Interakcje / Walgancyklowir / Walgancyklowir a alkohol
Jaki opis pokazać?
Interakcja nieistotna klinicznie
Nie jest wymagana zmiana dawkowania walgancyklowiru ani zakaz spożywania alkoholu.
Jeśli pijesz alkohol, rób to rzadko i w małych ilościach, a gdy źle się czujesz po leku, nie pij wcale.
Interakcja nieistotna klinicznieWalgancyklowira alkoholNie jest wymagana zmiana dawkowania walgancyklowiru ani zakaz spożywania alkoholu.Jeśli pijesz alkohol, rób to rzadko i w małych ilościach, a gdy źle się czujesz po leku, nie pij wcale.nieznanyteoretyczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Jeśli pijesz alkohol, rób to rzadko i w małych ilościach, a gdy źle się czujesz po leku, nie pij wcale.
Nie wiadomo, aby ten lek przeciwwirusowy wchodził w niebezpieczne połączenie z alkoholem. Lek może jednak powodować nudności, biegunkę i zawroty głowy, a alkohol może te dolegliwości nasilać. Częste picie większych ilości alkoholu może też dodatkowo obciążać szpik kostny, na który ten lek również może działać.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silne zawroty głowy lub splątanie
- nasilone nudności, wymioty lub biegunka
- gorączka, dreszcze lub ból gardła
- łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia
- nietypowe osłabienie i bladość
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie jest wymagana zmiana dawkowania walgancyklowiru ani zakaz spożywania alkoholu. Warto poinformować pacjenta, że umiarkowanie w piciu alkoholu jest rozsądne ze względu na chorobę podstawową i możliwe działania niepożądane leku.
Skutek kliniczny
Przy okazjonalnym spożyciu niewielkich ilości alkoholu nie należy spodziewać się istotnych klinicznie skutków. Duże lub regularnie spożywane ilości alkoholu mogą nasilać dolegliwości żołądkowo-jelitowe i zawroty głowy oraz potencjalnie pogłębiać neutropenię, małopłytkowość lub niedokrwistość wywołane przez gancyklowir.
Mechanizm
Nie jest znana interakcja farmakokinetyczna walgancyklowiru z etanolem. Walgancyklowir jest prolekiem przekształcanym przez esterazy w ścianie jelita i w wątrobie do gancyklowiru, który jest wydalany głównie przez nerki w postaci niezmienionej, bez udziału izoenzymów cytochromu P450 metabolizujących etanol. Charakterystyka produktu walgancyklowiru w postaci roztworu doustnego i tabletek powlekanych nie wymienia alkoholu ani w przeciwwskazaniach, ani wśród interakcji[1]. Teoretycznie możliwe jest jedynie sumowanie się działań niepożądanych, takich jak nudności, biegunka, ból i zawroty głowy, a przy przewlekłym nadużywaniu alkoholu także nasilenie toksycznego wpływu na szpik kostny.
Monitorować
- morfologia krwi zgodnie z zaleceniami lekarza prowadzącego
- objawy żołądkowo-jelitowe i zawroty głowy u osób pijących większe ilości alkoholu
Kiedy ocena się zmienia
| Duże ilości alkoholu lub picie codzienneilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Przewlekłe nadużywanie alkoholu samo w sobie może hamować czynność szpiku i powodować małopłytkowość, co teoretycznie może nasilać mielotoksyczność gancyklowiru. U takich pacjentów warto zwrócić szczególną uwagę na wyniki morfologii krwi i zachęcić do ograniczenia picia. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Valcyte 50 mg/ml, proszek do sporządzania roztworu doustnego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/valcyte-100326589/
Inne interakcje tych leków 32
Niekorzystna interakcjaNLPZ – pochodne kwasu octowego (np. diklofenak, aceklofenak, indometacyna)+ Nukleozydy i nukleotydy przeciwwirusowe (np. acyklowir, walgancyklowir, walacyklowir) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu NLPZ z grupy pochodnych kwasu octowego i przeciwwirusowego analogu nukleozydu lub nukleotydu ogranicz NLPZ do najkrótszego leczenia w najmniejszej skutecznej dawce, zadbaj o dobre nawodnienie pacjenta i kontroluj czynność nerek.Jeśli przyjmujesz lek przeciwwirusowy, taki jak acyklowir lub walacyklowir, nie sięgaj bez porady farmaceuty lub lekarza po diklofenak, indometacynę ani podobne leki przeciwbólowe, a na ból wybierz raczej paracetamol i pij dużo płynów.opóźniony (dni)opisy przypadków
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek przeciwwirusowy, taki jak acyklowir lub walacyklowir, nie sięgaj bez porady farmaceuty lub lekarza po diklofenak, indometacynę ani podobne leki przeciwbólowe, a na ból wybierz raczej paracetamol i pij dużo płynów.
Leki przeciwbólowe i przeciwzapalne takie jak diklofenak, aceklofenak czy indometacyna mogą osłabiać pracę nerek. Leki przeciwwirusowe takie jak acyklowir, walacyklowir czy walgancyklowir są usuwane z organizmu przez nerki, więc przy słabszej pracy nerek ich ilość we krwi rośnie i łatwiej o działania niepożądane. Szczególnie niebezpieczne jest łączenie leków przeciwbólowych z cydofowirem, którego z nimi nie stosuje się wcale. Plaster z diklofenakiem zwykle nie stwarza takiego problemu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wyraźnie mniej moczu niż zwykle
- obrzęki nóg lub wokół oczu
- splątanie, dezorientacja lub nietypowa senność
- drżenie rąk, pobudzenie lub omamy
- silne osłabienie, nudności lub wymioty
- ból w okolicy lędźwiowej
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – wydalanie, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu NLPZ z grupy pochodnych kwasu octowego i przeciwwirusowego analogu nukleozydu lub nukleotydu ogranicz NLPZ do najkrótszego leczenia w najmniejszej skutecznej dawce, zadbaj o dobre nawodnienie pacjenta i kontroluj czynność nerek. U pacjentów z obniżonym eGFR, odwodnionych lub w podeszłym wieku lepiej zastąpić NLPZ paracetamolem. Dawkę acyklowiru, walacyklowiru i walgancyklowiru dostosuj do aktualnego klirensu kreatyniny, a przy dożylnym acyklowirze zapewnij odpowiednie nawodnienie i podawaj lek w powolnym wlewie. Cydofowiru nie łączy się z ogólnoustrojowymi NLPZ, a diklofenak, aceklofenak, indometacynę i acemetacynę odstawia się co najmniej 7 dni przed rozpoczęciem leczenia cydofowirem. Przy remdesiwirze kontroluj czynność nerek przed leczeniem i w jego trakcie, a NLPZ stosuj tylko przy wyraźnej potrzebie. Plaster z diklofenakiem epolaminą zwykle nie wymaga zmian w leczeniu.
Skutek kliniczny
Główne ryzyko to ostre uszkodzenie nerek oraz wzrost stężenia leku przeciwwirusowego z nasileniem jego działań niepożądanych. Przy kumulacji acyklowiru lub walacyklowiru mogą wystąpić objawy neurologiczne, takie jak splątanie, pobudzenie, drżenie czy omamy, a przy kumulacji walgancyklowiru nasila się toksyczność dla szpiku. Najpoważniejsze skutki, łącznie z nieodwracalnym uszkodzeniem nerek, dotyczą cydofowiru. Ryzyko rośnie u osób starszych, odwodnionych, z przewlekłą chorobą nerek i przy dożylnym podawaniu leku przeciwwirusowego.
Mechanizm
NLPZ hamują syntezę prostaglandyn w nerkach, które podtrzymują przepływ krwi przez nerki i filtrację kłębuszkową, zwłaszcza przy odwodnieniu, niewydolności serca i w starszym wieku. Nukleozydy i nukleotydy przeciwwirusowe wydalane są głównie przez nerki w drodze filtracji i wydzielania kanalikowego, więc spadek filtracji prowadzi do ich kumulacji. Część z nich sama uszkadza nerki – acyklowir podany dożylnie może wytrącać się w kanalikach, a cydofowir uszkadza kanaliki proksymalne – dlatego działanie nefrotoksyczne obu grup się sumuje. Mechanizm jest wspólny dla wszystkich ogólnoustrojowych NLPZ z grupy pochodnych kwasu octowego i wszystkich wymienionych leków przeciwwirusowych, a różni się jedynie nasileniem.
Monitorować
- stężenie kreatyniny i eGFR przed leczeniem i w jego trakcie
- ilość oddawanego moczu i stan nawodnienia
- białko i glukoza w moczu przy cydofowirze
- objawy neurologiczne (splątanie, drżenie, omamy) przy acyklowirze i walacyklowirze
- morfologia krwi przy walgancyklowirze
- potas w surowicy u pacjentów z ryzykiem uszkodzenia nerek
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa (żel, plaster, maść)postać · NLPZ – pochodne kwasu octowego | ryzyko maleje | NLPZ stosowane na skórę osiągają bardzo małe stężenie we krwi i praktycznie nie wpływają na czynność nerek, o ile nie stosuje się ich na dużą powierzchnię ciała. |
| Miejscowa (krem, maść do oczu)postać · nukleozydy i nukleotydy przeciwwirusowe | ryzyko maleje | Acyklowir w kremie lub maści do oczu nie osiąga stężeń ogólnoustrojowych istotnych dla nerek, więc interakcja nie ma znaczenia. |
| Dożylnadroga podania · nukleozydy i nukleotydy przeciwwirusowe | ryzyko rośnie | Dożylny acyklowir może wytrącać się w kanalikach nerkowych, a NLPZ dodatkowo zmniejszają filtrację, dlatego w czasie wlewów należy unikać NLPZ, nawadniać pacjenta i codziennie kontrolować kreatyninę. |
| eGFR ≤ 60 ml/min/1,73 m²pacjent | ryzyko rośnie | Przy obniżonym eGFR ryzyko ostrego uszkodzenia nerek i kumulacji leku przeciwwirusowego wyraźnie rośnie, dlatego należy unikać NLPZ i dostosować dawkę leku przeciwwirusowego do klirensu kreatyniny. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych czynność nerek jest często obniżona mimo prawidłowej kreatyniny, a neurotoksyczność acyklowiru i walacyklowiru występuje częściej, dlatego preferuje się paracetamol. |
| Kilka dniczas leczenia · NLPZ – pochodne kwasu octowego | ryzyko maleje | Krótkie stosowanie NLPZ u młodej, dobrze nawodnionej osoby z prawidłową czynnością nerek wiąże się z małym ryzykiem, ale nie dotyczy to cydofowiru. |
| odstep ≥ 7 dni przed cydofowiremNLPZ – pochodne kwasu octowego | inne zalecenie | Przed rozpoczęciem leczenia cydofowirem ogólnoustrojowe NLPZ odstawia się z odpowiednim wyprzedzeniem i nie wraca się do nich w trakcie terapii. |
Niekorzystna interakcjaNLPZ – pochodne kwasu propionowego (np. ibuprofen, ketoprofen, deksketoprofen)+ Nukleozydy i nukleotydy przeciwwirusowe (np. acyklowir, walgancyklowir, walacyklowir) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu NLPZ z grupy pochodnych kwasu propionowego i przeciwwirusowego nukleozydu lub nukleotydu ogranicz NLPZ do najmniejszej skutecznej dawki i najkrótszego czasu, zadbaj o dobre nawodnienie i kontroluj czynność nerek u pacjentów z grup ryzyka.Jeśli przyjmujesz lek przeciwwirusowy z tej grupy, bierz lek przeciwbólowy z grupy NLPZ tylko wtedy, gdy jest potrzebny, w najmniejszej dawce i jak najkrócej, pij odpowiednio dużo płynów i powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że stosujesz oba leki.opóźniony (dni)opisy przypadków
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek przeciwwirusowy z tej grupy, bierz lek przeciwbólowy z grupy NLPZ tylko wtedy, gdy jest potrzebny, w najmniejszej dawce i jak najkrócej, pij odpowiednio dużo płynów i powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że stosujesz oba leki.
Leki przeciwbólowe, takie jak ibuprofen, ketoprofen czy naproksen, mogą na pewien czas osłabić pracę nerek. Leki przeciwwirusowe, takie jak acyklowir, walacyklowir czy walgancyklowir, są usuwane z organizmu przez nerki, więc przy słabszej pracy nerek gromadzą się we krwi i mogą częściej dawać działania niepożądane. Ryzyko jest większe u osób starszych, odwodnionych i chorujących na nerki. Krótkie przyjęcie leku przeciwbólowego przez młodą, zdrową osobę zwykle nie jest groźne.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wyraźnie mniej oddawanego moczu albo ciemny mocz
- obrzęki nóg lub wokół oczu
- splątanie, nadmierna senność, drżenie rąk albo widzenie lub słyszenie rzeczy, których nie ma
- silne osłabienie, nudności lub wymioty
- gorączka, częste infekcje, łatwe siniaczenie lub krwawienia przy walgancyklowirze
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – wydalanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu NLPZ z grupy pochodnych kwasu propionowego i przeciwwirusowego nukleozydu lub nukleotydu ogranicz NLPZ do najmniejszej skutecznej dawki i najkrótszego czasu, zadbaj o dobre nawodnienie i kontroluj czynność nerek u pacjentów z grup ryzyka. Gdy wystarczy działanie przeciwbólowe lub przeciwgorączkowe, preferuj paracetamol. Przy dożylnym acyklowirze w dużych dawkach oraz przy walgancyklowirze oznacz kreatyninę przed leczeniem i w jego trakcie, a dawkę leku przeciwwirusowego dostosuj do aktualnej czynności nerek. U osób starszych przyjmujących walacyklowir lub acyklowir na półpasiec unikaj dłuższego stosowania NLPZ, bo pogorszenie czynności nerek sprzyja objawom neurotoksycznym. Remdesiwir podaje się krótko w szpitalu przy kontroli czynności nerek, więc wystarczy standardowe monitorowanie. Cydofowiru nie łączy się z NLPZ, a NLPZ należy odstawić z wyprzedzeniem przed rozpoczęciem leczenia cydofowirem.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ostrego uszkodzenia nerek i kumulacji leku przeciwwirusowego. Nagromadzenie acyklowiru, także po walacyklowirze, może dawać objawy neurotoksyczne, takie jak splątanie, senność, drżenia, zaburzenia mowy i omamy, zwłaszcza u osób starszych. Nagromadzenie gancyklowiru po walgancyklowirze nasila jego toksyczność wobec szpiku, czyli neutropenię, małopłytkowość i niedokrwistość. W skojarzeniu z cydofowirem może dojść do ciężkiego, czasem nieodwracalnego uszkodzenia nerek z białkomoczem i cechami zespołu Fanconiego. Przy krótkim stosowaniu doustnych dawek przeciwbólowych NLPZ u osoby z prawidłową czynnością nerek i dobrym nawodnieniem ryzyko jest małe.
Mechanizm
NLPZ hamują cyklooksygenazę i zmniejszają syntezę prostaglandyn, które rozszerzają tętniczki doprowadzające kłębuszków nerkowych, przez co obniżają przepływ nerkowy i filtrację kłębuszkową. Ma to szczególne znaczenie przy odwodnieniu, niewydolności serca, marskości wątroby i u osób starszych. Nukleozydy i nukleotydy przeciwwirusowe są wydalane głównie przez nerki, a część z nich sama uszkadza nerki. Cydofowir uszkadza kanalik proksymalny. Acyklowir w dużych dawkach dożylnych może wytrącać się w kanalikach w postaci kryształów. Pogorszenie czynności nerek przez NLPZ zmniejsza klirens leku przeciwwirusowego, zwiększa jego stężenie i sumuje się z jego własnym działaniem nefrotoksycznym. Mechanizm jest wspólny dla wszystkich NLPZ z grupy pochodnych kwasu propionowego, także dla deksketoprofenu i deksibuprofenu, mimo braku danych o ich parach. Nasilenie interakcji zależy od leku przeciwwirusowego. Najsilniejsza jest z cydofowirem, umiarkowana z dożylnym acyklowirem oraz z walacyklowirem i walgancyklowirem u osób z osłabioną czynnością nerek, a najsłabsza i głównie teoretyczna z remdesiwirem.
Monitorować
- stężenie kreatyniny i eGFR przed leczeniem i w jego trakcie, zwłaszcza przy podaniu dożylnym, u osób starszych i z chorobą nerek
- stan nawodnienia i ilość oddawanego moczu
- białkomocz i glikozuria przed każdą dawką cydofowiru
- morfologia krwi z rozmazem przy walgancyklowirze
- objawy neurotoksyczne (splątanie, senność, drżenia, omamy) przy acyklowirze i walacyklowirze u osób starszych lub z osłabioną czynnością nerek
- ciśnienie tętnicze i obrzęki przy dłuższym stosowaniu NLPZ
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa (żel, krem, plaster)postać · NLPZ – pochodne kwasu propionowego | ryzyko maleje | Po zastosowaniu NLPZ na skórę stężenia we krwi są niewielkie i nie wpływają istotnie na czynność nerek, o ile preparat stosuje się na ograniczonej powierzchni i nie przez długi czas. |
| Miejscowa (krem, maść do oczu)postać · nukleozydy i nukleotydy przeciwwirusowe | interakcja nie dotyczy | Acyklowir stosowany na skórę, wargi lub do oka nie osiąga stężeń ogólnoustrojowych istotnych dla nerek, więc interakcja nie występuje. |
| Dożylnadroga podania · nukleozydy i nukleotydy przeciwwirusowe | ryzyko rośnie | Dożylny acyklowir w dużych dawkach może wytrącać się w kanalikach nerkowych, a zmniejszenie filtracji przez NLPZ sprzyja temu zjawisku. Wymagane jest dobre nawodnienie, kontrola kreatyniny i unikanie NLPZ, jeśli to możliwe. |
| eGFR ≤ 60 ml/min/1,73 m²pacjent | ryzyko rośnie | Przy osłabionej czynności nerek NLPZ łatwiej wywołują ostre uszkodzenie nerek, a lek przeciwwirusowy szybciej się kumuluje. Należy unikać NLPZ, dostosować dawkę leku przeciwwirusowego do eGFR i kontrolować kreatyninę. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występuje ukryte osłabienie czynności nerek i odwodnienie, co zwiększa ryzyko uszkodzenia nerek oraz neurotoksyczności acyklowiru i walacyklowiru. Preferowany jest paracetamol. |
| Doraźnie, kilka dniczas leczenia · NLPZ – pochodne kwasu propionowego | ryzyko maleje | Krótkie, doraźne stosowanie doustnych NLPZ w dawkach przeciwbólowych u osoby z prawidłową czynnością nerek, dobrze nawodnionej i przyjmującej doustny lek przeciwwirusowy, ma małe znaczenie kliniczne. |
Niekorzystna interakcjaAminoglikozydy (np. gentamycyna, amikacyna)+ Nukleozydy i nukleotydy przeciwwirusowe (np. acyklowir, walgancyklowir, walacyklowir) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu aminoglikozydu i nukleozydowego lub nukleotydowego leku przeciwwirusowego oceń czynność nerek przed rozpoczęciem leczenia i regularnie w jego trakcie, dawkuj oba leki według aktualnego klirensu kreatyniny i oznaczaj stężenia aminoglikozydu.Jeśli dostajesz jednocześnie antybiotyk aminoglikozydowy i lek przeciwwirusowy z tej grupy, pij tyle płynów, ile zaleci lekarz, wykonuj zlecone badania krwi i od razu zgłaszaj zmniejszenie ilości moczu, szum w uszach lub zawroty głowy.opóźniony (dni)opisy przypadków
Niekorzystna interakcja
Jeśli dostajesz jednocześnie antybiotyk aminoglikozydowy i lek przeciwwirusowy z tej grupy, pij tyle płynów, ile zaleci lekarz, wykonuj zlecone badania krwi i od razu zgłaszaj zmniejszenie ilości moczu, szum w uszach lub zawroty głowy.
Antybiotyki aminoglikozydowe, takie jak gentamycyna i amikacyna, oraz niektóre leki przeciwwirusowe, np. acyklowir, walacyklowir, walgancyklowir czy cydofowir, mogą obciążać nerki. Gdy przyjmujesz je razem, ryzyko uszkodzenia nerek rośnie, a leki mogą gromadzić się w organizmie i silniej działać na słuch, równowagę lub krew. Takie połączenie stosuje się zwykle w szpitalu, pod kontrolą badań krwi. Gentamycyna w kroplach do oczu lub maści nie stwarza tego problemu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wyraźnie mniej oddawanego moczu
- obrzęki nóg lub wokół oczu
- szum lub dzwonienie w uszach
- pogorszenie słuchu
- zawroty głowy lub chwiejność przy chodzeniu
- splątanie, drżenie rąk lub nietypowa senność
- nietypowe zmęczenie, siniaki lub częste infekcje
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – wydalanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu aminoglikozydu i nukleozydowego lub nukleotydowego leku przeciwwirusowego oceń czynność nerek przed rozpoczęciem leczenia i regularnie w jego trakcie, dawkuj oba leki według aktualnego klirensu kreatyniny i oznaczaj stężenia aminoglikozydu. Cydofowiru nie łączy się z aminoglikozydami, a aminoglikozyd odstawia się co najmniej 7 dni przed podaniem cydofowiru. Acyklowir dożylny podawaj we wlewie powolnym przy dobrym nawodnieniu pacjenta. Przy walgancyklowirze, oprócz czynności nerek, kontroluj morfologię krwi. Unikaj dodatkowych leków nefrotoksycznych i odwodnienia, a gdy pozwala na to wrażliwość drobnoustroju, rozważ antybiotyk z innej grupy lub skrócenie aminoglikozydoterapii do minimum.
Skutek kliniczny
Głównym ryzykiem jest ostre uszkodzenie nerek, objawiające się wzrostem stężenia kreatyniny i zmniejszeniem diurezy. Kumulacja aminoglikozydu zwiększa ryzyko trwałego uszkodzenia słuchu i narządu równowagi. Kumulacja acyklowiru lub acyklowiru z walacyklowiru może wywołać objawy neurotoksyczne, takie jak splątanie, drżenia i zaburzenia świadomości. Kumulacja gancyklowiru nasila zahamowanie czynności szpiku. Przy cydofowirze uszkodzenie nerek może być ciężkie i nieodwracalne.
Mechanizm
Aminoglikozydy gromadzą się w komórkach kanalika proksymalnego i uszkadzają je, a acyklowir podawany dożylnie może wytrącać się w kanalikach w postaci kryształów. Cydofowir, gancyklowir uwalniany z walgancyklowiru oraz w mniejszym stopniu remdesiwir również mogą obciążać nerki, przez co działanie nefrotoksyczne się sumuje. Obie grupy są wydalane głównie przez nerki, więc pogorszenie ich czynności zmniejsza eliminację zarówno aminoglikozydu, jak i leku przeciwwirusowego lub jego aktywnego metabolitu. Prowadzi to do kumulacji obu leków i nasilenia ich działań niepożądanych.
Monitorować
- stężenie kreatyniny i eGFR lub klirens kreatyniny
- diureza i bilans płynów
- stężenia minimalne aminoglikozydu
- słuch i równowaga (szum w uszach, zawroty głowy)
- elektrolity, w tym potas i magnez
- objawy neurotoksyczności przy acyklowirze i walacyklowirze (splątanie, drżenia)
- morfologia krwi przy walgancyklowirze
- białkomocz i glukozuria przy cydofowirze
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa (krople do oczu, maść, krem)postać · aminoglikozydy | interakcja nie dotyczy | Gentamycyna stosowana miejscowo osiąga znikome stężenia we krwi i nie zwiększa nefrotoksyczności leków przeciwwirusowych. |
| Dożylnadroga podania · nukleozydy i nukleotydy przeciwwirusowe | ryzyko rośnie | Acyklowir podawany dożylnie może wytrącać się w kanalikach nerkowych, co wyraźnie zwiększa ryzyko ostrego uszkodzenia nerek w skojarzeniu z aminoglikozydem. |
| eGFR ≤ 60 ml/min/1,73 m²pacjent | ryzyko rośnie | Przy obniżonym eGFR oba leki szybciej się kumulują, co wymaga zmniejszenia dawek i częstszej kontroli kreatyniny oraz stężeń aminoglikozydu. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częstsze są ukryte zaburzenia czynności nerek i odwodnienie, co sprzyja kumulacji obu leków. |
| Leczenie przedłużone ponad kilka dniczas leczenia · aminoglikozydy | ryzyko rośnie | Nefrotoksyczność aminoglikozydów narasta z czasem leczenia, dlatego przy dłuższej terapii skojarzonej ryzyko uszkodzenia nerek i słuchu rośnie. |
Niekorzystna interakcjaAnalogi iperytu azotowego (np. cyklofosfamid, bendamustyna, melfalan)+ Nukleozydy i nukleotydy przeciwwirusowe (np. acyklowir, walgancyklowir, walacyklowir) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu analogu iperytu azotowego i nukleozydowego lub nukleotydowego leku przeciwwirusowego kontroluj morfologię krwi i czynność nerek oraz dostosuj dawkę leku przeciwwirusowego do aktualnego klirensu kreatyniny.Jeśli przyjmujesz lek na chemioterapię razem z lekiem przeciwwirusowym, regularnie rób zlecone badania krwi, pij odpowiednio dużo płynów i nie zmieniaj dawek samodzielnie.opóźniony (dni)opisy przypadków
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek na chemioterapię razem z lekiem przeciwwirusowym, regularnie rób zlecone badania krwi, pij odpowiednio dużo płynów i nie zmieniaj dawek samodzielnie.
Niektóre leki stosowane w chemioterapii, na przykład cyklofosfamid, ifosfamid, melfalan czy bendamustyna, mogą obciążać nerki i szpik, który wytwarza krwinki. Część leków przeciwwirusowych, na przykład walgancyklowir, cydofowir czy acyklowir, działa podobnie i jest usuwana z organizmu przez nerki. Przy jednoczesnym stosowaniu ich działania niepożądane mogą się sumować, co zwiększa ryzyko uszkodzenia nerek, zakażeń i krwawień. Lekarz zwykle kontroluje wtedy wyniki krwi i dobiera dawkę leku przeciwwirusowego do pracy nerek.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub ból gardła
- siniaki, krwawienie z nosa lub dziąseł, krew w moczu
- wyraźnie mniej oddawanego moczu albo obrzęki nóg
- silne osłabienie, bladość, duszność przy niewielkim wysiłku
- splątanie, drżenie rąk lub nietypowa senność
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – wydalanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu analogu iperytu azotowego i nukleozydowego lub nukleotydowego leku przeciwwirusowego kontroluj morfologię krwi i czynność nerek oraz dostosuj dawkę leku przeciwwirusowego do aktualnego klirensu kreatyniny. Cydofowiru nie łączy się z ifosfamidem ani cyklofosfamidem, a między ostatnią dawką leku nefrotoksycznego a cydofowirem zachowuje się co najmniej 7 dni przerwy. Przy walgancyklowirze z lekiem alkilującym podawanym ogólnie rozważ profilaktykę CMV lekiem niehamującym szpiku albo częstszą kontrolę morfologii. Acyklowir dożylny w dużych dawkach podawaj z odpowiednim nawodnieniem i w powolnym wlewie, zwłaszcza w trakcie leczenia ifosfamidem. Przed każdym cyklem chemioterapii ponownie oceń dawkę leku przeciwwirusowego.
Skutek kliniczny
Możliwe jest ostre uszkodzenie nerek, w tym uszkodzenie kanalików nerkowych z utratą elektrolitów, a także nasilona neutropenia, małopłytkowość i niedokrwistość. Sumowanie się tych działań zwiększa ryzyko ciężkich zakażeń i krwawień. Narastająca niewydolność nerek może prowadzić do kumulacji leku przeciwwirusowego i objawów neurotoksycznych, szczególnie przy acyklowirze.
Mechanizm
Analogi iperytu azotowego hamują czynność szpiku, a ifosfamid i w mniejszym stopniu cyklofosfamid oraz melfalan mogą też uszkadzać nerki. Nukleozydowe i nukleotydowe leki przeciwwirusowe są wydalane głównie przez nerki. Część z nich również uszkadza nerki (cydofowir, acyklowir w dużych dawkach dożylnych) albo hamuje czynność szpiku (walgancyklowir). Działania toksyczne obu grup sumują się. Pogorszenie czynności nerek przez lek alkilujący zmniejsza wydalanie leku przeciwwirusowego i zwiększa jego stężenie we krwi, co dodatkowo nasila jego toksyczność. Interakcja nie jest jednakowa w całej klasie. Najsilniej dotyczy połączeń cydofowiru z ifosfamidem i cyklofosfamidem oraz walgancyklowiru z lekami alkilującymi podawanymi ogólnie. Słabiej dotyczy acyklowiru i walacyklowiru w zwykłych dawkach doustnych.
Monitorować
- stężenie kreatyniny i eGFR przed każdym cyklem i w trakcie leczenia przeciwwirusowego
- morfologia krwi z rozmazem, zwłaszcza liczba neutrofili i płytek krwi
- elektrolity: potas, fosforany, magnez, wodorowęglany
- badanie ogólne moczu z oceną białkomoczu i glukozurii
- objawy neurotoksyczności przy acyklowirze i walacyklowirze u chorych z pogarszającą się czynnością nerek
Kiedy ocena się zmienia
| Na skórędroga podania · analogi iperytu azotowego | interakcja nie dotyczy | Lek alkilujący stosowany miejscowo na skórę, jak żel z chlormetyną, praktycznie nie przenika do krwi i nie sumuje toksyczności z lekiem przeciwwirusowym. |
| Dawki mieloablacyjne lub wysokodawkowe schematy przed przeszczepieniemdawka · analogi iperytu azotowego | ryzyko rośnie | Wysokodawkowy cyklofosfamid, ifosfamid lub melfalan silniej uszkadzają nerki i szpik, więc sumowanie toksyczności z lekiem przeciwwirusowym jest bardziej prawdopodobne. Wymaga to częstszej kontroli kreatyniny i morfologii. |
| Dożylnie w dużych dawkach (acyklowir)droga podania · nukleozydy i nukleotydy przeciwwirusowe | ryzyko rośnie | Acyklowir podawany dożylnie w dużych dawkach może wytrącać się w kanalikach nerkowych i powodować ostre uszkodzenie nerek. Ryzyko rośnie przy jednoczesnym leczeniu ifosfamidem i przy odwodnieniu. Konieczne są nawodnienie, powolny wlew i kontrola kreatyniny. |
| eGFR ≤ 60 ml/min/1,73 m2pacjent | ryzyko rośnie | Przy obniżonym eGFR leki przeciwwirusowe kumulują się, a melfalan i metabolity cyklofosfamidu wydalane są wolniej. Dawki leków przeciwwirusowych trzeba zmniejszyć zgodnie z klirensem kreatyniny i ponownie przeliczyć po każdej zmianie czynności nerek. |
| odstep ≥ 7 dni między ostatnią dawką leku nefrotoksycznego a cydofowiremnukleozydy i nukleotydy przeciwwirusowe | ryzyko maleje | Zachowanie co najmniej 7 dni przerwy między ifosfamidem lub cyklofosfamidem a cydofowirem zmniejsza ryzyko sumowania nefrotoksyczności. Cydofowir podaje się wtedy z nawodnieniem i probenecydem pod kontrolą kreatyniny i białkomoczu. |
Niekorzystna interakcjaBisfosfoniany (np. kwas ibandronowy, kwas zoledronowy, kwas pamidronowy)+ Nukleozydy i nukleotydy przeciwwirusowe (np. acyklowir, walgancyklowir, walacyklowir) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu bisfosfonianu i nukleozydowego lub nukleotydowego leku przeciwwirusowego oceń czynność nerek przed leczeniem i kontroluj ją w trakcie, zwłaszcza gdy bisfosfonian podawany jest dożylnie.Jeśli dostajesz lek na kości i lek przeciwwirusowy z tej grupy, powiedz o tym lekarzowi, pij odpowiednio dużo płynów i wykonuj zlecone badania nerek.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli dostajesz lek na kości i lek przeciwwirusowy z tej grupy, powiedz o tym lekarzowi, pij odpowiednio dużo płynów i wykonuj zlecone badania nerek.
Niektóre leki na kości podawane w kroplówce, takie jak kwas zoledronowy czy kwas pamidronowy, oraz niektóre leki przeciwwirusowe, takie jak cydofowir, acyklowir czy walacyklowir, mogą obciążać nerki. Stosowane razem mogą bardziej uszkodzić nerki, a wtedy oba leki gorzej się wydalają i mogą działać silniej, niż powinny. Tabletki na kości, takie jak kwas alendronowy czy kwas risedronowy, praktycznie nie powodują tego problemu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wyraźnie mniejsza ilość oddawanego moczu
- obrzęki nóg lub twarzy
- nasilone osłabienie, nudności lub brak apetytu
- splątanie, drżenie rąk lub dziwne zachowanie
- skurcze mięśni lub mrowienie wokół ust
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – wydalanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu bisfosfonianu i nukleozydowego lub nukleotydowego leku przeciwwirusowego oceń czynność nerek przed leczeniem i kontroluj ją w trakcie, zwłaszcza gdy bisfosfonian podawany jest dożylnie. Cydofowiru nie łączy się z dożylnymi bisfosfonianami (kwas zoledronowy, kwas pamidronowy, kwas ibandronowy we wlewie). Inne leki nefrotoksyczne należy odstawić co najmniej 7 dni przed podaniem cydofowiru, a wlew bisfosfonianu odroczyć do zakończenia leczenia cydofowirem. Przy dożylnym acyklowirze lub dużych dawkach walacyklowiru zapewnij dobre nawodnienie, dostosuj dawki obu leków do aktualnej czynności nerek i rozważ przesunięcie wlewu bisfosfonianu na czas po zakończeniu kuracji przeciwwirusowej. Przy walgancyklowirze dostosuj jego dawkę do klirensu kreatyniny i kontroluj morfologię krwi. Doustne bisfosfoniany (kwas alendronowy, kwas risedronowy, doustny kwas ibandronowy) oraz remdesiwir nie wymagają szczególnego postępowania poza standardową kontrolą nerek.
Skutek kliniczny
Główne zagrożenie to ostre uszkodzenie nerek, aż do niewydolności nerek wymagającej dializ, zwłaszcza po połączeniu cydofowiru z dożylnym bisfosfonianem. Pogorszenie czynności nerek prowadzi do kumulacji leków. Przy acyklowirze i walacyklowirze może to wywołać objawy neurotoksyczne, takie jak splątanie, drżenie czy omamy. Przy walgancyklowirze nasila się toksyczność wobec szpiku. Przy bisfosfonianach może wystąpić hipokalcemia i dalsze uszkodzenie nerek.
Mechanizm
Bisfosfoniany podawane dożylnie, zwłaszcza kwas zoledronowy i kwas pamidronowy, mogą uszkadzać kanaliki i kłębuszki nerkowe. Część leków przeciwwirusowych z tej grupy także działa nefrotoksycznie. Cydofowir silnie uszkadza kanaliki bliższe. Acyklowir podawany dożylnie lub w dużych dawkach, także jako walacyklowir, może wytrącać się w kanalikach w postaci kryształów. Działania te sumują się. Leki obu grup są wydalane głównie przez nerki, więc pogorszenie czynności nerek zwiększa ich stężenia i nasila działania niepożądane obu leków. Interakcja nie jest wspólna dla wszystkich leków obu grup. Najsilniej dotyczy dożylnych bisfosfonianów w połączeniu z cydofowirem. Słabiej dotyczy acyklowiru, walacyklowiru i walgancyklowiru. W praktyce nie dotyczy doustnych bisfosfonianów ani remdesiwiru.
Monitorować
- stężenie kreatyniny i eGFR przed każdym wlewem bisfosfonianu i w trakcie leczenia przeciwwirusowego
- białkomocz i glikozuria (przy cydofowirze)
- stężenie wapnia, fosforanów i magnezu w surowicy
- bilans płynów i stan nawodnienia
- morfologia krwi (przy walgancyklowirze)
- objawy neurologiczne – splątanie, drżenie, zaburzenia świadomości (przy acyklowirze i walacyklowirze)
Kiedy ocena się zmienia
| Doustnadroga podania · bisfosfoniany | ryzyko maleje | Doustne bisfosfoniany, w tym doustny kwas ibandronowy, osiągają bardzo małe stężenia ogólnoustrojowe i nie działają istotnie nefrotoksycznie. Wystarcza standardowa ocena czynności nerek przed rozpoczęciem leczenia. |
| odstep ≤ 7 dninukleozydy i nukleotydy przeciwwirusowe | ryzyko rośnie | Cydofowiru nie łączy się z dożylnymi bisfosfonianami. Wlew kwasu zoledronowego, pamidronowego lub ibandronowego w ciągu 7 dni przed podaniem cydofowiru albo w trakcie leczenia nim grozi ciężkim, ostrym uszkodzeniem nerek. |
| Dożylnadroga podania · nukleozydy i nukleotydy przeciwwirusowe | ryzyko rośnie | Dożylny acyklowir niesie większe ryzyko krystalurii i ostrego uszkodzenia nerek niż postać doustna. Zapewnij nawodnienie, podawaj wlew powoli i w miarę możliwości nie łącz go w tym samym czasie z wlewem bisfosfonianu. |
| Duża dawka (np. walacyklowir w leczeniu półpaśca)dawka · nukleozydy i nukleotydy przeciwwirusowe | ryzyko rośnie | Duże dawki walacyklowiru lub acyklowiru doustnego zwiększają ryzyko krystalurii i neurotoksyczności, zwłaszcza u osób starszych i odwodnionych. Dostosuj dawkę do klirensu kreatyniny. |
| ObniżonyeGFR · pacjent | inne zalecenie | Przy upośledzonej czynności nerek zmniejsz dawki leków przeciwwirusowych zgodnie z klirensem kreatyniny i rozważ odroczenie lub rezygnację z dożylnego bisfosfonianu na rzecz denozumabu. Przy ciężkiej niewydolności nerek kwasu zoledronowego się nie stosuje. |
Niekorzystna interakcjaInhibitory kalcyneuryny (np. takrolimus, cyklosporyna, woklosporyna)+ Nukleozydy i nukleotydy przeciwwirusowe (np. acyklowir, walgancyklowir, walacyklowir) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu inhibitora kalcyneuryny i nukleozydowego lub nukleotydowego leku przeciwwirusowego dawkuj lek przeciwwirusowy według aktualnego eGFR i regularnie kontroluj funkcję nerek.Przyjmuj oba leki tak, jak zalecił lekarz, rób zlecone badania krwi i przed każdą nową kuracją przeciwwirusową powiedz lekarzowi, że przyjmujesz lek hamujący odporność.opóźniony (dni)opisy przypadków
Niekorzystna interakcja
Przyjmuj oba leki tak, jak zalecił lekarz, rób zlecone badania krwi i przed każdą nową kuracją przeciwwirusową powiedz lekarzowi, że przyjmujesz lek hamujący odporność.
Leki chroniące przeszczep lub hamujące układ odpornościowy, takie jak takrolimus czy cyklosporyna, mogą osłabiać pracę nerek. Leki przeciwwirusowe, na przykład acyklowir, walacyklowir czy walgancyklowir, są usuwane z organizmu przez nerki, więc gdy nerki pracują słabiej, lek przeciwwirusowy gromadzi się w organizmie i może szkodzić. Te leki często stosuje się razem i jest to bezpieczne, jeśli dawka jest dobrana do pracy nerek i regularnie robisz badania krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wyraźnie mniej oddawanego moczu albo ciemny mocz
- obrzęki nóg lub twarzy, szybki przyrost masy ciała
- splątanie, dezorientacja, omamy lub niezwykła senność
- drżenie rąk albo całego ciała
- gorączka, dreszcze lub częste infekcje
- łatwe siniaczenie, krwawienie z dziąseł lub nosa
- silne zmęczenie, bladość i duszność przy wysiłku
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – wydalanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu inhibitora kalcyneuryny i nukleozydowego lub nukleotydowego leku przeciwwirusowego dawkuj lek przeciwwirusowy według aktualnego eGFR i regularnie kontroluj funkcję nerek. Połączenie jest często niezbędne, na przykład walgancyklowir w profilaktyce zakażenia CMV u biorców przeszczepów otrzymujących takrolimus, dlatego zwykle nie odstawia się żadnego z leków, tylko ściśle monitoruje pacjenta. Przed włączeniem leku przeciwwirusowego oznacz kreatyninę i eGFR, a w trakcie leczenia powtarzaj oznaczenia, zwłaszcza przy podaniu dożylnym i dużych dawkach. Acyklowir dożylny podawaj we wlewie, przy dobrym nawodnieniu pacjenta. Przy walgancyklowirze regularnie kontroluj morfologię krwi z rozmazem. Przy remdesiwirze kontroluj funkcję nerek i aktywność aminotransferaz. Cydofowiru nie łącz z takrolimusem, cyklosporyną ani woklosporyną. Jeśli jego zastosowanie jest konieczne, decyzję podejmuje ośrodek specjalistyczny po rozważeniu przerwy w podawaniu leku nefrotoksycznego, z nawodnieniem i probenecydem zgodnie z charakterystyką produktu. Przy pogorszeniu funkcji nerek oznacz stężenie takrolimusa lub cyklosporyny i skoryguj dawkę leku przeciwwirusowego.
Skutek kliniczny
Główne ryzyko to ostre uszkodzenie nerek albo pogorszenie funkcji przeszczepionej nerki. Kumulacja leku przeciwwirusowego może dawać objawy toksyczne. Przy acyklowirze i walacyklowirze są to splątanie, drżenia, omamy i zaburzenia świadomości. Przy walgancyklowirze jest to zahamowanie czynności szpiku z leukopenią, neutropenią, niedokrwistością i małopłytkowością. Przy cydofowirze może wystąpić ciężka, czasem nieodwracalna niewydolność nerek z białkomoczem i cechami uszkodzenia kanalików. Pogorszenie funkcji nerek może też utrudniać prowadzenie terapii immunosupresyjnej.
Mechanizm
Interakcja wynika z sumowania się działania na nerki i z upośledzenia wydalania leków przeciwwirusowych. Jest wspólna dla całej klasy, bo dotyczy wszystkich leków obu grup. Inhibitory kalcyneuryny (takrolimus, cyklosporyna, woklosporyna) zwężają tętniczki doprowadzające w kłębuszkach nerkowych i zmniejszają przesączanie kłębuszkowe, a przy dłuższym stosowaniu mogą powodować przewlekłe uszkodzenie nerek. Acyklowir, walacyklowir, walgancyklowir i cydofowir są wydalane głównie przez nerki, więc spadek filtracji spowodowany inhibitorem kalcyneuryny prowadzi do kumulacji leku przeciwwirusowego i nasilenia jego działań toksycznych. Część leków grupy B sama uszkadza nerki. Acyklowir podawany dożylnie w dużych dawkach może wytrącać się w kanalikach nerkowych, a cydofowir jest bezpośrednio toksyczny dla kanalika proksymalnego. Remdesiwir zawiera nośnik wydalany przez nerki, który kumuluje się przy niewydolności nerek, a sam lek może zwiększać aktywność aminotransferaz. Woklosporyna nie ma oddzielnych danych dla tych par, ale ma ten sam mechanizm nefrotoksyczności co pozostałe inhibitory kalcyneuryny, dlatego nie stanowi wyjątku.
Monitorować
- kreatynina i eGFR przed rozpoczęciem i w trakcie leczenia przeciwwirusowego
- stężenie takrolimusa lub cyklosporyny w surowicy lub krwi pełnej przy zmianie funkcji nerek
- morfologia krwi z rozmazem przy stosowaniu walgancyklowiru
- białkomocz i badanie ogólne moczu przy stosowaniu cydofowiru
- objawy neurotoksyczności (splątanie, drżenia, omamy) przy acyklowirze i walacyklowirze
- aktywność aminotransferaz przy stosowaniu remdesiwiru
- diureza, bilans płynów i stan nawodnienia
- stężenie potasu w surowicy
Kiedy ocena się zmienia
| Dożylnadroga podania · nukleozydy i nukleotydy przeciwwirusowe | ryzyko rośnie | Dożylny acyklowir w dużych dawkach może wytrącać się w kanalikach nerkowych i dodatkowo uszkadzać nerki, co sumuje się z działaniem inhibitora kalcyneuryny. Wymaga to wlewu, a nie podania w bolusie, dobrego nawodnienia i częstszej kontroli kreatyniny. |
| ObniżonyeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Przy obniżonym eGFR ryzyko kumulacji acyklowiru, walacyklowiru i walgancyklowiru oraz ich toksyczności neurologicznej i hematologicznej jest wyraźnie większe. Dawkę leku przeciwwirusowego trzeba zmniejszyć zgodnie z charakterystyką produktu, a funkcję nerek kontrolować częściej. Remdesiwiru nie zaleca się przy ciężkiej niewydolności nerek z powodu kumulacji nośnika. |
| Duża, stosowana w leczeniu lub profilaktyce zakażenia CMVdawka · nukleozydy i nukleotydy przeciwwirusowe | ryzyko rośnie | Duże dawki walacyklowiru i walgancyklowiru stosowane w profilaktyce lub leczeniu zakażenia CMV zwiększają ryzyko neurotoksyczności i zahamowania szpiku, zwłaszcza gdy inhibitor kalcyneuryny pogarsza funkcję nerek. Wymaga to dawkowania według eGFR i regularnej kontroli morfologii. |
| wiek ≥ 65pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych funkcja nerek jest często obniżona, a ryzyko odwodnienia większe, co zwiększa kumulację leków przeciwwirusowych i ryzyko objawów neurologicznych przy acyklowirze i walacyklowirze. |
Niekorzystna interakcjaNukleozydy i nukleotydy przeciwwirusowe (np. acyklowir, walgancyklowir, walacyklowir)+ Przeciwnowotworowe inhibitory mTOR (np. ewerolimus, temsyrolimus) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu nukleozydowego lub nukleotydowego leku przeciwwirusowego i przeciwnowotworowego inhibitora mTOR można kontynuować leczenie, ale trzeba ocenić czynność nerek przed włączeniem leku przeciwwirusowego, kontrolować ją w trakcie i dostosowywać jego dawkę do aktualnego klirensu kreatyniny.Gdy przyjmujesz lek przeciwwirusowy z tej grupy razem z lekiem przeciwnowotworowym z grupy inhibitorów mTOR, pij odpowiednią ilość płynów (chyba że lekarz zalecił inaczej), nie pomijaj zleconych badań krwi i moczu, a przy niepokojących objawach od razu skontaktuj się z lekarzem.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Gdy przyjmujesz lek przeciwwirusowy z tej grupy razem z lekiem przeciwnowotworowym z grupy inhibitorów mTOR, pij odpowiednią ilość płynów (chyba że lekarz zalecił inaczej), nie pomijaj zleconych badań krwi i moczu, a przy niepokojących objawach od razu skontaktuj się z lekarzem.
Niektóre leki przeciwwirusowe, takie jak acyklowir, walacyklowir czy walgancyklowir, są usuwane z organizmu przez nerki i mogą je obciążać. Leki przeciwnowotworowe ewerolimus i temsyrolimus też mogą pogarszać pracę nerek, zwłaszcza gdy masz biegunkę lub wymioty i jesteś odwodniony. Gdy nerki pracują słabiej, lek przeciwwirusowy gromadzi się w organizmie i może wywołać splątanie, drżenia albo spadek liczby krwinek. Te leki często stosuje się razem, ale wymagają kontroli badań.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wyraźnie mniej oddawanego moczu
- obrzęki nóg lub twarzy
- splątanie, dezorientacja, nietypowa senność
- drżenie rąk, omamy, drgawki
- uporczywa biegunka lub wymioty
- gorączka, częste infekcje, łatwe siniaczenie lub krwawienia
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – wydalanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu nukleozydowego lub nukleotydowego leku przeciwwirusowego i przeciwnowotworowego inhibitora mTOR można kontynuować leczenie, ale trzeba ocenić czynność nerek przed włączeniem leku przeciwwirusowego, kontrolować ją w trakcie i dostosowywać jego dawkę do aktualnego klirensu kreatyniny. Należy zapewnić dobre nawodnienie i szybko leczyć biegunkę lub wymioty wywołane przez ewerolimus albo temsyrolimus. Acyklowir dożylny podaje się we wlewie trwającym co najmniej godzinę, przy odpowiednim nawodnieniu chorego. Przy walacyklowirze trzeba pamiętać, że dawki stosowane w półpaścu i zakażeniu CMV są duże i wymagają szczególnie starannego dostosowania do czynności nerek. Przy walgancyklowirze oprócz kreatyniny regularnie kontroluje się morfologię krwi z rozmazem. Cydofowir jest lekiem silnie nefrotoksycznym, a ChPL wyklucza jego łączenie z innymi lekami nefrotoksycznymi. U chorego leczonego ewerolimusem lub temsyrolimusem decyzję o jego podaniu podejmuje lekarz po ocenie korzyści i ryzyka, ze ścisłym przestrzeganiem nawodnienia, podania probenecydu i oznaczenia kreatyniny oraz białka w moczu przed każdą dawką. Remdesiwir nie wymaga postępowania wykraczającego poza standardową kontrolę prób wątrobowych.
Skutek kliniczny
Możliwe ostre uszkodzenie nerek lub pogłębienie istniejącej niewydolności nerek. Wtórnie dochodzi do kumulacji leku przeciwwirusowego. Przy acyklowirze i walacyklowirze objawia się to splątaniem, drżeniem, halucynacjami, zaburzeniami świadomości, a rzadko drgawkami. Przy walgancyklowirze nasila się leukopenia, neutropenia, małopłytkowość i niedokrwistość, które sumują się z mielosupresją wywołaną przez ewerolimus lub temsyrolimus. Przy cydofowirze ryzyko ciężkiej nefrotoksyczności jest największe.
Mechanizm
Interakcja jest głównie farmakodynamiczna i dotyczy nerek. Acyklowir, walacyklowir, walgancyklowir i cydofowir są wydalane przez nerki. Acyklowir w dużych stężeniach może wytrącać się w kanalikach nerkowych, a cydofowir bezpośrednio uszkadza komórki kanalika bliższego. Ewerolimus i temsyrolimus mogą powodować białkomocz, wzrost stężenia kreatyniny i niewydolność nerek. Pośrednio pogarszają też czynność nerek przez odwodnienie wywołane biegunką, wymiotami i zapaleniem błony śluzowej jamy ustnej. Pogorszenie czynności nerek zmniejsza wydalanie leku przeciwwirusowego i prowadzi do jego kumulacji, co nasila działania niepożądane, zwłaszcza neurotoksyczność acyklowiru i mielotoksyczność gancyklowiru. Nie ma istotnej interakcji przez CYP3A4 ani glikoproteinę P, ponieważ leki grupy A nie hamują i nie indukują tych szlaków, więc stężenie ewerolimusu i temsyrolimusu nie zmienia się. Walgancyklowir dodatkowo sumuje się z inhibitorami mTOR w działaniu mielosupresyjnym.
Monitorować
- stężenie kreatyniny i eGFR przed włączeniem leku przeciwwirusowego i w trakcie leczenia
- białko w badaniu ogólnym moczu
- morfologia krwi z rozmazem (szczególnie przy walgancyklowirze)
- stan nawodnienia, biegunka, wymioty
- objawy neurologiczne: splątanie, drżenia, zaburzenia świadomości
- aktywność aminotransferaz (przy remdesiwirze)
Kiedy ocena się zmienia
| Dożylnadroga podania · nukleozydy i nukleotydy przeciwwirusowe | ryzyko rośnie | Dożylne podanie acyklowiru, a zwłaszcza cydofowiru, daje wysokie stężenia w kanalikach nerkowych i zwiększa ryzyko ostrego uszkodzenia nerek u chorego leczonego inhibitorem mTOR. Wymaga to nawodnienia i oznaczenia kreatyniny przed każdą dawką. |
| eGFR ≤ 60 ml/min/1,73 m²pacjent | ryzyko rośnie | U chorego z przewlekłą chorobą nerek leki przeciwwirusowe łatwiej się kumulują, a dodatkowe pogorszenie czynności nerek przez inhibitor mTOR szybciej prowadzi do toksyczności. Konieczne jest zmniejszenie dawki leku przeciwwirusowego według ChPL i częstsza kontrola kreatyniny. |
Niekorzystna interakcjaNukleozydy i nukleotydy przeciwwirusowe (np. acyklowir, walgancyklowir, walacyklowir)+ Niskoosmolarne jodowe środki kontrastowe (np. jomeprol, joheksol, joversol) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu nukleozydu lub nukleotydu przeciwwirusowego i jodowego środka kontrastowego oceń czynność nerek przed badaniem, zapewnij odpowiednie nawodnienie i rozważ, czy badanie z kontrastem jest konieczne lub czy można je przesunąć.Jeśli przyjmujesz lek przeciwwirusowy z tej grupy i masz mieć badanie z kontrastem, powiedz o tym lekarzowi przed badaniem i pij odpowiednio dużo płynów, chyba że lekarz zalecił inaczej.opóźniony (dni)opisy przypadków
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek przeciwwirusowy z tej grupy i masz mieć badanie z kontrastem, powiedz o tym lekarzowi przed badaniem i pij odpowiednio dużo płynów, chyba że lekarz zalecił inaczej.
Kontrast podawany do niektórych badań, na przykład tomografii komputerowej, może czasem obciążyć nerki. Leki przeciwwirusowe, takie jak acyklowir, walacyklowir czy walgancyklowir, są usuwane z organizmu przez nerki, a część z nich też może je obciążać. Gdy nerki pracują gorzej, lek przeciwwirusowy może gromadzić się w organizmie i dawać działania niepożądane. Dlatego lekarz musi wiedzieć o takim leku przed badaniem z kontrastem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wyraźnie mniej oddawanego moczu
- obrzęki nóg lub twarzy
- splątanie, dezorientacja lub omamy
- drżenie rąk lub silna senność
- nudności i ogólne osłabienie w kilka dni po badaniu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – wydalanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu nukleozydu lub nukleotydu przeciwwirusowego i jodowego środka kontrastowego oceń czynność nerek przed badaniem, zapewnij odpowiednie nawodnienie i rozważ, czy badanie z kontrastem jest konieczne lub czy można je przesunąć. Jeśli to możliwe, stosuj najmniejszą skuteczną objętość kontrastu i zachowaj odstęp czasowy od dożylnych dawek acyklowiru. Po badaniu skontroluj kreatyninę i w razie jej wzrostu dostosuj dawkę acyklowiru, walacyklowiru lub walgancyklowiru do aktualnego eGFR. U chorych leczonych remdesiwirem zwróć uwagę na czynność nerek, bo jej pogorszenie zwiększa ekspozycję na metabolit i substancję pomocniczą leku. Cydofowiru nie łącz z jodowym kontrastem. Jeśli badanie jest niezbędne, zaplanuj je z lekarzem prowadzącym tak, aby nie przypadało w okresie podawania cydofowiru.
Skutek kliniczny
Rośnie ryzyko ostrego uszkodzenia nerek, które zwykle ujawnia się w ciągu kilku dni po badaniu. Zmniejszone wydalanie leku przeciwwirusowego może prowadzić do jego kumulacji. Przy acyklowirze i walacyklowirze grozi to objawami neurotoksycznymi, takimi jak splątanie, pobudzenie, drżenia czy omamy. Przy walgancyklowirze grozi to nasileniem toksyczności dla szpiku. Przy cydofowirze ryzyko trwałego uszkodzenia nerek jest szczególnie duże.
Mechanizm
Jodowe środki kontrastowe mogą wywołać ostre uszkodzenie nerek przez skurcz naczyń rdzenia nerki, niedotlenienie i bezpośrednie działanie toksyczne na komórki kanalików. Nukleozydy i nukleotydy przeciwwirusowe są wydalane głównie przez nerki i część z nich sama uszkadza nerki. Acyklowir, także powstający z walacyklowiru, może się wytrącać w kanalikach w postaci kryształów, zwłaszcza przy podaniu dożylnym i odwodnieniu. Cydofowir uszkadza kanalik proksymalny. Działanie nefrotoksyczne obu grup się sumuje. Pogorszenie przesączania kłębuszkowego po kontraście zmniejsza też wydalanie leku przeciwwirusowego, co zwiększa jego stężenie we krwi. Mechanizm dotyczy wszystkich leków obu grup, a jego siła zależy od nefrotoksyczności konkretnego leku przeciwwirusowego. W przypadku walgancyklowiru i remdesiwiru głównym problemem jest kumulacja przy pogorszeniu czynności nerek, a nie silne działanie nefrotoksyczne samego leku.
Monitorować
- kreatynina i eGFR przed badaniem oraz w kolejnych dniach po podaniu kontrastu
- diureza i stan nawodnienia
- objawy neurotoksyczne przy acyklowirze i walacyklowirze (splątanie, drżenia, omamy)
- morfologia krwi przy walgancyklowirze
- białkomocz i badanie ogólne moczu przy cydofowirze
Kiedy ocena się zmienia
| eGFR ≤ 30pacjent | ryzyko rośnie | Przy znacznie obniżonym eGFR ryzyko nefropatii pokontrastowej i kumulacji leku przeciwwirusowego jest wyraźnie większe. Rozważ badanie bez jodowego kontrastu, a jeśli jest konieczne, zapewnij nawodnienie i dostosuj dawkę leku przeciwwirusowego do eGFR. |
| Dożylnadroga podania · nukleozydy i nukleotydy przeciwwirusowe | ryzyko rośnie | Dożylny acyklowir osiąga w moczu stężenia sprzyjające wytrącaniu kryształów w kanalikach. W połączeniu z kontrastem ryzyko ostrego uszkodzenia nerek jest największe, dlatego wymaga dobrego nawodnienia, powolnego wlewu i kontroli kreatyniny. |
| Duża dawka walacyklowiru lub acyklowiru doustnego (leczenie półpaśca)dawka · nukleozydy i nukleotydy przeciwwirusowe | ryzyko rośnie | Duże dawki doustne stosowane w leczeniu półpaśca zwiększają ryzyko krystalurii i neurotoksyczności, szczególnie u osób starszych i odwodnionych. |
| Dotętniczadroga podania · niskoosmolarne jodowe środki kontrastowe | ryzyko rośnie | Podanie kontrastu do tętnicy z pierwszym przejściem przez nerki, na przykład w koronarografii lub zabiegach naczyniowych, wiąże się z większym ryzykiem nefropatii pokontrastowej niż podanie dożylne. |
| Zaplanowanie badania poza okresem podawania cydofowiruodstep · nukleozydy i nukleotydy przeciwwirusowe | inne zalecenie | Cydofowiru nie należy podawać razem z jodowym kontrastem. Jeśli badanie jest niezbędne, ustal z lekarzem prowadzącym jego termin tak, aby nie przypadał w okresie podawania cydofowiru, i przed kolejną dawką oceń czynność nerek. |
Oznaczenia na tej stronie
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.