Interakcje / Deferazyroks / Deferazyroks i selumetynib
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Połączenie można stosować pod warunkiem ścisłego monitorowania czynności wątroby, nerek i objawów ze strony przewodu pokarmowego.
Przyjmuj oba leki zgodnie z zaleceniem, pij dużo płynów, wykonuj zlecone badania krwi i skontaktuj się z lekarzem, jeśli biegunka lub wymioty trwają dłużej niż dobę.
Niekorzystna interakcjaDeferazyroks+ SelumetynibPołączenie można stosować pod warunkiem ścisłego monitorowania czynności wątroby, nerek i objawów ze strony przewodu pokarmowego.Przyjmuj oba leki zgodnie z zaleceniem, pij dużo płynów, wykonuj zlecone badania krwi i skontaktuj się z lekarzem, jeśli biegunka lub wymioty trwają dłużej niż dobę.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Przyjmuj oba leki zgodnie z zaleceniem, pij dużo płynów, wykonuj zlecone badania krwi i skontaktuj się z lekarzem, jeśli biegunka lub wymioty trwają dłużej niż dobę.
Oba leki mogą powodować biegunkę, nudności, wymioty i obciążać wątrobę, więc przyjmowane razem mogą te dolegliwości nasilać. Silna biegunka lub wymioty mogą prowadzić do odwodnienia, a to może zaszkodzić nerkom. Lek na nadmiar żelaza może też nieco osłabiać działanie selumetynibu. Lekarz będzie regularnie zlecał badania krwi, żeby wcześnie wychwycić problemy.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- biegunka lub wymioty trwające ponad dobę
- silne pragnienie, suchość w ustach, rzadkie oddawanie moczu
- zażółcenie skóry lub białek oczu, ciemny mocz
- ból brzucha, czarne lub krwiste stolce
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie można stosować pod warunkiem ścisłego monitorowania czynności wątroby, nerek i objawów ze strony przewodu pokarmowego. Należy zachować ostrożność przy łączeniu deferazyroksu z lekami metabolizowanymi przez CYP3A4, ponieważ ich skuteczność może się zmniejszyć.[1] Biegunkę i wymioty trzeba leczyć wcześnie i dbać o nawodnienie pacjenta. Przy wyraźnym wzroście aktywności aminotransferaz lub stężenia kreatyniny należy ocenić, który lek odpowiada za zmianę, i rozważyć przerwę lub modyfikację dawki zgodnie z zasadami dla każdego z leków.
Skutek kliniczny
Możliwe jest umiarkowane zmniejszenie stężenia i skuteczności selumetynibu. Bardziej prawdopodobne klinicznie jest nasilenie biegunki, wymiotów i uszkodzenia wątroby. Silna biegunka lub wymioty mogą prowadzić do odwodnienia, które zwiększa ryzyko uszkodzenia nerek podczas leczenia deferazyroksem.
Mechanizm
Selumetynib jest metabolizowany głównie przez CYP3A4. Deferazyroks słabo indukuje CYP3A4 i zmniejszył ekspozycję na midazolam o 17%, a w warunkach klinicznych efekt ten może być silniejszy.[1] Deferazyroks hamuje też CYP1A2, który ma niewielki udział w przemianach selumetynibu, więc wypadkowy wpływ na stężenie selumetynibu jest trudny do przewidzenia. Oba leki często wywołują działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego, takie jak biegunka, nudności i wymioty, oraz zwiększają aktywność aminotransferaz, co sumuje ryzyko toksyczności żołądkowo-jelitowej i wątrobowej.
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Deferazyroks: słaby inhibitor CYP1A2[2], umiarkowany inhibitor CYP2C8[4], słaby induktor CYP3A4[2], substrat BCRP[2], wrażliwy substrat UGT1A1[2]
- Selumetynib: inhibitor OAT3[3], induktor CYP3A4[3], substrat BCRP[3], drugorzędny szlak substrat CYP2C19[3], drugorzędny szlak substrat CYP2C9[3], drugorzędny szlak substrat CYP2E1[3], substrat CYP3A4[3], substrat P-gp[3], substrat UGT1A1[3]
Monitorować
- aktywność aminotransferaz i stężenie bilirubiny
- stężenie kreatyniny w surowicy
- biegunka, wymioty i stan nawodnienia
- odpowiedź kliniczna na selumetynib
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Włączenie lub odstawienie deferazyroksu u pacjenta leczonego selumetynibemkolejność włączenia · deferazyroks | inne zalecenie | Działanie indukujące rozwija się i ustępuje stopniowo, dlatego po włączeniu lub odstawieniu deferazyroksu należy przez kilka tygodni uważniej ocenić tolerancję i skuteczność selumetynibu. |
| wiek ≤ 18 latpacjent | ryzyko rośnie | U dzieci biegunka i wymioty szybciej prowadzą do odwodnienia, co zwiększa ryzyko uszkodzenia nerek podczas leczenia deferazyroksem. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Exjade 90 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/exjade-100372402/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Exjade. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/exjade-100372402/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Koselugo. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/koselugo-100455271/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Alkohol przy tych lekach
Niekorzystna interakcjaDeferazyroksa alkoholZalecaj unikanie alkoholu w czasie leczenia deferazyroksem, a przynajmniej ścisłe ograniczenie.Najlepiej nie pić alkoholu w czasie leczenia tym lekiem, a wszelkie wątpliwości omów z lekarzem lub farmaceutą.nieznanyteoretyczne
Niekorzystna interakcja
Najlepiej nie pić alkoholu w czasie leczenia tym lekiem, a wszelkie wątpliwości omów z lekarzem lub farmaceutą.
Ten lek może obciążać wątrobę, nerki i żołądek, a alkohol działa podobnie. Razem mogą zwiększać ryzyko dolegliwości żołądkowych i uszkodzenia wątroby. Dokładnych badań na ten temat nie ma, dlatego ostrożność jest zalecana.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- ból w nadbrzuszu lub silne nudności
- wymioty z krwią lub wyglądające jak fusy z kawy
- czarne, smoliste stolce
- żółte zabarwienie skóry lub oczu
- ciemny mocz
- nietypowe zmęczenie lub osłabienie
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Zalecaj unikanie alkoholu w czasie leczenia deferazyroksem, a przynajmniej ścisłe ograniczenie. Jeśli pacjent pije, ustal ilość i regularność oraz sprawdź inne leki drażniące żołądek lub zwiększające ryzyko krwawienia (NLPZ, kortykosteroidy, bisfosfoniany, leki przeciwzakrzepowe), bo wtedy ryzyko rośnie. Przy objawach z przewodu pokarmowego lub wątroby skieruj pacjenta do lekarza prowadzącego.
Skutek kliniczny
Możliwe nasilenie podrażnienia i owrzodzeń przewodu pokarmowego, w tym krwawienia, oraz dodatkowe obciążenie wątroby. U chorych z przeładowaniem żelazem wątroba bywa już uszkodzona (np. przez żelazo lub wirusowe zapalenie wątroby), więc margines bezpieczeństwa jest mniejszy. Pojedyncza niewielka ilość alkoholu najpewniej nie wywoła poważnych skutków, ale danych na ten temat brak.
Mechanizm
Nie ma badań nad bezpośrednim połączeniem deferazyroksu z alkoholem, a ChPL o alkoholu nie wspomina. Ryzyko wynika z nakładania się działań niepożądanych. Deferazyroks może uszkadzać wątrobę i nerki oraz drażnić przewód pokarmowy, a alkohol jest hepatotoksyczny i uszkadza błonę śluzową żołądka. ChPL ostrzega, że jednoczesne podawanie deferazyroksu z substancjami sprzyjającymi owrzodzeniom (np. NLPZ, kortykosteroidy, doustne bisfosfoniany) może zwiększać ryzyko toksycznego działania na przewód pokarmowy[1]. Alkohol działa drażniąco na przewód pokarmowy podobnie, więc ostrożne jest przyjęcie analogicznego ryzyka. To wniosek z mechanizmu, a nie z badania.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- objawy z przewodu pokarmowego (ból w nadbrzuszu, nudności, wymioty)
- oznaki krwawienia z przewodu pokarmowego (czarne stolce, wymioty z krwią)
- aktywność aminotransferaz i bilirubina zgodnie z harmonogramem monitorowania deferazyroksu
- kreatynina i klirens kreatyniny
- ferrytyna w surowicy
Kiedy ocena się zmienia
| Regularne picieilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Regularne spożywanie alkoholu zwiększa ryzyko dodatkowego obciążenia wątroby i przewodu pokarmowego. Należy mocniej podkreślić zalecenie abstynencji i rozważyć częstsze kontrole wątroby. |
| Choroba wątroby w wywiadzieczas leczenia · pacjent | inne zalecenie | U pacjentów z chorobą wątroby (np. wirusowe zapalenie wątroby, marskość, wątroba uszkodzona przez żelazo) alkohol należy wykluczyć. Margines bezpieczeństwa jest tu mniejszy. |
| Jednoczesne NLPZ, kortykosteroidy, bisfosfoniany doustne lub leki przeciwzakrzepowedawka · pacjent | ryzyko rośnie | Jednoczesne stosowanie leków sprzyjających owrzodzeniom lub krwawieniom zwiększa ryzyko toksyczności żołądkowo-jelitowej, a alkohol dodatkowo je nasila. Zalecaj bezwzględne unikanie alkoholu i zwróć uwagę na objawy krwawienia. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Exjade 90 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/exjade-100372402/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Exjade. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/exjade-100372402/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Interakcja o niejasnym znaczeniuSelumetyniba alkoholNie ma potrzeby zmiany dawki selumetynibu ani zakazu okazjonalnego, umiarkowanego spożycia alkoholu u dorosłych.Jeśli pijesz alkohol, pij rzadko i niewiele, a gdy masz chorą wątrobę albo pojawi się biegunka lub wymioty, nie pij wcale i zapytaj lekarza lub farmaceutę.nieznanyteoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Jeśli pijesz alkohol, pij rzadko i niewiele, a gdy masz chorą wątrobę albo pojawi się biegunka lub wymioty, nie pij wcale i zapytaj lekarza lub farmaceutę.
Ten lek i alkohol nie wpływają bezpośrednio na swoje działanie. Oba mogą jednak podrażniać żołądek i jelita oraz obciążać wątrobę. Po alkoholu mogą się więc nasilić biegunka, nudności lub wymioty, które ten lek i tak często wywołuje.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nasilona lub uporczywa biegunka
- nudności i wymioty
- oznaki odwodnienia, takie jak silne pragnienie, zawroty głowy i rzadkie oddawanie moczu
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- ciemny mocz
- ból pod prawym łukiem żebrowym
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie ma potrzeby zmiany dawki selumetynibu ani zakazu okazjonalnego, umiarkowanego spożycia alkoholu u dorosłych. Należy poinformować pacjenta, że alkohol może nasilać biegunkę, nudności i wymioty, oraz zalecić ograniczenie ilości alkoholu. U osób regularnie pijących większe ilości alkoholu albo z chorobą wątroby wskazana jest abstynencja i ścisła kontrola parametrów wątrobowych. Pacjent z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby nie powinien przyjmować selumetynibu[1].
Skutek kliniczny
Przy okazjonalnym, niewielkim spożyciu alkoholu istotne skutki są mało prawdopodobne. Możliwe jest nasilenie dolegliwości żołądkowo-jelitowych, takich jak biegunka, nudności i wymioty, co sprzyja odwodnieniu. Regularne picie większych ilości alkoholu może sumować się z hepatotoksycznością selumetynibu i zwiększać ryzyko wzrostu aktywności aminotransferaz.
Mechanizm
Nie oczekuje się istotnej interakcji farmakokinetycznej, a możliwe ryzyko wynika z nakładania się działań niepożądanych obu substancji. ChPL selumetynibu nie wymienia alkoholu ani etanolu w żadnej sekcji[1]. W punkcie interakcji ChPL opisuje wpływ inhibitorów i induktorów CYP3A4 oraz CYP2C19 na stężenie selumetynibu, a etanol nie jest wymieniony wśród substancji, których należy unikać[1]. Etanol nie jest uznawany za istotny klinicznie inhibitor ani induktor tych enzymów, dlatego zmiany ekspozycji na selumetynib po alkoholu nie są spodziewane. Selumetynib często powoduje biegunkę, nudności, wymioty i zapalenie jamy ustnej, a także wzrost aktywności aminotransferaz, a alkohol drażni błonę śluzową przewodu pokarmowego i obciąża wątrobę. Ciężkie zaburzenia czynności wątroby są przeciwwskazaniem do stosowania selumetynibu[1]. Przewlekłe nadużywanie alkoholu, które prowadzi do uszkodzenia wątroby, może więc pośrednio wykluczyć dalsze leczenie.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- aktywność AspAT i AlAT oraz stężenie bilirubiny przy regularnym spożywaniu alkoholu
- nasilenie biegunki, nudności i wymiotów
- objawy odwodnienia
Kiedy ocena się zmienia
| Regularne picie dużych ilości alkoholuilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Przewlekłe nadużywanie alkoholu sumuje się z hepatotoksycznością selumetynibu i może prowadzić do zaburzeń czynności wątroby, a ciężkie zaburzenia czynności wątroby są przeciwwskazaniem do leczenia. Wskazana abstynencja i częstsza kontrola prób wątrobowych. |
| wiek ≤ 17 latpacjent | inne zalecenie | Selumetynib stosuje się głównie u dzieci i młodzieży. U niepełnoletnich zalecenie brzmi bezwzględnie – bez alkoholu, niezależnie od interakcji. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Koselugo 10 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/koselugo-100455271/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Koselugo. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/koselugo-100455271/
Inne interakcje tych leków 363
Połączenie przeciwwskazaneDeferazyroks+ CydofowirNie stosuj cydofowiru u pacjenta przyjmującego deferazyroks.Jeśli bierzesz deferazyroks, a lekarz chce podać ci cydofowir, powiedz mu o tym przed podaniem leku i nie przerywaj deferazyroksu na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli bierzesz deferazyroks, a lekarz chce podać ci cydofowir, powiedz mu o tym przed podaniem leku i nie przerywaj deferazyroksu na własną rękę.
Oba leki mogą uszkadzać nerki, a razem to ryzyko wyraźnie rośnie. Takiego połączenia się nie stosuje. Uszkodzenie nerek może sprawić, że nie będziesz mógł dalej przyjmować żadnego z tych leków.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wyraźnie mniej lub znacznie więcej oddawanego moczu
- pienisty mocz
- obrzęki nóg lub twarzy
- nietypowe zmęczenie i osłabienie
- nudności i brak apetytu
- skurcze lub osłabienie mięśni
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie stosuj cydofowiru u pacjenta przyjmującego deferazyroks. Cydofowiru nie podaje się jednocześnie z lekami o potencjalnym działaniu nefrotoksycznym[1]. Jeśli leczenie przeciw wirusowi cytomegalii jest konieczne, wybierz lek przeciwwirusowy bez istotnego działania nefrotoksycznego albo, w porozumieniu z hematologiem, wstrzymaj deferazyroks lub zamień go na chelator bez działania nefrotoksycznego. Jednoczesne stosowanie dwóch chelatorów żelaza jest przeciwwskazane, dlatego zamiana musi być pełna, a nie dołączenie drugiego leku[2]. Przed rozpoczęciem cydofowiru po odstawieniu deferazyroksu oceń czynność nerek.
Skutek kliniczny
Grozi ostre uszkodzenie nerek, w tym zaburzenia czynności kanalików proksymalnych o obrazie zespołu Fanconiego, z białkomoczem, cukromoczem i wzrostem stężenia kreatyniny. Uszkodzenie nerek może być ciężkie i nie zawsze w pełni odwracalne.
Mechanizm
Oba leki działają toksycznie na nerki, przede wszystkim na kanaliki proksymalne, więc ich działanie uszkadzające nerki się sumuje. Cydofowiru nie łączy się z innymi substancjami o potencjalnym działaniu nefrotoksycznym[1]. Cydofowir jest wydalany przez nerki i jest przeciwwskazany w niewydolności nerek[1]. Deferazyroks jest przeciwwskazany przy klirensie kreatyniny poniżej 60 ml/min[2]. Pogorszenie czynności nerek wywołane jednym lekiem może więc uniemożliwić dalsze stosowanie drugiego.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- stężenie kreatyniny w surowicy i klirens kreatyniny
- białkomocz
- cukromocz przy prawidłowej glikemii
- stężenie fosforanów i potasu w surowicy
- stężenie ferrytyny przy zmianie leczenia chelatującego
Bezpieczniejsze alternatywy
gancyklowirwalgancyklowirmarybawirdeferypron
Kiedy ocena się zmienia
| eGFR ≤ 60 ml/minpacjent | interakcja nie dotyczy | Przy klirensie kreatyniny poniżej 60 ml/min deferazyroks jest przeciwwskazany niezależnie od cydofowiru, a cydofowir jest przeciwwskazany w niewydolności nerek. W tej sytuacji żaden z leków nie powinien być stosowany. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cidofovir Tillomed 75 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cidofovir-tillomed-100492942/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Exjade 90 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/exjade-100372402/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Exjade. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/exjade-100372402/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneNeomycyna+ DeferazyroksNie stosuj neomycyny u pacjenta leczonego deferazyroksem – wybierz miejscowy lek przeciwbakteryjny bez działania nefro- i ototoksycznego.Nie używaj aerozolu z neomycyną, jeśli przyjmujesz deferazyroks – zapytaj farmaceutę o inny lek na skórę.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie używaj aerozolu z neomycyną, jeśli przyjmujesz deferazyroks – zapytaj farmaceutę o inny lek na skórę.
Neomycyna to antybiotyk, który po wchłonięciu może szkodzić nerkom i słuchowi. Deferazyroks, lek usuwający nadmiar żelaza, także może obciążać nerki i słuch. Razem te leki mogą nasilać to szkodliwe działanie, dlatego nie łączy się ich nawet wtedy, gdy neomycyna jest w postaci aerozolu na skórę.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- szumy lub dzwonienie w uszach
- pogorszenie słuchu
- zmniejszona ilość oddawanego moczu
- obrzęki nóg lub twarzy
- pienisty mocz
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie stosuj neomycyny u pacjenta leczonego deferazyroksem – wybierz miejscowy lek przeciwbakteryjny bez działania nefro- i ototoksycznego. Neomycyny nie łączy się z lekami ototoksycznymi i nefrotoksycznymi[1][2]. Jeśli lekarz mimo to uzna krótkie użycie neomycyny na niewielką, nieuszkodzoną powierzchnię skóry za konieczne, ogranicz czas leczenia do minimum i kontroluj czynność nerek oraz słuch.
Skutek kliniczny
Możliwe sumowanie się działania uszkadzającego nerki i słuch – wzrost kreatyniny, spadek eGFR, białkomocz, szumy uszne, niedosłuch. Deferazyroksu nie stosuje się przy klirensie kreatyniny poniżej 60 ml/min[3], więc pogorszenie czynności nerek może wymusić przerwanie leczenia chelatującego.
Mechanizm
Neomycyna jest aminoglikozydem o działaniu nefrotoksycznym i ototoksycznym, a deferazyroks również może uszkadzać nerki (wzrost kreatyniny, uszkodzenie kanalików nerkowych, ostra niewydolność nerek) i narząd słuchu. Neomycyny nie łączy się z innymi lekami ototoksycznymi lub nefrotoksycznymi[1][2]. Długotrwałe stosowanie neomycyny razem z lekami nefro- i ototoksycznymi może nasilać jej toksyczność[1]. Przy stosowaniu na skórę wchłanianie neomycyny jest małe, ale rośnie przy uszkodzonej skórze, dużej powierzchni aplikacji i długim leczeniu, a pogorszenie czynności nerek przez deferazyroks może sprzyjać kumulacji wchłoniętego aminoglikozydu.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- stężenie kreatyniny i eGFR (klirens kreatyniny)
- białkomocz w badaniu moczu
- słuch (szumy uszne, niedosłuch)
Bezpieczniejsze alternatywy
mupirocynakwas fusydowysulfadiazyna srebra
Kiedy ocena się zmienia
| Na skórę – mała, nieuszkodzona powierzchnia, krótkodroga podania · neomycyna | ryzyko maleje | Przy krótkim stosowaniu na niewielką, nieuszkodzoną skórę wchłanianie neomycyny jest małe, ale połączenie pozostaje przeciwwskazane z uwagi na nefro- i ototoksyczność obu leków. |
| Długotrwałe stosowanieczas leczenia · neomycyna | ryzyko rośnie | Długotrwałe stosowanie neomycyny razem z lekami nefro- i ototoksycznymi może nasilać jej toksyczność. |
| Klirens kreatyniny <60 ml/mineGFR · pacjent | interakcja nie dotyczy | Deferazyroksu nie stosuje się u pacjentów z klirensem kreatyniny poniżej 60 ml/min, a upośledzona czynność nerek sprzyja kumulacji wchłoniętej neomycyny. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Neomycinum TZF 11,72 mg/g, aerozol na skórę, zawiesina. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/neomycinum-tzf-100046743/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Neobiotic 11,72 mg/g, aerozol na skórę, zawiesina. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/neobiotic-100427913/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Exjade 90 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/exjade-100372402/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Exjade. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/exjade-100372402/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneSelektywne leki immunosupresyjne (np. fingolimod, teriflunomid, leflunomid)+ Chelatory żelaza (np. deferazyroks, deferypron) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu selektywnego leku immunosupresyjnego i chelatora żelaza należy regularnie kontrolować morfologię krwi z rozmazem i aktywnie wypytywać pacjenta o objawy zakażenia.Jeśli przyjmujesz lek obniżający odporność razem z lekiem usuwającym żelazo, regularnie rób zlecone badania krwi i przy gorączce, bólu gardła lub aftach w ustach natychmiast skontaktuj się z lekarzem.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek obniżający odporność razem z lekiem usuwającym żelazo, regularnie rób zlecone badania krwi i przy gorączce, bólu gardła lub aftach w ustach natychmiast skontaktuj się z lekarzem.
Leki obniżające odporność, takie jak mykofenolan mofetylu, leflunomid czy tofacytynib, oraz leki usuwające nadmiar żelaza, takie jak deferypron czy deferazyroks, mogą razem silniej osłabić obronę organizmu przed zakażeniami. Deferypron może obniżyć liczbę białych krwinek, a w połączeniu z lekiem obniżającym odporność nawet zwykła infekcja może przebiec ciężko. Deferazyroks razem z leflunomidem lub teriflunomidem może dodatkowo obciążać wątrobę.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła, owrzodzenia lub afty w jamie ustnej
- nawracające lub nietypowo długie infekcje
- duże osłabienie i złe samopoczucie
- zażółcenie skóry lub białek oczu, ciemny mocz
- ból pod prawym łukiem żebrowym
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu selektywnego leku immunosupresyjnego i chelatora żelaza należy regularnie kontrolować morfologię krwi z rozmazem i aktywnie wypytywać pacjenta o objawy zakażenia[1]. Połączenia deferypronu z mykofenolanem mofetylu, kwasem mykofenolowym, leflunomidem, teriflunomidem, tofacytynibem lub belataceptem najlepiej unikać, a jeśli jest konieczne, bezwzględnie przestrzegać cotygodniowej kontroli bezwzględnej liczby neutrofilów wymaganej w ChPL deferypronu. Deferypron należy wstrzymać przy neutropenii lub objawach zakażenia do czasu wyjaśnienia przyczyny. Przy leflunomidzie lub teriflunomidzie z deferazyroksem trzeba dodatkowo częściej oznaczać aminotransferazy i bilirubinę oraz rozważyć zamianę chelatora. Leki biologiczne z grupy, takie jak natalizumab, inebilizumab czy rawulizumab, nie są mielotoksyczne, ale nasilają ryzyko zakażeń, dlatego zasada czujności wobec infekcji obowiązuje także przy nich.
Skutek kliniczny
Możliwe jest pogłębienie neutropenii aż do agranulocytozy oraz ciężkie, także oportunistyczne zakażenia, które u pacjenta immunosupresyjnego mogą przebiegać skąpoobjawowo i szybko się uogólniać. Przy leflunomidzie lub teriflunomidzie z deferazyroksem dochodzi ryzyko polekowego uszkodzenia wątroby.
Mechanizm
Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i polega na sumowaniu się działań niepożądanych. Deferypron może wywołać neutropenię i agranulocytozę, a deferazyroks cytopenie oraz uszkodzenie wątroby i nerek[1]. Selektywne leki immunosupresyjne osłabiają odporność, a część z nich działa dodatkowo mielotoksycznie (mykofenolan mofetyl, kwas mykofenolowy, leflunomid, teriflunomid, tofacytynib) albo hepatotoksycznie (leflunomid, teriflunomid). W efekcie spada liczba granulocytów lub limfocytów i rośnie ryzyko ciężkiego zakażenia, a przy leflunomidzie i teriflunomidzie z deferazyroksem także ryzyko uszkodzenia wątroby. Interakcja nie dotyczy w tym samym stopniu wszystkich leków obu grup. Najsilniej wyrażona jest dla deferypronu w połączeniu z lekami mielotoksycznymi, a nie dotyczy deferoksaminy i apremilastu.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, zwłaszcza bezwzględna liczba neutrofilów
- objawy zakażenia, w tym gorączka, ból gardła i owrzodzenia jamy ustnej
- aminotransferazy i bilirubina przy leflunomidzie lub teriflunomidzie z deferazyroksem
- stężenie kreatyniny przy stosowaniu deferazyroksu
- liczba limfocytów przy fingolimodzie, ozanimodzie, ponesimodzie i tofacytynibie
Kiedy ocena się zmienia
| Leflunomid lub teriflunomid odstawiony bez procedury przyspieszonej eliminacji przed włączeniem chelatora żelazakolejność włączenia · selektywne leki immunosupresyjne | inne zalecenie | Leflunomid i teriflunomid pozostają w organizmie przez wiele miesięcy po odstawieniu z powodu krążenia jelitowo-wątrobowego. Przed włączeniem deferypronu lub deferazyroksu u pacjenta niedawno leczonego tymi lekami należy rozważyć procedurę przyspieszonej eliminacji i prowadzić monitorowanie jak przy jednoczesnym stosowaniu. |
| Obniżony eGFReGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Upośledzona czynność nerek zwiększa ekspozycję na deferazyroks i jego nefrotoksyczność oraz utrudnia eliminację części leków immunosupresyjnych, co nasila ryzyko działań niepożądanych połączenia. Wymaga to częstszej kontroli kreatyniny i morfologii oraz ostrożnego dawkowania zgodnie z ChPL. |
Źródła
- Piga A, Roggero S, Salussolia I, Massano D, Serra M, Longo F. Deferiprone. Ann N Y Acad Sci. 2010;1202:75-8. doi: 10.1111/j.1749-6632.2010.05586.x. PMID: 20712776.
Niekorzystna interakcjaBuprenorfina+ DeferazyroksPołączenie można stosować, ale należy obserwować skuteczność buprenorfiny po włączeniu deferazyroksu i w razie potrzeby dostosować jej dawkę.Możesz brać oba leki, ale jeśli buprenorfina zacznie działać słabiej albo po odstawieniu leku na żelazo poczujesz się bardzo senny, powiedz o tym lekarzowi i nie zmieniaj dawek na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Możesz brać oba leki, ale jeśli buprenorfina zacznie działać słabiej albo po odstawieniu leku na żelazo poczujesz się bardzo senny, powiedz o tym lekarzowi i nie zmieniaj dawek na własną rękę.
Lek na żelazo może z czasem osłabiać działanie buprenorfiny. Ból może wtedy słabiej ustępować, a przy leczeniu uzależnienia mogą pojawić się objawy odstawienia. Gdy przestaniesz brać lek na żelazo, buprenorfina może z kolei działać mocniej niż wcześniej.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nasilenie bólu mimo przyjmowania buprenorfiny
- niepokój, ziewanie, łzawienie, katar, biegunka lub bóle mięśni
- silna senność lub płytki, wolny oddech po odstawieniu leku na żelazo
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie można stosować, ale należy obserwować skuteczność buprenorfiny po włączeniu deferazyroksu i w razie potrzeby dostosować jej dawkę. Ostrożność obowiązuje przy łączeniu deferazyroksu z lekami metabolizowanymi przez CYP3A4 ze względu na możliwe zmniejszenie ich skuteczności[1]. Po odstawieniu deferazyroksu przy niezmienionej dawce buprenorfiny należy obserwować pacjenta pod kątem nadmiernej sedacji. Nie zmienia się leczenia substytucyjnego wyłącznie z powodu tej interakcji.
Skutek kliniczny
Możliwe osłabienie działania przeciwbólowego buprenorfiny, a w leczeniu substytucyjnym – objawy odstawienia opioidu. Po odstawieniu deferazyroksu stężenie buprenorfiny może wrócić do wyższego poziomu i nasilić sedację.
Mechanizm
Deferazyroks słabo indukuje CYP3A4 – w badaniu u zdrowych ochotników zmniejszył ekspozycję na midazolam o 17%, a w warunkach klinicznych efekt może być silniejszy[1]. Buprenorfina jest metabolizowana przez CYP3A4, dlatego jej stężenie może się zmniejszyć. Buprenorfiny nie zaleca się łączyć z lekami zmieniającymi aktywność CYP3A4, ponieważ znaczenie kliniczne takiej indukcji lub hamowania nie zostało wyjaśnione[2].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- skuteczność przeciwbólowa buprenorfiny
- objawy odstawienia opioidu (niepokój, ziewanie, łzawienie, biegunka, bóle mięśni)
- nadmierna senność i spowolnienie oddechu po odstawieniu deferazyroksu
Bezpieczniejsze alternatywy
morfinahydromorfontapentadol
Kiedy ocena się zmienia
| Odstawienie deferazyroksu przy stałej dawce buprenorfinykolejność włączenia · deferazyroks | inne zalecenie | Po odstawieniu deferazyroksu indukcja stopniowo ustępuje i stężenie buprenorfiny może wzrosnąć, jeśli wcześniej zwiększono jej dawkę. Należy obserwować pacjenta pod kątem sedacji i depresji oddechowej oraz rozważyć powrót do wcześniejszej dawki. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Exjade 90 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/exjade-100372402/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bunondol 0,2 mg, tabletki podjęzykowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bunondol-100011957/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Exjade. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/exjade-100372402/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bunondol. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/bunondol-100011957/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Niekorzystna interakcjaChloramfenikol+ SelumetynibUnikaj ogólnoustrojowego chloramfenikolu u pacjenta leczonego selumetynibem i wybierz antybiotyk bez działania hamującego CYP3A4 i CYP2C19.Jeśli lekarz przepisuje ci chloramfenikol do połykania lub w zastrzykach, powiedz mu, że przyjmujesz selumetynib, a maść lub krople stosuj zgodnie z zaleceniem.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli lekarz przepisuje ci chloramfenikol do połykania lub w zastrzykach, powiedz mu, że przyjmujesz selumetynib, a maść lub krople stosuj zgodnie z zaleceniem.
Chloramfenikol przyjmowany w tabletkach lub w zastrzykach może spowolnić usuwanie selumetynibu z organizmu. Wtedy selumetynibu jest we krwi więcej i łatwiej o jego działania niepożądane, a oba leki mogą też obciążać wątrobę. Chloramfenikol w maści lub w kroplach do oczu działa tylko miejscowo i takiego problemu nie powoduje.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nasilona wysypka lub zmiany wokół paznokci
- biegunka, nudności lub wymioty
- bóle mięśni
- zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz
- łatwe siniaczenie lub krwawienia
- niezwykłe zmęczenie i bladość
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Unikaj ogólnoustrojowego chloramfenikolu u pacjenta leczonego selumetynibem i wybierz antybiotyk bez działania hamującego CYP3A4 i CYP2C19. Selumetynibu nie łączy się z umiarkowanymi ani silnymi inhibitorami CYP3A4 i CYP2C19, a gdy łączenia nie da się uniknąć, zmniejsza się dawkę selumetynibu i ściśle monitoruje działania niepożądane[1]. Chloramfenikol w maści lub kroplach można stosować bez zmiany dawki selumetynibu, o ile nie ma przeciwwskazań do samego chloramfenikolu.
Skutek kliniczny
Przy ogólnoustrojowym stosowaniu chloramfenikolu należy spodziewać się wzrostu ekspozycji na selumetynib i nasilenia jego działań niepożądanych, takich jak zmiany skórne, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, wzrost aktywności aminotransferaz i kinazy kreatynowej. Możliwe jest też nasilenie uszkodzenia wątroby i skłonności do krwawień.
Mechanizm
Chloramfenikol podany ogólnie hamuje enzymy mikrosomalne wątroby, w tym CYP3A4 i CYP2C19, przez co nasila i przedłuża działanie leków metabolizowanych w wątrobie[2]. Selumetynib jest metabolizowany przez CYP3A4 i CYP2C19, a umiarkowany inhibitor CYP3A4 i silny inhibitor CYP2C19 (flukonazol) zwiększał jego AUC o 53%, a Cmax o 26%[1]. Dochodzi do tego możliwe sumowanie hepatotoksyczności oraz zaburzeń krzepnięcia, bo chloramfenikol upośledza syntezę witaminy K[2], a kapsułki selumetynibu zawierają witaminę E (TPGS), która może wpływać na krzepliwość[1]. Chloramfenikol stosowany miejscowo na skórę lub do oka nie osiąga stężeń, które istotnie hamowałyby metabolizm selumetynibu.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- aktywność aminotransferaz i bilirubina
- morfologia krwi
- czas protrombinowy/INR przy jednoczesnych lekach przeciwzakrzepowych
- kinaza kreatynowa
- zmiany skórne i objawy żołądkowo-jelitowe
Bezpieczniejsze alternatywy
amoksycylinaamoksycylina z kwasem klawulanowymcefuroksymcefaleksyna
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa (skóra, oko, ucho)droga podania · chloramfenikol | ryzyko maleje | Chloramfenikol stosowany miejscowo nie osiąga stężeń ogólnoustrojowych istotnie hamujących CYP3A4 i CYP2C19, dlatego nie zmienia ekspozycji na selumetynib. |
| wiek ≤ 11 latpacjent | inne zalecenie | Maść z chloramfenikolem jest przeciwwskazana u dzieci do 11. roku życia, a selumetynib stosuje się głównie u dzieci, dlatego u młodszych pacjentów wybierz inny lek miejscowy. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Koselugo 10 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/koselugo-100455271/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Detreomycyna 1% 10 mg/g, maść. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/detreomycyna-1-100018244/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Koselugo. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 30.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/koselugo-100455271/
Niekorzystna interakcjaCyklosporyna+ SelumetynibNależy unikać łączenia selumetynibu z umiarkowanymi inhibitorami CYP3A4, do których należy cyklosporyna.Nie zmieniaj dawek samodzielnie i upewnij się, że lekarz prowadzący wie o obu lekach, bo może być potrzebna mniejsza dawka selumetynibu i częstsze badania krwi.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie zmieniaj dawek samodzielnie i upewnij się, że lekarz prowadzący wie o obu lekach, bo może być potrzebna mniejsza dawka selumetynibu i częstsze badania krwi.
Cyklosporyna może spowalniać usuwanie selumetynibu z organizmu, przez co jego stężenie we krwi rośnie. Może to nasilić działania niepożądane, takie jak wysypka, biegunka czy problemy ze wzrokiem. Możliwe też, że selumetynib nieco podniesie stężenie cyklosporyny.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nasilona wysypka lub zmiany przy paznokciach
- uporczywa biegunka
- zaburzenia widzenia
- bóle mięśni lub osłabienie
- duszność lub obrzęki nóg
- zmniejszona ilość oddawanego moczu
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Należy unikać łączenia selumetynibu z umiarkowanymi inhibitorami CYP3A4, do których należy cyklosporyna[1]. Jeśli połączenia nie da się uniknąć, dawkę selumetynibu należy zmniejszyć i uważnie monitorować pacjenta pod kątem działań niepożądanych[1]. Przy włączaniu lub odstawianiu selumetynibu warto skontrolować stężenie cyklosporyny i czynność nerek.
Skutek kliniczny
Większe stężenie selumetynibu może nasilić jego działania niepożądane, zwłaszcza wysypkę, biegunkę, zmiany w wątrobie, wzrost CK oraz zaburzenia widzenia i czynności lewej komory. Ewentualny wzrost stężenia cyklosporyny zwiększa ryzyko nefrotoksyczności i nadciśnienia.
Mechanizm
Cyklosporyna hamuje CYP3A4 i P-gp, a selumetynib jest metabolizowany głównie przez CYP3A4, więc jego ekspozycja może wzrosnąć. Umiarkowane inhibitory CYP3A4 zwiększają AUC selumetynibu o około 30–53%[1]. Dodatkowo substancja pomocnicza kapsułek selumetynibu (TPGS) hamuje P-gp in vitro, co teoretycznie może podnieść stężenie cyklosporyny jako substratu P-gp[1].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Cyklosporyna – inhibitor BCRP[2], selumetynib – substrat BCRP[3]
- Cyklosporyna – słaby inhibitor CYP3A4[2], selumetynib – substrat CYP3A4[3]
- Cyklosporyna – silny inhibitor P-gp[2], selumetynib – substrat P-gp[3]
- Selumetynib – induktor CYP3A4[3], cyklosporyna – wrażliwy substrat CYP3A4[4]
- Cyklosporyna: inhibitor BCRP[2], słaby inhibitor CYP3A4[2], inhibitor OATP1B1[2], inhibitor OATP1B3[2], silny inhibitor P-gp[2], wrażliwy substrat CYP3A4[4], substrat P-gp[4]
- Selumetynib: inhibitor OAT3[3], induktor CYP3A4[3], substrat BCRP[3], drugorzędny szlak substrat CYP2C19[3], drugorzędny szlak substrat CYP2C9[3], drugorzędny szlak substrat CYP2E1[3], substrat CYP3A4[3], substrat P-gp[3], substrat UGT1A1[3]
Monitorować
- działania niepożądane selumetynibu (skóra, biegunka, wzrok)
- próby wątrobowe
- CK
- frakcja wyrzutowa lewej komory
- minimalne stężenie cyklosporyny we krwi
- kreatynina i eGFR
- ciśnienie tętnicze
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Do okadroga podania · cyklosporyna | ryzyko maleje | Cyklosporyna w kroplach do oczu daje pomijalną ekspozycję ogólnoustrojową, więc hamowanie CYP3A4 nie ma znaczenia klinicznego. |
| Włączenie lub odstawienie cyklosporyny w trakcie leczenia selumetynibemkolejność włączenia · cyklosporyna | inne zalecenie | Przy włączeniu cyklosporyny rozważ zmniejszenie dawki selumetynibu, a po jej odstawieniu powrót do dawki wyjściowej pod kontrolą lekarza. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Koselugo 10 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/koselugo-100455271/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Koselugo. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/koselugo-100455271/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Sandimmun Neoral. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/sandimmun-neoral-100059898/
Niekorzystna interakcjaDabrafenib+ SelumetynibUnikaj łączenia dabrafenibu z selumetynibem poza ustalonym protokołem onkologicznym.Nie odstawiaj ani nie zmieniaj dawki żadnego z tych leków samodzielnie i zapytaj lekarza prowadzącego, czy ich łączenie jest celowe.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie odstawiaj ani nie zmieniaj dawki żadnego z tych leków samodzielnie i zapytaj lekarza prowadzącego, czy ich łączenie jest celowe.
Te dwa leki przeciwnowotworowe zwykle nie są łączone ze sobą. Dabrafenib przyspiesza usuwanie selumetynibu z organizmu, więc selumetynib może działać słabiej. Oba leki mogą też dawać podobne działania niepożądane, które razem mogą być silniejsze.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- zaburzenia widzenia, nieostre widzenie lub mroczki
- duszność, obrzęki nóg, kołatanie serca
- zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz
- nasilona wysypka lub zmiany na skórze
- bóle mięśni lub osłabienie
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Unikaj łączenia dabrafenibu z selumetynibem poza ustalonym protokołem onkologicznym. Należy unikać jednoczesnego stosowania selumetynibu z silnymi i umiarkowanymi induktorami CYP3A4[1]. Gdy działanie terapeutyczne leku ma duże znaczenie dla pacjenta, a dawki nie da się łatwo dopasować na podstawie skuteczności lub stężenia, należy unikać łączenia go z dabrafenibem albo zachować ostrożność[2]. Jeśli zespół onkologiczny celowo skojarzy oba leki, trzeba ściśle monitorować skuteczność selumetynibu oraz działania niepożądane obu leków. Gdy wskazane jest skojarzenie inhibitora BRAF z inhibitorem MEK, standardowym partnerem dabrafenibu jest trametynib.
Skutek kliniczny
Głównym ryzykiem jest słabsze działanie selumetynibu i brak kontroli choroby nowotworowej. Należy oczekiwać, że indukcja przez dabrafenib zmniejszy ekspozycję na selumetynib i jego skuteczność[2]. Jednocześnie skojarzenie inhibitora BRAF z inhibitorem MEK może sumować działania niepożądane obu leków, a dla tej pary nie ma ustalonego bezpiecznego schematu dawkowania.
Mechanizm
Dabrafenib może zmniejszać stężenie selumetynibu, bo indukuje enzymy, które go metabolizują. Dabrafenib zwiększa syntezę CYP3A4 i enzymów z rodziny CYP2C, w tym CYP2C19, a przy podawaniu w dawkach wielokrotnych zmniejszał AUC midazolamu o 65%, co odpowiada umiarkowanemu induktorowi CYP3A4[2]. Ekspozycja na selumetynib zależy od CYP3A4 i CYP2C19, a silny induktor CYP3A4 zmniejszał jego AUC o 51% i Cmax o 26%[1]. Oba leki hamują ten sam szlak sygnałowy MAPK na różnych poziomach, więc ich działania niepożądane mogą się nakładać.
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Dabrafenib – inhibitor BCRP[3], selumetynib – substrat BCRP[4]
- Dabrafenib – inhibitor CYP3A4[3], selumetynib – substrat CYP3A4[4]
- Dabrafenib – induktor CYP2C19[3], selumetynib – drugorzędny szlak substrat CYP2C19[4]
- Dabrafenib – słaby induktor CYP2C9[5], selumetynib – drugorzędny szlak substrat CYP2C9[4]
- Dabrafenib – umiarkowany induktor CYP3A4[5], selumetynib – substrat CYP3A4[4]
- Dabrafenib – induktor P-gp[3], selumetynib – substrat P-gp[4]
- Selumetynib – induktor CYP3A4[4], dabrafenib – substrat CYP3A4[3]
- Dabrafenib: inhibitor BCRP[3], inhibitor CYP3A4[3], inhibitor OAT1[3], inhibitor OAT3[3], inhibitor OATP1B1[3], inhibitor OATP1B3[3], inhibitor OCT2[3], induktor CYP2B6[3], induktor CYP2C19[3], induktor CYP2C8[3], słaby induktor CYP2C9[5], umiarkowany induktor CYP3A4[5], induktor P-gp[3], substrat BCRP[3], substrat CYP2C8[3], substrat CYP3A4[3], substrat P-gp[3]
- Selumetynib: inhibitor OAT3[4], induktor CYP3A4[4], substrat BCRP[4], drugorzędny szlak substrat CYP2C19[4], drugorzędny szlak substrat CYP2C9[4], drugorzędny szlak substrat CYP2E1[4], substrat CYP3A4[4], substrat P-gp[4], substrat UGT1A1[4]
Monitorować
- odpowiedź guza w badaniach obrazowych
- frakcja wyrzutowa lewej komory (echokardiografia)
- badanie okulistyczne
- aktywność ALT i AST
- aktywność CK
- temperatura ciała i gorączka
- zmiany skórne
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Odstawienie dabrafenibu w trakcie leczenia selumetynibemkolejność włączenia · dabrafenib | inne zalecenie | Po odstawieniu dabrafenibu indukcja enzymów stopniowo wygasa, więc stężenie selumetynibu może wzrosnąć i trzeba monitorować pacjenta pod kątem działań niepożądanych selumetynibu. |
| wiek ≤ 17pacjent | inne zalecenie | Badania interakcji selumetynibu prowadzono wyłącznie u zdrowych dorosłych, dlatego u dzieci wielkość interakcji jest niepewna i wymaga szczególnie ścisłego monitorowania. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Koselugo 10 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/koselugo-100455271/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tafinlar 50 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tafinlar-100302123/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tafinlar. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/tafinlar-100302123/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Koselugo. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/koselugo-100455271/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Niekorzystna interakcjaDeferazyroks+ HydroksychlorochinaJeśli to możliwe, unikaj łączenia hydroksychlorochiny z deferazyroksem.Nie odstawiaj żadnego leku na własną rękę, ale powiedz lekarzowi, że bierzesz oba, i regularnie wykonuj zlecone badania oczu, słuchu i krwi.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie odstawiaj żadnego leku na własną rękę, ale powiedz lekarzowi, że bierzesz oba, i regularnie wykonuj zlecone badania oczu, słuchu i krwi.
Oba leki mogą w rzadkich przypadkach szkodzić oczom, słuchowi i obniżać liczbę krwinek. Gdy bierzesz je razem, to ryzyko się sumuje. Lekarz może zdecydować, że połączenie jest potrzebne, ale wtedy konieczne są regularne badania wzroku, słuchu i krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- niewyraźne lub zamglone widzenie, mroczki, trudność z czytaniem, zaburzenia widzenia barw
- szumy uszne lub pogorszenie słuchu
- gorączka, ból gardła, częste infekcje
- łatwe powstawanie siniaków, krwawienie z nosa lub dziąseł
- nietypowe zmęczenie i bladość
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Jeśli to możliwe, unikaj łączenia hydroksychlorochiny z deferazyroksem[1]. Gdy połączenie jest konieczne, wykonaj badanie okulistyczne (ostrość wzroku, pole widzenia, dno oka, najlepiej z OCT) przed rozpoczęciem leczenia skojarzonego i powtarzaj je regularnie, a także kontroluj morfologię krwi z rozmazem i słuch. Kontroluj czynność nerek – deferazyroksu nie stosuje się przy klirensie kreatyniny <60 ml/min[2], a pogorszenie czynności nerek sprzyja kumulacji hydroksychlorochiny. Przy pojawieniu się zaburzeń widzenia, słuchu lub cytopenii rozważ odstawienie jednego z leków.
Skutek kliniczny
Większe ryzyko uszkodzenia narządu wzroku (retinopatia, makulopatia, zaburzenia soczewki i nerwu wzrokowego), zaburzeń słuchu oraz cytopenii z ryzykiem zakażeń i krwawień. Interakcja nie została potwierdzona w badaniach klinicznych, ryzyko wynika z nakładania się profili toksyczności.
Mechanizm
Główny mechanizm to sumowanie działań niepożądanych na narząd wzroku i układ krwiotwórczy. Hydroksychlorochiny nie należy, jeśli to możliwe, łączyć z lekami o potencjalnym działaniu toksycznym na narząd wzroku lub hemotoksycznym ze względu na działanie addytywne[1]. Deferazyroks może powodować zmętnienie soczewki, zmiany siatkówki i zapalenie nerwu wzrokowego oraz cytopenie, w tym neutropenię, agranulocytozę i małopłytkowość. Oba leki mogą też uszkadzać słuch. Dodatkowo deferazyroks jest umiarkowanym inhibitorem CYP2C8[2], a hydroksychlorochina jest metabolizowana m.in. przez CYP2C8, bez większego udziału pojedynczego CYP[1], więc możliwe jest umiarkowane zwiększenie jej ekspozycji o nieustalonej wielkości.
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Deferazyroks – umiarkowany inhibitor CYP2C8[3], hydroksychlorochina – substrat CYP2C8[4]
- Deferazyroks – słaby induktor CYP3A4[5], hydroksychlorochina – substrat CYP3A4[4]
- Deferazyroks: słaby inhibitor CYP1A2[5], umiarkowany inhibitor CYP2C8[3], słaby induktor CYP3A4[5], substrat BCRP[5], wrażliwy substrat UGT1A1[5]
- Hydroksychlorochina: słaby inhibitor CYP2D6[4], inhibitor CYP3A4[4], inhibitor MATE1[4], inhibitor MATE2-K[4], inhibitor OCT2[4], inhibitor P-gp[4], substrat CYP2C8[4], substrat CYP2D6[4], substrat CYP3A4[4]
Monitorować
- badanie okulistyczne przed leczeniem i okresowo (ostrość wzroku, pole widzenia, dno oka, OCT)
- morfologia krwi z rozmazem
- badanie słuchu (audiometria) przed leczeniem i okresowo
- kreatynina i klirens kreatyniny
- objawy zakażenia i skazy krwotocznej
Kiedy ocena się zmienia
| eGFR ≤ 59pacjent | interakcja nie dotyczy | Deferazyroksu nie stosuje się u pacjentów z klirensem kreatyniny <60 ml/min, więc połączenie nie powinno w tej sytuacji wystąpić. Pogorszenie czynności nerek sprzyja też kumulacji hydroksychlorochiny i zwiększa ryzyko jej toksyczności. |
| Leczenie wieloletnieczas leczenia · hydroksychlorochina | ryzyko rośnie | Ryzyko retinopatii po hydroksychlorochinie rośnie z czasem trwania leczenia i dawką skumulowaną, dlatego u pacjentów leczonych długo dołączenie deferazyroksu wymaga szczególnie starannej kontroli okulistycznej. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Hydroxychloroquine sulfate Accord 200 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/hydroxychloroquine-sulfate-accord-100420443/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Exjade 90 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/exjade-100372402/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Hydroxychloroquine sulfate Accord. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/hydroxychloroquine-sulfate-accord-100420443/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Exjade. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/exjade-100372402/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.