Interakcje / Trametynib / Trametynib a alkohol
Jaki opis pokazać?
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Nie ma konieczności całkowitego zakazu alkoholu, ale należy zalecić ograniczenie go do okazjonalnych, niewielkich ilości i unikanie upijania się.
Ogranicz alkohol do okazjonalnych, małych ilości, a w czasie biegunki, wymiotów, gorączki lub problemów z wątrobą nie pij go wcale i zapytaj lekarza lub farmaceutę, jeśli masz wątpliwości.
Interakcja o niejasnym znaczeniuTrametyniba alkoholNie ma konieczności całkowitego zakazu alkoholu, ale należy zalecić ograniczenie go do okazjonalnych, niewielkich ilości i unikanie upijania się.Ogranicz alkohol do okazjonalnych, małych ilości, a w czasie biegunki, wymiotów, gorączki lub problemów z wątrobą nie pij go wcale i zapytaj lekarza lub farmaceutę, jeśli masz wątpliwości.nieznanyteoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Ogranicz alkohol do okazjonalnych, małych ilości, a w czasie biegunki, wymiotów, gorączki lub problemów z wątrobą nie pij go wcale i zapytaj lekarza lub farmaceutę, jeśli masz wątpliwości.
Okazjonalnie niewielka ilość alkoholu najpewniej nie zaszkodzi w czasie leczenia tym lekiem, ale częste lub obfite picie nie jest dobrym pomysłem. Alkohol może nasilać biegunkę i odwodnienie, obciążać wątrobę, podnosić ciśnienie i sprzyjać krwawieniom, czyli objawy, które ten lek sam może wywoływać. Gdy masz biegunkę, wymioty lub gorączkę, nie pij alkoholu wcale.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nasilona lub długotrwała biegunka
- wymioty i objawy odwodnienia, takie jak silne pragnienie, suchość w ustach i mało oddawanego moczu
- zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz, ból pod prawym łukiem żebrowym
- silny ból głowy lub wysokie ciśnienie
- krwawienia z nosa, dziąseł, krew w stolcu lub moczu, łatwe siniaczenie
- gorączka lub dreszcze
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie ma konieczności całkowitego zakazu alkoholu, ale należy zalecić ograniczenie go do okazjonalnych, niewielkich ilości i unikanie upijania się. Alkoholu należy unikać w okresach biegunki, wymiotów, gorączki, przy podwyższonej aktywności aminotransferaz, krwawieniach i niewyrównanym nadciśnieniu tętniczym. U pacjentów z chorobą wątroby lub nadużywających alkoholu warto omówić z lekarzem prowadzącym abstynencję i częstszą kontrolę prób wątrobowych.
Skutek kliniczny
Okazjonalne spożycie niewielkiej ilości alkoholu prawdopodobnie nie zmienia skuteczności ani bezpieczeństwa leczenia. Regularne lub obfite picie może zwiększać ryzyko i nasilenie biegunki z odwodnieniem, toksyczności wątrobowej, wzrostu ciśnienia tętniczego i krwawień, a w skojarzeniu z dabrafenibem może utrudniać ocenę i przebieg epizodów gorączki. Odwodnienie po alkoholu w połączeniu z biegunką lub gorączką polekową może prowadzić do zaburzeń elektrolitowych i pogorszenia czynności nerek.
Mechanizm
Nie opisano bezpośredniej interakcji trametynibu z etanolem, a możliwe ryzyko wynika głównie z nakładania się działań niepożądanych. ChPL trametynibu w tabletkach i w proszku do sporządzania roztworu doustnego nie wymienia alkoholu w przeciwwskazaniach ani w interakcjach.[1] Jedyna wzmianka o alkoholu w ChPL postaci doustnej w roztworze dotyczy wycierania powierzchni wacikiem nasączonym alkoholem przy usuwaniu niezużytego leku, a nie jego spożywania.[1] Trametynib jest metabolizowany głównie przez deacetylację z udziałem enzymów hydrolitycznych, takich jak karboksyloesterazy, a ChPL zaznacza, że nie można wykluczyć interakcji poprzez te enzymy, co może wpływać na ekspozycję na trametynib.[1] Etanol może hamować aktywność karboksyloesterazy wątrobowej, dlatego teoretycznie może zmieniać metabolizm trametynibu, ale nie ma danych klinicznych potwierdzających ten efekt. Farmakodynamicznie alkohol może nasilać typowe dla trametynibu działania niepożądane – biegunkę, nudności, wymioty i odwodnienie, uszkodzenie wątroby ze wzrostem aktywności aminotransferaz, nadciśnienie tętnicze oraz skłonność do krwawień, a także zmiany skórne z zaczerwienieniem.
Metabolizm i transportery
- Trametynib: inhibitor BCRP[2], inhibitor CYP2C19[2], inhibitor CYP2C8[2], inhibitor CYP2C9[2], inhibitor MATE1[2], inhibitor OAT1[2], inhibitor OAT3[2], inhibitor OATP1B1[2], inhibitor OATP1B3[2], inhibitor OCT2[2], inhibitor P-gp[2], induktor CYP3A4[2], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[2], substrat P-gp[2]
Monitorować
- aktywność aminotransferaz i stężenie bilirubiny
- nawodnienie, elektrolity i kreatynina przy biegunce lub wymiotach
- ciśnienie tętnicze
- objawy krwawienia
- gorączka przy leczeniu skojarzonym z dabrafenibem
Kiedy ocena się zmienia
| Regularne lub obfite picieilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Przy regularnym lub obfitym spożyciu alkoholu rośnie ryzyko addytywnej hepatotoksyczności, odwodnienia i krwawień, dlatego należy zalecić abstynencję lub wyraźne ograniczenie oraz częstszą kontrolę prób wątrobowych. |
| Proszek do sporządzania roztworu doustnegopostać · alkohol | inne zalecenie | Postać w roztworze doustnym jest stosowana głównie u dzieci, u których spożywanie alkoholu nie wchodzi w grę, a wzmianka o alkoholu w ChPL tej postaci dotyczy wyłącznie czyszczenia powierzchni wacikiem nasączonym alkoholem. |
| Epizod biegunki, wymiotów lub gorączkiczas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | W czasie biegunki, wymiotów lub gorączki polekowej, zwłaszcza przy leczeniu skojarzonym z dabrafenibem, alkohol nasila odwodnienie i ryzyko zaburzeń elektrolitowych, dlatego należy go wtedy unikać. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Mekinist 0,5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/mekinist-100317573/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Mekinist. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/mekinist-100317573/
Inne interakcje tych leków 19
Niekorzystna interakcjaAnalogi puryn (np. klofarabina, kladrybina, merkaptopuryna)+ Inhibitory kinazy MEK (np. selumetynib, trametynib, binimetynib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu analogu puryn i inhibitora kinazy MEK połączenie jest dopuszczalne tylko pod ścisłą kontrolą morfologii krwi i parametrów wątrobowych, a decyzję o nim podejmuje lekarz prowadzący leczenie przeciwnowotworowe.Jeśli przyjmujesz jednocześnie lek z grupy analogów puryn i inhibitor kinazy MEK, regularnie wykonuj zlecone badania krwi i pilnie zgłoś się do lekarza przy gorączce, krwawieniu lub zażółceniu skóry.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz jednocześnie lek z grupy analogów puryn i inhibitor kinazy MEK, regularnie wykonuj zlecone badania krwi i pilnie zgłoś się do lekarza przy gorączce, krwawieniu lub zażółceniu skóry.
Leki z grupy analogów puryn, np. merkaptopuryna, kladrybina czy fludarabina, osłabiają szpik kostny, który wytwarza krwinki. Leki z grupy inhibitorów MEK, np. trametynib, kobimetynib czy selumetynib, mogą obciążać wątrobę i zwiększać skłonność do krwawień. Gdy przyjmujesz oba rodzaje leków naraz, rośnie ryzyko zakażeń, krwawień i uszkodzenia wątroby. Lekarz może je łączyć, ale wymaga to częstych badań krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub inne objawy zakażenia
- łatwe powstawanie siniaków, krwawienie z nosa lub dziąseł
- krew w moczu lub stolcu albo czarny stolec
- zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz
- silne zmęczenie, bladość, duszność przy wysiłku
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu analogu puryn i inhibitora kinazy MEK połączenie jest dopuszczalne tylko pod ścisłą kontrolą morfologii krwi i parametrów wątrobowych, a decyzję o nim podejmuje lekarz prowadzący leczenie przeciwnowotworowe. Przed rozpoczęciem drugiego leku należy upewnić się, że liczba neutrofili, płytek i limfocytów oraz aktywność aminotransferaz są akceptowalne. Przy merkaptopurynie i tioguaninie szczególnie istotne jest uwzględnienie niedoboru TPMT lub NUDT15, który zwielokrotnia ich mielotoksyczność. Przy kobimetynibie, trametynibie i binimetynibie należy zwrócić uwagę na objawy krwawienia, zwłaszcza gdy liczba płytek spada. Po kladrybinie i fludarabinie należy pamiętać o długotrwałej limfopenii i rozważyć profilaktykę zakażeń oportunistycznych zgodnie z lokalnymi zasadami. W razie istotnej cytopenii lub wzrostu aminotransferaz wstrzymuje się lub zmniejsza dawkę leku zgodnie z zasadami modyfikacji dawek obu preparatów.
Skutek kliniczny
Rośnie ryzyko ciężkiej mielosupresji z zakażeniami, w tym oportunistycznymi, ryzyko krwawień przy małopłytkowości nałożonej na skłonność do krwotoków po inhibitorach MEK oraz ryzyko polekowego uszkodzenia wątroby. Skutki narastają w ciągu tygodni leczenia, a limfopenia po kladrybinie i fludarabinie może utrzymywać się miesiącami.
Mechanizm
Interakcja jest farmakodynamiczna i wspólna dla całej klasy. Analogi puryn hamują syntezę DNA i silnie uszkadzają szpik, co powoduje neutropenię, małopłytkowość, niedokrwistość i głęboką limfopenię. Merkaptopuryna, tioguanina i klofarabina są ponadto hepatotoksyczne. Inhibitory kinazy MEK same mogą uszkadzać wątrobę, zwiększać skłonność do krwawień oraz powodować niedokrwistość i limfopenię. Działania te się sumują. Nie jest znana istotna interakcja farmakokinetyczna, ponieważ analogi puryn nie są metabolizowane przez CYP3A4 i nie wpływają na metabolizm inhibitorów MEK.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem (neutrofile, płytki, limfocyty, hemoglobina) przed leczeniem i regularnie w jego trakcie
- AlAT, AspAT, bilirubina i fosfataza zasadowa
- objawy krwawienia
- objawy zakażenia i gorączka
- czynność nerek przy fludarabinie, kladrybinie i klofarabinie
Kiedy ocena się zmienia
| eGFR ≤ 60analogi puryn | ryzyko rośnie | Fludarabina, kladrybina i klofarabina są w dużej mierze wydalane przez nerki. Przy upośledzonej czynności nerek kumulują się, co nasila mielosupresję i zwiększa ryzyko powikłań przy jednoczesnym stosowaniu inhibitora MEK. Konieczne jest dostosowanie dawki analogu puryn i częstsza kontrola morfologii. |
Niekorzystna interakcjaChelatory żelaza (np. deferazyroks)+ Inhibitory kinazy MEK (np. selumetynib, trametynib, binimetynib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu chelatora żelaza i inhibitora kinazy MEK należy ściśle monitorować czynność wątroby, morfologię i objawy krwawienia z przewodu pokarmowego.Jeśli przyjmujesz lek usuwający nadmiar żelaza razem z lekiem z grupy inhibitorów MEK, regularnie wykonuj zlecone badania krwi i nie bierz bez konsultacji z lekarzem leków przeciwbólowych takich jak ibuprofen czy kwas acetylosalicylowy.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek usuwający nadmiar żelaza razem z lekiem z grupy inhibitorów MEK, regularnie wykonuj zlecone badania krwi i nie bierz bez konsultacji z lekarzem leków przeciwbólowych takich jak ibuprofen czy kwas acetylosalicylowy.
Niektóre leki usuwające nadmiar żelaza z organizmu, zwłaszcza deferazyroks, mogą razem z lekami przeciwnowotworowymi z grupy inhibitorów MEK, takimi jak trametynib, binimetynib, kobimetynib czy selumetynib, bardziej obciążać wątrobę i zwiększać ryzyko krwawienia z żołądka lub jelit. Deferazyroks może też zmieniać ilość leku przeciwnowotworowego we krwi. Deferoksamina i deferypron nie działają w ten sposób. Lekarz może zlecić częstsze badania krwi, żeby wcześnie wychwycić ewentualne problemy.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- czarne, smoliste stolce lub krew w stolcu
- wymioty z krwią albo wymiociny przypominające fusy od kawy
- silny lub nawracający ból brzucha
- zażółcenie skóry lub białek oczu, ciemny mocz
- nietypowe siniaki lub krwawienia z nosa i dziąseł
- silna biegunka, nagłe zaburzenia widzenia lub duże obrzęki
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu chelatora żelaza i inhibitora kinazy MEK należy ściśle monitorować czynność wątroby, morfologię i objawy krwawienia z przewodu pokarmowego. Zalecenie dotyczy przede wszystkim deferazyroksu, przy deferoksaminie i deferypronie wystarcza standardowe monitorowanie każdego z leków. Przy deferazyroksie oznaczaj aminotransferazy i bilirubinę częściej niż zwykle, zwłaszcza w pierwszych miesiącach leczenia skojarzonego, a przy ich wzroście rozważ przerwę lub zmniejszenie dawki zgodnie z zasadami dla obu leków. Unikaj dokładania innych leków zwiększających ryzyko krwawienia lub owrzodzeń, takich jak niesteroidowe leki przeciwzapalne, kwas acetylosalicylowy, leki przeciwkrzepliwe i glikokortykosteroidy, a u pacjentów z grupy ryzyka rozważ osłonę inhibitorem pompy protonowej. Jeśli kontrola wątroby lub krwawienia jest trudna, rozważ zamianę deferazyroksu na deferoksaminę albo deferypron.
Skutek kliniczny
Możliwe zwiększone ryzyko polekowego uszkodzenia wątroby, krwawienia z przewodu pokarmowego oraz nasilenia typowych działań niepożądanych inhibitora MEK, takich jak biegunka, wysypka, obrzęki czy zaburzenia widzenia. Przy kobimetynibie słaba indukcja CYP3A4 przez deferazyroks teoretycznie może nieco obniżać jego stężenie.
Mechanizm
Interakcja dotyczy w praktyce deferazyroksu, a nie całej grupy chelatorów żelaza. Deferazyroks i inhibitory MEK mają częściowo wspólny profil toksyczności – oba mogą powodować wzrost aktywności aminotransferaz i uszkodzenie wątroby oraz krwawienia, w tym z przewodu pokarmowego, a deferazyroks dodatkowo działa drażniąco i owrzodzeniowo na śluzówkę przewodu pokarmowego. Ryzyko tych działań sumuje się. Deferazyroks hamuje też CYP1A2 i CYP2C8 oraz słabo indukuje CYP3A4, przez co może zmieniać stężenia inhibitorów MEK metabolizowanych z udziałem tych enzymów – binimetynibu i selumetynibu (częściowo CYP1A2) oraz kobimetynibu (CYP3A4). Trametynib jest metabolizowany głównie przez hydrolizę, więc u niego składowa farmakokinetyczna jest mało istotna, a pozostaje sumowanie toksyczności.
Monitorować
- aktywność AlAT i AspAT oraz stężenie bilirubiny
- stężenie kreatyniny i eGFR (przy deferazyroksie)
- morfologia krwi z rozmazem, w tym liczba płytek i neutrofili
- objawy krwawienia z przewodu pokarmowego (smoliste stolce, wymioty z krwią, spadek hemoglobiny)
- nasilenie działań niepożądanych inhibitora MEK (biegunka, wysypka, obrzęki, zaburzenia widzenia)
Kiedy ocena się zmienia
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych deferazyroks częściej powoduje krwawienia z przewodu pokarmowego i uszkodzenie wątroby, dlatego przy skojarzeniu z inhibitorem MEK monitorowanie powinno być częstsze, a osłona żołądka rozważona wcześniej. |
| Pozajelitowa (deferoksamina)droga podania · chelatory żelaza | interakcja nie dotyczy | Deferoksamina podawana podskórnie lub dożylnie nie wpływa na metabolizm inhibitorów MEK i nie drażni śluzówki przewodu pokarmowego, więc interakcja jej nie dotyczy. |
| Włączenie inhibitora MEK u pacjenta leczonego deferazyroksemkolejność włączenia · chelatory żelaza | inne zalecenie | Przed włączeniem inhibitora MEK u pacjenta na deferazyroksie oznacz wyjściowo aminotransferazy, bilirubinę, kreatyninę i morfologię, a następnie kontroluj je częściej w pierwszych tygodniach leczenia skojarzonego. |
Niekorzystna interakcjaInhibitory czynnika martwicy nowotworów (np. adalimumab, etanercept, golimumab)+ Inhibitory kinazy MEK (np. selumetynib, trametynib, binimetynib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu inhibitora TNF i inhibitora kinazy MEK połączenie jest możliwe, ale wymaga uzgodnienia z onkologiem i ścisłego monitorowania czynności serca, wątroby i objawów zakażenia.Jeśli przyjmujesz lek z grupy inhibitorów TNF i lek z grupy inhibitorów MEK, powiedz o tym obu lekarzom, chodź na zalecone badania serca i krwi oraz pilnie zgłaszaj duszność, obrzęki, gorączkę lub zażółcenie skóry.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek z grupy inhibitorów TNF i lek z grupy inhibitorów MEK, powiedz o tym obu lekarzom, chodź na zalecone badania serca i krwi oraz pilnie zgłaszaj duszność, obrzęki, gorączkę lub zażółcenie skóry.
Leki takie jak adalimumab, etanercept czy infliksymab oraz leki przeciwnowotworowe takie jak trametynib, kobimetynib czy binimetynib mogą osłabiać pracę serca i obciążać wątrobę. Przyjmowane razem mogą nasilać te działania. Leki z pierwszej grupy zwiększają też podatność na zakażenia. Te leki można łączyć, ale lekarz musi regularnie sprawdzać twoje serce i wyniki krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- duszność, zwłaszcza przy wysiłku lub w pozycji leżącej
- obrzęki nóg lub szybki przyrost masy ciała
- gorączka, dreszcze, uporczywy kaszel
- zażółcenie skóry lub białek oczu, ciemny mocz
- silne zmęczenie i osłabienie
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu inhibitora TNF i inhibitora kinazy MEK połączenie jest możliwe, ale wymaga uzgodnienia z onkologiem i ścisłego monitorowania czynności serca, wątroby i objawów zakażenia. Przed dołączeniem drugiego leku należy ocenić frakcję wyrzutową lewej komory w badaniu echokardiograficznym i powtarzać ją w trakcie leczenia. Należy też regularnie oznaczać aktywność aminotransferaz i stężenie bilirubiny. U chorych z umiarkowaną lub ciężką niewydolnością serca nie stosuje się inhibitorów TNF i trzeba wybrać lek immunomodulujący o innym mechanizmie. Przy spadku frakcji wyrzutowej postępuje się zgodnie z zasadami modyfikacji dawki inhibitora MEK i rozważa odstawienie inhibitora TNF. Gorączka u chorego przyjmującego trametynib z dabrafenibem, binimetynib z enkorafenibem lub kobimetynib z wemurafenibem wymaga wykluczenia zakażenia, a nie tylko rozpoznania gorączki polekowej. Przed leczeniem trzeba wykluczyć gruźlicę utajoną i zakażenie wirusem zapalenia wątroby typu B.
Skutek kliniczny
Możliwe jest nasilenie lub ujawnienie niewydolności serca i dysfunkcji lewej komory. Może też wzrosnąć ryzyko polekowego uszkodzenia wątroby, zapalenia płuc i ciężkich zakażeń, w tym oportunistycznych. U chorych leczonych inhibitorem MEK z inhibitorem BRAF gorączka polekowa może maskować zakażenie lub być z nim mylona.
Mechanizm
Interakcja jest farmakodynamiczna i dotyczy całej klasy po obu stronach. Inhibitory kinazy MEK mogą obniżać frakcję wyrzutową lewej komory, uszkadzać wątrobę i wywoływać zapalenie płuc. Inhibitory TNF mogą nasilać niewydolność serca, uszkadzać wątrobę, rzadko wywołują śródmiąższowe choroby płuc i zwiększają ryzyko ciężkich zakażeń. Działania te się sumują. Klasycznej interakcji farmakokinetycznej nie oczekuje się, bo przeciwciała i białka fuzyjne nie są metabolizowane przez enzymy cytochromu P450 i nie wpływają na transportery. Teoretycznie wygaszenie stanu zapalnego przez inhibitor TNF może przywracać aktywność enzymów wątrobowych hamowaną przez cytokiny. Najbardziej dotyczyłoby to kobimetynibu i w mniejszym stopniu selumetynibu, ale znaczenie kliniczne tego efektu jest niepotwierdzone.
Monitorować
- frakcja wyrzutowa lewej komory (echokardiografia) przed leczeniem i okresowo w jego trakcie
- objawy niewydolności serca: duszność, obrzęki, przyrost masy ciała
- aktywność aminotransferaz i stężenie bilirubiny
- objawy zakażenia, temperatura ciała, morfologia krwi
- objawy ze strony płuc: kaszel, duszność
- przed leczeniem badania w kierunku gruźlicy i zakażenia wirusem HBV
Kiedy ocena się zmienia
| Inhibitor MEK dołączany u chorego leczonego inhibitorem TNFkolejność włączenia · pacjent | inne zalecenie | Przed dołączeniem inhibitora MEK należy wykonać echokardiografię i badania wątrobowe. Trzeba też ocenić z lekarzem prowadzącym leczenie biologiczne, czy inhibitor TNF jest nadal konieczny w trakcie terapii przeciwnowotworowej. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych ryzyko ciężkich zakażeń w trakcie leczenia inhibitorami TNF i ryzyko dysfunkcji lewej komory jest większe. Wymaga to częstszej kontroli. |
Niekorzystna interakcjaInhibitory kinazy HER2 (np. lapatynib, neratynib)+ Inhibitory kinazy MEK (np. selumetynib, trametynib, binimetynib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu inhibitora kinazy HER2 i inhibitora kinazy MEK monitoruj nasilenie biegunki, aktywność aminotransferaz i bilirubinę oraz stan skóry, bo działania niepożądane obu leków się sumują.Jeśli przyjmujesz lek przeciwnowotworowy z grupy inhibitorów kinazy HER2 razem z inhibitorem kinazy MEK, nie zmieniaj samodzielnie dawek i od razu zgłaszaj lekarzowi biegunkę, zażółcenie skóry, duszność lub zaburzenia widzenia.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek przeciwnowotworowy z grupy inhibitorów kinazy HER2 razem z inhibitorem kinazy MEK, nie zmieniaj samodzielnie dawek i od razu zgłaszaj lekarzowi biegunkę, zażółcenie skóry, duszność lub zaburzenia widzenia.
Oba leki stosuje się w leczeniu nowotworów i mają podobne działania niepożądane, które razem mogą się nasilać. Najczęściej chodzi o biegunkę, wysypkę i obciążenie wątroby, a przy niektórych lekach także serca. Tukatynib dodatkowo zwiększa ilość kobimetynibu lub selumetynibu w organizmie, więc lekarz może zmienić ich dawkę albo wybrać inny lek, na przykład trametynib lub binimetynib.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- biegunka, zwłaszcza częstsza niż kilka razy na dobę albo z osłabieniem i zawrotami głowy
- silne pragnienie, mało oddawanego moczu
- zażółcenie skóry lub białek oczu, ciemny mocz, ból pod prawym żebrem
- nasilona wysypka, pęcherze lub bolesne zaczerwienienie wokół paznokci
- duszność, obrzęki nóg, szybkie męczenie się
- nieostre widzenie, mroczki lub ubytki w polu widzenia
- silne bóle mięśni lub ciemne zabarwienie moczu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu inhibitora kinazy HER2 i inhibitora kinazy MEK monitoruj nasilenie biegunki, aktywność aminotransferaz i bilirubinę oraz stan skóry, bo działania niepożądane obu leków się sumują. Połączenie powinno być świadomą decyzją onkologa prowadzącego. Pacjent powinien od początku mieć leczenie przeciwbiegunkowe i znać zasady nawadniania. Przy lapatynibie oceniaj frakcję wyrzutową lewej komory przed leczeniem i w jego trakcie. Przy neratynibie zastosuj profilaktykę przeciwbiegunkową od pierwszej dawki. Unikaj łączenia tukatynibu z kobimetynibem lub selumetynibem. Jeśli połączenie jest konieczne, zmniejsz dawkę inhibitora MEK według zaleceń producenta i ściśle monitoruj jego toksyczność. Lepszym wyjściem jest wybór trametynibu lub binimetynibu. Po odstawieniu tukatynibu wróć do pełnej dawki inhibitora MEK dopiero po kilku dniach.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ciężkiej biegunki z odwodnieniem i zaburzeniami elektrolitowymi, polekowego uszkodzenia wątroby oraz nasilonych zmian skórnych. Przy lapatynibie dochodzi ryzyko spadku frakcji wyrzutowej lewej komory. Przy tukatynibie skojarzonym z kobimetynibem lub selumetynibem rośnie stężenie inhibitora MEK, a wraz z nim jego typowa toksyczność: wysypka, biegunka, zaburzenia widzenia, w tym odwarstwienie siatkówki, wzrost CPK, nadciśnienie i dysfunkcja lewej komory. Takie skojarzenie nie jest standardowym schematem leczenia i zwykle pojawia się tylko w badaniach klinicznych albo przy nakładaniu się terapii.
Mechanizm
Wspólnym elementem całej klasy jest addycja toksyczności. Inhibitory kinazy HER2 i inhibitory kinazy MEK często wywołują biegunkę i uszkodzenie wątroby. Lapatynib i neratynib hamują też EGFR, więc nasilają typowe dla inhibitorów MEK zmiany trądzikopodobne na skórze. Lapatynib, podobnie jak wszystkie inhibitory MEK, może obniżać frakcję wyrzutową lewej komory. Składowa farmakokinetyczna nie jest wspólna dla klasy. Tukatynib silnie hamuje CYP3A4 i zwiększa ekspozycję na kobimetynib i selumetynib, które są wrażliwymi substratami tego enzymu. Lapatynib hamuje CYP3A4 słabo, więc jego wpływ na te dwa leki jest prawdopodobnie niewielki. Neratynib nie hamuje CYP3A4 w istotnym stopniu. Trametynib jest metabolizowany przez deacetylację z udziałem karboksyloesteraz, a binimetynib głównie przez glukuronidację z udziałem UGT1A1. Dlatego oba te leki nie są wrażliwe na inhibitory CYP3A4.
Monitorować
- liczba i charakter stolców, objawy odwodnienia
- elektrolity (potas, magnez) i kreatynina
- ALT, AST, bilirubina
- zmiany skórne (wysypka trądzikopodobna, zanokcica)
- frakcja wyrzutowa lewej komory (echokardiografia)
- badanie okulistyczne przy zaburzeniach widzenia
- ciśnienie tętnicze
- CPK przy bólach mięśni
Kiedy ocena się zmienia
| Kilka dni po odstawieniu tukatynibuodstep · inhibitory kinazy HER2 | inne zalecenie | Hamowanie CYP3A4 przez tukatynib ustępuje w ciągu kilku dni od odstawienia. Dopiero po tym czasie można wrócić do pełnej dawki kobimetynibu lub selumetynibu, która obowiązywała przed włączeniem tukatynibu. Addycja toksyczności ustępuje po wygaśnięciu działań niepożądanych. |
Niekorzystna interakcjaInhibitory kinazy MEK (np. selumetynib, trametynib, binimetynib)+ Inhibitory kinazy Brutona (np. ibrutynib, akalabrutynib, zanubrutynib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu inhibitora kinazy MEK i inhibitora kinazy Brutona połączenie należy stosować tylko wtedy, gdy korzyść przewyższa ryzyko, i pod ścisłą kontrolą objawów krwawienia oraz czynności serca.Jeśli przyjmujesz jednocześnie lek z grupy inhibitorów kinazy MEK i inhibitor kinazy Brutona, nie bierz bez zgody lekarza żadnych leków przeciwbólowych, rozrzedzających krew ani suplementów i od razu zgłaszaj lekarzowi każde krwawienie lub kłopoty z sercem.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz jednocześnie lek z grupy inhibitorów kinazy MEK i inhibitor kinazy Brutona, nie bierz bez zgody lekarza żadnych leków przeciwbólowych, rozrzedzających krew ani suplementów i od razu zgłaszaj lekarzowi każde krwawienie lub kłopoty z sercem.
Leki przeciwnowotworowe z tych dwóch grup, na przykład trametynib lub binimetynib oraz ibrutynib lub zanubrutynib, przyjmowane razem mogą zwiększać skłonność do krwawień. Oba rodzaje leków mogą też obciążać serce, powodując zaburzenia rytmu, osłabienie pracy serca albo wzrost ciśnienia. Ryzyko jest większe, gdy dodatkowo bierzesz leki rozrzedzające krew, leki przeciwbólowe takie jak ibuprofen czy kwas acetylosalicylowy albo suplementy z rybimi olejami lub witaminą E.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- krwawienie z nosa lub dziąseł, które trudno zatrzymać
- duże siniaki bez wyraźnej przyczyny
- czarne, smoliste stolce lub krew w stolcu
- różowy lub czerwony mocz
- wymioty z krwią lub treścią przypominającą fusy od kawy
- nagły, silny ból głowy, zaburzenia mowy, widzenia lub osłabienie jednej strony ciała
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- duszność, obrzęki nóg lub szybki przyrost masy ciała
- zawroty głowy lub omdlenie
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu inhibitora kinazy MEK i inhibitora kinazy Brutona połączenie należy stosować tylko wtedy, gdy korzyść przewyższa ryzyko, i pod ścisłą kontrolą objawów krwawienia oraz czynności serca. Przed włączeniem leczenia należy ocenić frakcję wyrzutową lewej komory, rytm serca, ciśnienie tętnicze i liczbę płytek krwi oraz przejrzeć listę leków pod kątem leków przeciwkrzepliwych, przeciwpłytkowych, niesteroidowych leków przeciwzapalnych i suplementów zwiększających krwawienie, takich jak preparaty z rybich olejów czy witamina E. Jednoczesnego leczenia przeciwkrzepliwego lepiej unikać, a jeśli jest konieczne, wymaga ono szczególnej ostrożności. Przed planowanym zabiegiem inhibitor kinazy Brutona zwykle odstawia się na kilka dni przed i po zabiegu, zgodnie z zaleceniem lekarza prowadzącego. Przy poważnym krwawieniu lub objawowym pogorszeniu czynności serca leczenie przerywa się i ponownie ocenia jego zasadność.
Skutek kliniczny
Przy jednoczesnym stosowaniu inhibitora kinazy MEK i inhibitora kinazy Brutona rośnie ryzyko poważnych krwawień, w tym z przewodu pokarmowego, śródczaszkowych i pooperacyjnych. Możliwe jest też nasilenie działań niepożądanych ze strony serca, takich jak spadek frakcji wyrzutowej, niewydolność serca, zaburzenia rytmu i nadciśnienie tętnicze. Ryzyko dodatkowo rośnie u osób przyjmujących leki przeciwkrzepliwe lub przeciwpłytkowe, z małopłytkowością albo z chorobą serca.
Mechanizm
Interakcja jest farmakodynamiczna i wspólna dla całej klasy. Inhibitory kinazy Brutona zaburzają przekazywanie sygnału w płytkach krwi zależne od receptora kolagenowego i czynnika von Willebranda, przez co osłabiają ich agregację. Inhibitory kinazy MEK same zwiększają ryzyko krwawień, w tym krwotoków z przewodu pokarmowego i krwawień śródczaszkowych. Selumetynib w postaci kapsułek zawiera dodatkowo witaminę E, która nasila skłonność do krwawień. Obie grupy działają też niekorzystnie na serce. Inhibitory kinazy MEK mogą obniżać frakcję wyrzutową lewej komory, a inhibitory kinazy Brutona, zwłaszcza ibrutynib, sprzyjają migotaniu przedsionków, niewydolności serca i nadciśnieniu tętniczemu. Istotna interakcja farmakokinetyczna nie jest typowa dla klasy, ponieważ inhibitory kinazy Brutona nie hamują silnie enzymów metabolizujących inhibitory kinazy MEK. Słabe działanie indukujące zanubrutynibu może jedynie nieznacznie obniżać stężenie kobimetynibu i selumetynibu.
Monitorować
- objawy krwawienia, w tym smoliste stolce, krwiomocz, rozległe siniaki, krwawienia z nosa i dziąseł
- morfologia krwi z liczbą płytek
- frakcja wyrzutowa lewej komory w echokardiografii przed leczeniem i okresowo w jego trakcie
- rytm serca i EKG, zwłaszcza w kierunku migotania przedsionków
- ciśnienie tętnicze
- objawy niewydolności serca, takie jak duszność, obrzęki i szybki przyrost masy ciała
- objawy neurologiczne mogące wskazywać na krwawienie śródczaszkowe
Kiedy ocena się zmienia
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występują migotanie przedsionków, niewydolność serca, nadciśnienie oraz jednoczesne leczenie przeciwkrzepliwe lub przeciwpłytkowe, co zwiększa ryzyko krwawień i powikłań sercowych tego połączenia. Wymagają one szczególnie starannej oceny serca przed leczeniem i częstszej kontroli w jego trakcie. |
Niekorzystna interakcjaInhibitory kinazy MEK (np. selumetynib, trametynib, binimetynib)+ Przeciwciała anty-VEGF (np. bewacyzumab, ramucyrumab) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu inhibitora kinazy MEK i przeciwciała anty-VEGF połączenie należy stosować tylko w ramach zaplanowanego schematu onkologicznego i pod ścisłym nadzorem w kierunku krwawień, nadciśnienia, zaburzeń czynności serca i powikłań zakrzepowych.Jeśli przyjmujesz lek z grupy inhibitorów MEK razem z przeciwciałem anty-VEGF, regularnie mierz ciśnienie, nie bierz bez konsultacji leków przeciwbólowych ani przeciwzakrzepowych i od razu zgłoś lekarzowi każde krwawienie, silny ból brzucha lub duszność.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek z grupy inhibitorów MEK razem z przeciwciałem anty-VEGF, regularnie mierz ciśnienie, nie bierz bez konsultacji leków przeciwbólowych ani przeciwzakrzepowych i od razu zgłoś lekarzowi każde krwawienie, silny ból brzucha lub duszność.
Leki takie jak trametynib, binimetynib, kobimetynib lub selumetynib oraz bewacyzumab lub ramucyrumab mogą osobno powodować krwawienia, wysokie ciśnienie i problemy z sercem. Gdy przyjmujesz je razem, te działania niepożądane mogą być silniejsze lub pojawiać się częściej. Takie połączenie stosuje się tylko pod stałą opieką onkologa, który regularnie sprawdza ciśnienie, pracę serca i wyniki krwi. Leki przeciwbólowe takie jak ibuprofen czy kwas acetylosalicylowy mogą dodatkowo zwiększać ryzyko krwawienia.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- krwawienie, które trudno zatrzymać, krwawienie z nosa lub dziąseł
- czarne, smoliste stolce, krew w stolcu, moczu lub w wymiotach
- nagły, silny ból brzucha
- silny ból głowy, zawroty głowy, zaburzenia widzenia lub mowy
- wysokie wyniki pomiaru ciśnienia
- duszność, obrzęki nóg, szybkie męczenie się
- ból, obrzęk lub zaczerwienienie jednej nogi
- nagły ból w klatce piersiowej
- rana, która się nie goi
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu inhibitora kinazy MEK i przeciwciała anty-VEGF połączenie należy stosować tylko w ramach zaplanowanego schematu onkologicznego i pod ścisłym nadzorem w kierunku krwawień, nadciśnienia, zaburzeń czynności serca i powikłań zakrzepowych. Przed rozpoczęciem leczenia należy wyrównać ciśnienie tętnicze, ocenić frakcję wyrzutową lewej komory i ryzyko krwawienia. Szczególnej ostrożności wymaga jednoczesne podawanie leków przeciwzakrzepowych, przeciwpłytkowych i niesteroidowych leków przeciwzapalnych. Przy istotnym krwawieniu, perforacji przewodu pokarmowego, przełomie nadciśnieniowym lub objawowym spadku frakcji wyrzutowej należy przerwać lub odstawić odpowiedni lek zgodnie z zasadami modyfikacji dawkowania. Przeciwciała anty-VEGF wstrzymuje się przed planowanym zabiegiem chirurgicznym i nie wznawia się do czasu wygojenia rany.
Skutek kliniczny
Połączenie może zwiększać ryzyko poważnych krwawień, w tym z przewodu pokarmowego i wewnątrzczaszkowych, oraz ryzyko perforacji przewodu pokarmowego. Częściej może występować ciężkie nadciśnienie tętnicze, spadek frakcji wyrzutowej lewej komory i niewydolność serca, a także zakrzepica żylna i zatorowość płucna. Przeciwciała anty-VEGF dodatkowo upośledzają gojenie ran, co nakłada się na krwawienia i zmiany skórne wywoływane przez inhibitory MEK.
Mechanizm
Interakcja jest farmakodynamiczna i wspólna dla wszystkich leków obu grup. Inhibitory kinazy MEK i przeciwciała anty-VEGF mają kilka podobnych działań niepożądanych, które przy łączeniu mogą się sumować. Dotyczy to przede wszystkim krwawień, nadciśnienia tętniczego, zaburzeń czynności lewej komory serca, powikłań zakrzepowo-zatorowych oraz uszkodzeń przewodu pokarmowego, łącznie z perforacją. Interakcja farmakokinetyczna jest mało prawdopodobna, ponieważ przeciwciała monoklonalne nie są metabolizowane przez enzymy cytochromu P450 i nie wpływają na transport inhibitorów MEK.
Monitorować
- ciśnienie tętnicze przed każdym podaniem przeciwciała anty-VEGF i regularnie w domu
- frakcja wyrzutowa lewej komory (echokardiografia) przed leczeniem i okresowo w jego trakcie
- objawy krwawienia oraz morfologia krwi z oceną hemoglobiny i płytek krwi
- objawy zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej
- białkomocz w badaniu moczu
- ból brzucha i objawy perforacji przewodu pokarmowego
- gojenie ran i stan skóry
- badanie okulistyczne przy zaburzeniach widzenia
Kiedy ocena się zmienia
| Doszklistkowadroga podania · przeciwciała anty-VEGF | ryzyko maleje | Bewacyzumab podawany doszklistkowo w leczeniu chorób siatkówki osiąga bardzo małe stężenia w krążeniu ogólnym, dlatego ryzyko sumowania się krwawień, nadciśnienia i powikłań sercowo-naczyniowych jest znacznie mniejsze niż przy podaniu dożylnym. Inhibitory kinazy MEK mogą jednak uszkadzać siatkówkę, w tym powodować odwarstwienie nabłonka barwnikowego i zakrzep żyły siatkówki, dlatego pacjent wymaga koordynacji opieki między onkologiem a okulistą. |
Niekorzystna interakcjaInhibitory kinazy MEK (np. selumetynib, trametynib, binimetynib)+ Modulatory receptora sfingozyno-1-fosforanu (np. siponimod, etrasymod) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu inhibitora kinazy MEK i modulatora receptora sfingozyno-1-fosforanu należy unikać tego połączenia, a jeśli jest niezbędne, decyzję podejmuje wspólnie onkolog i neurolog i prowadzi się ścisłe monitorowanie.Jeśli przyjmujesz lek przeciwnowotworowy z grupy inhibitorów MEK i lek na stwardnienie rozsiane z grupy modulatorów S1P, upewnij się, że onkolog i neurolog wiedzą o obu lekach, i nie zmieniaj ani nie odstawiaj żadnego z nich sam.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek przeciwnowotworowy z grupy inhibitorów MEK i lek na stwardnienie rozsiane z grupy modulatorów S1P, upewnij się, że onkolog i neurolog wiedzą o obu lekach, i nie zmieniaj ani nie odstawiaj żadnego z nich sam.
Leki przeciwnowotworowe z tej grupy, takie jak trametynib, kobimetynib, binimetynib i selumetynib, oraz leki na stwardnienie rozsiane, takie jak siponimod i etrasymod, osłabiają odporność, więc razem bardziej zwiększają ryzyko poważnych zakażeń. Oba rodzaje leków mogą też niekorzystnie działać na serce, ciśnienie krwi, wzrok i wątrobę, a przyjmowane razem nasilają te działania. Takie połączenie jest możliwe tylko wtedy, gdy zgodzą się na nie obaj lekarze i gdy regularnie robisz badania kontrolne.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze, kaszel lub inne objawy zakażenia
- bolesna wysypka z pęcherzykami (półpasiec)
- zawroty głowy, omdlenie, bardzo wolne lub nierówne bicie serca
- duszność, obrzęki nóg, szybkie zmęczenie
- nieostre lub zniekształcone widzenie, ciemne plamy w polu widzenia
- zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz
- silny ból głowy przy wysokim ciśnieniu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu inhibitora kinazy MEK i modulatora receptora sfingozyno-1-fosforanu należy unikać tego połączenia, a jeśli jest niezbędne, decyzję podejmuje wspólnie onkolog i neurolog i prowadzi się ścisłe monitorowanie. U chorego na stwardnienie rozsiane, który zaczyna leczenie trametynibem, binimetynibem, kobimetynibem lub selumetynibem, rozważ czasowe odstawienie siponimodu lub etrasymodu albo zamianę na lek, który nie osłabia odporności. Pamiętaj, że po odstawieniu modulatora S1P liczba limfocytów wraca do normy dopiero po pewnym czasie, więc działanie addycyjne trwa jeszcze po zakończeniu jego przyjmowania. Jeśli połączenie jest kontynuowane, przed jego rozpoczęciem wykonaj morfologię z rozmazem, EKG, echokardiografię i badanie okulistyczne z oceną plamki, a potem powtarzaj je okresowo. Modulator S1P włączany u pacjenta, który już przyjmuje inhibitor MEK, wymaga monitorowania tętna i EKG po pierwszej dawce. Nie podawaj żywych szczepionek.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ciężkich i oportunistycznych zakażeń, w tym reaktywacji wirusów z grupy opryszczki. Może nasilać zaburzenia pracy serca, czyli bradykardię i blok przedsionkowo-komorowy przy włączaniu modulatora S1P, niewydolność lewej komory i nadciśnienie. Zwiększa ryzyko zaburzeń widzenia, takich jak obrzęk plamki, odwarstwienie nabłonka barwnikowego siatkówki i zakrzep żyły siatkówki, oraz uszkodzenia wątroby. Dane opierają się na znanych działaniach niepożądanych obu grup, a nie na badaniach tego połączenia.
Mechanizm
Interakcja jest farmakodynamiczna i dotyczy wszystkich leków obu grup. Modulatory receptora sfingozyno-1-fosforanu zatrzymują limfocyty w węzłach chłonnych i obniżają ich liczbę we krwi. Inhibitory kinazy MEK jako leki przeciwnowotworowe mogą dodatkowo osłabiać odporność. Obie grupy działają też niekorzystnie na te same narządy. Na serce działają tak, że modulatory S1P zwalniają rytm i przewodzenie przedsionkowo-komorowe na początku leczenia oraz podnoszą ciśnienie, a inhibitory MEK mogą obniżać frakcję wyrzutową lewej komory i podnosić ciśnienie. W oku modulatory S1P mogą wywołać obrzęk plamki, a inhibitory MEK surowiczą retinopatię i zakrzep żyły siatkówki. Oba typy leków mogą też podnosić aktywność enzymów wątrobowych. Istotna interakcja farmakokinetyczna nie jest oczekiwana, bo żaden z tych leków nie jest silnym inhibitorem ani induktorem enzymów metabolizujących drugi lek.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, zwłaszcza bezwzględna liczba limfocytów
- objawy zakażeń, w tym półpaśca i zakażeń oportunistycznych
- tętno i EKG przy włączaniu modulatora S1P
- frakcja wyrzutowa lewej komory w echokardiografii
- ciśnienie tętnicze
- badanie okulistyczne z optyczną koherentną tomografią plamki
- aktywność aminotransferaz i stężenie bilirubiny
Kiedy ocena się zmienia
| Modulator S1P włączany u pacjenta przyjmującego już inhibitor MEKkolejność włączenia · modulatory receptora sfingozyno-1-fosforanu | inne zalecenie | Włączenie modulatora S1P u pacjenta z możliwym spadkiem frakcji wyrzutowej po inhibitorze MEK wymaga oceny echokardiograficznej przed pierwszą dawką, stopniowego zwiększania dawki zgodnie ze schematem oraz kontroli tętna i EKG po pierwszej dawce. |
| Czas potrzebny do powrotu liczby limfocytów do normy po odstawieniu modulatora S1Podstep · modulatory receptora sfingozyno-1-fosforanu | ryzyko maleje | Po odstawieniu siponimodu lub etrasymodu liczba limfocytów wraca do normy dopiero po pewnym czasie. Ryzyko addycyjnego osłabienia odporności maleje dopiero wtedy, gdy liczba limfocytów się unormuje, co warto potwierdzić morfologią przed włączeniem inhibitora MEK. |
Niekorzystna interakcjaInhibitory kinazy MEK (np. selumetynib, trametynib, binimetynib)+ Inhibitory kinaz janusowych (np. barycytynib, upadacytynib, filgotynib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu inhibitora kinazy MEK i inhibitora kinaz janusowych należy unikać tego połączenia, a jeśli jest konieczne – prowadzić je tylko po uzgodnieniu z onkologiem i przy ścisłym monitorowaniu zakażeń, morfologii krwi i objawów zakrzepicy.Nie zaczynaj brać leku na chorobę zapalną z tej grupy razem z lekiem przeciwnowotworowym z tej grupy bez zgody onkologa, a jeśli lekarz zaleci oba leki, regularnie rób badania krwi i zgłaszaj każde objawy zakażenia.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie zaczynaj brać leku na chorobę zapalną z tej grupy razem z lekiem przeciwnowotworowym z tej grupy bez zgody onkologa, a jeśli lekarz zaleci oba leki, regularnie rób badania krwi i zgłaszaj każde objawy zakażenia.
Leki przeciwnowotworowe z tej grupy, takie jak kobimetynib czy trametynib, oraz leki na choroby zapalne, takie jak barycytynib czy upadacytynib, mogą osłabiać odporność i sprzyjać zakrzepom. Gdy bierzesz je razem, te działania się sumują. Rośnie wtedy ryzyko poważnych zakażeń, spadku liczby białych krwinek i zakrzepicy.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub uczucie rozbicia
- kaszel, duszność albo ból w klatce piersiowej
- bolesna wysypka z pęcherzykami (półpasiec)
- obrzęk, ból lub zaczerwienienie łydki
- pieczenie przy oddawaniu moczu
- zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz
- silne bóle mięśni lub osłabienie mięśni
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu inhibitora kinazy MEK i inhibitora kinaz janusowych należy unikać tego połączenia, a jeśli jest konieczne – prowadzić je tylko po uzgodnieniu z onkologiem i przy ścisłym monitorowaniu zakażeń, morfologii krwi i objawów zakrzepicy. U chorego leczonego kobimetynibem, trametynibem, binimetynibem lub selumetynibem chorobę zapalną w pierwszej kolejności leczy się sposobami, które nie hamują układu odpornościowego ogólnoustrojowo. Inhibitorów kinaz janusowych nie włącza się w czasie czynnego zakażenia ani przy znacznej neutropenii lub limfopenii. Przed rozpoczęciem leczenia należy wykluczyć gruźlicę i wirusowe zapalenie wątroby oraz uzupełnić szczepienia nieżywymi szczepionkami. W czasie łącznego stosowania nie podaje się szczepionek żywych.
Skutek kliniczny
Połączenie może zwiększać ryzyko ciężkich i oportunistycznych zakażeń, w tym reaktywacji półpaśca i gruźlicy, a także neutropenii, limfopenii, zakrzepicy żylnej i zatorowości płucnej. Możliwy jest addytywny wzrost aktywności aminotransferaz i kinazy kreatynowej. U chorego z czynnym nowotworem dodatkowe hamowanie nadzoru immunologicznego przez inhibitor kinaz janusowych jest niepożądane samo w sobie.
Mechanizm
Interakcja jest farmakodynamiczna i wspólna dla wszystkich leków obu grup. Inhibitory kinaz janusowych osłabiają odpowiedź immunologiczną, mogą obniżać liczbę neutrofili i limfocytów oraz zwiększają ryzyko zakażeń, żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej i nowotworów. Inhibitory kinazy MEK mają częściowo te same działania niepożądane: mogą powodować cytopenie, zakrzepicę żylną, wzrost aminotransferaz i kinazy kreatynowej. Działania te się sumują. Istotnej interakcji farmakokinetycznej nie należy oczekiwać, bo inhibitory MEK nie hamują w klinicznie ważnym stopniu enzymów ani transporterów, którymi eliminowane są inhibitory kinaz janusowych, i odwrotnie. Deukrawacytynib jako selektywny inhibitor TYK2 rzadziej wpływa na morfologię krwi, ale nadal zwiększa podatność na zakażenia, dlatego klasa pozostaje jednolita.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem (neutrofile, limfocyty, hemoglobina)
- objawy zakażeń, w tym półpaśca
- aktywność AlAT i AspAT
- aktywność kinazy kreatynowej
- objawy zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej
- kontrola skóry w kierunku nowych zmian
Kiedy ocena się zmienia
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób w wieku 65 lat i starszych inhibitory kinaz janusowych stosuje się tylko wtedy, gdy nie ma odpowiedniej alternatywy, bo ryzyko ciężkich zakażeń, zakrzepicy i nowotworów jest u nich większe. W połączeniu z inhibitorem kinazy MEK tym bardziej należy go unikać. |
| Wyższa z zarejestrowanych dawek inhibitora kinaz janusowychdawka · inhibitory kinaz janusowych | ryzyko rośnie | Ryzyko zakażeń i cytopenii przy inhibitorach kinaz janusowych zależy od dawki. Jeśli połączenie jest konieczne, należy stosować najmniejszą skuteczną dawkę inhibitora kinaz janusowych. |
Oznaczenia na tej stronie
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.