Interakcje / Etrasymod / Etrasymod i idelalizyb
Jaki opis pokazać?
Połączenie przeciwwskazane
Nie rozpoczynaj etrasymodu u pacjenta leczonego idelalizybem z powodu aktywnego nowotworu złośliwego.
Nie zaczynaj ani nie przerywaj żadnego z tych leków na własną rękę, tylko jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem prowadzącym leczenie nowotworu i z lekarzem od choroby jelit.
Połączenie przeciwwskazaneEtrasymod+ IdelalizybNie rozpoczynaj etrasymodu u pacjenta leczonego idelalizybem z powodu aktywnego nowotworu złośliwego.Nie zaczynaj ani nie przerywaj żadnego z tych leków na własną rękę, tylko jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem prowadzącym leczenie nowotworu i z lekarzem od choroby jelit.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie zaczynaj ani nie przerywaj żadnego z tych leków na własną rękę, tylko jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem prowadzącym leczenie nowotworu i z lekarzem od choroby jelit.
Tych dwóch leków nie łączy się ze sobą. Lek na nowotwór krwi i lek na zapalenie jelita grubego osłabiają odporność, a razem mogą ją obniżyć tak mocno, że łatwo o groźne zakażenie. Lek przeciwnowotworowy może też zwiększać ilość leku na jelita we krwi i nasilać jego działania niepożądane, np. zwolnienie pracy serca.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- kaszel, duszność albo ból przy oddychaniu
- pieczenie przy oddawaniu moczu
- opryszczka, półpasiec lub inne zmiany na skórze
- zawroty głowy, omdlenie lub wyraźnie wolne bicie serca
- zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie rozpoczynaj etrasymodu u pacjenta leczonego idelalizybem z powodu aktywnego nowotworu złośliwego[1]. Gdy chory przyjmujący etrasymod z powodu wrzodziejącego zapalenia jelita grubego wymaga włączenia idelalizybu, etrasymod należy odstawić, a decyzję o dalszym leczeniu choroby zapalnej jelit podejmuje gastroenterolog razem z hematologiem. Działanie etrasymodu na układ odpornościowy utrzymuje się przez kilka tygodni po odstawieniu[1]. Hamowanie CYP3A przez idelalizyb ustępuje dopiero kilka dni po zakończeniu jego stosowania[2]. Do kontroli choroby zapalnej jelit w tym okresie rozważa się leki bez działania immunosupresyjnego, np. aminosalicylany. Inne modulatory receptora S1P nie są dobrym zamiennikiem, bo działają w ten sam sposób na limfocyty.
Skutek kliniczny
Najważniejszym zagrożeniem jest nasilona immunosupresja u chorego z aktywnym nowotworem, który już ma wysokie ryzyko ciężkich zakażeń. Możliwe są ciężkie zakażenia bakteryjne, grzybicze i wirusowe, w tym oportunistyczne. Większa ekspozycja na etrasymod może dodatkowo nasilać limfopenię oraz działania sercowe, takie jak bradykardia i zaburzenia przewodzenia przedsionkowo-komorowego.
Mechanizm
Główny mechanizm jest farmakodynamiczny. Idelalizyb stosuje się w aktywnym nowotworze złośliwym układu chłonnego, a etrasymodu nie stosuje się u osób z aktywnym nowotworem złośliwym, ze stanem niedoboru odporności ani z ciężkim aktywnym zakażeniem[1]. Etrasymod jako modulator receptora S1P zatrzymuje limfocyty w węzłach chłonnych, a łączenie go z lekami przeciwnowotworowymi i immunomodulującymi grozi addytywnym hamowaniem układu odpornościowego w trakcie leczenia i przez kilka tygodni po jego zakończeniu[1]. Dodatkowo główny metabolit idelalizybu GS-563117 jest silnym, nieodwracalnym inhibitorem CYP3A i zwiększał AUC midazolamu o około 440%[2]. Etrasymod jest metabolizowany przez CYP2C8, CYP2C9 i CYP3A4, a umiarkowany inhibitor dwóch z tych enzymów zwiększał jego AUC o 84%[1]. Samo hamowanie CYP3A4 przez idelalizyb powinno zwiększać ekspozycję na etrasymod w mniejszym stopniu, bo pozostałe szlaki metabolizmu pozostają czynne. U osób z wolnym metabolizmem CYP2C9 łączenie etrasymodu z umiarkowanym lub silnym inhibitorem CYP3A4 nie jest zalecane[1].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Idelalizyb – inhibitor CYP2C8[3], etrasymod – substrat CYP2C8[4]
- Idelalizyb – silny inhibitor CYP3A4[5], etrasymod – substrat CYP3A4[4]
- Idelalizyb – induktor CYP2C19[3], etrasymod – drugorzędny szlak substrat CYP2C19[4]
- Idelalizyb – induktor CYP2C8[3], etrasymod – substrat CYP2C8[4]
- Idelalizyb – induktor CYP2C9[3], etrasymod – substrat CYP2C9[4]
- Etrasymod: drugorzędny szlak substrat CYP2C19[4], substrat CYP2C8[4], substrat CYP2C9[4], substrat CYP3A4[4]
- Idelalizyb: inhibitor CYP2C8[3], silny inhibitor CYP3A4[5], inhibitor P-gp[3], induktor CYP2B6[3], induktor CYP2C19[3], induktor CYP2C8[3], induktor CYP2C9[3], substrat BCRP[3], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[3], substrat P-gp[3]
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, zwłaszcza bezwzględna liczba limfocytów
- objawy zakażenia, w tym zakażeń oportunistycznych
- częstość akcji serca i EKG przy jakiejkolwiek ekspozycji na oba leki
- czynność wątroby (aminotransferazy, bilirubina)
Kiedy ocena się zmienia
| Idelalizyb włączany u pacjenta przyjmującego już etrasymodkolejność włączenia · idelalizyb | inne zalecenie | Rozpoznanie aktywnego nowotworu złośliwego u chorego leczonego etrasymodem oznacza konieczność jego odstawienia przed włączeniem idelalizybu. Działanie etrasymodu na limfocyty utrzymuje się przez kilka tygodni, co trzeba uwzględnić przy planowaniu leczenia przeciwnowotworowego i profilaktyki zakażeń. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Velsipity 2 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/velsipity-100493937/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zydelig 100 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zydelig-100327258/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zydelig. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 14.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/zydelig-100327258/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Velsipity. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 14.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/velsipity-100493937/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 14.11.2026]. Dostępne na: fda.gov
Alkohol przy tych lekach
Interakcja nieistotna klinicznieEtrasymoda alkoholNie trzeba zmieniać dawki ani schematu leczenia etrasymodem z powodu okazjonalnego, umiarkowanego picia alkoholu.Możesz okazjonalnie wypić niewielką ilość alkoholu, ale unikaj regularnego picia dużych ilości i zgłaszaj się na zlecone badania krwi.nieznanyteoretyczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Możesz okazjonalnie wypić niewielką ilość alkoholu, ale unikaj regularnego picia dużych ilości i zgłaszaj się na zlecone badania krwi.
Lek na wrzodziejące zapalenie jelita grubego, który przyjmujesz, nie wchodzi w znaną interakcję z alkoholem. Okazjonalny, niewielki kieliszek nie powinien osłabiać działania leku ani zwiększać jego działań niepożądanych. Regularne picie dużych ilości alkoholu może jednak obciążać wątrobę i osłabiać odporność, co w czasie leczenia jest niekorzystne.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- ciemny mocz
- ból pod prawym łukiem żebrowym
- nudności i utrata apetytu
- gorączka lub inne objawy zakażenia
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie trzeba zmieniać dawki ani schematu leczenia etrasymodem z powodu okazjonalnego, umiarkowanego picia alkoholu. U osób regularnie pijących duże ilości alkoholu warto zalecić ograniczenie spożycia i zwrócić uwagę na wyniki prób wątrobowych wykonywanych w trakcie leczenia.
Skutek kliniczny
Umiarkowane spożycie alkoholu nie powinno zmieniać skuteczności ani bezpieczeństwa etrasymodu. Przy przewlekłym nadużywaniu alkoholu teoretycznie rośnie ryzyko uszkodzenia wątroby i zakażeń, a ciężkie zaburzenia czynności wątroby oraz aktywne przewlekłe zakażenia, na przykład zapalenie wątroby, są przeciwwskazaniem do stosowania etrasymodu[1]
Mechanizm
Nie opisano interakcji farmakokinetycznej ani farmakodynamicznej etrasymodu z etanolem. ChPL etrasymodu nie wymienia alkoholu w przeciwwskazaniach ani w interakcjach[1] Alkohol poliwinylowy w otoczce tabletki jest substancją pomocniczą, a nie etanolem[1] Etrasymod jest metabolizowany przez CYP2C8, CYP2C9 i CYP3A4, a klinicznie istotne zmiany ekspozycji dotyczą umiarkowanych lub silnych inhibitorów albo induktorów co najmniej dwóch z tych enzymów[1] Etanol nie jest uznawany za taki inhibitor ani induktor, dlatego interakcja farmakokinetyczna jest mało prawdopodobna. Teoretycznie możliwe jest sumowanie się działań niepożądanych przy regularnym piciu dużych ilości alkoholu – modulatory receptora S1P mogą zwiększać aktywność aminotransferaz i osłabiać odporność, a przewlekłe nadużywanie alkoholu uszkadza wątrobę i zwiększa podatność na zakażenia.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- aktywność aminotransferaz i stężenie bilirubiny u osób przewlekle nadużywających alkoholu
- objawy zakażenia u osób przewlekle nadużywających alkoholu
Kiedy ocena się zmienia
| Regularne picie dużych ilości alkoholuilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Przy przewlekłym nadużywaniu alkoholu możliwe jest teoretyczne sumowanie się wpływu na wątrobę i odporność. Należy zalecić ograniczenie spożycia i zwrócić uwagę na wyniki prób wątrobowych oraz objawy zakażeń. |
| Alkoholowa choroba wątroby z ciężkimi zaburzeniami jej czynnościilość alkoholu · pacjent | interakcja nie dotyczy | Ciężkie zaburzenia czynności wątroby są przeciwwskazaniem do stosowania etrasymodu niezależnie od ich przyczyny |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Velsipity 2 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/velsipity-100493937/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Velsipity. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/velsipity-100493937/
Interakcja o niejasnym znaczeniuIdelalizyba alkoholZalecaj ograniczenie alkoholu do okazjonalnych, niewielkich ilości przez cały okres leczenia idelalizybem.Ogranicz alkohol do rzadkich, małych ilości, a jeśli lekarz mówił ci o problemach z wątrobą lub masz biegunkę, nie pij wcale.opóźniony (dni)teoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Ogranicz alkohol do rzadkich, małych ilości, a jeśli lekarz mówił ci o problemach z wątrobą lub masz biegunkę, nie pij wcale.
Ten lek może czasem uszkadzać wątrobę i powodować ciężką biegunkę. Alkohol także obciąża wątrobę i jelita, więc picie, zwłaszcza częste lub w dużych ilościach, może zwiększać te ryzyka. Okazjonalna mała ilość alkoholu prawdopodobnie ci nie zaszkodzi, ale nie ma badań, które by to potwierdzały.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- ciemny mocz lub jasny stolec
- ból pod prawym łukiem żebrowym
- biegunka, zwłaszcza częsta lub z krwią
- silne osłabienie i brak apetytu
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Zalecaj ograniczenie alkoholu do okazjonalnych, niewielkich ilości przez cały okres leczenia idelalizybem. Pacjentom z nieprawidłowymi wynikami prób wątrobowych, chorobą wątroby, nasiloną biegunką lub nadużywającym alkoholu zalecaj całkowitą abstynencję. Przypomnij o regularnych kontrolach prób wątrobowych zleconych przez lekarza prowadzącego.
Skutek kliniczny
Okazjonalne spożycie niewielkiej ilości alkoholu prawdopodobnie nie ma istotnego znaczenia klinicznego. Przy regularnym lub obfitym piciu możliwe jest większe ryzyko uszkodzenia wątroby, nasilenia biegunki i zaburzeń wodno-elektrolitowych oraz trudności w interpretacji wyników prób wątrobowych podczas leczenia.
Mechanizm
Interakcja jest możliwa tylko teoretycznie i wynika z nakładania się działań niepożądanych, a nie ze zmiany stężenia leku. ChPL idelalizybu nie wymienia alkoholu wśród przeciwwskazań ani w punkcie dotyczącym interakcji[1]. Słowo „alkohol” pojawia się w charakterystyce produktu wyłącznie jako składnik otoczki tabletki, poli(alkohol winylowy), który nie jest etanolem[1]. Idelalizyb jest metabolizowany głównie przez oksydazę aldehydową, a w mniejszym stopniu przez CYP3A i UGT1A4[1]. Nie ma danych, aby etanol w istotny klinicznie sposób zmieniał farmakokinetykę idelalizybu. Idelalizyb może powodować wzrost aktywności aminotransferaz i ciężkie polekowe uszkodzenie wątroby oraz ciężką biegunkę i zapalenie jelita grubego. Alkohol, zwłaszcza w dużych ilościach lub spożywany regularnie, sam obciąża wątrobę i podrażnia przewód pokarmowy, dlatego może teoretycznie nasilać te działania i utrudniać ocenę przyczyny nieprawidłowych wyników prób wątrobowych.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- aktywność ALT i AST oraz stężenie bilirubiny
- częstość i nasilenie biegunki
- objawy odwodnienia
- ilość i regularność spożywanego alkoholu
Kiedy ocena się zmienia
| Duże ilości jednorazowo (upijanie się)ilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Jednorazowe spożycie dużej ilości alkoholu zwiększa obciążenie wątroby i ryzyko odwodnienia przy biegunce wywołanej idelalizybem, dlatego zalecaj unikanie takich epizodów. |
| Regularne, codzienne lub prawie codzienne picieczas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | Przewlekłe spożywanie alkoholu sumuje się z hepatotoksycznością idelalizybu i utrudnia interpretację prób wątrobowych, dlatego u takich pacjentów zalecaj abstynencję i poinformuj lekarza prowadzącego. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zydelig 100 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zydelig-100327258/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zydelig. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/zydelig-100327258/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Inne interakcje tych leków 732
Połączenie przeciwwskazaneCerytynib+ EtrasymodNie włączaj etrasymodu u pacjenta z aktywnym nowotworem leczonego cerytynibem.Nie zaczynaj brania etrasymodu bez rozmowy z onkologiem i lekarzem leczącym jelita, a jeśli już go przyjmujesz, niezwłocznie skontaktuj się z lekarzem w sprawie dalszego leczenia.nieznanyteoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie zaczynaj brania etrasymodu bez rozmowy z onkologiem i lekarzem leczącym jelita, a jeśli już go przyjmujesz, niezwłocznie skontaktuj się z lekarzem w sprawie dalszego leczenia.
Tych dwóch leków nie stosuje się razem. Lek na zapalenie jelita nie jest przeznaczony dla osób w trakcie leczenia nowotworu, bo osłabia odporność. Oba leki mogą też zwalniać pracę serca i zaburzać jego rytm.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zawroty głowy, omdlenie lub uczucie zasłabnięcia
- bardzo wolne lub nieregularne bicie serca, kołatanie serca
- gorączka, dreszcze, kaszel lub inne objawy zakażenia
- duszność lub ból w klatce piersiowej
- zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie włączaj etrasymodu u pacjenta z aktywnym nowotworem leczonego cerytynibem[1]. Leczenie wrzodziejącego zapalenia jelita grubego należy dobrać wspólnie z onkologiem i gastroenterologiem spoza grupy modulatorów receptora S1P. Jeśli pacjent przyjmujący etrasymod rozpoczyna cerytynib, lekarz prowadzący powinien rozważyć odstawienie etrasymodu. Przy pozostawieniu obu leków konieczne są konsultacja kardiologiczna, kontrola EKG oraz kontrola zakażeń[1].
Skutek kliniczny
Ryzyko dotyczy kilku obszarów. Pierwszy to zwiększona podatność na zakażenia przy jednoczesnym leczeniu przeciwnowotworowym. Drugi to nasilona bradykardia, blok przedsionkowo-komorowy i wydłużenie QT z ryzykiem częstoskurczu typu torsades de pointes. Trzeci to możliwy wzrost ekspozycji na etrasymod z nasileniem jego działań niepożądanych. Etrasymod jest ponadto przeciwwskazany w aktywnej chorobie nowotworowej[1].
Mechanizm
Etrasymodu nie stosuje się u osób z aktywnym nowotworem złośliwym[1]. Cerytynib podaje się właśnie w czynnym leczeniu nowotworu, więc u pacjenta leczonego cerytynibem to przeciwwskazanie zwykle jest spełnione. Przy lekach przeciwnowotworowych grozi też addytywny wpływ na układ odpornościowy, także przez kilka tygodni po odstawieniu etrasymodu[1]. Cerytynib jest w warunkach in vivo silnym inhibitorem CYP3A4 i słabym inhibitorem CYP2C9[2]. Etrasymod jest metabolizowany przez CYP2C8, CYP2C9 i CYP3A4. Hamowanie co najmniej dwóch z tych dróg zwiększa jego ekspozycję. Umiarkowany inhibitor CYP2C9 i CYP3A4 podnosił AUC etrasymodu o 84%[1]. Cerytynib nie spełnia wprost kryterium dwóch umiarkowanych lub silnych inhibitorów, ale może zwiększyć ekspozycję na etrasymod. U wolno metabolizujących CYP2C9 inhibitorów CYP3A4 nie łączy się z etrasymodem[1]. Oba leki mogą zwalniać czynność serca. Cerytynib dodatkowo wydłuża odstęp QT. Etrasymod zmniejsza częstość akcji serca i zaburza przewodzenie przedsionkowo-komorowe, a u osób przyjmujących leki wydłużające QT wymaga konsultacji kardiologicznej[1].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- częstość akcji serca i EKG (odstęp QT, przewodzenie przedsionkowo-komorowe)
- ciśnienie tętnicze
- liczba limfocytów i morfologia krwi
- objawy zakażeń
- aktywność enzymów wątrobowych
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Velsipity 2 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/velsipity-100493937/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zykadia 150 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zykadia-100342909/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 14.11.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Velsipity. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 14.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/velsipity-100493937/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zykadia. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 14.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/zykadia-100342909/
Połączenie przeciwwskazaneDabrafenib+ EtrasymodNie stosuj etrasymodu u pacjenta leczonego dabrafenibem z powodu aktywnego nowotworu.Nie zaczynaj przyjmować etrasymodu razem z dabrafenibem i zapytaj onkologa oraz gastroenterologa o inne leczenie jelit.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie zaczynaj przyjmować etrasymodu razem z dabrafenibem i zapytaj onkologa oraz gastroenterologa o inne leczenie jelit.
Etrasymodu nie stosuje się u osób leczonych z powodu nowotworu, a dabrafenib jest właśnie lekiem przeciwnowotworowym. Etrasymod osłabia odporność, co przy leczeniu nowotworu zwiększa ryzyko poważnych zakażeń. Dabrafenib przyspiesza też usuwanie etrasymodu z organizmu, więc etrasymod może słabiej działać na jelita.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- kaszel, ból gardła albo inne objawy infekcji
- nawrót biegunki, krwi w stolcu lub bólu brzucha
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie stosuj etrasymodu u pacjenta leczonego dabrafenibem z powodu aktywnego nowotworu[1]. Leczenie wrzodziejącego zapalenia jelita grubego trzeba ustalić wspólnie z onkologiem i gastroenterologiem, z wyborem leku bez działania immunosupresyjnego i bez wrażliwości na indukcję enzymów. Jeśli etrasymod był stosowany wcześniej, pamiętaj, że jego wpływ na układ odpornościowy utrzymuje się przez kilka tygodni po odstawieniu[1].
Skutek kliniczny
Etrasymod u chorego z aktywnym nowotworem może sprzyjać progresji choroby i ciężkim zakażeniom[1]. Indukcja enzymów przez dabrafenib obniża ekspozycję na etrasymod i grozi utratą kontroli wrzodziejącego zapalenia jelita grubego[2][1].
Mechanizm
Etrasymodu nie stosuje się u pacjentów z aktywnym nowotworem złośliwym ani w stanie niedoboru odporności[1]. Dabrafenib podaje się właśnie w leczeniu nowotworu, więc samo wskazanie do niego wyklucza etrasymod. Dabrafenib indukuje CYP3A4, CYP2C8 i CYP2C9[2]. Etrasymod jest metabolizowany przez te enzymy. Łączenia go z lekami indukującymi co najmniej dwa z nich nie zaleca się, bo ryfampicyna zmniejszała AUC etrasymodu o 49%[1]. Dochodzi do tego addytywny wpływ na układ odpornościowy modulatora receptora S1P i leku przeciwnowotworowego[1].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Dabrafenib – inhibitor CYP3A4[3], etrasymod – substrat CYP3A4[4]
- Dabrafenib – induktor CYP2C19[3], etrasymod – drugorzędny szlak substrat CYP2C19[4]
- Dabrafenib – induktor CYP2C8[3], etrasymod – substrat CYP2C8[4]
- Dabrafenib – słaby induktor CYP2C9[5], etrasymod – substrat CYP2C9[4]
- Dabrafenib – umiarkowany induktor CYP3A4[5], etrasymod – substrat CYP3A4[4]
- Dabrafenib: inhibitor BCRP[3], inhibitor CYP3A4[3], inhibitor OAT1[3], inhibitor OAT3[3], inhibitor OATP1B1[3], inhibitor OATP1B3[3], inhibitor OCT2[3], induktor CYP2B6[3], induktor CYP2C19[3], induktor CYP2C8[3], słaby induktor CYP2C9[5], umiarkowany induktor CYP3A4[5], induktor P-gp[3], substrat BCRP[3], substrat CYP2C8[3], substrat CYP3A4[3], substrat P-gp[3]
- Etrasymod: drugorzędny szlak substrat CYP2C19[4], substrat CYP2C8[4], substrat CYP2C9[4], substrat CYP3A4[4]
Monitorować
- objawy zakażenia i gorączka
- morfologia z liczbą limfocytów
- kontrola objawów wrzodziejącego zapalenia jelita grubego
Kiedy ocena się zmienia
| Leczenie uzupełniające po radykalnym usunięciu nowotworukolejność włączenia · dabrafenib | ryzyko maleje | Gdy dabrafenib podaje się uzupełniająco po radykalnym zabiegu i nie ma aktywnej choroby, połączenia nadal nie zaleca się z powodu indukcji enzymów obniżającej ekspozycję na etrasymod i addytywnej immunosupresji. Decyzję podejmuje onkolog z gastroenterologiem. |
| Etrasymod odstawiony przed włączeniem dabrafenibuczas leczenia · etrasymod | inne zalecenie | Wpływ etrasymodu na układ odpornościowy utrzymuje się przez kilka tygodni po odstawieniu, a szczepionek żywych nie podaje się przez co najmniej 2 tygodnie po zakończeniu leczenia. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Velsipity 2 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/velsipity-100493937/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tafinlar 50 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tafinlar-100302123/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tafinlar. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 14.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/tafinlar-100302123/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Velsipity. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 14.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/velsipity-100493937/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 14.11.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneDapoksetyna+ IdelalizybNie łącz dapoksetyny z idelalizybem, bo połączenie jest przeciwwskazane jako skojarzenie z silnym inhibitorem CYP3A4.Nie przyjmuj leku na przedwczesny wytrysk w czasie leczenia przeciwnowotworowym ani przez kilka dni po jego zakończeniu i zapytaj lekarza lub farmaceutę o bezpieczny zamiennik.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj leku na przedwczesny wytrysk w czasie leczenia przeciwnowotworowym ani przez kilka dni po jego zakończeniu i zapytaj lekarza lub farmaceutę o bezpieczny zamiennik.
Lek na białaczkę lub chłoniaka, który przyjmujesz, mocno spowalnia rozkładanie leku na przedwczesny wytrysk w organizmie. Lek na wytrysk zostaje wtedy w organizmie dłużej i w większej ilości. Może to wywołać silne zawroty głowy, spadek ciśnienia i omdlenie. Tych leków nie wolno łączyć.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silne zawroty głowy, zwłaszcza przy wstawaniu
- uczucie zbliżającego się omdlenia lub utrata przytomności
- nudności
- nierówne lub bardzo wolne bicie serca
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz dapoksetyny z idelalizybem, bo połączenie jest przeciwwskazane jako skojarzenie z silnym inhibitorem CYP3A4[1]. Dapoksetynę można rozważyć dopiero kilka dni po odstawieniu idelalizybu, gdy aktywność CYP3A4 wróci do normy[2]. W czasie leczenia idelalizybem w przedwczesnym wytrysku zastosuj leczenie miejscowe albo skonsultuj z lekarzem prowadzącym inne postępowanie.
Skutek kliniczny
Rośnie ekspozycja na dapoksetynę i jej czynny metabolit. Nasilają się zależne od dawki działania niepożądane: zawroty głowy, nudności, niedociśnienie ortostatyczne i omdlenia, które mogą prowadzić do upadków i urazów. U pacjenta onkologicznego leczonego idelalizybem, często osłabionego i z innymi lekami, ryzyko upadku i urazu jest dodatkowo większe.
Mechanizm
Idelalizyb przez swój główny metabolit GS-563117 silnie i nieodwracalnie hamuje CYP3A. W badaniu z midazolamem zwiększył jego AUC o około 440%, czyli działa jak silny inhibitor[2]. Dapoksetyna jest metabolizowana głównie przez CYP2D6, CYP3A4 i FMO1. Silny inhibitor CYP3A4 (ketokonazol) zwiększał Cmax dapoksetyny o 35% i AUC o 99%, a AUC czynnej frakcji (dapoksetyna z demetylodapoksetyną) może się podwoić[1]. U słabych metabolizerów CYP2D6 i przy jednoczesnym silnym inhibitorze CYP2D6 przyrost ekspozycji może być znacznie większy[1]. Hamowanie CYP3A4 trwa kilka dni po odstawieniu idelalizybu[2].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Dapoksetyna – słaby induktor CYP3A4[3], idelalizyb – drugorzędny szlak substrat CYP3A4[4]
- Idelalizyb – silny inhibitor CYP3A4[5], dapoksetyna – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[3]
- Dapoksetyna: słaby inhibitor CYP2D6[3], słaby induktor CYP3A4[3], substrat CYP2D6[3], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[3]
- Idelalizyb: inhibitor CYP2C8[4], silny inhibitor CYP3A4[5], inhibitor P-gp[4], induktor CYP2B6[4], induktor CYP2C19[4], induktor CYP2C8[4], induktor CYP2C9[4], substrat BCRP[4], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[4], substrat P-gp[4]
Monitorować
- ciśnienie tętnicze w pozycji stojącej
- omdlenia i stany przedomdleniowe
- zawroty głowy i nudności po dawce dapoksetyny
Bezpieczniejsze alternatywy
lidokaina z prylokainą (miejscowo)
Kiedy ocena się zmienia
| Kilka dni po odstawieniu idelalizybuodstep · idelalizyb | inne zalecenie | Hamowanie CYP3A4 przez metabolit idelalizybu jest nieodwracalne. Aktywność enzymu wraca kilka dni po odstawieniu idelalizybu, dlatego dapoksetynę można rozważyć dopiero po tym czasie. |
| Słaby metabolizer CYP2D6 lub jednoczesny silny inhibitor CYP2D6dawka · pacjent | ryzyko rośnie | Przy braku czynnego CYP2D6 przyrost Cmax i AUC czynnej frakcji dapoksetyny pod wpływem inhibitora CYP3A4 może być znacznie większy niż podwojenie. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Priligy 30 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/priligy-100282745/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zydelig 100 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zydelig-100327258/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Priligy. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/priligy-100282745/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zydelig. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/zydelig-100327258/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.11.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneErlotynib+ EtrasymodNie rozpoczynaj etrasymodu u pacjenta leczonego erlotynibem, ponieważ aktywny nowotwór złośliwy jest przeciwwskazaniem do etrasymodu.Nie łącz tych leków i jak najszybciej powiedz onkologowi oraz gastroenterologowi, że masz przepisane oba, ale nie odstawiaj żadnego z nich na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie łącz tych leków i jak najszybciej powiedz onkologowi oraz gastroenterologowi, że masz przepisane oba, ale nie odstawiaj żadnego z nich na własną rękę.
Etrasymodu, leku na wrzodziejące zapalenie jelita grubego, nie stosuje się u osób leczonych z powodu aktywnego nowotworu, a erlotynib jest właśnie lekiem przeciwnowotworowym. Etrasymod osłabia odporność, więc razem z leczeniem nowotworu zwiększa ryzyko poważnych zakażeń. Lekarze muszą wspólnie wybrać inne leczenie jelit.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub inne objawy zakażenia
- kaszel, duszność lub ból przy oddychaniu
- zawroty głowy, omdlenie lub wyraźnie wolne bicie serca
- zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie rozpoczynaj etrasymodu u pacjenta leczonego erlotynibem, ponieważ aktywny nowotwór złośliwy jest przeciwwskazaniem do etrasymodu[1]. Jeśli pacjent przyjmujący etrasymod zaczyna leczenie erlotynibem, etrasymod należy odstawić i ustalić z gastroenterologiem i onkologiem dalsze leczenie wrzodziejącego zapalenia jelita grubego. Działanie etrasymodu na układ odpornościowy utrzymuje się przez kilka tygodni po odstawieniu, a szczepionek żywych nie podaje się przez co najmniej 2 tygodnie po zakończeniu leczenia[1].
Skutek kliniczny
Głównym zagrożeniem jest osłabienie odporności u chorego z aktywnym nowotworem, czyli większe ryzyko ciężkich zakażeń oraz niekorzystny wpływ immunosupresji na przebieg choroby nowotworowej. Ewentualny wzrost stężenia etrasymodu mógłby nasilać jego działania niepożądane, takie jak zwolnienie akcji serca, limfopenia i zaburzenia czynności wątroby.
Mechanizm
Etrasymodu nie stosuje się u osób z aktywnym nowotworem złośliwym, a erlotynib podaje się właśnie w leczeniu czynnego nowotworu, więc samo wskazanie erlotynibu wyklucza etrasymod[1]. Etrasymod jako modulator receptora S1P zatrzymuje limfocyty w węzłach chłonnych, a łączenie go z lekami przeciwnowotworowymi niesie ryzyko addytywnego wpływu na układ odpornościowy w trakcie leczenia i przez kilka tygodni po jego zakończeniu[1]. Dodatkowo erlotynib jest umiarkowanym inhibitorem CYP3A4 i CYP2C8[2], a etrasymodu nie łączy się z lekami umiarkowanie hamującymi co najmniej dwa z enzymów CYP2C8, CYP2C9 i CYP3A4, bo rośnie ekspozycja na etrasymod[1]. Znaczenie tego mechanizmu farmakokinetycznego jest jednak niepewne, ponieważ erlotynib nie zmieniał klirensu midazolamu ani farmakokinetyki paklitakselu będącego substratem CYP3A4 i CYP2C8[2].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- objawy zakażenia w okresie po odstawieniu etrasymodu
- liczba limfocytów
- aktywność aminotransferaz i stężenie bilirubiny
- częstość akcji serca
Kiedy ocena się zmienia
| Etrasymod odstawiony przed rozpoczęciem erlotynibukolejność włączenia · etrasymod | inne zalecenie | Wpływ etrasymodu na układ odpornościowy utrzymuje się przez kilka tygodni po odstawieniu, dlatego w tym okresie trzeba zachować ostrożność i obserwować pacjenta pod kątem zakażeń. Szczepionek żywych nie podaje się przez co najmniej 2 tygodnie po zakończeniu leczenia etrasymodem. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Velsipity 2 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/velsipity-100493937/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tarceva 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tarceva-100140583/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tarceva. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 14.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/tarceva-100140583/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Velsipity. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 14.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/velsipity-100493937/
Połączenie przeciwwskazaneEtrasymod+ KamizestrantNie rozpoczynaj etrasymodu u chorej leczonej kamizestrantem z powodu aktywnego raka piersi.Nie łącz tych leków na własną rękę i jak najszybciej powiedz onkologowi oraz gastroenterologowi, że masz przepisane oba, aby dobrali inne leczenie jelit.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie łącz tych leków na własną rękę i jak najszybciej powiedz onkologowi oraz gastroenterologowi, że masz przepisane oba, aby dobrali inne leczenie jelit.
Lek na raka piersi i lek na wrzodziejące zapalenie jelita grubego nie powinny być stosowane razem. Lek na jelita osłabia działanie układu odpornościowego i nie stosuje się go u osób z aktywną chorobą nowotworową. Lek na raka piersi dodatkowo zwiększa ilość leku na jelita we krwi, co może nasilać jego działania niepożądane, na przykład zwolnienie pracy serca i podatność na zakażenia.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zawroty głowy, omdlenie albo wyraźnie wolne tętno
- duszność lub ból w klatce piersiowej
- gorączka, dreszcze lub inne objawy zakażenia
- nieostre widzenie albo zaburzenia widzenia
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie rozpoczynaj etrasymodu u chorej leczonej kamizestrantem z powodu aktywnego raka piersi[1]. Jeśli pacjentka już przyjmuje etrasymod, a planowane jest włączenie kamizestrantu, etrasymod należy odstawić i w porozumieniu z gastroenterologiem dobrać inne leczenie wrzodziejącego zapalenia jelita grubego. Inne modulatory receptora S1P nie są rozwiązaniem, bo dotyczy ich to samo ograniczenie w aktywnej chorobie nowotworowej. Ze względu na nieodwracalne hamowanie CYP2C9 przez kamizestrant jego wpływ utrzymuje się do odtworzenia enzymu, dlatego substratów wrażliwych na hamowanie CYP2C9 nie stosuje się przez co najmniej 2 tygodnie po ostatniej dawce kamizestrantu[2].
Skutek kliniczny
Leczenie etrasymodem u chorej z aktywnym nowotworem jest przeciwwskazane z powodu immunomodulacji i możliwego wpływu na przebieg choroby nowotworowej[1]. Zwiększona ekspozycja na etrasymod może nasilać jego działania niepożądane: bradykardię i zaburzenia przewodzenia przedsionkowo-komorowego, limfopenię i zakażenia oraz obrzęk plamki. Wielkość wzrostu ekspozycji nie jest znana, bo brak badań klinicznych tej pary.
Mechanizm
Kamizestrant stosuje się u chorych z aktywnym nowotworem złośliwym, a aktywny nowotwór złośliwy wyklucza leczenie etrasymodem[1]. Etrasymod jest metabolizowany przez CYP2C8, CYP2C9 i CYP3A4, a flukonazol hamujący CYP2C9 i CYP3A4 zwiększał jego AUC o 84%[1]. Kamizestrant jest silnym, nieodwracalnym, zależnym od czasu inhibitorem CYP2C9 oraz słabym inhibitorem CYP3A4/5[2]. Należy więc oczekiwać wzrostu ekspozycji na etrasymod, zbliżonego do sytuacji u osób z wolnym metabolizmem CYP2C9, u których łączenie etrasymodu z inhibitorami CYP3A4 nie jest zalecane[1]. Siponimod, inny modulator receptora S1P, jest umiarkowanie wrażliwym substratem CYP2C9, przy którym trzeba zachować ostrożność i rozważyć alternatywę[2]. Do tego dochodzi addytywny wpływ na układ odpornościowy przy leczeniu przeciwnowotworowym[1] oraz możliwe sumowanie działania zwalniającego rytm serca, ponieważ kamizestrant także może powodować bradykardię.
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Kamizestrant – silny inhibitor CYP2C19[3], etrasymod – drugorzędny szlak substrat CYP2C19[4]
- Kamizestrant – silny inhibitor CYP2C9[3], etrasymod – substrat CYP2C9[4]
- Kamizestrant – słaby inhibitor CYP3A4[3], etrasymod – substrat CYP3A4[4]
- Kamizestrant – słaby induktor CYP3A4[3], etrasymod – substrat CYP3A4[4]
- Etrasymod: drugorzędny szlak substrat CYP2C19[4], substrat CYP2C8[4], substrat CYP2C9[4], substrat CYP3A4[4]
- Kamizestrant: inhibitor BCRP[3], inhibitor CYP2B6[3], silny inhibitor CYP2C19[3], silny inhibitor CYP2C9[3], słaby inhibitor CYP3A4[3], inhibitor OATP1B1[3], inhibitor P-gp[3], słaby inhibitor UGT1A1[3], słaby inhibitor UGT2B7[3], słaby induktor CYP1A2[3], słaby induktor CYP2B6[3], słaby induktor CYP3A4[3], substrat CYP3A4[3], substrat P-gp[3]
Monitorować
- częstość akcji serca i EKG (bradykardia, blok przedsionkowo-komorowy)
- morfologia krwi z liczbą limfocytów
- objawy zakażeń
- zaburzenia widzenia (obrzęk plamki)
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≥ 2 tygodnie po ostatniej dawce kamizestrantukamizestrant | inne zalecenie | Hamowanie CYP2C9 przez kamizestrant jest nieodwracalne i ustępuje dopiero po resyntezie enzymu, dlatego wrażliwych substratów CYP2C9 nie stosuje się przez co najmniej 2 tygodnie po ostatniej dawce. Ewentualne włączenie etrasymodu po zakończeniu kamizestrantu wymaga też braku aktywnego nowotworu. |
| Kamizestrant włączany u pacjentki leczonej etrasymodemkolejność włączenia · etrasymod | inne zalecenie | Rozpoznanie aktywnego nowotworu złośliwego wymaga odstawienia etrasymodu. Addytywny wpływ na układ odpornościowy może utrzymywać się kilka tygodni po zakończeniu leczenia etrasymodem. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Velsipity 2 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/velsipity-100493937/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Etcamah 75 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/etcamah-100543170/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Etcamah. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 14.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/etcamah-100543170/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Velsipity. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 14.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/velsipity-100493937/
Połączenie przeciwwskazaneEtrasymod+ RepotrektynibNie stosuj etrasymodu u pacjenta leczonego repotrektynibem, ponieważ etrasymod jest przeciwwskazany w aktywnej chorobie nowotworowej.Nie odstawiaj ani nie zaczynaj żadnego z tych leków na własną rękę, tylko jak najszybciej powiedz lekarzowi leczącemu jelita i onkologowi, że masz przepisane oba leki.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie odstawiaj ani nie zaczynaj żadnego z tych leków na własną rękę, tylko jak najszybciej powiedz lekarzowi leczącemu jelita i onkologowi, że masz przepisane oba leki.
Etrasymodu nie stosuje się u osób, które mają czynną chorobę nowotworową, a repotrektynib jest lekiem na nowotwór. Etrasymod osłabia odporność, a w czasie leczenia przeciwnowotworowym lekiem może to zwiększać ryzyko zakażeń. Repotrektynib może też obniżać ilość etrasymodu w organizmie, przez co lek na jelita może działać słabiej.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- kaszel, duszność albo ból przy oddawaniu moczu
- nawrót biegunki lub krwi w stolcu
- nasilone zmęczenie i osłabienie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie stosuj etrasymodu u pacjenta leczonego repotrektynibem, ponieważ etrasymod jest przeciwwskazany w aktywnej chorobie nowotworowej[1]. Jeśli nowotwór rozpoznano u pacjenta już przyjmującego etrasymod, lekarz prowadzący leczenie jelit powinien wspólnie z onkologiem odstawić etrasymod i dobrać leczenie wrzodziejącego zapalenia jelita grubego spoza grupy modulatorów receptora S1P. Po odstawieniu etrasymodu należy pamiętać, że jego wpływ na odporność utrzymuje się przez kilka tygodni[1].
Skutek kliniczny
Stosowanie etrasymodu u chorego z aktywnym nowotworem jest przeciwwskazane ze względu na hamujący wpływ na układ odpornościowy[1]. Dodatkowo możliwe jest zmniejszenie stężenia etrasymodu i utrata kontroli wrzodziejącego zapalenia jelita grubego oraz sumowanie się immunosupresji z leczeniem przeciwnowotworowym ze wzrostem ryzyka zakażeń.
Mechanizm
Etrasymodu nie stosuje się u chorych z aktywnym nowotworem złośliwym[1], a repotrektynib jest lekiem stosowanym właśnie w leczeniu czynnego nowotworu, więc samo wskazanie do repotrektynibu wyklucza etrasymod. Etrasymod jest metabolizowany przez CYP2C8, CYP2C9 i CYP3A4, a umiarkowane lub silne induktory co najmniej dwóch z tych enzymów zmniejszają jego ekspozycję i nie powinny być z nim łączone[1]. Repotrektynib jest umiarkowanym induktorem CYP3A4 i może przez receptor PXR indukować także CYP2C8 i CYP2C9, przy czym jednocześnie hamuje te enzymy in vitro, a efekt netto in vivo nie jest znany[2]. Ponadto etrasymod łączony z lekami przeciwnowotworowymi może addytywnie osłabiać układ odpornościowy w trakcie leczenia i przez kilka tygodni po jego zakończeniu[1].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Repotrektynib – inhibitor CYP2C8[3], etrasymod – substrat CYP2C8[4]
- Repotrektynib – inhibitor CYP2C9[3], etrasymod – substrat CYP2C9[4]
- Repotrektynib – inhibitor CYP3A4[3], etrasymod – substrat CYP3A4[4]
- Repotrektynib – induktor CYP2C19[3], etrasymod – drugorzędny szlak substrat CYP2C19[4]
- Repotrektynib – induktor CYP2C8[3], etrasymod – substrat CYP2C8[4]
- Repotrektynib – induktor CYP2C9[3], etrasymod – substrat CYP2C9[4]
- Repotrektynib – umiarkowany induktor CYP3A4[5], etrasymod – substrat CYP3A4[4]
- Etrasymod: drugorzędny szlak substrat CYP2C19[4], substrat CYP2C8[4], substrat CYP2C9[4], substrat CYP3A4[4]
- Repotrektynib: inhibitor BCRP[3], inhibitor CYP2C8[3], inhibitor CYP2C9[3], inhibitor CYP3A4[3], inhibitor MATE1[3], inhibitor MATE2-K[3], inhibitor OATP1B1[3], inhibitor P-gp[3], inhibitor UGT1A1[3], induktor CYP2B6[3], induktor CYP2C19[3], induktor CYP2C8[3], induktor CYP2C9[3], umiarkowany induktor CYP3A4[5], substrat BCRP[3], wrażliwy substrat CYP3A4[5], substrat MATE2-K[3], substrat P-gp[3]
Monitorować
- objawy zakażenia
- morfologia z rozmazem – liczba limfocytów
- kontrola objawów wrzodziejącego zapalenia jelita grubego po odstawieniu etrasymodu
Kiedy ocena się zmienia
| Etrasymod stosowany przed rozpoznaniem nowotworu i włączeniem repotrektynibukolejność włączenia · etrasymod | inne zalecenie | Gdy nowotwór rozpoznano w trakcie leczenia etrasymodem, etrasymod należy odstawić i zmienić leczenie wrzodziejącego zapalenia jelita grubego z uwzględnieniem utrzymującego się przez kilka tygodni wpływu na odporność. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Velsipity 2 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/velsipity-100493937/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Augtyro 40 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/augtyro-100512969/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Augtyro. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 14.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/augtyro-100512969/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Velsipity. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 14.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/velsipity-100493937/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 14.11.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneFenylobutazon+ IdelalizybPołączenie jest przeciwwskazane – nie stosuj fenylobutazonu u pacjenta leczonego idelalizybem.Nie stosuj maści z fenylobutazonem podczas leczenia idelalizybem i zapytaj farmaceutę lub lekarza o bezpieczniejszy lek na ból.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie stosuj maści z fenylobutazonem podczas leczenia idelalizybem i zapytaj farmaceutę lub lekarza o bezpieczniejszy lek na ból.
Maść z fenylobutazonem może osłabiać wytwarzanie krwinek białych w szpiku. Idelalizyb, który przyjmujesz z powodu choroby nowotworowej, też często obniża liczbę tych krwinek. Razem mogą bardzo zwiększyć ryzyko groźnych zakażeń, a także podrażnienia i krwawienia z przewodu pokarmowego.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła albo owrzodzenia w jamie ustnej
- częste lub nawracające infekcje
- czarne, smoliste stolce lub krew w stolcu
- silna biegunka albo ból brzucha
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie jest przeciwwskazane – nie stosuj fenylobutazonu u pacjenta leczonego idelalizybem.[1] Przeciwwskazanie dotyczy także postaci na skórę, ponieważ przy dłuższym stosowaniu maści mogą wystąpić interakcje jak po podaniu ogólnym.[1] Jeśli pacjent potrzebuje leczenia miejscowego bólu lub stanu zapalnego, wybierz inny lek do stosowania na skórę i uzgodnij wybór z lekarzem prowadzącym leczenie onkologiczne. Gdy pacjent już stosował oba leki, odstaw fenylobutazon i skieruj pacjenta na kontrolę morfologii krwi z rozmazem.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ciężkiej neutropenii i agranulocytozy, a w konsekwencji zakażeń zagrażających życiu u pacjenta już immunosupresyjnego z powodu nowotworu i leczenia. Możliwe jest też nasilenie uszkodzenia przewodu pokarmowego, w tym krwawienia i perforacji.
Mechanizm
Fenylobutazonu nie stosuje się u osób leczonych chemioterapeutykami i innymi lekami zaburzającymi czynność szpiku kostnego.[1] Idelalizyb jest lekiem przeciwnowotworowym, który często powoduje neutropenię, a fenylobutazon sam może uszkadzać szpik i wywoływać agranulocytozę lub niedokrwistość aplastyczną. Działania hamujące szpik obu leków się sumują. Dodatkowo oba leki mogą uszkadzać przewód pokarmowy – idelalizyb wywołuje biegunkę, zapalenie jelita grubego i perforację jelita, a fenylobutazon zwiększa ryzyko krwawień i perforacji przewodu pokarmowego.[1] Nie przewiduje się istotnej interakcji farmakokinetycznej, ponieważ fenylobutazon nie jest induktorem ani inhibitorem szlaków metabolizmu idelalizybu.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, zwłaszcza liczba neutrofili
- objawy zakażenia, w tym gorączka
- objawy krwawienia z przewodu pokarmowego
- biegunka i ból brzucha
Bezpieczniejsze alternatywy
diklofenak do stosowania na skóręibuprofen do stosowania na skórę
Kiedy ocena się zmienia
| czas leczenia ≥ 7 dnifenylobutazon | ryzyko rośnie | Przy stosowaniu maści dłużej niż 7 dni mogą wystąpić interakcje jak po podaniu ogólnym, co dodatkowo zwiększa ryzyko hamowania szpiku i uszkodzenia przewodu pokarmowego. Krótkie stosowanie nie znosi przeciwwskazania. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Butapirazol 50 mg/g, maść. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/butapirazol-100012069/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zydelig. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/zydelig-100327258/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 10.11.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneIdelalizyb+ KariprazynaNie łączy się kariprazyny z idelalizybem, ponieważ jest on silnym inhibitorem CYP3A4.Nie odstawiaj sam żadnego z tych leków, ale jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który przepisał ci kariprazynę, i powiedz mu o leczeniu idelalizybem.opóźniony (dni)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie odstawiaj sam żadnego z tych leków, ale jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który przepisał ci kariprazynę, i powiedz mu o leczeniu idelalizybem.
Lek na nowotwór krwi, idelalizyb, bardzo mocno spowalnia usuwanie kariprazyny z organizmu. Kariprazyna gromadzi się wtedy we krwi przez kilka tygodni i może wywołać silne działania niepożądane. Tych leków nie stosuje się razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silny niepokój i potrzeba ciągłego ruszania się
- drżenie rąk, sztywność mięśni lub spowolnienie ruchów
- nadmierna senność
- zawroty głowy lub omdlenie przy wstawaniu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Nie łączy się kariprazyny z idelalizybem, ponieważ jest on silnym inhibitorem CYP3A4.[1] Gdy pacjent wymaga leczenia idelalizybem, kariprazynę należy zastąpić lekiem przeciwpsychotycznym, którego eliminacja nie zależy głównie od CYP3A4, a zmianę przeprowadza lekarz psychiatra w porozumieniu z hematologiem. Po odstawieniu idelalizybu aktywność CYP3A4 wraca do normy dopiero po kilku dniach, dlatego kariprazyny nie włącza się bezpośrednio po zakończeniu terapii idelalizybem.[2] Po odstawieniu kariprazyny jej czynne metabolity utrzymują się w organizmie przez kilka tygodni, co należy uwzględnić przy planowaniu włączenia idelalizybu.[1]
Skutek kliniczny
Należy spodziewać się znacznego i narastającego przez kilka tygodni wzrostu stężenia kariprazyny i jej czynnych metabolitów. Silny inhibitor CYP3A4 podany przez 4 dni dwukrotnie zwiększał całkowitą ekspozycję na kariprazynę, a przy dłuższym stosowaniu wzrost jest większy ze względu na długi okres półtrwania metabolitów.[1] Idelalizyb zwiększał AUC midazolamu o około 440%, co potwierdza siłę hamowania CYP3A.[2] Skutkiem może być nasilenie działań niepożądanych kariprazyny, przede wszystkim akatyzji, objawów pozapiramidowych, sedacji i niedociśnienia ortostatycznego.
Mechanizm
Główny metabolit idelalizybu, GS-563117, jest silnym inhibitorem CYP3A, a hamowanie CYP3A4 jest nieodwracalne i ustępuje dopiero kilka dni po odstawieniu idelalizybu.[2] Kariprazyna oraz jej czynne metabolity, demetylokariprazyna i didemetylokariprazyna, są metabolizowane głównie przez CYP3A4, a CYP2D6 odgrywa tu niewielką rolę.[1] Idelalizyb hamuje więc główną drogę eliminacji kariprazyny i jej długo działających metabolitów.
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Idelalizyb – silny inhibitor CYP3A4[3], kariprazyna – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4]
- Kariprazyna – inhibitor P-gp[4], idelalizyb – substrat P-gp[5]
- Idelalizyb: inhibitor CYP2C8[5], silny inhibitor CYP3A4[3], inhibitor P-gp[5], induktor CYP2B6[5], induktor CYP2C19[5], induktor CYP2C8[5], induktor CYP2C9[5], substrat BCRP[5], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[5], substrat P-gp[5]
- Kariprazyna: inhibitor P-gp[4], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[4], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4]
Monitorować
- akatyzja i niepokój ruchowy
- objawy pozapiramidowe (drżenie, sztywność, spowolnienie ruchowe)
- nadmierna senność i sedacja
- ciśnienie tętnicze, w tym niedociśnienie ortostatyczne
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Po odstawieniu idelalizybukolejność włączenia · idelalizyb | inne zalecenie | Hamowanie CYP3A4 przez metabolit idelalizybu jest nieodwracalne, a aktywność enzymu wraca do normy dopiero kilka dni po odstawieniu leku, dlatego kariprazynę można włączyć dopiero po tym okresie. |
| Po odstawieniu kariprazynykolejność włączenia · kariprazyna | inne zalecenie | Czynne metabolity kariprazyny mają długi okres półtrwania i utrzymują się przez kilka tygodni po odstawieniu, dlatego po włączeniu idelalizybu w tym czasie należy monitorować działania niepożądane kariprazyny. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Reagila 1,5 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/reagila-100390771/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zydelig 100 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zydelig-100327258/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 03.11.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Reagila. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 03.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/reagila-100390771/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zydelig. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 03.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/zydelig-100327258/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.