CYP3A4[5], inhibitor MATE1[5], substrat CYP3A4[5], substrat OCT2[5]

Monitorować

  • częstość akcji serca
  • ciśnienie tętnicze, także w pozycji stojącej
  • EKG przy objawach bradykardii lub u pacjentów z zaburzeniami przewodzenia
  • senność i sedacja

Bezpieczniejsze alternatywy

amlodypinalerkanidypinafelodypina

Kiedy ocena się zmienia

Diltiazem dołączony do ustalonej dawki guanfacynykolejność włączenia · diltiazeminne zalecenieDołączenie diltiazemu do leczenia guanfacyną zwiększa jej stężenie, dlatego należy rozważyć zmniejszenie dawki guanfacyny i ściśle kontrolować tętno oraz ciśnienie w pierwszych tygodniach.
Odstawienie diltiazemu przy kontynuacji guanfacynykolejność włączenia · diltiazeminne zaleceniePo odstawieniu diltiazemu stężenie guanfacyny maleje, co może osłabić jej skuteczność, dlatego należy ponownie ocenić dawkę guanfacyny.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Paxneury 1 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/paxneury-100514987/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Dilzem 120 retard 120 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dilzem-120-retard-100093850/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Intuniv 1 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/intuniv-100090715/
  4. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Paxneury. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/paxneury-100514987/
  6. Charakterystyka Produktu Leczniczego Dilzem 120 retard. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dilzem-120-retard-100093850/

Pełny opis tej pary

Oznaczenia na tej stronie

  • Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
  • Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
  • Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć

Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.

Zgłoś błąd lub sugestię

Zgłoszenie trafi do redakcji razem z adresem tej strony. Nie podawaj danych pacjenta. Zasady przetwarzania danych opisuje polityka prywatności.