Interakcje / Inhibitory kinazy HER2 / Inhibitory kinazy HER2 i inhibitory kinazy MEK
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Przy jednoczesnym stosowaniu inhibitora kinazy HER2 i inhibitora kinazy MEK monitoruj nasilenie biegunki, aktywność aminotransferaz i bilirubinę oraz stan skóry, bo działania niepożądane obu leków się sumują.
Jeśli przyjmujesz lek przeciwnowotworowy z grupy inhibitorów kinazy HER2 razem z inhibitorem kinazy MEK, nie zmieniaj samodzielnie dawek i od razu zgłaszaj lekarzowi biegunkę, zażółcenie skóry, duszność lub zaburzenia widzenia.
Interakcja klasy Inhibitory kinazy HER2 + inhibitory kinazy MEK
Opis dotyczy wszystkich leków z obu grup, poza wyjątkami wymienionymi niżej.
- Inhibitory kinazy HER2
- lapatynib, tukatynib, neratynib
- Inhibitory kinazy MEK
- selumetynib, trametynib, binimetynib, kobimetynib
Wyjątki – te leki zachowują się inaczej
- tukatynib – Tukatynib jako jedyny w swojej grupie silnie hamuje CYP3A4, więc oprócz sumowania działań niepożądanych istotnie zwiększa stężenie kobimetynibu i selumetynibu, które są metabolizowane głównie przez CYP3A4. Tych połączeń należy unikać. Z trametynibem i binimetynibem, które nie zależą od CYP3A4, tukatynib zachowuje się jak reszta grupy.
Niekorzystna interakcjaInhibitory kinazy HER2 (np. lapatynib, neratynib)+ Inhibitory kinazy MEK (np. selumetynib, trametynib, binimetynib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu inhibitora kinazy HER2 i inhibitora kinazy MEK monitoruj nasilenie biegunki, aktywność aminotransferaz i bilirubinę oraz stan skóry, bo działania niepożądane obu leków się sumują.Jeśli przyjmujesz lek przeciwnowotworowy z grupy inhibitorów kinazy HER2 razem z inhibitorem kinazy MEK, nie zmieniaj samodzielnie dawek i od razu zgłaszaj lekarzowi biegunkę, zażółcenie skóry, duszność lub zaburzenia widzenia.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek przeciwnowotworowy z grupy inhibitorów kinazy HER2 razem z inhibitorem kinazy MEK, nie zmieniaj samodzielnie dawek i od razu zgłaszaj lekarzowi biegunkę, zażółcenie skóry, duszność lub zaburzenia widzenia.
Oba leki stosuje się w leczeniu nowotworów i mają podobne działania niepożądane, które razem mogą się nasilać. Najczęściej chodzi o biegunkę, wysypkę i obciążenie wątroby, a przy niektórych lekach także serca. Tukatynib dodatkowo zwiększa ilość kobimetynibu lub selumetynibu w organizmie, więc lekarz może zmienić ich dawkę albo wybrać inny lek, na przykład trametynib lub binimetynib.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- biegunka, zwłaszcza częstsza niż kilka razy na dobę albo z osłabieniem i zawrotami głowy
- silne pragnienie, mało oddawanego moczu
- zażółcenie skóry lub białek oczu, ciemny mocz, ból pod prawym żebrem
- nasilona wysypka, pęcherze lub bolesne zaczerwienienie wokół paznokci
- duszność, obrzęki nóg, szybkie męczenie się
- nieostre widzenie, mroczki lub ubytki w polu widzenia
- silne bóle mięśni lub ciemne zabarwienie moczu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu inhibitora kinazy HER2 i inhibitora kinazy MEK monitoruj nasilenie biegunki, aktywność aminotransferaz i bilirubinę oraz stan skóry, bo działania niepożądane obu leków się sumują. Połączenie powinno być świadomą decyzją onkologa prowadzącego. Pacjent powinien od początku mieć leczenie przeciwbiegunkowe i znać zasady nawadniania. Przy lapatynibie oceniaj frakcję wyrzutową lewej komory przed leczeniem i w jego trakcie. Przy neratynibie zastosuj profilaktykę przeciwbiegunkową od pierwszej dawki. Unikaj łączenia tukatynibu z kobimetynibem lub selumetynibem. Jeśli połączenie jest konieczne, zmniejsz dawkę inhibitora MEK według zaleceń producenta i ściśle monitoruj jego toksyczność. Lepszym wyjściem jest wybór trametynibu lub binimetynibu. Po odstawieniu tukatynibu wróć do pełnej dawki inhibitora MEK dopiero po kilku dniach.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ciężkiej biegunki z odwodnieniem i zaburzeniami elektrolitowymi, polekowego uszkodzenia wątroby oraz nasilonych zmian skórnych. Przy lapatynibie dochodzi ryzyko spadku frakcji wyrzutowej lewej komory. Przy tukatynibie skojarzonym z kobimetynibem lub selumetynibem rośnie stężenie inhibitora MEK, a wraz z nim jego typowa toksyczność: wysypka, biegunka, zaburzenia widzenia, w tym odwarstwienie siatkówki, wzrost CPK, nadciśnienie i dysfunkcja lewej komory. Takie skojarzenie nie jest standardowym schematem leczenia i zwykle pojawia się tylko w badaniach klinicznych albo przy nakładaniu się terapii.
Mechanizm
Wspólnym elementem całej klasy jest addycja toksyczności. Inhibitory kinazy HER2 i inhibitory kinazy MEK często wywołują biegunkę i uszkodzenie wątroby. Lapatynib i neratynib hamują też EGFR, więc nasilają typowe dla inhibitorów MEK zmiany trądzikopodobne na skórze. Lapatynib, podobnie jak wszystkie inhibitory MEK, może obniżać frakcję wyrzutową lewej komory. Składowa farmakokinetyczna nie jest wspólna dla klasy. Tukatynib silnie hamuje CYP3A4 i zwiększa ekspozycję na kobimetynib i selumetynib, które są wrażliwymi substratami tego enzymu. Lapatynib hamuje CYP3A4 słabo, więc jego wpływ na te dwa leki jest prawdopodobnie niewielki. Neratynib nie hamuje CYP3A4 w istotnym stopniu. Trametynib jest metabolizowany przez deacetylację z udziałem karboksyloesteraz, a binimetynib głównie przez glukuronidację z udziałem UGT1A1. Dlatego oba te leki nie są wrażliwe na inhibitory CYP3A4.
Monitorować
- liczba i charakter stolców, objawy odwodnienia
- elektrolity (potas, magnez) i kreatynina
- ALT, AST, bilirubina
- zmiany skórne (wysypka trądzikopodobna, zanokcica)
- frakcja wyrzutowa lewej komory (echokardiografia)
- badanie okulistyczne przy zaburzeniach widzenia
- ciśnienie tętnicze
- CPK przy bólach mięśni
Kiedy ocena się zmienia
| Kilka dni po odstawieniu tukatynibuodstep · inhibitory kinazy HER2 | inne zalecenie | Hamowanie CYP3A4 przez tukatynib ustępuje w ciągu kilku dni od odstawienia. Dopiero po tym czasie można wrócić do pełnej dawki kobimetynibu lub selumetynibu, która obowiązywała przed włączeniem tukatynibu. Addycja toksyczności ustępuje po wygaśnięciu działań niepożądanych. |
Alkohol przy tych lekach
Inhibitory kinazy HER2 a alkohol: brak opisu w bazie.
Inhibitory kinazy MEK a alkohol: brak opisu w bazie.
Inne interakcje tych leków 122
Połączenie przeciwwskazaneAntagoniści aldosteronu (np. eplerenon, finerenon)+ Inhibitory kinazy HER2 (np. tukatynib) klasaJednoczesnego stosowania antagonisty aldosteronu i inhibitora kinazy HER2 należy unikać, bo grozi to ciężką hiperkaliemią.Nie zaczynaj przyjmować leku przeciwnowotworowego z tej grupy, jeśli bierzesz lek moczopędny zatrzymujący potas, dopóki nie uzgodnisz tego z lekarzem, i nie odstawiaj samodzielnie żadnego z nich.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie zaczynaj przyjmować leku przeciwnowotworowego z tej grupy, jeśli bierzesz lek moczopędny zatrzymujący potas, dopóki nie uzgodnisz tego z lekarzem, i nie odstawiaj samodzielnie żadnego z nich.
Niektóre leki moczopędne zatrzymujące potas, takie jak eplerenon i finerenon, nie powinny być przyjmowane razem z tukatynibem, lekiem stosowanym w raku piersi. Tukatynib spowalnia usuwanie tych leków z organizmu, przez co we krwi może zgromadzić się za dużo potasu, a to jest groźne dla serca. Spironolakton oraz leki przeciwnowotworowe lapatynib i neratynib działają tak słabiej lub wcale, ale każdy z tych leków przeciwnowotworowych może wywołać biegunkę i odwodnienie, które też podnoszą potas.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- osłabienie lub ciężkość mięśni
- mrowienie lub drętwienie rąk, stóp albo ust
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- wyraźnie wolne tętno, zawroty głowy, uczucie omdlenia
- silna biegunka, duże pragnienie, oddawanie małej ilości moczu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Jednoczesnego stosowania antagonisty aldosteronu i inhibitora kinazy HER2 należy unikać, bo grozi to ciężką hiperkaliemią. Eplerenonu i finerenonu nie łączy się z tukatynibem. Na czas leczenia tukatynibem odstaw eplerenon lub finerenon, a jeśli antagonista aldosteronu jest niezbędny, rozważ spironolakton z kontrolą potasu i kreatyniny. Ponownie włączaj eplerenon lub finerenon dopiero kilka dni po zakończeniu leczenia tukatynibem, gdy jego działanie hamujące ustąpi. Przy połączeniu eplerenonu lub finerenonu z lapatynibem stosuj najniższą skuteczną dawkę antagonisty aldosteronu i kontroluj potas. Przy każdym inhibitorze kinazy HER2 zapobiegaj odwodnieniu z powodu biegunki i kontroluj potas oraz czynność nerek, gdy biegunka jest nasilona.
Skutek kliniczny
Główne zagrożenie to ciężka hiperkaliemia z zaburzeniami rytmu serca, bradykardią, a nawet zatrzymaniem krążenia. Może jej towarzyszyć hipotonia i pogorszenie czynności nerek. Ryzyko rośnie przy przewlekłej chorobie nerek, cukrzycy, odwodnieniu z powodu biegunki, w podeszłym wieku oraz przy jednoczesnym stosowaniu inhibitorów ACE, sartanów lub suplementów potasu.
Mechanizm
Tukatynib silnie hamuje CYP3A4, a eplerenon i finerenon są eliminowane prawie wyłącznie przez ten enzym. Hamowanie CYP3A4 wielokrotnie zwiększa ich stężenie we krwi i nasila blokowanie receptora mineralokortykoidowego, co prowadzi do zatrzymywania potasu przez nerki. Interakcja nie jest wspólna dla całej klasy, bo dotyczy tylko antagonistów aldosteronu zależnych od CYP3A4 w połączeniu z silnym inhibitorem tego enzymu. Spironolakton i kanrenon nie są istotnie metabolizowane przez CYP3A4, lapatynib hamuje go słabo, a neratynib nie hamuje go w stopniu klinicznie istotnym. Dla całej klasy wspólne jest tylko ryzyko, że biegunka wywoływana przez inhibitory kinazy HER2 prowadzi do odwodnienia i pogorszenia czynności nerek, co utrudnia wydalanie potasu u chorego leczonego antagonistą aldosteronu.
Monitorować
- stężenie potasu w surowicy przed włączeniem i regularnie w trakcie leczenia
- kreatynina i eGFR
- EKG przy hiperkaliemii lub objawach zaburzeń rytmu
- ciśnienie tętnicze
- nasilenie biegunki i stan nawodnienia
Kiedy ocena się zmienia
| eGFR ≤ 60pacjent | ryzyko rośnie | Przy obniżonym eGFR wydalanie potasu jest ograniczone, więc ryzyko hiperkaliemii rośnie także przy połączeniach uznanych za wyjątki, na przykład spironolaktonu z dowolnym inhibitorem kinazy HER2 lub eplerenonu z lapatynibem. Kontroluj potas częściej. |
| Kilka dni po odstawieniu tukatynibuodstep · inhibitory kinazy HER2 | inne zalecenie | Hamowanie CYP3A4 przez tukatynib ustępuje stopniowo, dlatego eplerenon lub finerenon włączaj ponownie dopiero kilka dni po zakończeniu leczenia tukatynibem i skontroluj potas po ich włączeniu. |
| Nasilona biegunka w trakcie leczenia inhibitorem HER2czas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | Odwodnienie z powodu biegunki może wywołać ostre uszkodzenie nerek i hiperkaliemię u chorego leczonego dowolnym antagonistą aldosteronu. Rozważ czasowe wstrzymanie antagonisty aldosteronu i oznacz potas oraz kreatyninę. |
Niekorzystna interakcjaAgoniści receptora imidazolinowego (np. guanfacyna)+ Inhibitory kinazy HER2 (np. lapatynib, tukatynib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu agonisty receptora imidazolinowego i inhibitora kinazy HER2 kontroluj ciśnienie tętnicze i tętno, szczególnie w okresach biegunki.Jeśli przyjmujesz lek na ciśnienie z tej grupy razem z lekiem na raka piersi z grupy inhibitorów HER2, regularnie mierz ciśnienie i tętno, pij dużo płynów przy biegunce i powiedz lekarzowi o wszystkich swoich lekach, a guanfacyny nie odstawiaj samodzielnie.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek na ciśnienie z tej grupy razem z lekiem na raka piersi z grupy inhibitorów HER2, regularnie mierz ciśnienie i tętno, pij dużo płynów przy biegunce i powiedz lekarzowi o wszystkich swoich lekach, a guanfacyny nie odstawiaj samodzielnie.
Niektóre leki przeciwnowotworowe stosowane w raku piersi, zwłaszcza tukatynib i w mniejszym stopniu lapatynib, mogą zwiększać ilość guanfacyny we krwi. Może to powodować zbyt niskie ciśnienie, wolne tętno, zawroty głowy i silną senność. Moksonidyna, rylmenidyna i klonidyna nie mają tej interakcji, podobnie jak neratynib. Przy każdym z tych leków na raka może wystąpić biegunka, która razem z lekami na ciśnienie sprzyja jego spadkom.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zawroty głowy, zwłaszcza przy wstawaniu
- omdlenie lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
- bardzo wolne tętno
- nadmierna senność lub osłabienie
- silna lub długotrwała biegunka
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu agonisty receptora imidazolinowego i inhibitora kinazy HER2 kontroluj ciśnienie tętnicze i tętno, szczególnie w okresach biegunki. Połączenia guanfacyny z tukatynibem najlepiej unikać, a jeśli jest konieczne, zmniejsz dawkę guanfacyny i ostrożnie ją miareczkuj pod kontrolą ciśnienia, tętna i senności. Przy lapatynibie zachowaj podobną ostrożność, choć efekt jest słabszy. Po odstawieniu inhibitora stopniowo przywróć wcześniejszą dawkę guanfacyny. Nie odstawiaj guanfacyny ani klonidyny nagle ze względu na ryzyko odbicia nadciśnienia. Moksonidyna, rylmenidyna i klonidyna oraz neratynib nie wymagają zmiany dawki z powodu tej interakcji.
Skutek kliniczny
Przy połączeniu guanfacyny z tukatynibem, w mniejszym stopniu z lapatynibem, możliwe są niedociśnienie, w tym ortostatyczne, bradykardia, zawroty głowy, omdlenia i nadmierna senność. Po odstawieniu inhibitora stężenie guanfacyny spada, co może osłabić kontrolę ciśnienia albo objawów ADHD. U pozostałych par istotna interakcja farmakokinetyczna nie jest spodziewana, ale biegunka wywołana inhibitorem kinazy HER2 może sprzyjać niedociśnieniu przy każdym agoniście receptora imidazolinowego.
Mechanizm
Guanfacyna jest metabolizowana głównie przez CYP3A4. Tukatynib jest silnym inhibitorem CYP3A4, a lapatynib hamuje ten enzym słabiej, w sposób zależny od czasu. Zahamowanie rozkładu guanfacyny zwiększa jej stężenie we krwi i nasila działanie hipotensyjne, bradykardizujące i sedatywne. Pozostali agoniści receptora imidazolinowego (moksonidyna, rylmenidyna, klonidyna) nie zależą istotnie od CYP3A4, a neratynib nie hamuje tego enzymu w stopniu istotnym klinicznie, dlatego interakcja nie jest wspólna dla całej klasy. Dodatkowo wszystkie inhibitory kinazy HER2 często wywołują biegunkę, która może prowadzić do odwodnienia i nasilać spadki ciśnienia przy każdym leku przeciwnadciśnieniowym.
Monitorować
- ciśnienie tętnicze, w tym pomiar w pozycji stojącej
- tętno
- senność i zawroty głowy
- nasilenie biegunki i objawy odwodnienia
- kontrola ciśnienia lub objawów ADHD po odstawieniu inhibitora kinazy HER2
Kiedy ocena się zmienia
| Inhibitor kinazy HER2 dołączany do stałego leczenia guanfacynąkolejność włączenia · inhibitory kinazy HER2 | inne zalecenie | Przy dołączaniu tukatynibu lub lapatynibu do stałej dawki guanfacyny rozważ jej zmniejszenie i kontroluj ciśnienie oraz tętno w pierwszych tygodniach, bo hamowanie CYP3A4 narasta stopniowo. Po odstawieniu inhibitora dawkę guanfacyny trzeba stopniowo zwiększyć do wcześniejszej. |
| Guanfacyna włączana u pacjenta leczonego inhibitorem kinazy HER2kolejność włączenia · agoniści receptora imidazolinowego | inne zalecenie | U pacjenta przyjmującego tukatynib lub lapatynib zacznij guanfacynę od małej dawki i zwiększaj ją wolniej niż zwykle albo wybierz moksonidynę, rylmenidynę lub klonidynę. |
Niekorzystna interakcjaAlfa-adrenolityki urologiczne (np. tamsulosyna, sylodosyna, alfuzosyna)+ Inhibitory kinazy HER2 (np. lapatynib, tukatynib, neratynib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu alfa-adrenolityku urologicznego i inhibitora kinazy HER2 trzeba liczyć się ze wzrostem stężenia alfa-adrenolityku i z nasileniem niedociśnienia ortostatycznego.Jeśli przyjmujesz lek na prostatę razem z lekiem na raka piersi z tej grupy, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie, wstawaj powoli i zgłoś każde zawroty głowy lub omdlenie.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek na prostatę razem z lekiem na raka piersi z tej grupy, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie, wstawaj powoli i zgłoś każde zawroty głowy lub omdlenie.
Niektóre leki na raka piersi, zwłaszcza tukatynib, a w mniejszym stopniu lapatynib i neratynib, mogą zwiększać ilość leku na prostatę we krwi. Dotyczy to na przykład tamsulosyny, sylodosyny i alfuzosyny. Wtedy lek na prostatę działa silniej i może za bardzo obniżać ciśnienie. Może to powodować zawroty głowy, omdlenia i upadki, szczególnie gdy szybko wstajesz albo masz biegunkę.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zawroty głowy lub ciemnienie przed oczami po wstaniu
- omdlenie lub upadek
- wyraźne osłabienie przy biegunce
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu alfa-adrenolityku urologicznego i inhibitora kinazy HER2 trzeba liczyć się ze wzrostem stężenia alfa-adrenolityku i z nasileniem niedociśnienia ortostatycznego. Najsilniej działa tukatynib. Alfuzosyny nie łączy się z silnymi inhibitorami CYP3A4, a połączenia sylodosyny z tukatynibem należy unikać. Przy takim leczeniu lepiej zamienić alfa-adrenolityk na terazosynę albo na inhibitor 5-alfa-reduktazy. Gdy tamsulosyna z tukatynibem jest konieczna, stosuj najmniejszą dawkę i kontroluj ciśnienie tętnicze, szczególnie w pozycji stojącej. Przy lapatynibie i neratynibie połączenie jest zwykle możliwe, jeśli pacjent jest monitorowany. Przy alfuzosynie z lapatynibem trzeba też ocenić ryzyko wydłużenia odstępu QT, czyli sprawdzić stężenie potasu i magnezu oraz inne leki wydłużające QT. Po odstawieniu tukatynibu hamowanie CYP3A4 ustępuje stopniowo w ciągu kilku dni.
Skutek kliniczny
Większe stężenie alfa-adrenolityku nasila jego działanie rozszerzające naczynia. Skutkiem może być niedociśnienie ortostatyczne, zawroty głowy, omdlenia i upadki, zwłaszcza po wstaniu oraz w pierwszych dniach łączenia leków. U pacjentów onkologicznych ryzyko zwiększa biegunka, która często towarzyszy leczeniu tukatynibem i neratynibem, bo powoduje odwodnienie. Przy sylodosynie i tamsulosynie częstsze mogą być też zaburzenia ejakulacji i przekrwienie błony śluzowej nosa.
Mechanizm
Tamsulosyna, sylodosyna i alfuzosyna są metabolizowane głównie przez CYP3A4, a sylodosyna jest dodatkowo substratem glikoproteiny P. Inhibitory kinazy HER2 hamują te szlaki w różnym stopniu. Tukatynib jest silnym inhibitorem CYP3A4 i hamuje glikoproteinę P, dlatego wyraźnie zwiększa ekspozycję na wrażliwe alfa-adrenolityki. Lapatynib słabo hamuje CYP3A4 i hamuje glikoproteinę P. Neratynib hamuje głównie glikoproteinę P, a jego wpływ na CYP3A4 jest niewielki. Siła interakcji maleje więc w kolejności tukatynib, lapatynib, neratynib. Przy połączeniu lapatynibu z alfuzosyną dochodzi dodatkowo do sumowania się wpływu obu leków na odstęp QT.
Monitorować
- ciśnienie tętnicze w pozycji leżącej i stojącej, zwłaszcza w pierwszych dniach łączenia leków
- zawroty głowy, omdlenia i upadki
- nawodnienie i biegunka (tukatynib, neratynib)
- EKG i elektrolity (potas, magnez) przy połączeniu alfuzosyny z lapatynibem
Kiedy ocena się zmienia
| Alfa-adrenolityk włączany u pacjenta już leczonego inhibitorem kinazy HER2kolejność włączenia · alfa-adrenolityki urologiczne | inne zalecenie | Gdy alfa-adrenolityk jest włączany w trakcie leczenia tukatynibem, wybierz terazosynę albo zacznij od najmniejszej dawki tamsulosyny. Pierwszą dawkę podaj wieczorem i kontroluj ciśnienie ortostatyczne. |
| Kilka dni po odstawieniu tukatynibuodstep · inhibitory kinazy HER2 | inne zalecenie | Hamowanie CYP3A4 przez tukatynib ustępuje stopniowo przez kilka dni po odstawieniu leku. Alfuzosynę lub sylodosynę włączaj dopiero po tym czasie. |
Niekorzystna interakcjaAlkaloidy barwinka (np. winorelbina, winkrystyna, winflunina)+ Inhibitory kinazy HER2 (np. lapatynib, tukatynib, neratynib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu alkaloidu barwinka i inhibitora kinazy HER2 należy unikać tego połączenia albo stosować je tylko pod ścisłą kontrolą morfologii, funkcji wątroby i objawów neurotoksyczności, z gotowością do redukcji dawki alkaloidu lub odroczenia cyklu.Jeśli przyjmujesz lek z grupy inhibitorów HER2 i dostajesz alkaloid barwinka, nie zmieniaj sam dawek, chodź na wszystkie badania krwi i od razu zgłaszaj lekarzowi niepokojące objawy.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek z grupy inhibitorów HER2 i dostajesz alkaloid barwinka, nie zmieniaj sam dawek, chodź na wszystkie badania krwi i od razu zgłaszaj lekarzowi niepokojące objawy.
Leki na raka piersi z grupy inhibitorów HER2, takie jak tukatynib, lapatynib czy neratynib, mogą zwiększać ilość we krwi leków z grupy alkaloidów barwinka, na przykład winorelbiny czy winkrystyny. Przez to łatwiej o działania niepożądane chemioterapii, takie jak spadek odporności, drętwienie rąk i stóp czy silne zaparcia. Najsilniej działa w ten sposób tukatynib. Lekarz może zmienić dawkę albo dobrać inny lek i będzie częściej sprawdzał twoje wyniki krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub inne objawy zakażenia
- drętwienie, mrowienie lub osłabienie rąk i stóp
- zaparcia trwające kilka dni, ból i wzdęcie brzucha
- silna biegunka
- zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz
- owrzodzenia w jamie ustnej
- silne osłabienie, splątanie
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu alkaloidu barwinka i inhibitora kinazy HER2 należy unikać tego połączenia albo stosować je tylko pod ścisłą kontrolą morfologii, funkcji wątroby i objawów neurotoksyczności, z gotowością do redukcji dawki alkaloidu lub odroczenia cyklu. Interakcja dotyczy całej klasy, ale jej siła jest największa przy tukatynibie i z nim połączenia z winkrystyną, winorelbiną lub winfluniną najlepiej zastąpić innym schematem. Lapatynib i neratynib wymagają przede wszystkim czujnego monitorowania. Przy winkrystynie szczególną uwagę zwraca się na objawy neuropatii i zaparcia, a przy winorelbinie i winfluninie na liczbę neutrofili przed każdym podaniem. Gdy połączenie jest konieczne, zaczyna się od niższych dawek alkaloidu i zwiększa je zależnie od tolerancji.
Skutek kliniczny
Rośnie ryzyko toksyczności alkaloidu barwinka – ciężkiej neutropenii z zakażeniami, neuropatii obwodowej, zaparć aż do niedrożności porażennej, zapalenia błon śluzowych i hiponatremii. Przy winkrystynie dominuje neurotoksyczność, przy winorelbinie i winfluninie mielotoksyczność. Addytywnie może wzrosnąć hepatotoksyczność i nasilić się biegunka.
Mechanizm
Alkaloidy barwinka są metabolizowane głównie przez CYP3A4 i usuwane z komórek przez glikoproteinę P. Inhibitory kinazy HER2 hamują glikoproteinę P i w różnym stopniu CYP3A4. Najsilniej działa tukatynib, który jest silnym inhibitorem CYP3A. Lapatynib hamuje CYP3A4 słabo, a neratynib działa głównie na glikoproteinę P. W efekcie rośnie stężenie alkaloidu barwinka we krwi i w tkankach. Dodatkowo oba leki mogą uszkadzać wątrobę i szpik, więc ich działania niepożądane się sumują.
Monitorować
- morfologia z rozmazem przed każdym podaniem alkaloidu barwinka
- AlAT, AspAT i bilirubina
- objawy neuropatii obwodowej (drętwienie, mrowienie, osłabienie siły mięśniowej)
- rytm wypróżnień – zaparcia i niedrożność porażenna
- biegunka i nawodnienie
- stężenie sodu w surowicy
- objawy zakażenia i gorączka
Kiedy ocena się zmienia
| Włączenie inhibitora kinazy HER2 u pacjenta już leczonego alkaloidem barwinkakolejność włączenia · inhibitory kinazy HER2 | inne zalecenie | Gdy inhibitor kinazy HER2 dołącza się do trwającej terapii alkaloidem barwinka, dotychczasowa dawka alkaloidu może stać się zbyt wysoka. Przed kolejnym cyklem należy ocenić morfologię, enzymy wątrobowe i objawy neuropatii oraz rozważyć redukcję dawki. |
| Pełna dawka standardowa alkaloidu barwinkadawka · alkaloidy barwinka | ryzyko rośnie | Przy pełnych dawkach alkaloidu barwinka zapas bezpieczeństwa jest mniejszy, więc wzrost ekspozycji wywołany inhibitorem kinazy HER2 łatwiej prowadzi do ciężkiej neutropenii lub neuropatii. |
Niekorzystna interakcjaAlkaloidy sporyszu (np. dihydroergotamina)+ Inhibitory kinazy HER2 (np. lapatynib, tukatynib) klasaPrzy leczeniu inhibitorem kinazy HER2 należy unikać stosowania dihydroergotaminy i dobrać inny lek przeciwmigrenowy.Jeśli przyjmujesz lek na raka piersi z grupy inhibitorów kinazy HER2, nie stosuj dihydroergotaminy bez rozmowy z lekarzem i zapytaj farmaceutę o bezpieczniejszy lek na migrenę.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek na raka piersi z grupy inhibitorów kinazy HER2, nie stosuj dihydroergotaminy bez rozmowy z lekarzem i zapytaj farmaceutę o bezpieczniejszy lek na migrenę.
Niektóre leki na raka piersi, takie jak tukatynib i lapatynib, spowalniają usuwanie z organizmu dihydroergotaminy, leku na migrenę. Dihydroergotamina może się wtedy gromadzić we krwi i silnie zwężać naczynia krwionośne. Może to prowadzić do niedokrwienia palców, serca lub jelit, co bywa groźne dla zdrowia. Neratynib nie wywołuje tego problemu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zimne, blade, sine lub drętwiejące palce rąk albo stóp
- ból nóg przy chodzeniu lub w spoczynku
- ból lub ucisk w klatce piersiowej
- silny ból brzucha
- nagłe zaburzenia mowy, widzenia albo osłabienie ręki lub nogi
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy leczeniu inhibitorem kinazy HER2 należy unikać stosowania dihydroergotaminy i dobrać inny lek przeciwmigrenowy. Tukatynibu nie łączy się z dihydroergotaminą, bo jako silny inhibitor CYP3A4 stwarza ryzyko ciężkiego zatrucia sporyszem. Przy lapatynibie dihydroergotaminy również lepiej unikać, a jeśli jej podanie jest konieczne, należy stosować najmniejszą skuteczną dawkę przez możliwie krótki czas i ściśle obserwować objawy niedokrwienia. Neratynib nie wymaga zmiany postępowania z powodu tej interakcji. Po odstawieniu tukatynibu z włączeniem dihydroergotaminy warto odczekać kilka dni.
Skutek kliniczny
Wzrost stężenia dihydroergotaminy zwiększa ryzyko zatrucia sporyszem, czyli silnego skurczu naczyń. Może to prowadzić do niedokrwienia kończyn z bólem, bladością, zimnem i drętwieniem palców, a w ciężkich przypadkach do martwicy tkanek. Możliwe jest też niedokrwienie mięśnia sercowego, jelit i mózgu. Ryzyko jest największe przy tukatynibie, mniejsze przy lapatynibie.
Mechanizm
Dihydroergotamina jest metabolizowana głównie przez CYP3A4 i jej ekspozycja zależy w dużym stopniu od aktywności tego enzymu. Tukatynib jest silnym inhibitorem CYP3A4, a lapatynib słabym inhibitorem CYP3A4, dlatego oba mogą zwiększać stężenie dihydroergotaminy we krwi. Siła interakcji w obrębie grupy nie jest jednakowa – najsilniej działa tukatynib, słabiej lapatynib, a neratynib nie ma istotnego wpływu na CYP3A4. Efekt hamowania enzymu może utrzymywać się jeszcze przez kilka dni po odstawieniu inhibitora kinazy.
Monitorować
- objawy niedokrwienia obwodowego – ból, bladość, ochłodzenie, drętwienie lub sinienie palców rąk i stóp
- ból w klatce piersiowej i objawy niedokrwienia mięśnia sercowego
- silny ból brzucha sugerujący niedokrwienie jelit
- ciśnienie tętnicze
- nowe objawy neurologiczne – zaburzenia mowy, widzenia, niedowład
Kiedy ocena się zmienia
| Kilka dni od odstawienia tukatynibuodstep · inhibitory kinazy HER2 | inne zalecenie | Hamowanie CYP3A4 przez tukatynib utrzymuje się jeszcze przez kilka dni po odstawieniu leku, dlatego z włączeniem dihydroergotaminy należy odczekać ten czas. |
| Dawki powtarzane lub maksymalnedawka · alkaloidy sporyszu | ryzyko rośnie | Ryzyko zatrucia sporyszem rośnie przy powtarzanych dawkach i dawkach zbliżonych do maksymalnych, szczególnie w połączeniu z lapatynibem, gdy podanie dihydroergotaminy uznano za konieczne. |
Niekorzystna interakcjaAminochinoliny (np. hydroksychlorochina, chlorochina)+ Inhibitory kinazy HER2 (np. lapatynib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu aminochinoliny i inhibitora kinazy HER2 wydłużającego odstęp QT wykonaj EKG z oceną QTc przed włączeniem drugiego leku i w trakcie leczenia oraz wyrównaj stężenia potasu i magnezu.Jeśli przyjmujesz hydroksychlorochinę lub chlorochinę razem z lekiem przeciwnowotworowym z grupy inhibitorów HER2, nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie, tylko powiedz o obu lekach onkologowi i lekarzowi prowadzącemu, aby mogli zlecić EKG i badania krwi.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz hydroksychlorochinę lub chlorochinę razem z lekiem przeciwnowotworowym z grupy inhibitorów HER2, nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie, tylko powiedz o obu lekach onkologowi i lekarzowi prowadzącemu, aby mogli zlecić EKG i badania krwi.
Hydroksychlorochina i chlorochina, stosowane na przykład w toczniu, reumatoidalnym zapaleniu stawów czy w malarii, mogą wpływać na rytm serca. Podobnie działa lapatynib, lek stosowany w raku piersi. Przyjmowane razem mogą zwiększać ryzyko groźnych zaburzeń rytmu serca, zwłaszcza gdy masz biegunkę albo niski poziom potasu we krwi. Lekarz zwykle zleca wtedy badanie EKG i badania krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub uczucie nierównego bicia serca
- zawroty głowy, uczucie omdlewania lub utrata przytomności
- duszność lub obrzęki nóg
- biegunka trwająca dłużej niż dobę lub bardzo częsta
- osłabienie i skurcze mięśni
- zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu aminochinoliny i inhibitora kinazy HER2 wydłużającego odstęp QT wykonaj EKG z oceną QTc przed włączeniem drugiego leku i w trakcie leczenia oraz wyrównaj stężenia potasu i magnezu. Połączenia chlorochiny lub hydroksychlorochyny z lapatynibem należy unikać u pacjentów z wydłużonym QTc, bradykardią, niewydolnością serca lub przyjmujących inne leki wydłużające QT. Gdy aminochinolina jest potrzebna krótkotrwale, na przykład w profilaktyce malarii, rozważ lek przeciwmalaryczny bez wpływu na QT. Gdy jest niezbędna przewlekle w chorobie reumatycznej, ustal z reumatologiem możliwość zamiany na lek modyfikujący przebieg choroby bez działania proarytmicznego, a zmianę inhibitora kinazy HER2 pozostaw decyzji onkologa. Przy wydłużeniu QTc powyżej progu alarmowego lub objawach arytmii przerwij jeden z leków i skonsultuj kardiologa. Pamiętaj, że chlorochina i hydroksychlorochina utrzymują się w organizmie tygodniami po odstawieniu, więc ryzyko nie znika od razu. Przy tukatynibie obserwuj działania niepożądane aminochinoliny, a przy neratynibie szybko lecz biegunkę i kontroluj elektrolity.
Skutek kliniczny
Połączenie może wydłużyć odstęp QT i wywołać groźne komorowe zaburzenia rytmu, w tym torsade de pointes, z kołataniem serca, omdleniem, a rzadko nagłym zgonem sercowym. Ryzyko jest największe u osób z hipokaliemią lub hipomagnezemią, bradykardią, niewydolnością serca, wrodzonym zespołem długiego QT oraz przy stosowaniu innych leków wydłużających QT. Biegunka wywołana inhibitorami kinazy HER2 sprzyja zaburzeniom elektrolitowym i dodatkowo zwiększa to ryzyko. Oba leki mogą także osłabiać czynność serca, a lapatynib bywa hepatotoksyczny.
Mechanizm
Chlorochina i hydroksychlorochina blokują kanały potasowe hERG i wydłużają odstęp QT, a lapatynib również wydłuża odstęp QT w sposób zależny od stężenia. Przy łącznym stosowaniu działanie to się sumuje i rośnie ryzyko komorowych zaburzeń rytmu typu torsade de pointes. Dodatkowo lapatynib słabo hamuje CYP3A4 i CYP2C8, które uczestniczą w metabolizmie aminochinolin, co może nieznacznie zwiększać ich stężenie. Interakcja nie jest wspólna dla całej grupy inhibitorów kinazy HER2 – dotyczy w pełni lapatynibu, a tukatynib i neratynib zachowują się inaczej. Po stronie aminochinolin klasa jest jednolita, bo oba leki wydłużają odstęp QT.
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed włączeniem drugiego leku i okresowo w trakcie leczenia
- stężenie potasu, magnezu i wapnia w surowicy, szczególnie przy biegunce
- częstość rytmu serca i objawy arytmii – kołatanie serca, zawroty głowy, omdlenia
- frakcja wyrzutowa lewej komory u pacjentów leczonych lapatynibem
- aktywność aminotransferaz i stężenie bilirubiny
- liczba i nasilenie wypróżnień w trakcie leczenia inhibitorem kinazy HER2
Kiedy ocena się zmienia
| Kilka tygodni od odstawienia aminochinolinyodstep · aminochinoliny | inne zalecenie | Chlorochina i hydroksychlorochina mają bardzo długi okres półtrwania i duże objętości dystrybucji, więc ich działanie na QT utrzymuje się tygodniami po odstawieniu. Kontrolę EKG przy włączaniu lapatynibu należy prowadzić także w tym okresie. |
| Znacznie obniżonyeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Aminochinoliny są częściowo wydalane przez nerki i kumulują się przy niewydolności nerek, co nasila wydłużenie QT. U takich pacjentów rozważ zmniejszenie dawki aminochinoliny i częstszą kontrolę EKG. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej współistnieją choroby serca, zaburzenia elektrolitowe i wielolekowość, co zwiększa ryzyko arytmii przy tym połączeniu. |
| Krótkotrwała profilaktyka lub leczenie malariiczas leczenia · aminochinoliny | inne zalecenie | Przy krótkotrwałym wskazaniu przeciwmalarycznym zwykle łatwiej zastąpić aminochinolinę lekiem bez wpływu na QT, na przykład atowakwonem z proguanilem lub doksycykliną, niż prowadzić monitorowanie połączenia. |
Niekorzystna interakcjaAnalogi puryn (np. klofarabina, kladrybina, merkaptopuryna)+ Inhibitory kinazy MEK (np. selumetynib, trametynib, binimetynib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu analogu puryn i inhibitora kinazy MEK połączenie jest dopuszczalne tylko pod ścisłą kontrolą morfologii krwi i parametrów wątrobowych, a decyzję o nim podejmuje lekarz prowadzący leczenie przeciwnowotworowe.Jeśli przyjmujesz jednocześnie lek z grupy analogów puryn i inhibitor kinazy MEK, regularnie wykonuj zlecone badania krwi i pilnie zgłoś się do lekarza przy gorączce, krwawieniu lub zażółceniu skóry.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz jednocześnie lek z grupy analogów puryn i inhibitor kinazy MEK, regularnie wykonuj zlecone badania krwi i pilnie zgłoś się do lekarza przy gorączce, krwawieniu lub zażółceniu skóry.
Leki z grupy analogów puryn, np. merkaptopuryna, kladrybina czy fludarabina, osłabiają szpik kostny, który wytwarza krwinki. Leki z grupy inhibitorów MEK, np. trametynib, kobimetynib czy selumetynib, mogą obciążać wątrobę i zwiększać skłonność do krwawień. Gdy przyjmujesz oba rodzaje leków naraz, rośnie ryzyko zakażeń, krwawień i uszkodzenia wątroby. Lekarz może je łączyć, ale wymaga to częstych badań krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub inne objawy zakażenia
- łatwe powstawanie siniaków, krwawienie z nosa lub dziąseł
- krew w moczu lub stolcu albo czarny stolec
- zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz
- silne zmęczenie, bladość, duszność przy wysiłku
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu analogu puryn i inhibitora kinazy MEK połączenie jest dopuszczalne tylko pod ścisłą kontrolą morfologii krwi i parametrów wątrobowych, a decyzję o nim podejmuje lekarz prowadzący leczenie przeciwnowotworowe. Przed rozpoczęciem drugiego leku należy upewnić się, że liczba neutrofili, płytek i limfocytów oraz aktywność aminotransferaz są akceptowalne. Przy merkaptopurynie i tioguaninie szczególnie istotne jest uwzględnienie niedoboru TPMT lub NUDT15, który zwielokrotnia ich mielotoksyczność. Przy kobimetynibie, trametynibie i binimetynibie należy zwrócić uwagę na objawy krwawienia, zwłaszcza gdy liczba płytek spada. Po kladrybinie i fludarabinie należy pamiętać o długotrwałej limfopenii i rozważyć profilaktykę zakażeń oportunistycznych zgodnie z lokalnymi zasadami. W razie istotnej cytopenii lub wzrostu aminotransferaz wstrzymuje się lub zmniejsza dawkę leku zgodnie z zasadami modyfikacji dawek obu preparatów.
Skutek kliniczny
Rośnie ryzyko ciężkiej mielosupresji z zakażeniami, w tym oportunistycznymi, ryzyko krwawień przy małopłytkowości nałożonej na skłonność do krwotoków po inhibitorach MEK oraz ryzyko polekowego uszkodzenia wątroby. Skutki narastają w ciągu tygodni leczenia, a limfopenia po kladrybinie i fludarabinie może utrzymywać się miesiącami.
Mechanizm
Interakcja jest farmakodynamiczna i wspólna dla całej klasy. Analogi puryn hamują syntezę DNA i silnie uszkadzają szpik, co powoduje neutropenię, małopłytkowość, niedokrwistość i głęboką limfopenię. Merkaptopuryna, tioguanina i klofarabina są ponadto hepatotoksyczne. Inhibitory kinazy MEK same mogą uszkadzać wątrobę, zwiększać skłonność do krwawień oraz powodować niedokrwistość i limfopenię. Działania te się sumują. Nie jest znana istotna interakcja farmakokinetyczna, ponieważ analogi puryn nie są metabolizowane przez CYP3A4 i nie wpływają na metabolizm inhibitorów MEK.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem (neutrofile, płytki, limfocyty, hemoglobina) przed leczeniem i regularnie w jego trakcie
- AlAT, AspAT, bilirubina i fosfataza zasadowa
- objawy krwawienia
- objawy zakażenia i gorączka
- czynność nerek przy fludarabinie, kladrybinie i klofarabinie
Kiedy ocena się zmienia
| eGFR ≤ 60analogi puryn | ryzyko rośnie | Fludarabina, kladrybina i klofarabina są w dużej mierze wydalane przez nerki. Przy upośledzonej czynności nerek kumulują się, co nasila mielosupresję i zwiększa ryzyko powikłań przy jednoczesnym stosowaniu inhibitora MEK. Konieczne jest dostosowanie dawki analogu puryn i częstsza kontrola morfologii. |
Niekorzystna interakcjaAnalogi somatostatyny (np. lanreotyd, oktreotyd, pasyreotyd)+ Inhibitory kinazy HER2 (np. lapatynib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu analogu somatostatyny i inhibitora kinazy HER2 wykonaj EKG z oceną odstępu QTc i częstości rytmu oraz oznacz potas i magnez przed rozpoczęciem leczenia skojarzonego i okresowo w jego trakcie.Jeśli przyjmujesz lek z grupy analogów somatostatyny razem z lekiem przeciwnowotworowym z grupy inhibitorów kinazy HER2, regularnie wykonuj zlecone EKG i badania krwi, a każdą biegunkę od razu zgłaszaj lekarzowi.nieznanyteoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek z grupy analogów somatostatyny razem z lekiem przeciwnowotworowym z grupy inhibitorów kinazy HER2, regularnie wykonuj zlecone EKG i badania krwi, a każdą biegunkę od razu zgłaszaj lekarzowi.
Leki z grupy analogów somatostatyny, takie jak pasyreotyd, oktreotyd czy lanreotyd, mogą zwalniać pracę serca. Lapatynib, lek stosowany w raku piersi, może zaburzać rytm serca w inny sposób, a razem te działania się sumują. Leki przeciwnowotworowe z tej grupy często wywołują biegunkę, przez co tracisz potas i magnez, a to dodatkowo obciąża serce. Tukatynib i neratynib nie działają na rytm serca w taki sposób jak lapatynib, ale przy nich też ważne jest leczenie biegunki.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zasłabnięcie lub utrata przytomności
- kołatanie serca albo nierówne bicie serca
- wyraźnie wolne tętno, zawroty głowy, duże zmęczenie
- biegunka trwająca dłużej niż dobę lub bardzo nasilona
- skurcze mięśni lub osłabienie (możliwy niedobór potasu lub magnezu)
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu analogu somatostatyny i inhibitora kinazy HER2 wykonaj EKG z oceną odstępu QTc i częstości rytmu oraz oznacz potas i magnez przed rozpoczęciem leczenia skojarzonego i okresowo w jego trakcie. Zaburzenia elektrolitowe wyrównaj przed włączeniem lapatynibu i kontroluj je szczególnie przy biegunce. Przy lapatynibie z pasyreotydem lub oktreotydem unikaj dodatkowych leków wydłużających QT i rozważ częstsze kontrole EKG, zwłaszcza po zmianie dawki. Przy wydłużeniu QTc ponad bezpieczną granicę lub objawowej bradykardii przerwij lapatynib do czasu normalizacji i omów z onkologiem i endokrynologiem dalsze leczenie. Przy tukatynibie i neratynibie kontroluj głównie elektrolity w przebiegu biegunki.
Skutek kliniczny
Możliwe jest addycyjne wydłużenie odstępu QT, nasilona bradykardia i zwiększone ryzyko komorowych zaburzeń rytmu, w tym torsade de pointes. Największe ryzyko dotyczy połączenia lapatynibu z pasyreotydem, mniejsze z oktreotydem, a przy lanreotydzie, somatostatynie i paltusotynie przeważa składowa bradykardii.
Mechanizm
Lapatynib wydłuża odstęp QT proporcjonalnie do stężenia. Analogi somatostatyny zwalniają czynność serca i mogą zaburzać przewodzenie w sercu, a pasyreotyd, w mniejszym stopniu także oktreotyd, same wydłużają odstęp QT. Bradykardia jest czynnikiem ryzyka częstoskurczu typu torsade de pointes przy wydłużonym QT, więc oba działania się sumują. Ryzyko dodatkowo zwiększa biegunka wywoływana przez inhibitory kinazy HER2, która prowadzi do hipokaliemii i hipomagnezemii. Istotnej interakcji farmakokinetycznej między grupami nie oczekuje się, poza możliwym wpływem tukatynibu na paltusotynę.
Monitorować
- EKG – odstęp QTc i częstość rytmu przed leczeniem skojarzonym i okresowo w jego trakcie
- stężenie potasu i magnezu w surowicy, zwłaszcza przy biegunce
- objawy bradykardii i zaburzeń rytmu (zasłabnięcia, kołatanie serca)
- frakcja wyrzutowa lewej komory u chorych leczonych lapatynibem
Kiedy ocena się zmienia
| Wyższa dawka dobowa lapatynibu (schemat z inhibitorem aromatazy)dawka · inhibitory kinazy HER2 | ryzyko rośnie | Wydłużenie QT przez lapatynib zależy od stężenia, więc przy wyższej dawce dobowej ryzyko addycji z analogiem somatostatyny rośnie i kontrola EKG powinna być częstsza. |
| Dożylna (somatostatyna, oktreotyd we wstrzyknięciu dożylnym)droga podania · analogi somatostatyny | ryzyko rośnie | Szybkie podanie dożylne analogu somatostatyny może wywołać nagłą bradykardię, dlatego u chorych leczonych lapatynibem wymaga monitorowania rytmu serca w trakcie podania. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej współistnieją choroby serca, zaburzenia elektrolitowe i inne leki wydłużające QT, co zwiększa ryzyko zaburzeń rytmu przy tym połączeniu. |
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.